Một cuộc chạm trán với 1 tên khổng lồ ăn thịt người,
1 mụ phù thủy biến người thành lợn,
1 vị vua giành lại ngai vàng.
Theo cách nào đó, tất cả đã tạo nên những câu chuyện tuyệt vời,
nhưng mỗi nhân vật chỉ là một tập của "Sử thi Hy Lạp",
12000 dòng thơ về lịch sử, thần thoại và truyền thuyết Hy Lạp cổ đại.
Nhưng làm sao để có thể hiểu hết được một cuốn sách dày
kể về một thế giới đến từ rất xa xưa?
Sự thật là có thể đọc hết sử thi Odyssey
là một việc đáng kinh ngạc,
bởi nó được sáng tác trước khi
bảng chữ cái Hy Lạp xuất hiện vào thế kỉ thứ 8 TCN.
Nó dành cho người nghe hơn là người đọc
và được thực hiện bởi các ứng tác còn gọi là người hát rong.
Tương truyền tác giả là người đàn ông mù tên Homer.
Nhưng không ai biết ông có thật hay chỉ ở trong truyền thuyết.
Hàng thế kỉ sau thời đại của ông mới có bản ghi chép về ông.
Những bài thơ của ông dường như đã bị thay đổi
và được sắp xếp lại nhiều lần bởi nhiều tác giả
trước khi nó được viết dưới dạng hiện hành.
Thực tế, từ "người hát rong" nghĩa là đính lại vào nhau,
vì các nhà thơ đưa các câu chuyện có thật, truyện cười, thần thoại và bài hát
thành 1 câu chuyện duy nhất.
Để thuộc được những bản sử thi đồ sộ,
họ phải có cảm hứng chủ đạo,
cùng các công cụ ghi nhớ
như lặp lại đoạn ghi nhớ hay dàn cảnh.
Chúng bao gồm miêu tả về khung cảnh và danh sách diễn viên
Chúng giúp người hát rong giữ vị trí trong câu chuyện,
vì phần điệp khúc hay chuyển tiếp sẽ giúp ta nhớ được phần tiếp theo.
Bởi vì lời truyện vốn quen thuộc với khán giả
nên khá phổ biến khi nghe các đoạn của bài mà không theo trật tự.
Đôi lúc, trật tự lời hát là cố định
và hệ thống câu chuyện cũng như cái ta đọc ngày nay,
Nhưng thế giới đã thay đổi so với hàng ngàn năm trước,
nó giúp chúng ta có nền tảng trước khi hiểu biết về nó.
Odyssey lại tiếp nối cuốn sử thi nổi tiếng khác của Homer: Iliat,
kể về chiến tranh thành Troy.
Chủ đề chính liên kết cả 2 thi sử này là:
tuyệt đối đừng bao giờ chịu đựng sự thịnh nộ của các vị thần.
Đền thờ thần Hy Lạp là sự kết hợp nguy hiểm
giữa sức mạnh thần thánh và sự bất ổn của con người,
sự ghen ghét và hận thù trong sử thi.
Và trong thơ con người phải đối mặt với nhiều vấn đề do sự kiêu ngạo,
hay ngạo mạn nghĩ mình giỏi hơn các vị thần.
Mong muốn làm hài lòng các vị thần lớn tới nỗi
người Hy Lạp cổ đại thường chào đón tất cả người lạ
vào nhà một cách hào phóng
vì họ lo sợ đó là vị thần đã cải trang.
Từ ngữ cổ chỉ lòng mến khách là "xenia".
Nó gồm việc chủ nhà cho khách sự an toàn, thức ăn, sự thoải mái,
và họ trả ơn với sự lịch thiệp cùng những món quà mang bên mình.
Xenia có vai trò đặc biệt trong Odyssey,
Odysseus luôn luôn đi phiêu du không về,
lúc ông vắng mặt, người vợ thông minh Penelop của ông là mãi mãi chủ nhà.
Sử thi Odyssey kể lại những năm tháng đi xa của Odysseus,
nhưng câu chuyện lại bắt đầu từ giữa.
10 năm sau cuộc chiến thành Troy, ta tìm thấy người anh hùng bị kẹt trên đảo,
ở rất xa quê hương Ithaca và gia đình 20 năm chưa tái gặp của ông.
Bởi Odysseus xả giận với thần biển Poseidon
bằng cách chọc mù mắt con trai thần, quỷ một mắt
nên đoạn đường về nhà càng một rủ ro.
Rắc rối chờ chực tại quê nhà, các vị thần thì bàn về số phận của ông,
Odysseus bắt đầu kể lại về những năm mất tích cho người chủ nhà.
Một trong những thứ hấp dẫn nhất của sử thi Odyssey
là khoảng cách giữa những gì ít ỏi chúng ta biết về thời đó
với những chi tiết đầy đủ trong cuốn sử thi đó.
Các nhà sử học, ngôn ngữ học và khảo cổ học
đã dành hàng thế kỉ để tìm về dấu vết thành Troy
và xác định hòn đảo mà Odysseus đã tới.
Giống như người anh hùng của nó
cuốn sử thi với 24 quyển sách đã
tạo ra hành trình của riêng nó
qua hàng thế kỉ của huyền thoại và lịch sử
để kể cho chúng ta câu chuyện khó tin ngày nay.