1 00:00:00,000 --> 00:00:04,000 Ik bestudeer het menselijk brein, 2 00:00:04,000 --> 00:00:06,000 de functies en de structuur van het menselijk brein. 3 00:00:06,000 --> 00:00:10,000 Om u een idee te geven wat dat precies inhoudt: 4 00:00:10,000 --> 00:00:14,000 We hebben het over drie pond geleiachtige massa 5 00:00:14,000 --> 00:00:17,000 die met gemak in de palm van je hand past 6 00:00:17,000 --> 00:00:21,000 maar ook in staat is tot beschouwingen over de interstellaire ruimte. 7 00:00:21,000 --> 00:00:23,000 Het brein denkt na over oneindigheid 8 00:00:23,000 --> 00:00:28,000 maar ook over het feit dat het gedachten heeft over oneindigheid. 9 00:00:28,000 --> 00:00:33,000 Dit merkwaardige recursieve proces noemen we het zelfbewustzijn, 10 00:00:33,000 --> 00:00:37,000 de Heilige Graal van de neurowetenschap of neurologie. 11 00:00:37,000 --> 00:00:39,000 We hopen ooit te begrijpen hoe dit proces in elkaar steekt. 12 00:00:40,000 --> 00:00:43,000 Hoe bestudeer je dit mysterieuze orgaan? 13 00:00:43,000 --> 00:00:47,000 Er zijn wel 100 miljard zenuwcellen -- 14 00:00:47,000 --> 00:00:50,000 hoopjes protoplasma die voortdurend op elkaar reageren. 15 00:00:50,000 --> 00:00:54,000 Uit die activiteit komen de talloze vermogens voort 16 00:00:54,000 --> 00:00:57,000 die tezamen de menselijke aard ofwel het bewustzijn vormen. 17 00:00:57,000 --> 00:00:58,000 Hoe gaat dat in zijn werk? 18 00:00:58,000 --> 00:01:01,000 We kunnen de functies van het menselijk brein op vele manieren bestuderen. 19 00:01:01,000 --> 00:01:04,000 Vaak kijken we naar patiënten 20 00:01:04,000 --> 00:01:09,000 met beschadigingen in een klein deel van de hersenen, 21 00:01:09,000 --> 00:01:11,000 waardoor er een genetische verschuiving heeft plaatsgevonden. 22 00:01:11,000 --> 00:01:15,000 Er is dan niet zozeer sprake van algehele teloorgang 23 00:01:15,000 --> 00:01:17,000 van het verstandelijk vermogen -- 24 00:01:17,000 --> 00:01:20,000 de cognitieve vaardigheden zijn niet afgestompt. 25 00:01:20,000 --> 00:01:23,000 Er is sprake van selectief verlies van één functie, 26 00:01:23,000 --> 00:01:25,000 terwijl de overige functies intact blijven. 27 00:01:25,000 --> 00:01:27,000 Dat geeft voldoende zekerheid om vast te stellen 28 00:01:27,000 --> 00:01:31,000 dat dat deel van het brein betrokken is bij die functie. 29 00:01:31,000 --> 00:01:33,000 We plaatsen de functie binnen de structuur van het brein 30 00:01:33,000 --> 00:01:36,000 en gaan dan na hoe er verbindingen worden gemaakt 31 00:01:36,000 --> 00:01:38,000 om die specifieke functie te genereren. 32 00:01:38,000 --> 00:01:40,000 Zo gaan wij te werk. 33 00:01:40,000 --> 00:01:43,000 Ik zal u nu drie interessante voorbeelden geven. 34 00:01:43,000 --> 00:01:47,000 Voor ieder voorbeeld trek ik zes minuten uit. 35 00:01:47,000 --> 00:01:51,000 Allereerst het eigenaardige syndroom van Capgras. 36 00:01:51,000 --> 00:01:53,000 Op de eerste dia ziet u 37 00:01:53,000 --> 00:01:58,000 de temporale kwabben, de frontale kwabben en de pariëtale kwabben, 38 00:01:58,000 --> 00:02:00,000 alle hersenkwabben bij elkaar. 39 00:02:00,000 --> 00:02:04,000 Aan de binnenzijde van de temporale kwabben -- 40 00:02:04,000 --> 00:02:06,000 hier niet te zien -- 41 00:02:06,000 --> 00:02:08,000 bevindt zich de gyrus fusiformis. 42 00:02:08,000 --> 00:02:11,000 Daar zit de gezichtsherkenning in verstopt. 43 00:02:11,000 --> 00:02:14,000 Als dat gebied beschadigd is, herken je geen gezichten meer. 44 00:02:14,000 --> 00:02:16,000 Aan de stem kun je nog wel horen 45 00:02:16,000 --> 00:02:18,000 dat het Joe is, bijvoorbeeld, 46 00:02:18,000 --> 00:02:21,000 maar aan het gezicht kun je dat niet meer zien. 47 00:02:21,000 --> 00:02:23,000 Je kunt jezelf niet eens meer herkennen in de spiegel. 48 00:02:23,000 --> 00:02:26,000 Je knipoogt, het gezicht knipoogt terug. 49 00:02:26,000 --> 00:02:28,000 Je weet dat het een spiegel is. 50 00:02:28,000 --> 00:02:31,000 Toch herken je jezelf niet als zodanig. 51 00:02:31,000 --> 00:02:35,000 Dit syndroom ontstaat door schade aan de gyrus fusiformus. 52 00:02:35,000 --> 00:02:38,000 Er is echter nog een ander syndroom, dat zó zeldzaam is 53 00:02:38,000 --> 00:02:42,000 dat slechts een handjevol artsen en neurologen het kent: 54 00:02:42,000 --> 00:02:44,000 Capgras-waan. 55 00:02:44,000 --> 00:02:47,000 Een patiënt die verder volstrekt normaal is, 56 00:02:47,000 --> 00:02:50,000 komt na hoofdletsel uit een coma, 57 00:02:50,000 --> 00:02:53,000 oogt en handelt volstrekt normaal, maar ziet zijn moeder 58 00:02:53,000 --> 00:02:56,000 en zegt: "Deze vrouw ziet eruit als mijn moeder, 59 00:02:56,000 --> 00:02:58,000 maar ze is een bedriegster. 60 00:02:58,000 --> 00:03:00,000 Dit is een vrouw die doet alsof ze mijn moeder is." 61 00:03:00,000 --> 00:03:02,000 Hoe kan dat? 62 00:03:02,000 --> 00:03:05,000 Waarom zou een verder volkomen normale man 63 00:03:05,000 --> 00:03:07,000 op het moment dat hij zijn moeder ziet 64 00:03:07,000 --> 00:03:10,000 in een waanidee roepen dat het niet zijn moeder is? 65 00:03:10,000 --> 00:03:12,000 De gangbare verklaring hiervoor, 66 00:03:12,000 --> 00:03:14,000 die ook in alle psychiatrische handboeken terug te vinden is, 67 00:03:14,000 --> 00:03:18,000 heeft een Freudiaanse inslag. De man -- 68 00:03:18,000 --> 00:03:20,000 overigens geldt de redenatie ook voor vrouwen, 69 00:03:20,000 --> 00:03:22,000 maar ik beperk me hier tot mannen -- 70 00:03:22,000 --> 00:03:25,000 voelde zich in zijn jongste jaren 71 00:03:25,000 --> 00:03:27,000 seksueel aangetrokken tot zijn moeder. 72 00:03:27,000 --> 00:03:29,000 Het zogenaamde Oedipus-complex van Freud. 73 00:03:29,000 --> 00:03:31,000 Niet dat ik er zo over denk, 74 00:03:31,000 --> 00:03:33,000 maar de aanhangers van Freud interpreteren het zo. 75 00:03:33,000 --> 00:03:36,000 Naarmate je ouder wordt, ontwikkelt de cortex zich. 76 00:03:36,000 --> 00:03:40,000 De latente seksuele gevoelens voor je moeder worden onderdrukt. 77 00:03:40,000 --> 00:03:44,000 Gelukkig maar, anders werd iedereen opgewonden bij de aanblik van hun moeder. 78 00:03:44,000 --> 00:03:46,000 Maar dan: 79 00:03:46,000 --> 00:03:48,000 Je krijgt een klap op je hoofd. De cortex raakt beschadigd. 80 00:03:48,000 --> 00:03:52,000 Alle latente seksuele gevoelens komen bovendrijven. 81 00:03:52,000 --> 00:03:55,000 Vreemd genoeg raak je plotseling 82 00:03:55,000 --> 00:03:58,000 seksueel opgewonden door je eigen moeder. 83 00:03:58,000 --> 00:04:00,000 En je zegt: "Hemel, als dit mijn moeder is, 84 00:04:00,000 --> 00:04:02,000 waarom raak ik dan opgewonden? 85 00:04:02,000 --> 00:04:04,000 Nee, het is een andere vrouw. Dit is een bedriegster." 86 00:04:04,000 --> 00:04:08,000 Dat is de enige redenering die hout snijdt voor je beschadigde brein. 87 00:04:08,000 --> 00:04:11,000 Persoonlijk heb ik hier dus nooit wat in gezien. 88 00:04:11,000 --> 00:04:14,000 Het is heel vindingrijk, zoals alles wat uit Freuds koker komt -- 89 00:04:14,000 --> 00:04:16,000 (publiek lacht) 90 00:04:16,000 --> 00:04:21,000 maar toch slaat het nergens op. Ditzelfde waanidee 91 00:04:21,000 --> 00:04:23,000 heb ik bij een andere patiënt gezien over zijn poedel. 92 00:04:23,000 --> 00:04:24,000 (publiek lacht) 93 00:04:24,000 --> 00:04:29,000 "Dokter, dit is niet Fifi. Hij lijkt wel precies op Fifi, 94 00:04:29,000 --> 00:04:31,000 maar het is een andere hond." 95 00:04:31,000 --> 00:04:33,000 Probeer daar maar eens een Freudiaanse draai aan te geven. 96 00:04:33,000 --> 00:04:34,000 (publiek lacht) 97 00:04:34,000 --> 00:04:38,000 Dan kom je uit op de latente bestialiteit in de mens. 98 00:04:38,000 --> 00:04:41,000 Dat is van de zotte natuurlijk. 99 00:04:41,000 --> 00:04:43,000 Wat is er dan wel aan de hand? 100 00:04:43,000 --> 00:04:45,000 Een verklaring voor deze aandoening 101 00:04:45,000 --> 00:04:49,000 vinden we in de structuur en functies van de normale gezichtsbanen in de hersenen. 102 00:04:49,000 --> 00:04:52,000 Gewoonlijk komen visuele signalen via de oogballen 103 00:04:52,000 --> 00:04:54,000 binnen in het visuele deel van de hersenen. 104 00:04:54,000 --> 00:04:57,000 Er zijn in het achterhoofd wel 30 delen uitsluitend bezig met het gezichtsvermogen. 105 00:04:57,000 --> 00:05:00,000 Als alles daar is verwerkt, gaat de informatie naar een structuur 106 00:05:00,000 --> 00:05:05,000 genaamd de gyrus fusiformus. Daar bevinden zich neuronen 107 00:05:05,000 --> 00:05:07,000 die gevoelig zijn voor de vorm van gezichten. 108 00:05:07,000 --> 00:05:10,000 Daar zit dus de gezichtsherkenning verstopt 109 00:05:10,000 --> 00:05:12,000 waar ik het eerder al over had. 110 00:05:12,000 --> 00:05:16,000 Als dat deel van de hersenen beschadigd is, zie je gezichten niet meer. 111 00:05:16,000 --> 00:05:19,000 Vanuit dat deel gaat de informatie 112 00:05:19,000 --> 00:05:22,000 door naar de amygdala, in het limbisch systeem. 113 00:05:22,000 --> 00:05:24,000 Dat is de emotionele kern van de hersenen. 114 00:05:24,000 --> 00:05:26,000 De amygdala bepaalt 115 00:05:26,000 --> 00:05:28,000 het emotionele belang van datgene waar je naar kijkt. 116 00:05:28,000 --> 00:05:32,000 Is het een prooi? Is het een roofdier? Is het een partner? 117 00:05:32,000 --> 00:05:34,000 Of is het iets totaal onbelangrijks, zoals een pluisje, 118 00:05:34,000 --> 00:05:38,000 een krijtje, een -- dat wil ik niet als voorbeeld -- 119 00:05:38,000 --> 00:05:40,000 een schoen, enzovoorts. 120 00:05:40,000 --> 00:05:42,000 Iets wat je geheel kunt negeren. 121 00:05:42,000 --> 00:05:45,000 Belangrijk is dat informatie bij stimulering van de amygdala 122 00:05:45,000 --> 00:05:48,000 wordt doorgestuurd naar het autonome zenuwstelsel. 123 00:05:48,000 --> 00:05:50,000 Je hartslag gaat omhoog, 124 00:05:50,000 --> 00:05:53,000 je begint te zweten om de warmte kwijt te raken 125 00:05:53,000 --> 00:05:55,000 die vrijkomt bij lichamelijke inspanning. 126 00:05:55,000 --> 00:05:59,000 Wij profiteren daarvan. Met twee elektroden op de handpalmen 127 00:05:59,000 --> 00:06:03,000 meten we het verschil in de huidweerstand als gevolg van de zweetproductie. 128 00:06:03,000 --> 00:06:05,000 Zo gaan we na of je van visuele stimuli 129 00:06:05,000 --> 00:06:09,000 opgewonden raakt, of iets je prikkelt of niet. 130 00:06:09,000 --> 00:06:11,000 Ik kom daar straks op terug. 131 00:06:11,000 --> 00:06:15,000 Als deze man zijn blik richt op een willekeurig object, 132 00:06:15,000 --> 00:06:19,000 gaat de informatie naar het visuele gedeelte 133 00:06:19,000 --> 00:06:22,000 en vervolgens naar de gyrus fusiformus. 134 00:06:22,000 --> 00:06:25,000 Het beeld wordt herkend: Een plant, een tafel, 135 00:06:25,000 --> 00:06:27,000 je moeder. 136 00:06:27,000 --> 00:06:30,000 Die informatie wordt doorgegeven aan de amygdala 137 00:06:30,000 --> 00:06:32,000 en vervolgt dan zijn weg naar het autonome zenuwstelsel. 138 00:06:32,000 --> 00:06:37,000 Bij deze man is het draadje van de amygdala naar het limbisch systeem -- 139 00:06:37,000 --> 00:06:40,000 de emotionele kern van het brein -- misschien wel stuk. 140 00:06:40,000 --> 00:06:42,000 De gyrus fusiformus is intact 141 00:06:42,000 --> 00:06:45,000 en dus herkent de man zijn moeder wel. 142 00:06:45,000 --> 00:06:47,000 "O ja, ze ziet eruit als mijn moeder." 143 00:06:47,000 --> 00:06:50,000 Maar omdat de verbinding met de emoties er niet is, 144 00:06:50,000 --> 00:06:54,000 zegt hij: "Maar als dat mijn moeder is, waarom voel ik dan geen warmte?" 145 00:06:54,000 --> 00:06:56,000 Of doodsangst, dat zou natuurlijk ook kunnen. 146 00:06:56,000 --> 00:06:57,000 (publiek lacht) 147 00:06:57,000 --> 00:07:03,000 "Hoe kan ik dit rare gebrek aan emoties verklaren? 148 00:07:03,000 --> 00:07:05,000 Dit kan mijn moeder niet zijn. 149 00:07:05,000 --> 00:07:07,000 Het is een onbekende die zich als mijn moeder voordoet." 150 00:07:07,000 --> 00:07:09,000 Hoe kun je daarop testen? 151 00:07:09,000 --> 00:07:11,000 Ik laat een van de mensen hier uit de zaal plaatsnemen voor een scherm. 152 00:07:11,000 --> 00:07:14,000 Vervolgens meet ik de galvanische huidreactie 153 00:07:14,000 --> 00:07:16,000 terwijl ik afbeeldingen op het scherm laat zien. 154 00:07:16,000 --> 00:07:19,000 Ik kan meten hoeveel u zweet bij het zien van een object. 155 00:07:19,000 --> 00:07:22,000 Bij een foto van een tafel of paraplu zweet u natuurlijk niet. 156 00:07:22,000 --> 00:07:27,000 Maar bij een foto van een leeuw, tijger of pin-up zweet u wel. 157 00:07:27,000 --> 00:07:30,000 En geloof het of niet, bij een foto van hun moeder 158 00:07:30,000 --> 00:07:32,000 beginnen mensen doorgaans ook te zweten. 159 00:07:32,000 --> 00:07:34,000 Daar hoef je niet per se Joods voor te zijn. 160 00:07:34,000 --> 00:07:36,000 (publiek lacht) 161 00:07:36,000 --> 00:07:40,000 Wat zou er gebeuren als we dat doen met deze patiënt? 162 00:07:40,000 --> 00:07:44,000 Je zet de patiënt voor het scherm en laat hem de foto's zien. 163 00:07:44,000 --> 00:07:46,000 Dan meet je zijn galvanische huidreactie. 164 00:07:46,000 --> 00:07:51,000 Tafels, stoelen, stof -- er gebeurt niets. Heel normaal. 165 00:07:51,000 --> 00:07:53,000 Maar dan laat je hem een foto van zijn moeder zien. 166 00:07:53,000 --> 00:07:55,000 De galvanische huidreactie is nihil. 167 00:07:55,000 --> 00:07:57,000 Er is geen emotionele reactie op zijn moeder, 168 00:07:57,000 --> 00:08:02,000 omdat het draadje van het visuele gedeelte naar het emotionele centrum stuk is. 169 00:08:02,000 --> 00:08:05,000 Zijn gezichtsvermogen is intact. 170 00:08:05,000 --> 00:08:08,000 Emotioneel is ook alles in orde. Hij lacht, hij huilt, enzovoorts. 171 00:08:08,000 --> 00:08:11,000 Tussen gezichtsvermogen en emoties is geen verbinding. 172 00:08:11,000 --> 00:08:14,000 Daarom leeft hij in de waan dat zijn moeder een bedriegster is. 173 00:08:14,000 --> 00:08:17,000 Dit is een prachtig voorbeeld van ons werk. 174 00:08:17,000 --> 00:08:21,000 Na bestudering van een bizar, ogenschijnlijk onbegrijpelijk neuro-psychiatrisch syndroom 175 00:08:21,000 --> 00:08:23,000 verwerpen wij de reguliere Freudiaanse interpretatie 176 00:08:23,000 --> 00:08:27,000 en geven een exacte verklaring 177 00:08:27,000 --> 00:08:29,000 op basis van de ons bekende neurale anatomie van het brein. 178 00:08:29,000 --> 00:08:31,000 Overigens: Als de patiënt door zijn moeder 179 00:08:31,000 --> 00:08:36,000 wordt gebeld vanuit een andere kamer, 180 00:08:36,000 --> 00:08:40,000 zal hij heel normaal reageren: "Hoi, mam, hoe is het? Waar ben je?" 181 00:08:40,000 --> 00:08:42,000 Telefonisch is er geen waanbeeld. 182 00:08:42,000 --> 00:08:44,000 Wel als ze later naar hem toe komt: "Wie bent u? 183 00:08:44,000 --> 00:08:46,000 U lijkt als twee druppels water op mijn moeder." 184 00:08:46,000 --> 00:08:48,000 Er is namelijk een aparte verbinding 185 00:08:48,000 --> 00:08:52,000 tussen het gehoorcentrum en het emotionele centrum, 186 00:08:52,000 --> 00:08:54,000 en die is nog intact. 187 00:08:54,000 --> 00:08:59,000 Dat verklaart waarom hij over de telefoon zijn moeder herkent, 188 00:08:59,000 --> 00:09:02,000 maar haar bij een persoonlijke ontmoeting tot bedriegster bestempelt. 189 00:09:02,000 --> 00:09:06,000 Hoe is die ingewikkelde bedrading in onze hersenen ontstaan? 190 00:09:06,000 --> 00:09:09,000 Is dat genetisch bepaald, of door de omgeving bepaald? 191 00:09:09,000 --> 00:09:11,000 Met die vraag in ons achterhoofd 192 00:09:11,000 --> 00:09:15,000 bestuderen we een ander curieus syndroom: Het fantoomledemaat. 193 00:09:15,000 --> 00:09:17,000 U weet vast wel wat dat is. 194 00:09:17,000 --> 00:09:20,000 Als je arm of been wordt geamputeerd vanwege gangreen, 195 00:09:20,000 --> 00:09:22,000 of bijvoorbeeld is afgerukt door oorlogsgeweld, 196 00:09:22,000 --> 00:09:24,000 zoals nu in Irak veel gebeurt, 197 00:09:24,000 --> 00:09:28,000 voel je het ontbrekende ledemaat nog heel sterk. 198 00:09:28,000 --> 00:09:31,000 Dat is dan een fantoomarm of fantoombeen. 199 00:09:31,000 --> 00:09:33,000 Dit kan gebeuren met vrijwel alle delen van het lichaam, 200 00:09:33,000 --> 00:09:36,000 zelfs met inwendige organen. 201 00:09:36,000 --> 00:09:40,000 Na een hysterectomie hebben sommige patiënten 202 00:09:40,000 --> 00:09:45,000 een fantoombaarmoeder, met bijbehorende menstruatieklachten 203 00:09:45,000 --> 00:09:47,000 zo rond die tijd van de maand. 204 00:09:47,000 --> 00:09:49,000 Een student vroeg me laatst 205 00:09:49,000 --> 00:09:51,000 of ze ook fantoom-PMS hebben. 206 00:09:51,000 --> 00:09:52,000 (publiek lacht) 207 00:09:52,000 --> 00:09:56,000 Dat lijkt me wel een wetenschappelijk onderzoek waard. 208 00:09:56,000 --> 00:09:59,000 De vraag is: 209 00:09:59,000 --> 00:10:02,000 Wat kunnen we met experimenten vaststellen over fantoompijnen? 210 00:10:02,000 --> 00:10:04,000 We hebben onder meer ontdekt 211 00:10:04,000 --> 00:10:06,000 dat de helft van de patiënten met fantoomledematen 212 00:10:06,000 --> 00:10:08,000 zegt het ledemaat te kunnen bewegen. 213 00:10:08,000 --> 00:10:10,000 De verdwenen arm geeft een schouderklopje, 214 00:10:10,000 --> 00:10:12,000 pakt de telefoon op, zwaait mensen uit. 215 00:10:12,000 --> 00:10:15,000 De patiënt ervaart deze handelingen als heel reëel. 216 00:10:15,000 --> 00:10:17,000 Dat is geen waanidee. 217 00:10:17,000 --> 00:10:19,000 De patiënt weet dat de arm weg is, 218 00:10:19,000 --> 00:10:22,000 maar voelt toch heel sterk de beweging ervan. 219 00:10:22,000 --> 00:10:25,000 Ongeveer de helft van de patiënten heeft heel andere ervaringen. 220 00:10:25,000 --> 00:10:29,000 Zij zeggen: "Dokter, mijn fantoomledemaat is verlamd. 221 00:10:29,000 --> 00:10:32,000 Mijn arm of been is permanent verkrampt en doet waanzinnig veel pijn. 222 00:10:32,000 --> 00:10:35,000 Kon ik maar bewegen, dan zou de pijn weggaan." 223 00:10:35,000 --> 00:10:38,000 Waarom voelt een fantoomledemaat verlamd? 224 00:10:38,000 --> 00:10:40,000 Dat lijkt een oxymoron. 225 00:10:40,000 --> 00:10:43,000 Bij bestudering van de medische gegevens van 226 00:10:43,000 --> 00:10:45,000 patiënten met verlamde fantoomledematen 227 00:10:45,000 --> 00:10:49,000 bleek dat de echte arm door zenuwletsel verlamd was. 228 00:10:49,000 --> 00:10:52,000 De zenuw naar de arm was beschadigd, 229 00:10:52,000 --> 00:10:54,000 doorgesneden, bij een motorongeluk bijvoorbeeld. 230 00:10:54,000 --> 00:10:57,000 De patiënt had een zeer pijnlijke arm, 231 00:10:57,000 --> 00:11:01,000 droeg die maandenlang in een mitella, 232 00:11:01,000 --> 00:11:04,000 en in een ondoordachte poging om de pijn weg te nemen, 233 00:11:04,000 --> 00:11:06,000 ging zijn arts over tot amputatie. 234 00:11:06,000 --> 00:11:10,000 Gevolg is een fantoomarm, met dezelfde pijn. 235 00:11:10,000 --> 00:11:12,000 Dit is een ernstig klinisch probleem. 236 00:11:12,000 --> 00:11:14,000 Patiënten worden er depressief van. 237 00:11:14,000 --> 00:11:16,000 Soms plegen ze zelfmoord. 238 00:11:16,000 --> 00:11:18,000 Hoe behandel je dit syndroom? 239 00:11:18,000 --> 00:11:20,000 Waar komt de verlamming vandaan? 240 00:11:20,000 --> 00:11:24,000 Uit de gegevens van de patiënt kon ik opmaken 241 00:11:24,000 --> 00:11:27,000 dat de zenuwen naar de echte arm waren doorgesneden. 242 00:11:27,000 --> 00:11:30,000 De echte arm was verlamd, 243 00:11:30,000 --> 00:11:34,000 en werd na enkele maanden geamputeerd. 244 00:11:34,000 --> 00:11:40,000 De pijn werd echter overgedragen op de fantoomarm. 245 00:11:40,000 --> 00:11:42,000 Waarom? 246 00:11:42,000 --> 00:11:44,000 Toen de arm er nog was, verlamd en al, 247 00:11:44,000 --> 00:11:47,000 stuurden de hersenen opdrachten naar de arm. "Beweeg." 248 00:11:47,000 --> 00:11:49,000 De visuele feedback was: "Nee." 249 00:11:49,000 --> 00:11:53,000 Beweeg. Nee. Beweeg. Nee. Beweeg. Nee. 250 00:11:53,000 --> 00:11:56,000 Dit wordt in de bedrading van de hersenen ingebed. 251 00:11:56,000 --> 00:11:59,000 We noemen dat aangeleerde verlamming. 252 00:11:59,000 --> 00:12:03,000 Door deze associatie, Hebbian learning genoemd, 253 00:12:03,000 --> 00:12:06,000 leert het brein dat de opdracht "Bewegen" 254 00:12:06,000 --> 00:12:08,000 een gevoel van verlamming geeft in de arm. 255 00:12:08,000 --> 00:12:10,000 Na amputatie wordt de aangeleerde verlamming 256 00:12:10,000 --> 00:12:14,000 in het lichaamsbeeld opgenomen, 257 00:12:14,000 --> 00:12:17,000 in de fantoomarm. 258 00:12:17,000 --> 00:12:19,000 Hoe kunnen we zo'n patiënt helpen? 259 00:12:19,000 --> 00:12:21,000 Hoe kun je aangeleerde verlamming afleren 260 00:12:21,000 --> 00:12:25,000 en de gruwelijke pijn wegnemen uit de verkrampte 261 00:12:25,000 --> 00:12:27,000 fantoomarm? 262 00:12:27,000 --> 00:12:32,000 Ons idee was om de fantoomarm een opdracht te geven, 263 00:12:32,000 --> 00:12:36,000 met visuele feedback waaruit blijkt dat die opdracht wordt opgevolgd. 264 00:12:36,000 --> 00:12:39,000 Misschien dat dan de fantoompijn, de vermeende verkramping, verdwijnt. 265 00:12:39,000 --> 00:12:41,000 Hoe? Met virtuele realiteit. 266 00:12:41,000 --> 00:12:43,000 Dat kost echter miljoenen dollars. 267 00:12:43,000 --> 00:12:46,000 Ik vond een oplossing die maar drie dollar heeft gekost. 268 00:12:46,000 --> 00:12:48,000 De sponsor blijft geheim. 269 00:12:48,000 --> 00:12:49,000 (publiek lacht) 270 00:12:49,000 --> 00:12:53,000 Mijn oplossing was een spiegeldoos. 271 00:12:53,000 --> 00:12:55,000 Dat is een kartonnen doos met in het midden een spiegel. 272 00:12:55,000 --> 00:12:59,000 Voor die spiegel plaatste ik de fantoomarm van mijn patiënt Derek. 273 00:12:59,000 --> 00:13:02,000 Zijn arm was tien jaar ervoor geamputeerd. 274 00:13:02,000 --> 00:13:05,000 De hoofdzenuw van zijn bovenarm was doorgescheurd. 275 00:13:05,000 --> 00:13:09,000 Een jaar lang had hij met een mitella rondgelopen. Toen is de arm geamputeerd. 276 00:13:09,000 --> 00:13:11,000 Hij had een hele pijnlijke fantoomarm die hij niet kon bewegen. 277 00:13:11,000 --> 00:13:13,000 Een verlamde fantoomarm. 278 00:13:13,000 --> 00:13:17,000 Ik gaf hem dus mijn contraptie, 279 00:13:17,000 --> 00:13:20,000 de spiegeldoos. 280 00:13:20,000 --> 00:13:23,000 De patiënt legt er zijn linkerarm in, 281 00:13:23,000 --> 00:13:25,000 de verlamde fantoomarm, links van de spiegel. 282 00:13:25,000 --> 00:13:27,000 De normale hand legt hij rechts van de spiegel, 283 00:13:27,000 --> 00:13:31,000 in dezelfde verkrampte houding. 284 00:13:31,000 --> 00:13:34,000 Wat blijkt als hij vervolgens in de spiegel kijkt? 285 00:13:34,000 --> 00:13:37,000 Zijn fantoomarm is er weer. 286 00:13:37,000 --> 00:13:41,000 Het spiegelbeeld van de normale arm 287 00:13:41,000 --> 00:13:43,000 geeft hem immers die indruk. 288 00:13:43,000 --> 00:13:46,000 Ik zeg: "Kijk naar je fantoomarm en beweeg je vingers. 289 00:13:46,000 --> 00:13:50,000 Of kijk in de spiegel en beweeg je echte vingers." 290 00:13:50,000 --> 00:13:54,000 Zo krijgt hij een beeld van een bewegende fantoomarm. 291 00:13:54,000 --> 00:13:56,000 Heel logisch allemaal. Verbazend is 292 00:13:56,000 --> 00:13:59,000 de reactie van de patiënt: "Mijn fantoomarm beweegt weer, 293 00:13:59,000 --> 00:14:01,000 de pijn en de verkramping zijn weg." 294 00:14:01,000 --> 00:14:04,000 Mijn eerste patiënt kwam dus binnen-- 295 00:14:04,000 --> 00:14:05,000 (applaus) 296 00:14:05,000 --> 00:14:09,000 Dank u. 297 00:14:09,000 --> 00:14:12,000 Mijn eerste patiënt kwam binnen, keek in de spiegel, 298 00:14:12,000 --> 00:14:15,000 en ik zei: "Kijk naar het spiegelbeeld van je arm." 299 00:14:15,000 --> 00:14:17,000 Hij begon te giechelen: "Ik kan mijn fantoomarm zien." 300 00:14:17,000 --> 00:14:19,000 Die jongen is niet gek. 301 00:14:19,000 --> 00:14:21,000 Hij weet dat het een spiegelbeeld is. 302 00:14:21,000 --> 00:14:23,000 Maar het gevoel is levensecht. 303 00:14:23,000 --> 00:14:26,000 Ik: "Beweeg je normale hand en je fantoomhand." 304 00:14:26,000 --> 00:14:28,000 Hij: "Mijn fantoomhand doet pijn. Die kan ik niet bewegen." 305 00:14:28,000 --> 00:14:30,000 Ik: "Beweeg je normale hand." 306 00:14:30,000 --> 00:14:32,000 Hij: "Nu beweegt mijn fantoomarm weer. Ongelooflijk! 307 00:14:32,000 --> 00:14:35,000 En mijn pijn ebt weg." 308 00:14:35,000 --> 00:14:36,000 Ik zei: "Sluit je ogen." 309 00:14:36,000 --> 00:14:38,000 Dat deed hij. 310 00:14:38,000 --> 00:14:39,000 "Beweeg je normale hand." 311 00:14:39,000 --> 00:14:40,000 "Nee, niets. Weer die kramp." 312 00:14:40,000 --> 00:14:42,000 "Open je ogen." 313 00:14:42,000 --> 00:14:43,000 "Mijn fantoomhand beweegt weer!" 314 00:14:43,000 --> 00:14:45,000 Als een kind zo blij was hij. 315 00:14:45,000 --> 00:14:50,000 En daarmee is mijn theorie over aangeleerde verlamming 316 00:14:50,000 --> 00:14:52,000 en de kritieke rol van visuele input bewezen. 317 00:14:52,000 --> 00:14:54,000 Niet dat ik nu de Nobel-prijs krijg 318 00:14:54,000 --> 00:14:56,000 omdat iemand zijn fantoomarm weer aan de praat heeft gekregen. 319 00:14:56,000 --> 00:14:57,000 (publiek lacht) 320 00:14:57,000 --> 00:14:58,000 (applaus) 321 00:14:58,000 --> 00:15:01,000 Wat ik bereikt heb, is hartstikke nutteloos. 322 00:15:01,000 --> 00:15:02,000 (publiek lacht) 323 00:15:02,000 --> 00:15:06,000 Toen dacht ik aan andere soorten verlamming 324 00:15:06,000 --> 00:15:11,000 waar neurologen zich over buigen, na beroertes, bij focale dystonie. 325 00:15:11,000 --> 00:15:13,000 Misschien zit daar ook een aangeleerde component in. 326 00:15:13,000 --> 00:15:16,000 Misschien kan ook dat met een spiegel worden verholpen. 327 00:15:16,000 --> 00:15:18,000 Ik zei tegen Derek, 328 00:15:18,000 --> 00:15:21,000 die natuurlijk voor pijnverlichting niet eeuwig met die spiegel kon rondzeulen: 329 00:15:21,000 --> 00:15:25,000 "Neem dat ding mee naar huis en oefen er een tijdje mee. 330 00:15:25,000 --> 00:15:27,000 Misschien dat je dan 331 00:15:27,000 --> 00:15:29,000 ook zonder spiegel 332 00:15:29,000 --> 00:15:31,000 je verlamde arm weer kunt bewegen. 333 00:15:31,000 --> 00:15:33,000 Dan is de pijn voorgoed voorbij." 334 00:15:33,000 --> 00:15:35,000 Hij nam die spiegel mee naar huis. 335 00:15:35,000 --> 00:15:37,000 Tja, wat geeft het ook, het ding kostte maar een paar dollar. 336 00:15:37,000 --> 00:15:40,000 Na twee weken belt hij me op. 337 00:15:40,000 --> 00:15:42,000 "Dokter, dit geloof je niet." 338 00:15:42,000 --> 00:15:43,000 Ik: "Wat?" 339 00:15:43,000 --> 00:15:45,000 Hij: "Ik ben het kwijt." 340 00:15:45,000 --> 00:15:46,000 Ik: "Wat ben je kwijt?" 341 00:15:46,000 --> 00:15:48,000 Ik dacht, misschien is hij de spiegeldoos kwijt. 342 00:15:48,000 --> 00:15:49,000 (publiek lacht) 343 00:15:49,000 --> 00:15:52,000 Hij: "Nee, de fantoomarm waar ik al tien jaar mee rondloop. 344 00:15:52,000 --> 00:15:54,000 Die is verdwenen." 345 00:15:54,000 --> 00:15:56,000 Bezorgd vroeg ik me af 346 00:15:56,000 --> 00:15:58,000 wat deze verandering van zijn lichaamsbeeld 347 00:15:58,000 --> 00:16:01,000 voor gevolgen had, ethisch gezien. 348 00:16:01,000 --> 00:16:03,000 Dus ik zei: "Vind je het erg?" 349 00:16:03,000 --> 00:16:06,000 Hij: "Nee, de laatste drie dagen zit ik zonder fantoomarm 350 00:16:06,000 --> 00:16:09,000 en dus zonder pijnlijke elleboog, zonder verkramping, 351 00:16:09,000 --> 00:16:12,000 zonder pijnlijke onderarm. Alle pijn is verdwenen. 352 00:16:12,000 --> 00:16:16,000 Probleem is wel dat mijn fantoomvingers nog aan mijn schouder hangen. 353 00:16:16,000 --> 00:16:18,000 De doos is niet groot genoeg." 354 00:16:18,000 --> 00:16:19,000 (publiek lacht) 355 00:16:19,000 --> 00:16:22,000 "Kun je het ontwerp aanpassen en op mijn voorhoofd plakken 356 00:16:22,000 --> 00:16:25,000 zodat ik ook mijn fantoomvingers kan laten verdwijnen?" 357 00:16:25,000 --> 00:16:27,000 Hij dacht dat ik een soort tovenaar was. 358 00:16:27,000 --> 00:16:28,000 Hoe kan dit? 359 00:16:28,000 --> 00:16:31,000 De hersenen kampen met grote zintuiglijke tegenstellingen. 360 00:16:31,000 --> 00:16:34,000 Het gezichtsvermogen geeft aan dat de fantoomarm er weer is. 361 00:16:34,000 --> 00:16:36,000 Maar er is geen signaal van de spieren. 362 00:16:36,000 --> 00:16:40,000 De spieren geven juist aan dat er géén arm is. 363 00:16:40,000 --> 00:16:42,000 Het motorische gedeelte zegt weer dat er wél een arm is. 364 00:16:42,000 --> 00:16:45,000 Na al die conflicterende input neemt het brein 365 00:16:45,000 --> 00:16:48,000 een besluit: Er is geen fantoomarm. Punt. 366 00:16:48,000 --> 00:16:50,000 De hersenen negeren de tegenstrijdige signalen. 367 00:16:50,000 --> 00:16:54,000 Met de arm verdwijnt gelukkig ook de pijn. 368 00:16:54,000 --> 00:16:58,000 Zonder bijbehorend lichaamsdeel kun je geen pijn voelen. 369 00:16:58,000 --> 00:17:00,000 Dat is het mooie ervan. 370 00:17:00,000 --> 00:17:02,000 De spiegeldoos is op talloze patiënten uitgeprobeerd, 371 00:17:02,000 --> 00:17:04,000 door andere groepen in Helsinki. 372 00:17:04,000 --> 00:17:07,000 Mogelijk is het een goede behandeling van fantoompijn. 373 00:17:07,000 --> 00:17:09,000 Ook is de doos gebruikt bij revalidatie na een beroerte. 374 00:17:09,000 --> 00:17:12,000 Meestal denken we bij een beroerte aan onherstelbare 375 00:17:12,000 --> 00:17:14,000 schade aan hersenweefsel. 376 00:17:14,000 --> 00:17:19,000 Een deel van de verlamming na beroertes blijkt echter aangeleerd. 377 00:17:19,000 --> 00:17:22,000 Misschien dat we met de spiegeldoos daar wat aan kunnen doen. 378 00:17:22,000 --> 00:17:24,000 Inmiddels zijn er in klinische proeven 379 00:17:24,000 --> 00:17:26,000 al vele patiënten geholpen. 380 00:17:26,000 --> 00:17:30,000 Nu wil ik het hebben over het derde en laatste voorbeeld. 381 00:17:30,000 --> 00:17:34,000 Dit betreft het curieuse fenomeen synesthesie, 382 00:17:34,000 --> 00:17:37,000 door Francis Galton ontdekt in de negentiende eeuw. 383 00:17:37,000 --> 00:17:39,000 Deze neef van Charles Darwin 384 00:17:39,000 --> 00:17:41,000 ontdekte dat verder hele normale mensen 385 00:17:41,000 --> 00:17:45,000 beschikten over een eigenaardig trekje: 386 00:17:45,000 --> 00:17:48,000 Bij cijfers zagen ze kleuren. 387 00:17:48,000 --> 00:17:52,000 Vijf is blauw, zeven is geel, acht is geelgroen, 388 00:17:52,000 --> 00:17:54,000 negen is indigo. 389 00:17:54,000 --> 00:17:57,000 Verder was er aan deze mensen niets bijzonders te ontdekken. 390 00:17:57,000 --> 00:18:00,000 Soms horen ze bij muzieknoten ook kleuren. 391 00:18:00,000 --> 00:18:03,000 C grote terts is blauw, F grote terts is groen. 392 00:18:03,000 --> 00:18:06,000 Weer een andere noot is geel. 393 00:18:06,000 --> 00:18:08,000 Wat is hier aan de hand? 394 00:18:08,000 --> 00:18:10,000 We noemen dit fenomeen synesthesie. 395 00:18:10,000 --> 00:18:12,000 Galton beschrijft het als een vermenging van de zintuigen. 396 00:18:12,000 --> 00:18:14,000 Bij de meesten van ons zijn alle zintuigen gescheiden. 397 00:18:14,000 --> 00:18:16,000 Bij deze mensen zijn ze vermengd. 398 00:18:16,000 --> 00:18:17,000 Waarom? 399 00:18:17,000 --> 00:18:19,000 Er zijn twee interessante aspecten aan dit fenomeen. 400 00:18:19,000 --> 00:18:21,000 Ten eerste is synesthesie een familietrekje. 401 00:18:21,000 --> 00:18:24,000 Galton stelde dat het een erfelijke aandoening was. 402 00:18:24,000 --> 00:18:28,000 Het tweede punt brengt me bij het hoofdthema 403 00:18:28,000 --> 00:18:31,000 van deze lezing, creativiteit: 404 00:18:31,000 --> 00:18:36,000 Synesthesie komt acht keer vaker voor bij artiesten, dichters, schrijvers 405 00:18:36,000 --> 00:18:39,000 en andere creatieve mensen. 406 00:18:39,000 --> 00:18:40,000 Hoe zit dat? 407 00:18:40,000 --> 00:18:42,000 Die vraag is nog nooit beantwoord. 408 00:18:42,000 --> 00:18:44,000 Vanavond geef ik echter uitsluitsel. 409 00:18:44,000 --> 00:18:45,000 Wat is synesthesie? Hoe ontstaat het? 410 00:18:45,000 --> 00:18:46,000 Er zijn veel theorieën in omloop. 411 00:18:46,000 --> 00:18:48,000 Een theorie is dat die mensen gek zijn. 412 00:18:48,000 --> 00:18:51,000 Niet echt wetenschappelijk onderbouwd, dus die slaan we over. 413 00:18:51,000 --> 00:18:55,000 Een andere theorie is dat het allemaal door LSD en wiet komt. 414 00:18:55,000 --> 00:18:57,000 Daar zit wel wat in. 415 00:18:57,000 --> 00:18:59,000 Het komt namelijk veel vaker voor in San Francisco dan in San Diego. 416 00:18:59,000 --> 00:19:00,000 (publiek lacht) 417 00:19:00,000 --> 00:19:03,000 Dan nu de derde theorie. 418 00:19:03,000 --> 00:19:08,000 Eerst vertel ik u wat er daadwerkelijk gebeurt bij synesthesie. 419 00:19:08,000 --> 00:19:11,000 We hebben ontdekt dat kleuren en cijfers 420 00:19:11,000 --> 00:19:14,000 in de hersenen naast elkaar worden opgeslagen, in de gyrus fusiformis. 421 00:19:14,000 --> 00:19:16,000 Daarom denken we dat de verbindingen naar 422 00:19:16,000 --> 00:19:19,000 kleuren en cijfers elkaar daar kruisen. 423 00:19:19,000 --> 00:19:22,000 Telkens als je een cijfer ziet, zie je ook een kleur. 424 00:19:22,000 --> 00:19:24,000 Zo ontstaat synesthesie. 425 00:19:24,000 --> 00:19:26,000 Waarom gebeurt dit? 426 00:19:26,000 --> 00:19:28,000 Waarom kruisen de verbindingen elkaar bij sommige mensen? 427 00:19:28,000 --> 00:19:30,000 Ik heb al gezegd dat het een familietrekje is. 428 00:19:30,000 --> 00:19:32,000 Dat is een belangrijk aanknopingspunt. 429 00:19:32,000 --> 00:19:34,000 Ook weten we dat er een abnormaal gen is, 430 00:19:34,000 --> 00:19:37,000 een gemuteerd gen, waardoor de kruising ontstaat. 431 00:19:37,000 --> 00:19:39,000 Het blijkt dat iedereen 432 00:19:39,000 --> 00:19:43,000 wordt geboren met alles aan elkaar verbonden. 433 00:19:43,000 --> 00:19:46,000 Alle delen van het brein zijn met alle andere delen verbonden. 434 00:19:46,000 --> 00:19:48,000 Het aantal verbindingen neemt na de geboorte af 435 00:19:48,000 --> 00:19:51,000 en uiteindelijk ontstaat de modulaire structuur van het volwassen brein. 436 00:19:51,000 --> 00:19:53,000 Stel dat het afnemen voortkomt uit een gen. 437 00:19:53,000 --> 00:19:55,000 Als dat gen muteert, 438 00:19:55,000 --> 00:19:58,000 nemen de verbindingen tussen aanpalende delen niet altijd af. 439 00:19:58,000 --> 00:20:01,000 Blijft er een verbinding tussen cijfers en kleur: Cijfer-kleur synesthesie. 440 00:20:01,000 --> 00:20:04,000 Blijft er een verbinding tussen geluid en kleur: Geluid-kleur synesthesie. 441 00:20:04,000 --> 00:20:06,000 Heel duidelijk. 442 00:20:06,000 --> 00:20:08,000 Wat nu als het gen overal in de hersenen verstek laat gaan 443 00:20:08,000 --> 00:20:09,000 en alles met elkaar verbonden blijft? 444 00:20:09,000 --> 00:20:15,000 Denk maar aan het gemeenschappelijke vermogen van kunstenaars, schrijvers en dichters: 445 00:20:15,000 --> 00:20:18,000 Het denken in metaforen. 446 00:20:18,000 --> 00:20:20,000 Ogenschijnlijk niet-gerelateerde ideeën 447 00:20:20,000 --> 00:20:23,000 zoals "Het is het oosten, en Julia is de zon." 448 00:20:23,000 --> 00:20:25,000 Als je Julia tot zon bestempeld 449 00:20:25,000 --> 00:20:27,000 dan is ze nog geen gloeiende vuurbal. 450 00:20:27,000 --> 00:20:30,000 Alleen schizofrenen zouden dat wellicht denken. 451 00:20:30,000 --> 00:20:33,000 Voor normale mensen is ze warm als de zon, 452 00:20:33,000 --> 00:20:35,000 stralend als de zon, voedend als de zon. 453 00:20:35,000 --> 00:20:37,000 Die verbindingen pik je direct op. 454 00:20:37,000 --> 00:20:40,000 Als we uitgaan van een bredere koppeling 455 00:20:40,000 --> 00:20:43,000 tussen concepten in verschillende delen van de hersenen 456 00:20:43,000 --> 00:20:46,000 dan voedt dat als vanzelf de neiging 457 00:20:46,000 --> 00:20:49,000 tot metaforisch en creatief denken 458 00:20:49,000 --> 00:20:51,000 bij mensen met synesthesie. 459 00:20:51,000 --> 00:20:54,000 Vandaar dat synesthesie acht maal vaker voorkomt 460 00:20:54,000 --> 00:20:56,000 bij dichters, kunstenaars en schrijvers. 461 00:20:56,000 --> 00:20:59,000 Dit is een heel frenologische visie op synesthesie. 462 00:20:59,000 --> 00:21:01,000 Heb ik nog tijd voor een kleine demonstratie? 463 00:21:01,000 --> 00:21:03,000 (applaus) 464 00:21:03,000 --> 00:21:08,000 Ik ga aantonen dat ook jullie onbewust synesthesie ervaren. 465 00:21:08,000 --> 00:21:12,000 Dit is de taal van de Marsmannetjes. Een alfabet: 466 00:21:12,000 --> 00:21:15,000 A is A, B is B, C is C. 467 00:21:15,000 --> 00:21:18,000 Er zijn verschillende vormen voor verschillende fonemen. 468 00:21:18,000 --> 00:21:20,000 In de taal van de Marsmannetjes 469 00:21:20,000 --> 00:21:22,000 is een van deze twee Kiki en de andere Buba. 470 00:21:22,000 --> 00:21:24,000 Welke is Kiki en welke is Buba? 471 00:21:24,000 --> 00:21:26,000 Steek je hand op als je denkt dat links Kiki is, en rechts Buba. 472 00:21:26,000 --> 00:21:28,000 Goed, er zijn een paar mutanten. 473 00:21:28,000 --> 00:21:29,000 (publiek lacht) 474 00:21:29,000 --> 00:21:31,000 Steek je hand op als je denkt dat links Buba is, en rechts Kiki. 475 00:21:31,000 --> 00:21:33,000 99 procent denkt dat. 476 00:21:33,000 --> 00:21:35,000 Hoe kan dat? 477 00:21:35,000 --> 00:21:40,000 Jullie hanteren allemaal een synesthetische abstractie. 478 00:21:40,000 --> 00:21:44,000 De scherpe klanken van het woord Kiki 479 00:21:44,000 --> 00:21:49,000 stimuleren via de gehoorcellen de auditieve cortex. 480 00:21:49,000 --> 00:21:52,000 Het woord Kiki imiteert de scherpe hoeken van de vorm. 481 00:21:52,000 --> 00:21:55,000 Dit is een belangrijk gegeven. 482 00:21:55,000 --> 00:21:57,000 Op primitieve wijze manipuleert het brein 483 00:21:57,000 --> 00:21:59,000 een ogenschijnlijk eenvoudige illusie. 484 00:21:59,000 --> 00:22:03,000 De fotonen in je ogen herkennen een vorm, 485 00:22:03,000 --> 00:22:06,000 en de gehoorcellen in je oren prikkelen een auditief patroon. 486 00:22:06,000 --> 00:22:11,000 Daarin vinden de hersenen een gemeenschappelijke noemer. 487 00:22:11,000 --> 00:22:13,000 Bekend is dat deze primitieve vorm van abstractie 488 00:22:13,000 --> 00:22:18,000 plaatsvindt in de gyrus fusiformis. 489 00:22:18,000 --> 00:22:19,000 Mensen blijken bij beschadiging van dat deel 490 00:22:19,000 --> 00:22:23,000 niet meer in staat om Buba en Kiki te plaatsen. 491 00:22:23,000 --> 00:22:25,000 Zij herkennen ook geen metaforen meer. 492 00:22:25,000 --> 00:22:29,000 "Het is niet al goud wat er blinkt". Als je zo'n patiënt vraagt: 493 00:22:29,000 --> 00:22:31,000 "Wat betekent dat?" 494 00:22:31,000 --> 00:22:33,000 Zegt hij: "Iets dat metaalachtig glimt, hoeft nog geen goud te zijn. 495 00:22:33,000 --> 00:22:36,000 Je moet het soortelijk gewicht bepalen." 496 00:22:36,000 --> 00:22:39,000 Hij mist de metafoor van dit gezegde. 497 00:22:39,000 --> 00:22:42,000 Bij mensen is dit gebied acht maal groter 498 00:22:42,000 --> 00:22:45,000 dan bij lagere primaten. 499 00:22:45,000 --> 00:22:48,000 Met name interessant is dit deel, de gyrus angularis. 500 00:22:48,000 --> 00:22:51,000 Daar komen gehoor, gezichtsvermogen en tastzin bij elkaar. 501 00:22:51,000 --> 00:22:55,000 Dit gebied heeft zich bij mensen heel sterk ontwikkeld. 502 00:22:55,000 --> 00:22:58,000 Het is de basis van veel unieke menselijke eigenschappen, 503 00:22:58,000 --> 00:23:01,000 zoals abstractie, metaforen, creativiteit. 504 00:23:01,000 --> 00:23:04,000 Alle mysteries waar filosofen zich al eeuwen over buigen, 505 00:23:04,000 --> 00:23:08,000 kunnen wij wetenschappers nu met hersenscans 506 00:23:08,000 --> 00:23:10,000 en onderzoeken proberen te ontrafelen. 507 00:23:10,000 --> 00:23:12,000 Dank u. 508 00:23:12,000 --> 00:23:13,000 (applaus) 509 00:23:13,000 --> 00:23:14,000 Mijn excuses. 510 00:23:14,000 --> 00:23:15,000 (publiek lacht)