WEBVTT 00:00:00.000 --> 00:00:04.000 Chris'in de belirttiği gibi, ben insan beyninin 00:00:04.000 --> 00:00:06.000 işlevi ve yapısı üzerine çalışıyorum 00:00:06.000 --> 00:00:10.000 ve sizden birkaç dakikalığına bunu düşünmenizi istiyorum. 00:00:10.000 --> 00:00:14.000 Önümüzde pelte gibi bir kütle var yaklaşık 1,5 kg'lık 00:00:14.000 --> 00:00:17.000 iki avucuna sığabilecek bir pelte 00:00:17.000 --> 00:00:21.000 ve o pelte yıldızlar arası mesafeyi düşünebilir, 00:00:21.000 --> 00:00:23.000 sonsuzluğun anlamını düşünebilir 00:00:23.000 --> 00:00:28.000 ve kendisinin sonsuzluğun anlamını nasıl düşündüğünü düşünebilir. 00:00:28.000 --> 00:00:33.000 Ben, özfarkındalık dediğimiz bu tuhaf yinelenen özelliğin 00:00:33.000 --> 00:00:37.000 nörolojinin "Kutsal Kasesi" olduğunu düşünüyorum (İsa'nın son yemeğini Kutsal Kaseden yediğine inanılır) 00:00:37.000 --> 00:00:39.000 ve bir gün bu farkındalığın nasıl oluştuğunu anlayacağımızı umuyorum. NOTE Paragraph 00:00:40.000 --> 00:00:43.000 Peki, bu gizemli organı nasıl araştırırsınız? 00:00:43.000 --> 00:00:47.000 Yani, yüz milyar sinir hücreniz var, 00:00:47.000 --> 00:00:50.000 birbiriyle etkileşen minik protoplazma demetçikleri 00:00:50.000 --> 00:00:54.000 ve bu etkileşimden geniş bir yelpazede beceriler ortaya çıkıyor 00:00:54.000 --> 00:00:57.000 ki, biz buna insan doğası ve bilinç diyoruz. 00:00:57.000 --> 00:00:58.000 Peki bu nasıl oluyor? 00:00:58.000 --> 00:01:01.000 İnsan beyninin işlevlerini anlayabilmek için çeşitli çalışma metodları var. 00:01:01.000 --> 00:01:04.000 Metodlardan ilki, bizim de en çok kullandığımız olan, 00:01:04.000 --> 00:01:09.000 beyninin küçük bir bölgesinde kalıcı hasar olan hastaları incelemektir. 00:01:09.000 --> 00:01:11.000 Beyninin küçük bir bölgesinde genetik bir değişiklik olmuştur. 00:01:11.000 --> 00:01:15.000 Ortaya çıkan şey tüm zihinsel kapasitenizin tamamen 00:01:15.000 --> 00:01:17.000 yok olması değil; 00:01:17.000 --> 00:01:20.000 bir çeşit körleşmiş bir idrak yeteneğidir. 00:01:20.000 --> 00:01:23.000 Elimizde yitirilmiş belirli bir işlev var 00:01:23.000 --> 00:01:25.000 ama diğer işlevler tamamen korunmuş durumda. 00:01:25.000 --> 00:01:27.000 Bu durum şu yargıya varma güvenini veriyor: 00:01:27.000 --> 00:01:31.000 "Beynin bu bölgesi şu işlevin oluşmasında etkilidir." 00:01:31.000 --> 00:01:33.000 Böylelikle beynin işlevlerini haritalayabilirsiniz 00:01:33.000 --> 00:01:36.000 ve sonrasında bağlantıların bahsi geçen işlevin oluşumunda 00:01:36.000 --> 00:01:38.000 nasıl bir etkisinin olduğunu bulursunuz. 00:01:38.000 --> 00:01:40.000 Bizim yapmaya çalıştığımız da budur. NOTE Paragraph 00:01:40.000 --> 00:01:43.000 Peki, size bunla ilgili birkaç çarpıcı örnek vereyim. 00:01:43.000 --> 00:01:47.000 Aslında size konuşmam süresince altışar dakikalık üç örnek vereceğim. 00:01:47.000 --> 00:01:51.000 İlk örnek olağandışı bir sendrom olan "Capgras sendromu". 00:01:51.000 --> 00:01:53.000 Şu ilk slayta bakarsanız, 00:01:53.000 --> 00:01:58.000 şunlar temporal loblar, frontal loblar, parietal loblar 00:01:58.000 --> 00:02:00.000 beyni oluşturan loblar. 00:02:00.000 --> 00:02:04.000 Eğer temporal loblardan iç kısma doğru bakabilseydiniz 00:02:04.000 --> 00:02:06.000 şu an göremiyorsunuz 00:02:06.000 --> 00:02:08.000 orada "fusiform gyrus" denen bir küçük bir yapı var. 00:02:08.000 --> 00:02:11.000 Bu bölgeye beyindeki yüz bölgesi deniyor 00:02:11.000 --> 00:02:14.000 çünkü burası hasar gördüğü zaman insanların yüzlerini tanıyamıyorsunuz. 00:02:14.000 --> 00:02:16.000 Seslerinden hala tanıyabiliyorsunuz 00:02:16.000 --> 00:02:18.000 "tabi ya bu Joe" diyebiliyorsunuz, 00:02:18.000 --> 00:02:21.000 ama yüzlerine bakarak kim olduklarını bilemiyorsunuz. 00:02:21.000 --> 00:02:23.000 Hatta aynada kendinizi bile tanıyamıyorsunuz. 00:02:23.000 --> 00:02:26.000 Elbette aynadakinin kendiniz olduğunu biliyorsunuz çünkü siz göz kırpınca o da göz kırpıyor 00:02:26.000 --> 00:02:28.000 ve karşınızda ayna olduğunun farkındasınız 00:02:28.000 --> 00:02:31.000 fakat kendinizi, kendiniz olarak tanıyamıyorsunuz. NOTE Paragraph 00:02:31.000 --> 00:02:35.000 Şimdi bu sendromun "fusiform cyrus" adlı yapının hasarıyla oluştuğu biliniyor. 00:02:35.000 --> 00:02:38.000 Fakat çok seyrek görülen bir sendrom daha var, o kadar seyrek ki 00:02:38.000 --> 00:02:42.000 çok az doktor adını duymuştur, nörologlar bile değil. 00:02:42.000 --> 00:02:44.000 Bu sendroma "Capgras Yanılsaması" deniyor 00:02:44.000 --> 00:02:47.000 ve bunda ise hasta diğer her yönden gayet normal 00:02:47.000 --> 00:02:50.000 bir kafa yaralanması olmuş, komadan çıkmış, 00:02:50.000 --> 00:02:53.000 diğer herşeyi normal, annesine baktığı zaman 00:02:53.000 --> 00:02:56.000 diyor ki: "Bu kadın tıpkı anneme benziyor, 00:02:56.000 --> 00:02:58.000 ama bu sahtesi-- 00:02:58.000 --> 00:03:00.000 annemin kılığına girmiş başka bir kadın." 00:03:00.000 --> 00:03:02.000 Peki, bu neden oluyor? 00:03:02.000 --> 00:03:05.000 Niye birisi -- tabi bu kişi diğer her şeyiyle 00:03:05.000 --> 00:03:07.000 son derece normal, aklı başında ancak annesini görünce 00:03:07.000 --> 00:03:10.000 yanılgı devreye giriyor ve annesi olmadığını söylüyor. NOTE Paragraph 00:03:10.000 --> 00:03:12.000 Bunun, psikiyatri kitaplarında 00:03:12.000 --> 00:03:14.000 bulabileceğiniz en genel açıklaması 00:03:14.000 --> 00:03:18.000 Freudyen görüştür. Buna göre bu adam 00:03:18.000 --> 00:03:20.000 aynı durum kadınlara da uyarlanmış bu arada 00:03:20.000 --> 00:03:22.000 ama ben erkeklerinkini anlatacağım. 00:03:22.000 --> 00:03:25.000 Küçük bir bebekken, yeni bebek, 00:03:25.000 --> 00:03:27.000 anneye karşı güçlü bir cinsel istek duyulur. 00:03:27.000 --> 00:03:29.000 Buna Freud'un 'Oedipus Argümanı' da deniyor. 00:03:29.000 --> 00:03:31.000 Buna inanıyorum demiyorum, 00:03:31.000 --> 00:03:33.000 ama bu standart Freudyen yaklaşım. 00:03:33.000 --> 00:03:36.000 Sonradan büyüdükçe korteks gelişir 00:03:36.000 --> 00:03:40.000 ve anneye yönelik bu gizli cinsel dürtüyü engeller. 00:03:40.000 --> 00:03:44.000 Tanrıya şükürler olsun, yoksa annemizi her gördüğümüzde cinsel yönden uyarılırdık. 00:03:44.000 --> 00:03:46.000 Ve sonrasında olan ise 00:03:46.000 --> 00:03:48.000 kortekse hasar veren, bu gizli 00:03:48.000 --> 00:03:52.000 cinsel dürtüleri serbest bırakan, su üstüne çıkaran 00:03:52.000 --> 00:03:55.000 bir darbe ve aniden açıklanamaz bir şekilde 00:03:55.000 --> 00:03:58.000 kendini annene karşı cinsel istek duyarken buluyorsun. 00:03:58.000 --> 00:04:00.000 Diyorsun ki, "Aman tanrım, eğer bu benim annemse, 00:04:00.000 --> 00:04:02.000 nasıl olur da ben cinsel olarak uyarılırım? 00:04:02.000 --> 00:04:04.000 Bu başka bir kadın. Sahte birisi." 00:04:04.000 --> 00:04:08.000 Bu açıklama, hasarlı beynine göre tek anlamlı açıklama. NOTE Paragraph 00:04:08.000 --> 00:04:11.000 Bu açıklama bana hiçbir zaman mantıklı gelmedi. 00:04:11.000 --> 00:04:14.000 Kesinlikle çok dahice, aynı diğer Freudyen yaklaşımlar gibi -- 00:04:14.000 --> 00:04:16.000 (Gülüşmeler) 00:04:16.000 --> 00:04:21.000 ama pek birşey ifade etmedi çünkü benim aynı yanılsama durumunu 00:04:21.000 --> 00:04:23.000 fino köpeğine karşı duyan hastam da oldu. 00:04:23.000 --> 00:04:24.000 (Gülüşmeler) 00:04:24.000 --> 00:04:29.000 Diyordu ki : "Doktor bu Fifi değil, tıpkı Fifi'ye benziyor 00:04:29.000 --> 00:04:31.000 ama bu başka bir köpek." Değil mi? 00:04:31.000 --> 00:04:33.000 Şimdi, Freudyen açıklamayı burada kullanmaya çalışıyorsun. 00:04:33.000 --> 00:04:34.000 (Gülüşmeler) 00:04:34.000 --> 00:04:38.000 Tüm insanlarda bulunan gizli hayvansılıktan bahsediyorsun, 00:04:38.000 --> 00:04:41.000 ya da benzeri birşey ki, kesinlikle çok saçma olur. NOTE Paragraph 00:04:41.000 --> 00:04:43.000 Peki, gerçekten olan şey ne? 00:04:43.000 --> 00:04:45.000 Bu ilginç rahatsızlığı açıklamak için, 00:04:45.000 --> 00:04:49.000 beyindeki görme bölgelerinin yapılarına ve işlevlerine bakıyoruz. 00:04:49.000 --> 00:04:52.000 Normalde görsel sinyaller göz içerisine gelir 00:04:52.000 --> 00:04:54.000 ve beynin görme bölgelerine giderler. 00:04:54.000 --> 00:04:57.000 Aslında beynin arka tarafında sırf görme ile ilgili 30 tane bölge var. 00:04:57.000 --> 00:05:00.000 Tüm bunların işlenmesinden sonra mesaj beyindeki 00:05:00.000 --> 00:05:05.000 'fusiform gyrus' denen yüzleri tanıdığımız bölgeye gider. 00:05:05.000 --> 00:05:07.000 Orda yüzlere hassas olan nöronlar var. 00:05:07.000 --> 00:05:10.000 O bölgeye beynin yüz bölgesi denilebilir, değil mi? 00:05:10.000 --> 00:05:12.000 Daha önce bahsetmiştim. 00:05:12.000 --> 00:05:16.000 O bölge hasar görünce yüzleri tanıma kabiliyetini kaybediyorsunuz, değil mi? NOTE Paragraph 00:05:16.000 --> 00:05:19.000 Ama mesaj bu bölgeden 00:05:19.000 --> 00:05:22.000 limbik sistemdeki amigdala denen yapıya akıyor 00:05:22.000 --> 00:05:24.000 beynin duygu merkezine 00:05:24.000 --> 00:05:26.000 ve bu amigdala denen yapı 00:05:26.000 --> 00:05:28.000 baktığın şeyin duygusal değerini ölçüyor. 00:05:28.000 --> 00:05:32.000 Bir av mı? Bir düşman mı? Bir dost mu? 00:05:32.000 --> 00:05:34.000 Ya da tamamen saçma birşey mi, toz yumağı gibi 00:05:34.000 --> 00:05:38.000 ya da bir parça tebeşir ya da --bunu göstermek istemiyorum ama-- 00:05:38.000 --> 00:05:40.000 ayakkabı veya ona benzer birşey işte. 00:05:40.000 --> 00:05:42.000 Tamamen görmezden gelebileceğiniz şeyler. 00:05:42.000 --> 00:05:45.000 Eğer amigdala heyecanlanırsa ki bu önemli birşeydir, 00:05:45.000 --> 00:05:48.000 mesaj otonom sinir sistemine aktarılır. 00:05:48.000 --> 00:05:50.000 Kalbiniz daha hızlı atmaya başlar, 00:05:50.000 --> 00:05:53.000 ortaya çıkaracağın sıcaklığı yok etmek için terlemeye başlarsın -- 00:05:53.000 --> 00:05:55.000 kas hareketinden çıkacak olan sıcaklık. 00:05:55.000 --> 00:05:59.000 İyi ki bu var çünkü avuç içine iki elektrot koyarak 00:05:59.000 --> 00:06:03.000 deride terleme sonucu oluşan direnç değişikliğini ölçebiliriz. 00:06:03.000 --> 00:06:05.000 Böylelikle bir nesneye baktığınız zaman 00:06:05.000 --> 00:06:09.000 heyecanlandığınızı veya uyarıldığınızı anlayabilirim. 00:06:09.000 --> 00:06:11.000 Bir dakika içinde o noktaya geleceğim. NOTE Paragraph 00:06:11.000 --> 00:06:15.000 Benim fikrim ise, bu adam bir nesneye baktığında, 00:06:15.000 --> 00:06:19.000 görüntü, görme bölgelerine gider, 00:06:19.000 --> 00:06:22.000 fusiform gyrus bölgesinde işlenir 00:06:22.000 --> 00:06:25.000 ve onun bezelye mi masa mı yoksa annen mi 00:06:25.000 --> 00:06:27.000 olduğunu anlarsın. 00:06:27.000 --> 00:06:30.000 Sonra mesaj amigdalaya ardından ise 00:06:30.000 --> 00:06:32.000 otonom sinir sistemine gider. 00:06:32.000 --> 00:06:37.000 Ama belki bu hastada amigdaladan limbik sisteme -yani duygusal merkeze- giden 00:06:37.000 --> 00:06:40.000 bağlantı kazadan dolayı kopmuştur. 00:06:40.000 --> 00:06:42.000 Ama fusiform bozulmadığı için 00:06:42.000 --> 00:06:45.000 adam annesini tanıyabiliyor 00:06:45.000 --> 00:06:47.000 ve diyor ki "bu kadın tıpkı anneme benziyor." 00:06:47.000 --> 00:06:50.000 Ama duygu merkezine giden bağlantı koptuğu için 00:06:50.000 --> 00:06:54.000 "Eğer annemse nasıl olur da bi sıcaklık hissetmem?" 00:06:54.000 --> 00:06:56.000 veya dehşet, duruma göre değişir tabi. 00:06:56.000 --> 00:06:57.000 Gülüşmeler) 00:06:57.000 --> 00:07:03.000 Böylece kişi der ki: "Bu anlaşılmaz duygu eksikliği durumuyla nasıl başa çıkarım?" 00:07:03.000 --> 00:07:05.000 "Bu kadın annem değil, 00:07:05.000 --> 00:07:07.000 annemmiş gibi görünen yabancı bir kadın." NOTE Paragraph 00:07:07.000 --> 00:07:09.000 Peki bunu nasıl test edeceğiz? 00:07:09.000 --> 00:07:11.000 Yapılan şey şu, eğer herhangi birinizi alsam ve bir ekranın önüne oturtsam, 00:07:11.000 --> 00:07:14.000 galvanik deri tepkinizi ölçsem 00:07:14.000 --> 00:07:16.000 ve size ekrandan resimler göstersem 00:07:16.000 --> 00:07:19.000 bir nesneyi gördüğünüz zaman ne kadar terlediğinizi ölçebilirim. 00:07:19.000 --> 00:07:22.000 Masa ya da şemsiye gibi şeylere tabii ki terlemezsiniz. 00:07:22.000 --> 00:07:27.000 Ama eğer bir aslan, kaplan veya manken resmi gösterirsem terlersiniz. 00:07:27.000 --> 00:07:30.000 İster inanın ister inanmayın eğer annenizin resmini gösterirsem 00:07:30.000 --> 00:07:32.000 -normal insanlardan bahsediyorum- terlersiniz. 00:07:32.000 --> 00:07:34.000 Musevi olmanıza bile gerek yok. 00:07:34.000 --> 00:07:36.000 (Gülüşmeler) NOTE Paragraph 00:07:36.000 --> 00:07:40.000 Peki, bu hastaya gösterirsek ne olur? 00:07:40.000 --> 00:07:44.000 Hastayı alın ve ekranda resimler gösterin 00:07:44.000 --> 00:07:46.000 ve galvanik deri tepkisini ölçün. 00:07:46.000 --> 00:07:51.000 Masa, sandalye ya da toz yumağında hiç birşey yok, normal insanlardaki gibi, 00:07:51.000 --> 00:07:53.000 ama annesinin resmini gösterince 00:07:53.000 --> 00:07:55.000 galvanik deri tepkisi düz. 00:07:55.000 --> 00:07:57.000 Annesine karşı hiçbir duygusal tepki yok 00:07:57.000 --> 00:08:02.000 çünkü görme bölümlerinden duygusal bölümlere giden bağlantı kopmuş. 00:08:02.000 --> 00:08:05.000 Görüşü normal çünkü görme alanları normal, 00:08:05.000 --> 00:08:08.000 duyguları normal, gülüyor, ağlıyor vesaire 00:08:08.000 --> 00:08:11.000 ama görme ile duygusal bölümler kopuk olduğundan 00:08:11.000 --> 00:08:14.000 annesinin sahte olduğu yanılgısı var. 00:08:14.000 --> 00:08:17.000 Bu, bizim çalışmalarımızla ilgili şahane bir örnek, 00:08:17.000 --> 00:08:21.000 tuhaf, anlaşılmaz görünen nöro-psikiyatrik bir vakayı ele alıyoruz 00:08:21.000 --> 00:08:23.000 ve diyoruz ki standart Freudyen görüş yanlış, 00:08:23.000 --> 00:08:27.000 beynin nörolojik yapısını bilerek tam bir 00:08:27.000 --> 00:08:29.000 açıklamaya ulaşılabilir. NOTE Paragraph 00:08:29.000 --> 00:08:31.000 Bu arada eğer bu hastayı 00:08:31.000 --> 00:08:36.000 annesi bitişik odadan arasa, telefon etse 00:08:36.000 --> 00:08:40.000 telefonu alıp diyor ki "Anneciğim! Nasılsın? Nerelerdesin?" 00:08:40.000 --> 00:08:42.000 Telefonda herhangi bir yanılsama yok. 00:08:42.000 --> 00:08:44.000 Ama bir saat sonra gelse "Sen de kimsin? 00:08:44.000 --> 00:08:46.000 Aynı anneme benziyorsun." diyor. 00:08:46.000 --> 00:08:48.000 Sebep şu ki işitme merkezinden duygu merkezine 00:08:48.000 --> 00:08:52.000 giden farklı bir yol var ve bu yol 00:08:52.000 --> 00:08:54.000 kazada kopmamış. 00:08:54.000 --> 00:08:59.000 Bu durum, telefonda annesini duyunca sorun olmamasını açıklıyor. 00:08:59.000 --> 00:09:02.000 Gördüğünde ise sahte olduğunu söylüyor. NOTE Paragraph 00:09:02.000 --> 00:09:06.000 Peki, beyindeki bu karmaşık devre nasıl kurulmuş? 00:09:06.000 --> 00:09:09.000 Doğa mı, genler mi, yoksa yetişmeyle mi ilgili? 00:09:09.000 --> 00:09:11.000 Bu soruna, başka bir garip sendrom olan 00:09:11.000 --> 00:09:15.000 'hayalet uzuv' sendromu üzerine düşünerek yaklaşalım. 00:09:15.000 --> 00:09:17.000 Hepiniz hayalet uzvun ne olduğunu biliyorsunuz. 00:09:17.000 --> 00:09:20.000 Bir kol veya bacak kesildiği zaman, kangrenden mesela 00:09:20.000 --> 00:09:22.000 ya da savaşta kaybedilince, Irak savaşı mesela 00:09:22.000 --> 00:09:24.000 şu sıralar ciddi bir problem -- 00:09:24.000 --> 00:09:28.000 kişi kaybettiği kolun varlığını hissetmeye devam ediyor 00:09:28.000 --> 00:09:31.000 buna hayalet kol veya hayalet bacak diyoruz. 00:09:31.000 --> 00:09:33.000 Aslında vücudunuzun her parçasından hayalet olabilir. 00:09:33.000 --> 00:09:36.000 İster inanın ister inanmayın, iç organlarımızla bile. 00:09:36.000 --> 00:09:40.000 Rahmi alınmış hastam vardı -histerektomi- 00:09:40.000 --> 00:09:45.000 hayalet rahmi vardı, her ayın belirli zamanlarında 00:09:45.000 --> 00:09:47.000 adet sancıları oluyordu. 00:09:47.000 --> 00:09:49.000 Hatta bir gün bir öğrenci bana şunu sordu: 00:09:49.000 --> 00:09:51.000 "Hayali adet öncesi gerginlikleri de olur mu?" 00:09:51.000 --> 00:09:52.000 (Gülüşmeler) 00:09:52.000 --> 00:09:56.000 Bilimsel araştırma için uygun bir konu ama henüz o konuya girişmedik. NOTE Paragraph 00:09:56.000 --> 00:09:59.000 Peki, şimdi sıradaki soru şu: 00:09:59.000 --> 00:10:02.000 Deney yaparak hayalet uzuvlar hakkında ne öğrenebilirsiniz? 00:10:02.000 --> 00:10:04.000 Öğrendiğimiz şeylerden birisi, 00:10:04.000 --> 00:10:06.000 hayalet uzvu olan hastaların yarısı 00:10:06.000 --> 00:10:08.000 hayali organı oynatabildiklerini iddia ediyor. 00:10:08.000 --> 00:10:10.000 Kardeşinin sırtına vuruyor, 00:10:10.000 --> 00:10:12.000 telefon çalınca cevap veriyor, el sallayarak güle güle diyor. 00:10:12.000 --> 00:10:15.000 Bunlar çok sürükleyici hisler. 00:10:15.000 --> 00:10:17.000 Hasta kendini kandırmıyor. 00:10:17.000 --> 00:10:19.000 Kolun orda olmadığının farkında, 00:10:19.000 --> 00:10:22.000 ama yine de bu hissetme deneyimi hasta için sürükleyici. 00:10:22.000 --> 00:10:25.000 Fakat hastaların yarıya yakınında bu olmuyor. 00:10:25.000 --> 00:10:29.000 Hayalet uzuv -- diyorlar ki "Doktor hayali kol paralize oldu. 00:10:29.000 --> 00:10:32.000 Sıkışık bir halde ve kramplı, dayanılmaz acı veriyor. 00:10:32.000 --> 00:10:35.000 Bir oynatabilseydim belki acı giderdi." NOTE Paragraph 00:10:35.000 --> 00:10:38.000 Şimdi, niye hayalet bir kol felçli olsunki? 00:10:38.000 --> 00:10:40.000 Kulağa çok tezat geliyor. 00:10:40.000 --> 00:10:43.000 Ama vakalara baktığımız zaman şunu gördük; 00:10:43.000 --> 00:10:45.000 felçli hayalet uzvu olan hastalarda 00:10:45.000 --> 00:10:49.000 gerçek kol sinir hasarından ötürü felç olmuş 00:10:49.000 --> 00:10:52.000 ve kolu destekleyen gerçek sinir 00:10:52.000 --> 00:10:54.000 motosiklet kazasında kopmuş. 00:10:54.000 --> 00:10:57.000 Hastanın çok ağrılı bir kolu varmış, 00:10:57.000 --> 00:11:01.000 bir iki ay veya yıl alçıda asılı kalmış ve sonrasında 00:11:01.000 --> 00:11:04.000 koldaki ağrıdan kurtulmak için 00:11:04.000 --> 00:11:06.000 cerrah kolu kesmiş. 00:11:06.000 --> 00:11:10.000 Bu kez hastanın aynı ağrıları olan hayalet bir kolu olmuş. 00:11:10.000 --> 00:11:12.000 Bu, ciddi bir klinik problem. 00:11:12.000 --> 00:11:14.000 Hastalar depresyona giriyor, 00:11:14.000 --> 00:11:16.000 bazıları intihara sürükleniyor. NOTE Paragraph 00:11:16.000 --> 00:11:18.000 Peki, bu sendromu nasıl iyileştireceğiz? 00:11:18.000 --> 00:11:20.000 Niye felçli bir hayalet kolunuz olur? 00:11:20.000 --> 00:11:24.000 Vakalara baktığımda gördüm ki gerçek kolları vardı, 00:11:24.000 --> 00:11:27.000 kolu destekleyen sinirler kesilmişti, 00:11:27.000 --> 00:11:30.000 gerçek kol felç olmuştu 00:11:30.000 --> 00:11:34.000 ve kesilmesinden birkaç ay öncesinde kol alçıda asılı kalmıştı 00:11:34.000 --> 00:11:40.000 sonra bu ağrı hayalet kola aktarılmıştı. NOTE Paragraph 00:11:40.000 --> 00:11:42.000 Niye böyle birşey olur? 00:11:42.000 --> 00:11:44.000 Kol kesilmemişken ama felçliyken, 00:11:44.000 --> 00:11:47.000 beyin yani beynimizin ön kısmı kola mesaj iletiyor "kımılda" 00:11:47.000 --> 00:11:49.000 ama görsel olarak "hayır" geri dönüşünü alıyor. 00:11:49.000 --> 00:11:53.000 Kımılda! Hayır! Kımılda! Hayır! Kımılda! Hayır! 00:11:53.000 --> 00:11:56.000 Ve bu durum beynin ağında karmaşa yapıyor 00:11:56.000 --> 00:11:59.000 buna öğrenilmiş felç deniyor. 00:11:59.000 --> 00:12:03.000 Beyin, Hebb'in öğrenme kuralında belirttiği ilkelere bağlı olarak öğrenir. 00:12:03.000 --> 00:12:06.000 Kolu kıpırdatmak için yollanan komut 00:12:06.000 --> 00:12:08.000 felçli kol hissi oluşturuyor 00:12:08.000 --> 00:12:10.000 sonrasında kol kesildiğinde 00:12:10.000 --> 00:12:14.000 bu öğrenilmiş felçlilik durumu beden algınıza taşınıyor 00:12:14.000 --> 00:12:17.000 ve tabi hayalete de. NOTE Paragraph 00:12:17.000 --> 00:12:19.000 Peki, bu hastalara nasıl yardım edeceğiz? 00:12:19.000 --> 00:12:21.000 Öğrenilmiş felci nasıl unutturacağız 00:12:21.000 --> 00:12:25.000 ki hayalet kolun dayanılmaz kilitlenmiş 00:12:25.000 --> 00:12:27.000 krampını iyileştirebilelim? 00:12:27.000 --> 00:12:32.000 Dedik ki, hayalete bir komut versek 00:12:32.000 --> 00:12:36.000 ama komuta uyduğunu gösteren görsel geribildirim verirsek ne olur? 00:12:36.000 --> 00:12:39.000 Belki hayali ağrıyı yatıştırabiliriz, yani hayali krampı. 00:12:39.000 --> 00:12:41.000 Bunu nasıl yapacağız peki? Sanal gerçeklikle tabi. 00:12:41.000 --> 00:12:43.000 Ama milyon dolarlara mal olur. 00:12:43.000 --> 00:12:46.000 Ben de üç dolarla bu işi halletmenin bir yolunu buldum 00:12:46.000 --> 00:12:48.000 ama sakın fon sağlayıcılarıma söylemeyin. 00:12:48.000 --> 00:12:49.000 (Gülüşmeler) NOTE Paragraph 00:12:49.000 --> 00:12:53.000 Yaptığım şey "ayna kutusu" dediğim bir şey icat etmek oldu. 00:12:53.000 --> 00:12:55.000 Bir karton kolinin ortasına ayna koyuyoruz, 00:12:55.000 --> 00:12:59.000 sonra hayalet kolu içine koyuyoruz. Sonra ilk hastam olan Derek geldi. 00:12:59.000 --> 00:13:02.000 On yıl önce kolu kesilmişti. 00:13:02.000 --> 00:13:05.000 Kol yaralanması geçirmiş, bu yüzden sinirler kopmuş 00:13:05.000 --> 00:13:09.000 ve kol felç olmuştu, bir yıl askıda kaldıktan sonra kol kesilmişti. 00:13:09.000 --> 00:13:11.000 Hayalet bir kolu vardı, dayanılmaz acıları vardı ve kımıldatamıyordu. 00:13:11.000 --> 00:13:13.000 Felç olmuş bir hayalet kol. NOTE Paragraph 00:13:13.000 --> 00:13:17.000 Geldi, ona kutu içerisinde bir ayna verdim, 00:13:17.000 --> 00:13:20.000 "ayna kutusu" dediğim bir kutu. 00:13:20.000 --> 00:13:23.000 Hasta, hayalet olan, sıkışmış kramplı sol kolunu 00:13:23.000 --> 00:13:25.000 aynanın sol tarafına koyuyor 00:13:25.000 --> 00:13:27.000 normal olan sağ kolunu da sağ tarafa koyuyor 00:13:27.000 --> 00:13:31.000 aynı o sıkışık duruşu gerçekleştiriyor 00:13:31.000 --> 00:13:34.000 ve aynanın içine bakıyor, ne yaşıyor peki? 00:13:34.000 --> 00:13:37.000 Hayaletin yeniden canlandığına bakıyor 00:13:37.000 --> 00:13:41.000 çünkü normal kolun yansımasını görüyor 00:13:41.000 --> 00:13:43.000 ve hayalet kolunun yeniden canlandığını görüyor. 00:13:43.000 --> 00:13:46.000 Dedim ki: "Şimdi hayaleti oynat -- 00:13:46.000 --> 00:13:50.000 veya gerçek parmaklarını aynaya bakarken kıpırdat." 00:13:50.000 --> 00:13:54.000 Hayalet kolunun oynadığına dair görsel bir izlenim edinecek. 00:13:54.000 --> 00:13:56.000 Bu zaten belli ama asıl şaşırtıcı olan şey, 00:13:56.000 --> 00:13:59.000 hasta diyor ki: "Aman tanrım hayalet kolum tekrar oynuyor, 00:13:59.000 --> 00:14:01.000 ve de ağrı, kramp yok oldu." NOTE Paragraph 00:14:01.000 --> 00:14:04.000 Hatırlayın, bu gelen ilk hastam -- 00:14:04.000 --> 00:14:05.000 (Alkışlar) 00:14:05.000 --> 00:14:09.000 Teşekkür ederim. (Alkışlar) 00:14:09.000 --> 00:14:12.000 İlk hastam geldi ve aynaya baktı 00:14:12.000 --> 00:14:15.000 dedim ki: "Hayalet kolunun yansımasına bak." 00:14:15.000 --> 00:14:17.000 Kıkırdamaya başladı, "Hayalet kolumu görebiliyorum." dedi. 00:14:17.000 --> 00:14:19.000 Tabii ki o aptal değil, gerçek olmadığının farkında. 00:14:19.000 --> 00:14:21.000 Onun bir ayna yansıması olduğunu biliyor 00:14:21.000 --> 00:14:23.000 ama bu canlı bir duyu deneyimi. 00:14:23.000 --> 00:14:26.000 Şimdi, dedim ki: "Normal ve hayalet kolunu oynat." 00:14:26.000 --> 00:14:28.000 Dedi ki: "Hayalet kolumu oynatamıyorum. Biliyorsun, çok acı veriyor." 00:14:28.000 --> 00:14:30.000 "Normal kolunu oynat" dedim. 00:14:30.000 --> 00:14:32.000 O da, "Aman tanrım! Hayalet kolum tekrar oynuyor, inanamıyorum! 00:14:32.000 --> 00:14:35.000 ve ağrım da yok oldu." dedi. 00:14:35.000 --> 00:14:36.000 Sonra ona "Gözlerini kapat." dedim. 00:14:36.000 --> 00:14:38.000 Gözlerini kapattı. 00:14:38.000 --> 00:14:39.000 "Normal elini oynat." 00:14:39.000 --> 00:14:40.000 "Hiçbirşey, yine kilitlendi" 00:14:40.000 --> 00:14:42.000 "Tamam, aç gözlerini." 00:14:42.000 --> 00:14:43.000 "Aman tanrım, aman tanrım, yine kımıldıyor." 00:14:43.000 --> 00:14:45.000 Şekerci dükkanındaki çocuk gibiydi yani. NOTE Paragraph 00:14:45.000 --> 00:14:50.000 Yani, bu durum benim 'öğrenilmiş felç' teorimi ve 00:14:50.000 --> 00:14:52.000 ve görsel girdinin önemini kanıtlıyor, 00:14:52.000 --> 00:14:54.000 ama bundan ötürü Nobel ödülü almam 00:14:54.000 --> 00:14:56.000 birisinin hayalet kolunu oynatmasını sağladığım için. 00:14:56.000 --> 00:14:57.000 (Gülüşmeler) 00:14:57.000 --> 00:14:58.000 (Alkışlar) 00:14:58.000 --> 00:15:01.000 Tamamen işe yaramaz bir beceri, düşünsenize. 00:15:01.000 --> 00:15:02.000 (Gülüşmeler) 00:15:02.000 --> 00:15:06.000 Sonra anlamaya başladım ki, nörolojideki diğer tür 00:15:06.000 --> 00:15:11.000 felçler de öğrenilmiş olabilir, inme, fokal distonia (meslek krampı) 00:15:11.000 --> 00:15:13.000 bunda belki öğrenilmişliğin de bir etkisi olabilir 00:15:13.000 --> 00:15:16.000 ki, bu durumun üstesinden ayna gibi basit bir alet kullanarak gelebiliriz. NOTE Paragraph 00:15:16.000 --> 00:15:18.000 Ona dedim ki: "Bak Derek" -- 00:15:18.000 --> 00:15:21.000 --öncelikle, ağrısını hafifletmek için yanında ayna taşıyarak dolaşamaz tabii ki-- 00:15:21.000 --> 00:15:25.000 Dedim ki: "Bak Derek, al eve götür ve onunla bir iki hafta alıştırma yap 00:15:25.000 --> 00:15:27.000 belki belirli bir süre alıştırmadan sonra 00:15:27.000 --> 00:15:29.000 aynayla işini bitirip, (öğrenilmiş) felci unutabilir, 00:15:29.000 --> 00:15:31.000 böylece felçli kolunu oynatabilir, 00:15:31.000 --> 00:15:33.000 ve ağrını iyileştirebilirsin." 00:15:33.000 --> 00:15:35.000 "Tamam" dedi ve eve götürdü. 00:15:35.000 --> 00:15:37.000 Dedim ki "Al götür, altı üstü iki dolar, götür evine." NOTE Paragraph 00:15:37.000 --> 00:15:40.000 Eve götürdü, iki hafta sonra beni aradı 00:15:40.000 --> 00:15:42.000 ve dedi ki: "Doktor inanmayacaksın!" 00:15:42.000 --> 00:15:43.000 "Ne?" dedim 00:15:43.000 --> 00:15:45.000 Dedi ki: "Gitti!" 00:15:45.000 --> 00:15:46.000 "Ne gitti?" dedim. 00:15:46.000 --> 00:15:48.000 Ayna kutusu gitmiştir diye düşündüm. 00:15:48.000 --> 00:15:49.000 (Gülüşmeler) 00:15:49.000 --> 00:15:52.000 Dedi ki: "Hayır, hayır, hayır hayalet gitti, şu 10 yıldır benle birlikte olan 00:15:52.000 --> 00:15:54.000 yok oldu!" 00:15:54.000 --> 00:15:56.000 Dedim ki... Endişelendim, dedim ki, aman tanrım, 00:15:56.000 --> 00:15:58.000 adamın beden algısını değiştirdim, 00:15:58.000 --> 00:16:01.000 insani konular ne olacak, etik değerler ne olacak? 00:16:01.000 --> 00:16:03.000 Dedim ki: "Derek, bu seni rahatsız ediyor mu?" 00:16:03.000 --> 00:16:06.000 Dedi ki: "Hayır, son üç gündür hayalet bir kolum yok 00:16:06.000 --> 00:16:09.000 yani, dirsek ağrısı yok, spazm yok, 00:16:09.000 --> 00:16:12.000 önkol ağrısı yok, tüm bu ağrılar da yok oldu. 00:16:12.000 --> 00:16:16.000 Ama şöyle bir sorun var, hala hayalet parmaklarım duruyor ve omzumdan sallanıyorlar 00:16:16.000 --> 00:16:18.000 ve şu senin kutu yetişmiyor." 00:16:18.000 --> 00:16:19.000 (Gülüşmeler) 00:16:19.000 --> 00:16:22.000 "Tasarımı değiştirip alnıma koyabilir misin? 00:16:22.000 --> 00:16:25.000 Böylelikle şu hareketi yapıp hayalet parmaklarımı yok edebilirim." 00:16:25.000 --> 00:16:27.000 Benim bir tür sihirbaz olduğumu sandı. NOTE Paragraph 00:16:27.000 --> 00:16:28.000 Şimdi, neden böyle birşey oluyor? 00:16:28.000 --> 00:16:31.000 Çünkü, beyin büyük bir algı karmaşası yaşıyor. 00:16:31.000 --> 00:16:34.000 Görsel olarak hayaletin geri geldiği mesajını alıyor. 00:16:34.000 --> 00:16:36.000 Diğer taraftan, uygun bir karşılık gelmiyor, 00:16:36.000 --> 00:16:40.000 kas sinyalleri kolun olmadığını söylüyor 00:16:40.000 --> 00:16:42.000 ama motor komut kol var diyor 00:16:42.000 --> 00:16:45.000 tüm bu karmaşadan ötürü beyin "kahretsin 00:16:45.000 --> 00:16:48.000 hayalet kol falan yok" diyor. 00:16:48.000 --> 00:16:50.000 Bir çeşit inkara gidiyor, sinyalleri yok sayıyor. 00:16:50.000 --> 00:16:54.000 Tabi kol yok olunca bonus olarak ağrı da yok oluyor 00:16:54.000 --> 00:16:58.000 çünkü bedenimizden ayrı boşlukta yüzen bir ağrımız olamaz. 00:16:58.000 --> 00:17:00.000 Bonus bu işte. NOTE Paragraph 00:17:00.000 --> 00:17:02.000 Bu yöntem Helsinki'deki bir grup tarafından 00:17:02.000 --> 00:17:04.000 düzinelerce hasta üzerinde denendi. 00:17:04.000 --> 00:17:07.000 Belki bu, hayalet ağrıyı dindirmede değerli bir yöntem olduğunun kanıtı olabilir. 00:17:07.000 --> 00:17:09.000 aslında, insanlar bunu felç rehabilitasyonunda denediler. 00:17:09.000 --> 00:17:12.000 Felç deyince normal olarak siz sinir hasarı sonucu oluşanı 00:17:12.000 --> 00:17:14.000 düşünürsünüz, yapılacak birşey yok dersiniz 00:17:14.000 --> 00:17:19.000 ama felçlerde "öğrenilmiş felç" durumunun da etkisi olabiliyor 00:17:19.000 --> 00:17:22.000 ve bu etki belki de ayna kullanılarak alt edilebilir. 00:17:22.000 --> 00:17:24.000 Bu, ayrıca tıbbi mahkemelere de taşınarak 00:17:24.000 --> 00:17:26.000 çok sayıda hastaya da yardımcı oldu. NOTE Paragraph 00:17:26.000 --> 00:17:30.000 Peki, şimdi konuşmamın üçüncü bölümüne 00:17:30.000 --> 00:17:34.000 yani diğer bir ilginç olgu olan "sinestezi" olgusuna geçmek istiyorum. 00:17:34.000 --> 00:17:37.000 19. yüzyılda Francis Galton tarafından keşfedildi. 00:17:37.000 --> 00:17:39.000 Charles Darwin'in kuzenlerinden birisiydi. 00:17:39.000 --> 00:17:41.000 Halk içindeki diğer yönlerden tamamen normal olan 00:17:41.000 --> 00:17:45.000 bazı insanların şu anlatacağım özelliğe sahip olduğunu fark etti. 00:17:45.000 --> 00:17:48.000 Sayıları her gördüklerinde sayıları renkli görüyorlar. 00:17:48.000 --> 00:17:52.000 Beş mavi, yedi sarı, sekiz açık yeşil, 00:17:52.000 --> 00:17:54.000 dokuz çivit mavisi. 00:17:54.000 --> 00:17:57.000 Bu insanların diğer yönlerden tamamen normal olduğunu unutmayın. 00:17:57.000 --> 00:18:00.000 Veya do diyez. Bazen notalar renkleri anımsatır. 00:18:00.000 --> 00:18:03.000 Do diyez mavidir, fa diyez yeşildir, 00:18:03.000 --> 00:18:06.000 başka bir nota sarı olabilir. NOTE Paragraph 00:18:06.000 --> 00:18:08.000 Bu, niçin olur? 00:18:08.000 --> 00:18:10.000 Buna sinestezi deniyor. Galton buna sinestezi demiştir 00:18:10.000 --> 00:18:12.000 duyuların karışması. 00:18:12.000 --> 00:18:14.000 Bizlerde tüm duyular ayrı, 00:18:14.000 --> 00:18:16.000 onlarda ise duyular karışmıştır. 00:18:16.000 --> 00:18:17.000 Neden bu oluyor? 00:18:17.000 --> 00:18:19.000 Bu problemin iki yönünden biri çok ilgi çekicidir. 00:18:19.000 --> 00:18:21.000 Sinestezi aileden geçer, 00:18:21.000 --> 00:18:24.000 bu yüzden Galton kalıtsal temelli demiştir, genetik temelli. 00:18:24.000 --> 00:18:28.000 İkincisi sinestezinin ilgili olduğu -- ve bu, beni anlatmak istediğim şeyle alakalı 00:18:28.000 --> 00:18:31.000 bu konferansın ana konusuyla alakalı, yaratıcılıkla. 00:18:31.000 --> 00:18:36.000 Sinestezi sanatçılarda, şairlerde, romancılarda 00:18:36.000 --> 00:18:39.000 ve toplumdaki diğer yaratıcı insanlarda, genel nüfusa göre 8 kat daha yaygın. 00:18:39.000 --> 00:18:40.000 Neden bu böyle peki? 00:18:40.000 --> 00:18:42.000 Bu soruya cevap vereceğim. 00:18:42.000 --> 00:18:44.000 Daha önce hiç cevaplanmadı. NOTE Paragraph 00:18:44.000 --> 00:18:45.000 Peki, sinestezi nedir? Buna ne sebep olur? 00:18:45.000 --> 00:18:46.000 Pek çok teori var. 00:18:46.000 --> 00:18:48.000 Bir teoriye göre onlar sadece deli. 00:18:48.000 --> 00:18:51.000 Bu pek bilimsel bir teori değil, bu yüzden unut gitsin. 00:18:51.000 --> 00:18:55.000 Diğer teori ise onlar eroinman ve esrarkeşler. 00:18:55.000 --> 00:18:57.000 Aslında bunda doğruluk payı olabilir 00:18:57.000 --> 00:18:59.000 çünkü bu, burada yani Körfez bölgesinde, San Diego'ya göre daha yaygın. 00:18:59.000 --> 00:19:00.000 (Gülüşmeler) 00:19:00.000 --> 00:19:03.000 Peki, üçüncü teori ise 00:19:03.000 --> 00:19:08.000 hadi kendimize soralım, sinestezide gerçekten olan şey nedir? NOTE Paragraph 00:19:08.000 --> 00:19:11.000 Böylece biz, renk bölgesi ve sayı bölgesinin 00:19:11.000 --> 00:19:14.000 beynin fusiform gyrus bölgesinde yan yana olduğunu gördük. 00:19:14.000 --> 00:19:16.000 Düşündük ki renk ve sayı bölgesi arasında 00:19:16.000 --> 00:19:19.000 kazara oluşmuş çapraz bağlantılar olabilir. 00:19:19.000 --> 00:19:22.000 Bu yüzden her rakam gördüğünüzde, karşılık gelen rengi görüyorsunuz 00:19:22.000 --> 00:19:24.000 ve işte bu sinestezinizin olmasının nedeni. 00:19:24.000 --> 00:19:26.000 Şimdi hatırlayın -- niye bu oluyor? 00:19:26.000 --> 00:19:28.000 Neden bazı insanlarda çapraz bağlantılar olsun ki? 00:19:28.000 --> 00:19:30.000 Hatırlayın demiştim ki aileden gelir. 00:19:30.000 --> 00:19:32.000 Bu size ipucunu verebilir. 00:19:32.000 --> 00:19:34.000 Bu ipucu, anormal bir genin olması, 00:19:34.000 --> 00:19:37.000 çapraz bağlantılara sebep olan şey gendeki bir mutasyon. NOTE Paragraph 00:19:37.000 --> 00:19:39.000 Anlaşılıyor ki hepimiz 00:19:39.000 --> 00:19:43.000 doğduğumuzda herşey diğer herşeye bağlıydı. 00:19:43.000 --> 00:19:46.000 Yani, tüm beyin bölgeleri diğer bölgelere bağlıydı 00:19:46.000 --> 00:19:48.000 ve bu bağlar karakteristik yetişkin beyninin 00:19:48.000 --> 00:19:51.000 mimarisini oluşturmak için budandı. 00:19:51.000 --> 00:19:53.000 Eğer bu budanmaya sebep olan bir gen varsa, 00:19:53.000 --> 00:19:55.000 ve bu gen mutasyona uğrarsa, 00:19:55.000 --> 00:19:58.000 yanyana olan beyin bölgeleri arasında eksik budanma olur, 00:19:58.000 --> 00:20:01.000 eğer bunlar sayı ve renk bölgeleri ise, sayı-renk sinestezisi oluşur. 00:20:01.000 --> 00:20:04.000 Eğer nota ve renk bölümleri arasındaysa, nota-renk sinestezisi oluşur. 00:20:04.000 --> 00:20:06.000 Şimdilik herşey yolunda. NOTE Paragraph 00:20:06.000 --> 00:20:08.000 Şimdi, ya bu gen beynin her yerinde ifade edilirse, 00:20:08.000 --> 00:20:09.000 herşey çapraz bağlı mı olur? 00:20:09.000 --> 00:20:15.000 Peki, sanatçıların, şairlerin, romancıların ortak yanları nedir? 00:20:15.000 --> 00:20:18.000 Mecazi düşünceleri birbirine bağlayabilme becerisi, 00:20:18.000 --> 00:20:20.000 görünüşte alakasız görünen fikirleri 00:20:20.000 --> 00:20:23.000 mesela, "O, doğudur ve Juliet Güneştir." 00:20:23.000 --> 00:20:25.000 Kimse "Juliet Güneştir." demez. 00:20:25.000 --> 00:20:27.000 Yani o, kızıl bir ateş topu mu? 00:20:27.000 --> 00:20:30.000 Şizofrenler bunu yapıyor ama bu başka bir hikaye. 00:20:30.000 --> 00:20:33.000 Normal insanlar, güneş gibi sıcak der, 00:20:33.000 --> 00:20:35.000 güneş gibi parlak der, güneş gibi can veren der. 00:20:35.000 --> 00:20:37.000 Bağlantıyı hemen kurdunuz. NOTE Paragraph 00:20:37.000 --> 00:20:40.000 Şimdi, eğer daha büyük çapraz bağlantıların 00:20:40.000 --> 00:20:43.000 ve kavramların beynin farklı bölgelerinde olduğunu 00:20:43.000 --> 00:20:46.000 varsayarsak o zaman sinestezik bireylerde 00:20:46.000 --> 00:20:49.000 mecazi düşünce ve yaratıcılığa doğru 00:20:49.000 --> 00:20:51.000 daha büyük bir meyil olcaktır. 00:20:51.000 --> 00:20:54.000 Bu sebepten, görülme oranı, şairler, sanatçılar 00:20:54.000 --> 00:20:56.000 ve romancılar arasında sekiz kat daha fazla. 00:20:56.000 --> 00:20:59.000 Bu çok frenolojik bir sinestezi görüşü.(Frenoloji=kafatası şeklinden karakter analizi) 00:20:59.000 --> 00:21:01.000 Son gösteri için bir dakika rica etsem? 00:21:01.000 --> 00:21:03.000 (Alkışlar) NOTE Paragraph 00:21:03.000 --> 00:21:08.000 Size, aslında hepinizin sinestezik olduğunu ve ama inkar ettiğinizi göstereceğim. 00:21:08.000 --> 00:21:12.000 İşte bu benim Marslı alfabesi dediğim şey, aynı bizim alfabe gibi, 00:21:12.000 --> 00:21:15.000 A sesi A harfi, B sesi, B harfi, C sesi, C harfi... 00:21:15.000 --> 00:21:18.000 farklı sesler için farklı şekiller. 00:21:18.000 --> 00:21:20.000 İşte Marslı alfabesi. 00:21:20.000 --> 00:21:22.000 Birisi Kiki, birisi Buba. 00:21:22.000 --> 00:21:24.000 Hangisi Kiki, hangisi Buba? 00:21:24.000 --> 00:21:26.000 Kaç kişi bunun(sol) Kiki, bunun(sağ) Buba olduğunu düşünüyor? Ellerinizi kaldırın. 00:21:26.000 --> 00:21:28.000 Bir iki tane mutant var. 00:21:28.000 --> 00:21:29.000 (Gülüşmeler) 00:21:29.000 --> 00:21:31.000 Kaç kişi bunun(sol) Buba, bunun(sağ) Kiki olduğunu düşünüyor? Ellerinizi kaldırın. 00:21:31.000 --> 00:21:33.000 Yüzde 99'unuz. NOTE Paragraph 00:21:33.000 --> 00:21:35.000 Şimdi, hiç biriniz Marslı değil, nasıl yaptınız bunu? 00:21:35.000 --> 00:21:40.000 Çünkü hepiniz çapraz modelle sinestetik soyutlama yapıyorsunuz 00:21:40.000 --> 00:21:44.000 yani, beyninizin ses bölgesindeki 00:21:44.000 --> 00:21:49.000 keskin ton değişimi, Ki-ki, (tüysü hücreler etkilendi), Ki-ki 00:21:49.000 --> 00:21:52.000 köşeli şekildeki görsel keskinliği taklit ediyor. 00:21:52.000 --> 00:21:55.000 Bu çok önemli çünkü, bize anlattığı şey 00:21:55.000 --> 00:21:57.000 beynimizin ilkel bir şekilde bağlantı kurduğudur. 00:21:57.000 --> 00:21:59.000 --saçma bir illüzyonmuş gibi geliyor-- 00:21:59.000 --> 00:22:03.000 Bu şekli yapan gözdeki ışık demetleri 00:22:03.000 --> 00:22:06.000 ve ses örüntüsünü oluşturan kulaktaki tüy hücreleridir. 00:22:06.000 --> 00:22:11.000 Ama beynimiz, bunları ortak paydaya almayı başarabiliyor. 00:22:11.000 --> 00:22:13.000 Bu, soyutlamanın ilkel bir biçimi 00:22:13.000 --> 00:22:18.000 ve biz şimdi biliyoruz ki bu, beynin fusiform gyrus denen bölümünde oluyor. 00:22:18.000 --> 00:22:19.000 Çünkü ne zaman hasar görse, 00:22:19.000 --> 00:22:23.000 insanlar Buba-Kiki alakasını kurma becerisini yitiriyorlar. 00:22:23.000 --> 00:22:25.000 Ayrıca mecazi alakaları kurma becerilerini de yitiriyorlar. NOTE Paragraph 00:22:25.000 --> 00:22:29.000 "Her parıldayanı altın sanma." 00:22:29.000 --> 00:22:31.000 ne demek diye adama sorunca, 00:22:31.000 --> 00:22:33.000 Hasta "Birşey sırf metal ve parlak diye altın olmaz, 00:22:33.000 --> 00:22:36.000 özgül ağırlığını ölçmen lazım." diyor. 00:22:36.000 --> 00:22:39.000 Yani, mecazi anlamı tamamen kaçırıyorlar. 00:22:39.000 --> 00:22:42.000 Bu bölge insanlarda alt primatlara göre 00:22:42.000 --> 00:22:45.000 sekiz kat daha büyüktür. 00:22:45.000 --> 00:22:48.000 Angular gyrus denen bölgede çok ilginç bir şey oluyor, 00:22:48.000 --> 00:22:51.000 çünkü o bölge, görme ve dokunma arasındaki geçiş noktasıdır 00:22:51.000 --> 00:22:55.000 ve insanlarda çok irileşmiştir. (ve orda çok ilginç bir şey oluyor( 00:22:55.000 --> 00:22:58.000 ve bana göre eşsiz insani becerilerin temeli 00:22:58.000 --> 00:23:01.000 soyutlama, mecaz ve yaratıcılık gibi. 00:23:01.000 --> 00:23:04.000 Filozofların bin yıllardır üzerinde düşündüğü tüm bu soruları 00:23:04.000 --> 00:23:08.000 biz bilim adamları beyin görüntülemesi yaparak, hastaları inceleyerek 00:23:08.000 --> 00:23:10.000 ve doğru soruları sorarak keşfetmeye başlayabiliriz. 00:23:10.000 --> 00:23:12.000 Teşekkür ederim. 00:23:12.000 --> 00:23:13.000 (Alkışlar) 00:23:13.000 --> 00:23:14.000 (Kusura bakma) 00:23:14.000 --> 00:23:15.000 (Gülüşmeler)