Dit is TEDGlobal,
dus wie weet hoe dit in het Frans wordt genoemd?
Zo te zien zijn jullie allemaal gefascineerd door de geschiedenis van de draailier.
"Vielle à roue."
En in het Spaans, "zanfoña."
En in het Italiaans, "ghironda."
Hurdy-gurdy, oftewel draailier.
Dit zijn verschillende soorten en vormen van de draailier.
De draailier is het enige muziekinstrument
dat met een hendel een wiel laat draaien
om snaren aan te strijken, zoals de boog van een viool,
om muziek te maken.
Er zijn drie soorten snaren.
De eerste snaar is de bourdonsnaar,
die maakt een onafgebroken geluid als een doedelzak.
De tweede snaar is een melodiesnaar,
die je bespeelt met een houten klavier dat werkt als een piano.
En de derde is nogal vernieuwend.
Dit is ook het enige instrument
dat deze techniek gebruikt.
Nu hoor je de trompetkam in actie, in het Engels 'dog' genoemd.
Als ik aan de hendel draai en kracht zet,
klinkt het als een blaffend hondje.
Dit is allemaal best ver ontwikkeld
als je bedenkt
dat de draailier zo'n duizend jaar geleden werd uitgevonden.
Je moest hem met z'n tweeën bespelen:
één draaide aan de hendel,
en de ander speelde, inderdaad, de melodie
door met de hand grote houten pinnen aan te trekken.
Enkele eeuwen later was dit gelukkig allemaal anders.
Nu kon één iemand draailier spelen
en bijna -- 't is best zwaar --
de draailier ook dragen.
In de loop van de geschiedenis werd de draailier vooral gebruikt
in dansmuziek
vanwege zijn unieke melodie
in combinatie met de akoestische galmkast hier.
Tegenwoordig wordt de draailier gebruikt in allerlei muziekstijlen --
traditionele volksmuziek
dans, hedendaagse
en wereldmuziek --
in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Spanje
en in Italië.
Een draailier als deze kost zo'n drie tot vijf jaar [van bestelling tot levering].
Ze worden gemaakt door speciale bouwers,
ook in Europa.
En het is erg lastig om ze te stemmen.
Zijn jullie er klaar voor om een stukje te horen?
(Publiek: Ja.)
Caroline Phillips: Ik hoorde jullie niet. Willen jullie wat horen? (Publiek: Ja!)
OK.
Daar gaat 'ie.
Ik wil graag iets zingen in het Baskisch,
de taal van het Baskenland, waar ik woon,
een regio in Frankrijk en Spanje.
(Muziek)
[Baskisch]
(Muziek)
Dank u.
(Applaus)
Dit liedje heb ik geschreven
op basis van traditionele Baskische ritmes.
Het heeft een soort Keltische sfeer.
(Muziek)
Dank u.
(Applaus)