Như một sự ngẫu nhiên
trong một quán bar mờ ảo ở Marid
Tôi đã chạm mặt một đồng nghiệp từ McGill, Michael Meaney
Chúng tôi đang uống một vài ly bia,
và giống như các nhà khoa học hay làm
Anh kể cho tôi về công việc của anh.
Anh ta bảo tôi là anh ta thấy rất thú vị về cách chuột mẹ liếm con mình
sau khi chúng được sinh ra.
Lúc đó, tôi đã ngồi đó và bảo rằng
"Đây là nơi tiền đóng thuế của tôi bị hoang phí -
(Tiếng cười)
ở môn khoa học nhẹ nhàng này."
Anh ta bắt đầu kể tôi nghe
rằng loài chuột, cũng như loài người
liếm con theo nhiều cách khác nhau
Vài con mẹ làm việc đó thường xuyên
Vài con khác thì thỉnh thoảng
Và đa số ở giữa mức đó
Nhưng điều thú vị về nó
là khi theo dõi những con con khi đã trưởng thành
như hàng năm trời trong đời người, rất lâu sau khi mẹ chúng chết.
Chúng là những động vật khác hoàn toàn
Những con được liếm và ve vuốt nhiều,
những con con được liếm và vuốt ve nhiều,
không bị căng thẳng.
Chúng có hành vi tình dục rất khác.
Chúng có một lối sống khác
với những con non không được chăm sóc tận tình như vậy bởi mẹ của chúng.
Nên sau đó tôi tự nghĩ:
Có phải đây là phép màu chăng?
Nó hoạt động như thế nào?
như các nhà di truyền học muốn bạn nghĩ,
có lẽ con mẹ có gene "mẹ ác"
làm những đứa con bị căng thẳng,
rồi nó được truyền qua các thế hệ;
và được quyết định hoàn toàn bởi di truyền
Hay là có khả năng một thứ gì khác đang xảy ra ở đây?
Đối với loài chuột, ta có thể đặt câu hỏi này và tự trả lời nó được.
Vì vậy, việc chúng ta đã làm là một thí nghiệm đánh tráo con.
Bạn cần phải tách các con chuột con ngay từ khi mới sinh,
cho hai loại chuột mẹ nuôi con khác nhau -
Không phải mẹ thật sự, nhưng là người mẹ sẽ chăm sóc chúng:
những con mẹ hay liếm láp và không hay liếm láp
Ta cũng có thể làm điều ngược lại với những con non ít được vuốt ve.
Và câu trả lời đáng chú ý là,
Nó không quan trọng gene nào bạn có từ mẹ bạn.
Nó không phải là chuột mẹ ruột quyết định đặc điểm những con non này.
Mà chính là con mẹ nào đã chăm sóc chúng.
Vậy làm thế nào điều này có thể vận hành như vậy?
Tôi là một nhà biểu sinh học.
Tôi thích cách các gene được đánh dấu
bởi một dấu hiệu hóa học
trong suốt sự hình thành phôi, trong thời gian chúng ta trong tử cung của mẹ,
và quyết định gene nào sẽ được biểu hiện
ở loại mô nào.
các gene được biểu hiện ở não khác với các gene biểu hiện ở gan và mắt.
Và chúng tôi nghĩ: liệu có thể
là người mẹ bằng cách nào đó lập trình lại gene của con mình
thông qua hành vi của mình?
Và chúng tôi dành ra 10 năm,
và tìm ra rằng có một chuỗi liên tục những sự kiện sinh hóa
trong đó việc liếm láp và chải chuốt của người mẹ, sự chăm sóc của người mẹ
được diễn giải thành các tín hiệu sinh hóa
đi vào trong nhân tế bào và vào DNA
và lập trình nó khác đi.
Và bây giờ con vật có thể tự chuẩn bị cho cuộc sống của nó
Liệu cuộc sống sẽ khắc nghiệt chăng?
Liệu sẽ có nhiều thức ăn chăng?
Liệu sẽ có nhiều mèo và rắn xung quanh,
hay tôi sẽ sống ở một khu thượng lưu
nơi tất cả những gì tôi phải làm là cư xử tốt và phù hợp,
và điều đó khiến tôi được xã hội chấp nhận?
Bây giờ người ta có thể nghĩ quá trình này quan trọng tới mức nào
với cuộc sống của ta.
Chúng ta thừa hưởng DNA từ tổ tiên
DNA thì cũ rồi
Nó tiến hóa trong suốt quá trình tiến hoá
Nhưng nó không cho ta biết liệu bạn sẽ được sinh ở Stockholm,
nơi ngày dài vào mùa hè và ngắn vào mùa đông,
hay ở Ecuador,
nơi có số giờ cho ngày và đêm bằng nhau quanh năm.
và nó có một [tác động] rất lớn đến sinh lý của chúng ta.
Những gì ta cho là những gì có lẽ xảy ra lúc đầu đời
những dấu hiệu đó đến thông qua người mẹ
bảo đứa trẻ về thế giới xã hội mà chúng sẽ sống
Nó sẽ khắc nghiệt, và bạn tốt hơn hết là nên lo lắng và căng thẳng,
hoặc nó sẽ là một thế giới sống dễ dàng và bạn phải trở nên khác đi.
Liệu nó sẽ là một thế giới tràn ngập ánh sáng hay với rất ít ánh sáng?
Liệ nó sẽ là một thế giới với vô số thức ăn hay rất ít thức ăn?
Nếu chẳng có thức ăn,
Bạn phải phát triển bộ óc để biết ăn ngấu nghiến mỗi khi bạn thấy thức ăn,
hoặc dự trữ từng mẫu thức ăn bạn có dưới dạng mỡ.
Vậy điều đó là tốt.
Sự tiến hóa đã lựa chọn điều này
để cho phép bộ DNA cũ và cố định của ta hoạt động theo một cách năng động
ở những môi trường mới.
Nhưng sai sót cũng có thể xảy ra
ví dụ như nếu sinh ra trong một gia đình nghèo
Và tín hiệu là: "Bạn tố nhất nên nuốt chửng,
bạn tốt nhất nên ăn bất cứ thực phẩm nào mà bạn bắt gặp.
Nhưng nay ta, con người, với bộ não đã tiến hóa
đã làm thay đổi sự tiến hoá thậm chí nhanh hơn
Bạn có thể mua McDonald's giá một đô-la
Thành ra sự chuẩn bị chúng ta có từ mẹ chúng ta
trở nên không phù hợp cho thích nghi.
Chính sự chuẩn bị đáng lẽ sẽ bảo vệ chúng ta khỏi cơn đói và nạn đói
sẽ gây ra bệnh béo phì,
những bệnh tim mạch và những bệnh về trao đổi chất.
Vì vậy, quan niệm rằng gene có thể được đánh dấu bởi trải nghiệm
và đặc biệt những trải nghiệm đầu đời
có thể cho ta một sự giải thích thống nhất
cho cả sức khỏe và bệnh tật.
Nhưng liệu nó chỉ đúng cho loài chuột?
vấn đề là chúng ta không thể thử nghiệm trên con người,
vì về mặt đạo đức, ta không thể kiểm soát rủi ro ở trẻ em theo cách ngẫu nhiên.
Vì thế nếu một đứa trẻ nghèo phát triển với các đặc điểm nhất định,
chúng ta không thể biết đó là do nghèo khó
hay là những người nghèo có những gene xấu
Vì vậy các nhà di truyền học sẽ bảo rằng người nghèo nghèo
vì gen của họ làm họ nghèo
Các nhà biểu sinh học sẽ bảo bạn rằng
người nghèo sống trong môi trường không tốt hoặc môi trường nghèo khó
những nơi tạo ra tính trạng đó, đặc điểm đó.
Bây giờ chúng ta sẽ cùng xem xét anh em họ hàng của ta, loài khỉ
Đồng nghiệp của tôi, Stephen Suomi, đã chăm nuôi những con khỉ
theo hai cách khác nhau:
ngẫu nhiên tách con con khỏi mẹ
và một y tá chăm sóc con con đó
đóng thay vai trò cho các điều kiện của việc làm mẹ.
Những con khỉ đó không có mẹ; chúng có một y tá.
Những con khác được nuôi bởi mẹ đẻ.
Và khi chúng già, chúng khác hoàn toàn
Những con khỉ có mẹ thì không thích rượu,
không gây hấn để quyến rũ bạn tình.
Còn những con không mẹ thì hiếu chiến, căng thẳng
và nghiện rượu
Vì vậy chúng tôi xem lại DNA của chúng sau khi sinh và thấy rằng:
Có thể nào con mẹ đang đánh dấu hay không?
Có dấu hiệu của con mẹ trong DNA của con con hay không?
Đây là những con khỉ 14 ngày tuổi
còn thứ bạn thấy đây là một cách hiện đại chúng tôi dùng để tìm hiểu biểu sinh học.
Chúng ta có thể vẽ ra những dấu hiệu hóa học mà được gọi là điểm methyl hóa
trên DNA với độ phân giải đến từng nu-clê-ô-tít.
Ta có thể vẽ bản đồ toàn bộ hệ gene.
Giờ chúng ta có thể so sánh cá thể khỉ có mẹ hay không có mẹ.
Và đây là sự trình bày trực quan cho điều đó
Cái bạn thấy là các gene bị methyl hoá có màu đỏ.
Các gene ít bị methyl hóa hơn thì màu xanh
Các bạn cũng thấy có nhiều gen đang thay đổi
Vì không có mẹ không chỉ là một vấn đề
nó ảnh hưởng toàn bộ quá trình;
Nó gửi tín hiệu về toàn bộ quá trình thế giới của bạn sẽ trông ra sao
khi bạn trưởng thành.
Và bạn cũng có thể nhìn thấy hai nhóm khỉ
cực kì tách biệt với nhau.
Điều này phát triển sớm như thế nào?
Các con khỉ này đã không được trông thấy mẹ
nên chúng có một trải nghiệm xã hội.
Liệu chúng ta có thể nhận thức được địa vị xã hội ngay khi mới sinh không?
Nên trong thí nghiệm này, chúng tôi lấy đi nhau thai của những con khỉ
có địa vị xã hội khác nhau.
Điều thú vị về thứ bậc xã hội là xuyên suốt tất cả các dạng sống,
chúng sẽ cấu hình chính chúng theo cấp bậc.
Con khỉ số một là chủ;
con khỉ thứ tư là kẻ làm việc.
Bạn đặt bốn con vào chung một chuồng,
sẽ luôn luôn có một con làm chủ và một con làm việc
Một điều thú vị là con khỉ số một
khỏe mạnh hơn con khỉ số bốn
Và nếu đặt hai con vào một chuồng,
thì con khỉ số một ăn không nhiều bằng.
con khỉ số bốn thì lại ăn [rất nhiều].
Và các bạn thấy đây trong việc lập bản đồ methyl hoá này,
việc tách ra ngay sau khi sinh
ở các con có địa vị xã hội cao
so với những con không có địa vị cao.
Vậy nên khi được sinh ra ta đã biết về các thông tin xã hội,
và các thông tin xã hội đó không tốt hoặc xấu,
nó chỉ chuẩn bị cho ta vào đời,
Vì chúng ta phải lập trình hệ sinh học theo một cách khác.
nếu chúng ta ở cấp bậc cao hay thấp trong xã hội.
Nhưng làm sao bạn nghiên cứu điều này ở người?
Chúng ta không thể làm thí nghiệm, ta cũng không thể kiểm soát rủi ro ở người
Nhưng Chúa làm thí nghiệm với người,
và nó được gọi là thảm hoạ tự nhiên.
Một trong những thảm họa kinh hoàng nhất lịch sử Canada
xảy ra ở tỉnh Quebec của tôi.
Đó là trận bão tuyết năm 1998.
Chúng tôi mất toàn bộ mạng lưới điện bởi một trận bão tuyết
khi nhiệt độ xuống đến, trong sự chết chốc của mùa đông ở Quebec,
âm 20 đến âm 30 độ.
Có những bà mẹ đang mang thai vào thời gian đó
Và đồng nghiệp Suzanne King của tôi đã theo dõi những đứa con của các bà mẹ này.
trong 15 năm.
Và điều đã xảy ra là, khi sự căng thẳng gia tăng -
và ở đây chúng tôi đã có cách đo khách quan căng thẳng:
Bạn đã mất điện trong bao lâu? Bạn dành thời gian của bạn ở đâu?
Liệu đó là ở nhà mẹ chồng/vợ hay một ngôi nhà nông thôn sang trọng nào đó?
Tất cả các thứ này gộp lại tạo một thang đo căng thẳng xã hội,
và bạn có thể hỏi rằng:
Bọn trẻ kia đã trông như thế nào?
Dường như rằng khi stress gia tăng,
các đứa trẻ bị bệnh tự kỷ nhiều hơn
chúng bị nhiều bệnh liên quan đến chuyển hoá hơn.
và chúng bị nhiều bệnh tự miễn hơn.
Chúng tôi đã lập bản đồ tình trạng methyl hoá,
và một lần nữa, và bạn sẽ thấy gene xanh trở nên đỏ khi mức độ căng thẳng tăng cao,
và các gene đỏ biến thành xanh khi sự căng thẳng tăng,
một sự sắp xếp lại của cả một hệ gene khi phản ứng lại với sự căng thẳng.
Vậy nếu chúng ta có thể lập trình các gene
Nếu chúng ta không phải chỉ là nô lệ của lịch sử của các gene của chúng ta,
rằng chúng có thể được lập trình, ta có thể "phản" lập trình chúng không?
Vì các nguyên nhân biểu sinh có thể gây ra các bệnh như ung thư
bệnh liên quan đến trao đổi chất
và các bệnh về sức khoẻ thần kinh.
Bây giờ ta hãy nói về chứng nghiện cocaine.
Nghiện cocaine là một bệnh trạng kinh khủng
có thể dẫn đến tử vong và sự mất đi chất lượng sống của con người.
Chúng ta đã đặt ra câu hỏi:
rằng ta có thể tái lập bộ não bị nghiện
để làm cho con vật đó không bị nghiện nữa?
Chúng tôi đã dùng một mô hình nghiện cocaine
tóm lược lại những gì xảy ra ở người.
Ở con người, khi bạn học trung học,
Vài đứa bạn bảo bạn dùng cocaine,
bạn dùng cocaine, và chẳng có gì xảy ra.
hàng tháng trôi qua, có gì đó làm bạn nhớ những gì đã xảy ra trong lần đầu tiên đó,
Một sự thúc đẩy đẩy bạn đến với cocaine,
Thế rồi bạn bị nghiện và cuộc đời bạn thay đổi.
Ở chuột, chúng tôi làm điều tương tự.
Đồng nghiệp của tôi, Gal Yadid,
đã huấn luyện loài vật này cho chúng quen với cocaine,
sau đó là một tháng không cocaine.
Sau đó gợi lại cho chúng về lần đầu tiên chúng nhìn thấy cocaine
bằng việc gợi lại màu của cái lồng nơi lần đầu chúng thấy cocaine.
Và chúng trở nên điên cuồng.
Chúng sẽ ấn cái bẩy để lấy được cocaine
cho đến khi chết.
Ban đầu chúng tôi cho rằng sự khác biệt giữa các con vật này
là trong suốt thời kì trên, khi không có gì xảy ra,
không có cocaine xung quanh,
hệ gene biểu sinh của chúng được bố trí lại.
Các gene của chúng được đánh dấu lại theo một cách khác,
và khi có gì gợi nhớ thì hệ gene đó đã sẵn sàng
để phát triển tính trạng nghiện cocaine này.
Vì thế nên chúng tôi đã điều trị chúng với thuốc hoặc là làm tăng sự methyl hoá DNA,
thứ đã là dấu hiệu gene biểu sinh để theo dõi,
hoặc là giảm những điểm đánh dấu gene biểu sinh.
Và chúng tôi thấy rằng nếu gia tăng sự methyl hoá,
các con vật thậm chí còn phát điên hơn nữa.
Chúng trở nên thèm khát cocaine,
Nhưng nếu chúng tôi giảm sự methyl hoá DNA,
thì chúng không bị nghiện nữa.
Chúng tôi đã tái lập trình chúng.
và một sự khác biệt cơ bản giữa thuốc biểu sinh
và các loại thuốc khác
là với thuốc biểu sinh
chúng tôi loại bỏ những tín hiệu từ sự trải nghiệm,
và khi chúng đã biến mất,
chúng sẽ không quay lại nếu bạn không có trải nghiệm tương tự.
Loài vật giờ đã được lập trình lại.
Vậy nên khi chúng tôi thăm chúng 30, 60 ngày sau đó,
tương đương với nhiều năm của cuộc đời con người,
chúng vẫn không bị nghiện - bởi chỉ một cách điều trị biểu sinh duy nhất.
Vậy ta đã học được gì về DNA?
DNA không phải chỉ là một chuỗi các ký tự;
Cũng không phải chỉ là một bản thảo.
DNA là một bộ phim năng động.
Trải nghiệm của ta đang được ghi vào bộ phim đó, thứ mang tính tương tác.
Bạn giống như đang xem một bộ phim về đời mình, với DNA,
với cái điều khiển từ xa của bạn.
Bạn có thể loại bỏ một diễn viên và thêm vào một diễn viên.
Và vì vậy bạn có, mặc cho bản chất định tính của di truyền học,
Bạn có sự kiểm soát cách các gene của mình biểu hiện,
và điều này tạo ra một thông điệp tích cực to lớn
cho khả năng đối mặt với một số bệnh nan y
như là ung thư, sức khoẻ thần kinh,
theo một cách tiếp cận mới,
nhìn nhận chúng như sự không thích nghi.
Và nếu ta có thể can thiệp một cách biểu sinh,
[ta có thể] đảo ngược cuốn phim bằng việc thay thế một diễn viên
và thiết lập một cốt truyện mới.
Vậy những gì tôi đã kể cho các bạn nghe hôm nay,
DNA của chúng ta được cấu thành bởi hai thành phần,
hai lớp thông tin,
Một lớp thông tin thì cũ,
tiến hóa từ hàng triệu năm của quá trình tiến hoá.
Nó được cố định và rất khó để thay đổi.
Lớp thông tin còn lại là lớp gene biểu sinh,
rất cởi mở và năng động
và tạo nên một câu chuyện mang tính tương tác,
cho phép ta nắm trong tay, đến mức độ nào đó, số phận của mình.
để giúp cho các số phận của các đứa trẻ
và hy vọng là để chiến thắng bệnh tật
và những vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng,
những căn bệnh đã hành hạ loài người trong một thời gian dài.
Mặc dù chúng ta được xác định
bởi hệ gene của mình,
chúng ta vẫn có được một mức độ tự do
thứ có thể thiết lập cuộc sống của ta thành một cuộc sống đầy trách nhiệm.
Cảm ơn
(Tiếng vỗ tay)