Günümüzde plastik her yerde.
Tüm bu plastik küçük bir nesneden oluştu
ve bu nesne plastikten yapılmış bile değil.
Yüzyıllar boyunca bilardo topları fil dişinden yapıldı.
Ancak aşırı avlanma 19. yüzyılda fil nüfusunun azalmasına neden olunca
bilardo topu üreticileri büyük ödüller sunarak alternatifler aramaya başladılar
ve 1863'te John Wesley Hyatt adında bir Amerikalı bu mücadeleyi göğüsledi.
Sonraki beş yıl boyunca, tahta ve samanda bulunan
bir bileşim olan selülozdan yapılan selüloit denen yeni bir madde icat etti.
Hyatt çok geçmeden selüloitin bilardo topu sorununu çözemeyeceğini keşfetti,
yeterince ağır bir madde değildi ve düzgünce zıplamıyordu.
Ancak mercan, kaplumbağa kabuğu, kehribar ve sedef gibi
daha pahalı materyallere benzetmek için renklendirilebilir ve süslenebilirdi.
Böylelikle ilk plastik olarak bilinen şeyi yarattı.
"Plastik" kelimesi ise yinelenen aynı altbirimlerden oluşan
büyük moleküller olan polimerlerden yapılmış
herhangi bir maddeyi tanımlayabilir.
Bu, canlılarda bulunan çoğu madde gibi tüm insan yapımı plastikleri de kapsıyor.
Ancak insanlar plastikten bahsettiğinde
genellikle sentetik maddeleri kasdediyorlar.
Bunların birleştirici özelliği ise
yumuşak başlayıp belli bir şekle sokulabilmesi.
İlk resmi plastik olarak ödülü almasına rağmen
selüloit oldukça yanıcı ki bu da üretimini tehlikeli yapıyor.
Bu yüzden mucitler alternatifler aramaya devam ettiler.
1907'de bir kimyager fenolü,
yani katranın atık ürününü,
formaldehit ile birleşti ve bakalit adında yeni dayanıklı bir polimer yarattı.
Bakalit, selüloitten daha az yanıcıydı
ve yapımında kullanılan hammaddeler daha kolay bulunabilirdi.
Bakalit, sadece başlangıçtı.
1920'lerde araştırmacılar ilk olarak yalıtımda kullanılan
süngerimsi bir plastik olan polistireni ticari olarak geliştirdiler.
Çok geçmeden esnek ama dayanıklı polivinil klorür
ya da diğer bir adıyla vinil geldi.
Akrilikler camı taklit eden kırılmaz panelleri, saydamı yarattı.
1930'larda da naylon ön plana çıktı,
ipeği taklit etmek için tasarlanmış ama ipekten çok daha güçlü bir polimer.
1933'ten itibaren polietilen en çok amaçlı plastiklerden biri hâline geldi,
günümüzde hâlâ alışveriş çantalarından şampuan şişelerine
ve kurşun geçirmez yeleklere kadar her şeyi yapmak için kullanılıyor.
Yeni imalat teknolojileri bu materyal patlamasına eşlik ettiler.
Plastik enjeksiyon denen yeni bir tekniğin icadı
eritilmiş plastiğin hızlı bir şekilde katılaşacağı
herhangi bir şeklin kalıbının içine enjekte edilebilmesini mümkün kıldı.
Bu, ürünlerin yeni çeşitleri ve şekilleri için imkân
ve ucuza hızlı bir şekilde plastik üretmenin bir yolunu yarattı.
Bilim insanları bu yeni ekonomik maddenin bir zamanlar pahalı olan nesneleri
daha fazla insana erişebilir yapmasını umdu.
Aksine plastik İkinci Dünya Savaşı'nda hizmete sunuldu.
Savaş boyunca ABD'deki plastik üretimi dört katına çıktı.
Askerler yeni plastik iç başlıklar ve su geçirmez vinil yağmurluklar giydi.
Pilotlar, kırılmaz bir plastik olan pleksiden yapılmış kokpitlerde oturdular
ve esnek naylondan yapılmış paraşütlere güvendiler.
Daha sonrasında savaş zamanında türeyen plastik üreten şirketler
dikkatlerini tüketici ürünlerine çevirdiler.
Plastik; mobilya, kıyafet, ayakkabı, televizyon ve radyoda
tahta, cam ve kumaş gibi diğer materyallerin yerini almaya başladı.
Çok yönlü plastikler, ambalajlamada da imkânlar ortaya çıkardı,
çoğunlukla yiyecekleri ve diğer ürünleri daha uzun bir süre taze tutmak içindi.
Bir anda plastik çöp torbaları, plastik streç film,
sıkıştırılabilir plastik şişeler, paket kutular
ve meyve, sebze ve et için plastik kaplar belirdi.
Birkaç on yıl içinde bu çok yönlü madde
"plastik çağı" olarak bilinen şeye öncülük etti.
Plastik çağı kolaylık ve maliyet açısından verimlilik sağlasa da
aynı zamanda sarsıcı çevre sorunları da yarattı.
Birçok plastik, yenilenemeyen kaynaklardan üretiliyor.
Plastik ambalajlama da tek kullanımlık olmak üzere tasarlanmıştı,
ancak bazı plastiklerin çözünmesi yüzyıllar alıyor,
devasa bir atık birikintisi yaratıyor.
Bu yüzyıl, yeniliklerimizin bu sorunları çözmesine ağırlık vermeliyiz,
yani plastik kullanımını azaltarak, biyobozunur plastikler geliştirerek
ve var olan plastikleri geri dönüştürmenin yeni yollarını bularak.