Ach, wiosna.
Trawa rośnie, kwiaty kwitną, drzewa wypuszczają nowe liście,
ale jeśli jesteś alergikiem,
ta eksplozja życia zapewne wywołuje więcej przerażenia niż radości.
Wychodzisz na zewnątrz i w kilka minut zaczynasz kichać i masz zatkany nos.
Dostajesz kataru,
oczy puchną i zachodzą łzami,
drapie cię w gardle.
Dla ciebie i milionów innych ludzi to pora alergii sezonowych.
Co więc stoi za tym atakiem wydzielin?
Odpowiedź znajduje się w twoim ciele.
To twój system odpornościowy.
Alergie, zwane też katarem siennym lub alergicznym nieżytem nosa,
to nadwrażliwość układu odpornościowego na właściwie nieszkodliwe czynniki.
Pyłki drzew, traw
i zarodniki małych grzybów pleśniowych dostają się do błon śluzowych,
a organizm atakuje tych niewinnych podróżników,
jak atakowałby bakterie.
System odpornościowy ma własną pamięć.
Kiedy obca substancja zostaje oznaczona jako groźna,
białe krwinki produkują odpowiednie przeciwciała,
które następnym razem rozpoznają winowajcę
i natychmiast angażują do pracy zespoły obronne organizmu.
Czasem jednak system odpornościowy przypadkowo dyskryminuje
niegroźne substancje jak pyłki.
Kiedy nadlatują ponownie, przeciwciała z powierzchni białych krwinek
rozpoznają je i atakują.
Powoduje to wydzielanie z krwinek zapalnych substancji chemicznych,
jak histamina,
które stymulują komórki nerwowe
i sprawiają, że naczynia krwionośne w śluzówce pęcznieją i wydzielają płyn.
Innymi słowy, wywołują swędzenie, kichanie, niedrożność nosa i katar.
Alergie przeważnie, ale nie zawsze, pojawiają się w dzieciństwie.
Dlaczego niektórzy je mają, a inni nie?
Alergie często są dziedziczne, więc winna może być genetyka.
Błędy w genach odpowiedzialnych za regulację układu odpornościowego
są wiązane z częstszym występowaniem alergii.
Ważne też jest środowisko, w którym dorastamy.
Kontakt z alergenem w dzieciństwie
zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia alergii na niego.
Osoby, które wychowywały się na farmach,
w dużych rodzinach
i krajach rozwijających się także mają mniejsze tendencje do alergii,
chociaż istnieje wiele wyjątków, częściowo z powodu genetyki.
Według jednej z teorii, jako dzieci
napotykają oni więcej bakterii i pasożytów,
które ewoluowały wraz z tradycyjnymi społeczeństwami zbieracko-łowieckimi.
Tak zwana "hipoteza higieniczna" głosi,
że w przypadku braku kontaktu
układu odpornościowego ze znanymi mu drobnoustrojami
zajmie się on obroną przed niegroźnymi czynnikami,
jak pyłki.
Według innej teorii, układ odpornościowy wzmocniony pod naporem patogenów
rzadziej przesadnie reaguje na alergeny.
Pyłki są częstym winowajcą, bo napotykamy ich bardzo wiele,
ale lista tych substancji jest długa:
kurz,
łupież zwierzęcy,
jad owadów,
lekarstwa,
pewne pokarmy,
które mogą silnie pobudzić system odpornościowy.
Niektóre reakcje mogą być przerażające.
Alergia może wywołać wstrząs anafilaktyczny,
który zwykle powoduje silną opuchliznę,
trudności w oddychaniu
i bardzo niskie ciśnienie krwi.
Może to doprowadzić do śmierci.
Organizm może też mieć reakcję alergiczną na siebie,
co prowadzi do chorób autoimmunologicznych
jak stwardnienie rozsiane, toczeń czy cukrzyca typu 1.
Nawet niegroźne symptomy mogą dać się we znaki.
Co więc można z nimi zrobić?
Objawy można złagodzić lekarstwami.
Te najczęściej stosowane zapobiegają wiązaniu się histaminy w komórkach.
Leki przeciwhistaminowe powstrzymują reakcję zapalną.
Za pomocą sterydów można zmniejszyć aktywność układu odpornościowego.
Na dłużej zadziała immunoterapia.
Kontrolowana ekspozycja
na stopniowo zwiększane dawki alergenu
może nauczyć system odpornościowy, że dana substancja jest niegroźna.
A jeśli masz ochotę na eksperymenty, istnieje też mniej typowa opcja,
czyli pasożyty jelitowe.
Kiedy tęgoryjec wczepia się w ścianę jelita,
wydziela substancje, które osłabiają działanie systemu odpornościowego.
Z niektórych badań wynika, że tęgoryjec może leczyć alergie,
co może być kolejnym powodem,
dla którego alergie są częstsze w krajach rozwiniętych,
gdzie tęgoryjce rzadko występują.
Oczywiście zawsze możesz po prostu przeczekać sezonowe alergie.
Do połowy lata atak wiosennych pyłków ustaje,
ustępując miejsca sezonowi na ambrozję.