Hiện nay, ai cũng phấn khởi
về tốc độ phát triển của vắc-xin COVID-19,
một số đã bắt đầu phân phối ở một vài quốc gia.
Nhưng vì đây là vắc-xin mRNA, một công nghệ khá mới
chưa được áp dụng rộng rãi trước đây,
chúng tôi muốn giải thích
cách chúng hoạt động và phản ứng cơ thể
khi kim chạm vào da.
Giống các vắc-xin ta đã biết,
vắc-xin này sẽ được tiêm vào bắp tay trên.
Nhưng khác vắc-xin thông thường
thường đưa vào một dạng virus bất hoạt hoặc suy yếu,
vắc-xin này giải phóng vật chất di truyền có tên mRNA.
Vậy chính xác mRNA làm gì?
Trong tế bào bình thường của cơ thể, bạn có ADN bên trong nhân,
và ADN này lưu trữ toàn bộ thông tin và chỉ dẫn
quan trọng cho hoạt động của tế bào, cơ thể,
và cuối cùng là tạo ra con người bạn.
Bên trong tế bào là cỗ máy đọc ADN
và phiên mã nó thành mRNA,
mRNA này sẽ rời nhân và tiến vào tế bào chất.
Và ở đây, các ribosome trong tế bào sẽ đọc RNA,
và dựa vào từng mã mà hình thành nên chuỗi các axit amin,
chúng tự gấp lại để tạo ra các protein
giúp bạn sống và hoạt động.
Quá trình này được gọi là dịch mã.
Thật ra, đó là quá trình
virus lợi dụng ngay từ đầu.
Chúng chèn thông tin di truyền của mình vào cơ thể bạn
và bộ máy tế bào vô tình bắt đầu lấy thông tin đó
và hình thành protein để giúp tạo ra nhiều virus hơn.
Quay trở lại chuyện tiêm.
mRNA được tiêm vào cơ thể của bạn
cũng mang trong nó chỉ dẫn di truyền.
Nhưng trong trường hợp này chỉ là một mảnh protein của vi rút
thay vì mầm bệnh.
Bạn có thể thấy SARS-CoV-2 trông như thế này
với mũi gai trên mình.
Và gai protein thực chất vô hại này
là những gì mà mRNA mã hóa.
mRNA tìm cách xâm nhập vào tế bào chất của cơ thể
nơi mà ribosom dịch mã thông tin và bắt đầu tiến hành tạo ra gai protein
Một khi protein được tạo ra,
nó tiến tới màng tế bào
và tế bào của bạn bị phá vỡ,
phá hủy chỉ dẫn mRNA.
Vậy việc có một mảnh protein của gai vi rút có tác dụng gì?
Nó cung cấp cho cơ thể bạn
hay cụ thể hơn, hệ thống miễn dịch
một bản xem trước của vi rút mà không gây ra bệnh.
Bỗng nhiên kháng thể của bạn nhận ra
vi rút không thuộc về cơ thể này,
đó là hồi chuông cảnh báo cho hệ thống miễn dịch
nhận ra và có sự chuẩn bị trước vi rút thật sự
mà không cần phải nhiễm bệnh.
Hệ thống miễn dịch sẽ có lợi thế mở đầu
bằng cách tạo ra kháng thể mạnh
có thể vô hiệu hóa và giết vi rút thật.
Và bộ nhớ của kháng thể sẽ được lưu trong tế bào B.
Vì thế nếu bạn bị nhiễm vi rút SARS-CoV-2
thì cơ thể bạn đã khả năng kháng bệnh.
Đây là phản ứng thích nghi của hệ miễn dịch.
Vì cơ thể bạn đã tiếp xúc với những mảnh protein trước đó
nên có thể biết cần phải làm gì.
Thực chất, những vắc-xin mRNA
cho phép cơ thể tự bảo vệ khỏi việc nhiễm bệnh trong tương lai
mà không gặp rủi ro
của việc nhiễm bệnh COVID-19.
Vậy thì tại sao vắc-xin mRNA không được sự dụng trước đây?
Vắc-xin mRNA là một loại mới
nhưng các nhà nghiên cứu đã làm việc với chúng trong hàng thế kỉ
Trong quá khứ, chúng không được ổn định.
Enzim trong cơ thể sẽ nhanh chóng phá hủy mRNA
nên mRNA cần có vỏ bọc tốt.
Vắc-xin mRNA được phân phối hiện nay
có vỏ bọc là các hạt phân tử nano lipid
để bảo vệ mRNA không bị phân hủy.
Vì chúng bất ổn hơn các loại vắc-xin khác
nên cần được giữ lạnh.
Ví dụ, vắc-xin Pfizer cần bảo quản ở nhiệt độ -70º C
và với tủ lạnh thông thường, chúng chỉ lưu trữ được trong khoảng 5 ngày.
Và dĩ nhiên, dịch bệnh toàn cầu
đã nâng số quỹ và tài nguyên
đầu tư cho những loại vắc xin này
góp phần tăng tốc quá trình phát triển của vắc xin.
Điều làm những vắc-xin này hấp dẫn hơn so với những loại khác
ở chỗ chúng có thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm với vật liệu sẵn có
và có thể phát triển nhanh hơn những loại vắc xin khác nhiều.
Thay vì phát triển vi-rút kháng nhiễm
rồi tiêm chúng vào cơ thể
thì những vắc xin mRNA này có thể vượt qua nhiều trở ngại
bằng cách chỉ dẫn cơ thể một cách thông minh.
Và chi phí để tạo ra phân tử mRNA thì tiết kiệm hơn
là tạo ra phân tử protein nguyên bản
và còn có thể mở rộng quy mô,
điều mà vô cùng hữu ích trong bối cảnh đại dịch
đang chờ đợi vắc-xin.
Vậy thì vắc-xin có an toàn không?
Bởi đây là công nghệ còn khá mới mẻ,
chúng ta có nên lo lắng không?
Đó là những trăn trở trong giai đoạn thử nghiệm ban đầu
không đơn thuần là thử nghiệm xem vắc-xin có hoạt động hay không
mà còn phải giảm tác dụng phụ xuống mức tối đa.
Giờ đây, khoảng 70 000 người đã được tiêm chủng
mà không hề có hệ lụy nghiêm trọng nào.
Đã có thông báo trước rằng toàn bộ nghiên cứu chưa được công bố
khi đang quay video này.
Nhưng điều cần phải nhớ rằng dù vắc-xin an toàn
nhưng không phải là tiêm vắc-xin không mang lại cảm giác đau nhức nào.
Một số người đã tiêm chủng nói về việc cơ đau nhức
và hiên tại, cần phải tiêm 2 mũi để đảm bảo độ hiệu quả.
Cũng có 1 phát biểu tương tự khi giáo sư Shane Crotty,
một nhà nghiên cứu vắc-xin,
cho biết rằng
"Không khác so với việc đi tập gym hay tập thể dục
và chúng ta bị đau cơ.
Một chút đau nhức này là tín hiệu tích cực cho thấy vắc-xin đang hoạt động hiệu quả.
Đôi lúc việc muốn có được khả năng miễn dịch
cũng giống như bạn rất muốn một cánh tay cơ bắp vậy."
Chúng tôi biết bạn đã luôn thắc mắc rất nhiều về những vắc-xin này.
Chúng tôi cũng có câu hỏi của riêng mình
Vì vậy hi vọng những thông tin ngắn gọn này hữu ích đối với bạn
và cũng mang tính giáo dục.
Bởi vì đây là những điều giúp mọi thứ bớt mơ hồ và đáng sợ
trong thời gian dịch bệnh này.
Cảm ơn vì đã theo dõi !
Tìm hiểu thêm về những vắc-xin này qua các video của chúng tôi trên Youtube.
Các bạn có thể thử xem.
Chúng tôi có vài tập về vắc xin.
Thực ra chúng tôi tám chuyện về vắc-xin. - Vâng
Bạn sẽ thích ăn rau muống và đàm đạo về vắc xin.
Hãy chắc chắn bạn đã thích video, đăng kí kênh
Hẹn gặp bạn trong lần tới với nhiều thông tin khoa học hơn.
Tạm biệt.