Hiện nay, ai cũng phấn khởi
về tốc độ phát triển của vắc-xin COVID-19,
một số đã bắt đầu phân phối ở một vài quốc gia.
Nhưng vì đây là vắc-xin mRNA, một công nghệ khá mới
chưa được áp dụng rộng rãi trước đây,
chúng tôi muốn giải thích
cách chúng hoạt động và phản ứng cơ thể
khi kim chạm vào da.
Giống các vắc-xin ta đã biết,
vắc-xin này sẽ được tiêm vào bắp tay trên.
Nhưng khác vắc-xin thông thường
thường đưa vào một dạng virus bất hoạt hoặc suy yếu,
vắc-xin này giải phóng vật chất di truyền có tên mRNA.
Vậy chính xác mRNA làm gì?
Trong tế bào bình thường của cơ thể, bạn có ADN bên trong nhân,
và ADN này lưu trữ toàn bộ thông tin và chỉ dẫn
quan trọng cho hoạt động của tế bào, cơ thể,
và cuối cùng là tạo ra con người bạn.
Bên trong tế bào là cỗ máy đọc ADN
và phiên mã nó thành mRNA,
mRNA này sẽ rời nhân và tiến vào tế bào chất.
Và ở đây, các ribosome trong tế bào sẽ đọc RNA,
và dựa vào từng mã mà hình thành nên chuỗi các axit amin,
chúng tự gấp lại để tạo ra các protein
giúp bạn sống và hoạt động.
Quá trình này được gọi là dịch mã.
Thật ra, đó là quá trình
virus lợi dụng ngay từ đầu.
Chúng chèn thông tin di truyền của mình vào cơ thể bạn
và bộ máy tế bào vô tình bắt đầu lấy thông tin đó
và hình thành protein để giúp tạo ra nhiều virus hơn.
Quay trở lại chuyện tiêm.
mRNA được tiêm vào bạn từ vắc-xin
cũng mang chỉ dẫn di truyền.
Nhưng ở đây, nó chỉ mã hóa một phần nhỏ của virus
thay vì toàn bộ.
Chắc bạn đã thấy SARS-CoV-2 được minh họa thế này,
với rất nhiều gai trên nó,
và chính các protein gai bản chất vô hại này
là cái vắc-xin mRNA mã hóa.
mRNA tìm cách đi vào tế bào chất của tế bào
nơi các ribosom đọc thông tin và bắt đầu tạo protein gai.
Khi protein được tạo ra,
nó tới màng tế bào
và tế bào sẽ phá vỡ
và phá hủy các chỉ dẫn mRNA được tiêm vào.
Vậy có gì hay khi tiêm một phần nhỏ gai virus vào cơ thể bạn?
Nó giúp cơ thể
hay quan trọng hơn, hệ miễn dịch bạn.
biết trước hình dáng của virus mà không gây ra bệnh.
Đột nhiên, kháng thể sẽ nhận ra virus và hành động
vi rút không thuộc về cơ thể này,
đó là hồi chuông cảnh báo cho hệ thống miễn dịch
nhận ra và có sự chuẩn bị trước vi rút thật sự
mà không cần phải nhiễm bệnh.
Hệ miễn dịch sẽ có lợi thế mở đầu
bằng cách tạo ra kháng thể mạnh
có thể vô hiệu hóa và giết vi rút thật.
Và "bộ nhớ" kháng thể này được cất trong tế bào B
để nếu sau này bạn có bị nhiễm vi rút SARS-CoV-2
thì cơ thể bạn cũng đã phòng bị.
Đây là phản ứng miễn dịch thích nghi.
Cơ thể đã thấy các protein gai này trước đó
nên vì thế nó biết phải làm gì.
Thực chất, những vắc-xin mRNA này
cho phép cơ thể tự bảo vệ nó khỏi nhiễm bệnh trong tương lai
mà không phải mạo hiểm
nếm hậu quả của bệnh COVID-19.
Vậy tại sao trước đây vắc-xin mRNA không được sử dụng?
Tuy chúng khá mới
nhưng thật ra các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm chúng hàng thập kỉ,
nhưng trong quá khứ, chúng không ổn định.
Enzim trong cơ thể sẽ nhanh chóng phá hủy mRNA
nên mRNA cần có vỏ bọc tốt.
Loại đang được tung ra
có mRNA bọc trong các hạt nano lipid
cơ bản là để bảo vệ mRNA không bị phân hủy.
Vì bất ổn hơn các loại vắc-xin khác
nên chúng cần được giữ lạnh.
Ví dụ, vắc-xin Pfizer cần bảo quản ở nhiệt độ -70º C
và với nhiệt độ làm lạnh thường, chỉ kéo dài được 5 ngày.
Dĩ nhiên, dịch bệnh toàn cầu
chắc chắn đã bơm ngân sách và tài nguyên
vào những loại vắc xin này,
điều đó góp phần tăng tốc độ phát triển vắc-xin.
Điều thú vị ở loại vắc-xin này đó là không giống những loại khác,
chúng có thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm với vật liệu sẵn có
với tốc độ nhanh hơn nhiều những loại vắc xin khác.
Thay vì phát triển đầy đủ vi-rút không lây nhiễm
rồi tiêm chúng vào cơ thể,
những vắc-xin mRNA này có thể vượt qua nhiều trở ngại
bằng cách sử dụng khéo léo cơ thể của chính bạn.
Ngoài ra tạo phân tử mRNA tiết kiệm hơn rất nhiều
so với việc tạo protein
và cũng dễ nhân rộng hơn,
việc này rất có ích với một đại dịch toàn cầu
đang chờ đợi vắc-xin.
Vậy nó có an toàn không?
Và vì đây là một công nghệ khá mới,
bạn có nên lo lắng gì không?
Đó là lý do chúng ta có giai đoạn thử nghiệm ban đầu:
không chỉ kiểm tra hiệu quả và khả năng gây miễn dịch
mà còn bảo đảm tác dụng phụ thấp nhất.
Ngay lúc này, đã có khoảng 70 ngàn người được tiêm vắc-xin này
mà không có gì đáng ngại,
đáng chú ý là nghiên cứu đầy đủ vẫn chưa được công bố
khi quay video này.
Nhưng điều cần phải nhớ rằng không phải vì nó an toàn
thì có nghĩa là bạn sẽ không thấy đau nhức.
Một số người tiêm cho biết họ thấy đau nhức
và đến hiện tại, bạn sẽ cần tiêm 2 mũi để bảo đảm hiệu quả.
Giáo sư Shane Crotty, nhà nghiên cứu vắc-xin,
đã có một phép so sánh rất hay, đó là,
"Giống khi ta tập thể dục và thấy đau cơ,
một chút đau có thể là dấu hiệu của một điều tích cực.
Đôi khi bạn phải đau để đổi lấy miễn dịch,
như việc phải chịu đau để đổi lấy những cơ bắp bạn ao ước".
Chúng tôi hiểu bạn rất băn khoăn về các vắc-xin này.
Chúng tôi cũng băn khoăn.
Hy vọng những thông tin này đủ rõ ràng, hữu ích
và
Bởi vì đây là những điều giúp mọi thứ bớt mơ hồ và đáng sợ
trong thời gian dịch bệnh này.
Cảm ơn vì đã theo dõi !
Tìm hiểu thêm về những vắc-xin này qua các video của chúng tôi trên Youtube.
Các bạn có thể thử xem.
Chúng tôi có vài tập về vắc xin.
Thực ra chúng tôi tám chuyện về vắc-xin. - Vâng
Bạn sẽ thích ăn rau muống và đàm đạo về vắc xin.
Hãy chắc chắn bạn đã thích video, đăng kí kênh
Hẹn gặp bạn trong lần tới với nhiều thông tin khoa học hơn.
Tạm biệt.