لە 1996دا، 56 خۆبەخش بەشداری توێژینەوەیەکیان کرد
بۆ تاقی کردنەوەی ئازار شکێنێک بە ناو "ترایڤاریکێن"
ئازارشکێنەکە خرایە سەر پەنجەی هەر یەک لە خۆبەخشەکان
پەنجەکەی تریش وەک خۆی مایەوە.
دواتر هەردوو پەنجەکە بە کڵپەیەک گوشران.
خۆبەخشەکان ڕایانگەیاند کە پەنجە چارەسەرکراوەکە ئازاری کەمترە لەوەی تریان.
ئەمە شتێکی نامۆ نییە،
هەرچەندە "ترایڤاریکێن" بەراستی ئازارشکێن نییە،
تەنها تێکەڵەیەکی ساختەیە کە هیچ ئازارشکێنی تێدا نییە.
چی وای کرد ئەم قوتابیانە دڵنیابن کە ئەم تێکەڵەیە کاریگەری هەبوو؟
وەڵامەکەی بەهۆی کاریگەری "دەرمانی دڵخۆشکەر"،
دیاردەیەکی ناڕوونە
کە وادەکات ئەو دەرمان وچارەسەرانەی کە هیچ کاریگەریەکیان نییە،
و زۆربەی کاتیش ساختەن،
بەشێوەیەکی سەیر وا لەخەڵک دەکات هەست بە باشی بکەن.
پزیشکەکان لە سەدەی هەژدەوە ئەم دیاردەیان بەکارهێناوە
کاتێک کاریگەری چارەسەری ساختەیان بینی بۆ چارەسەری نەخۆشەکان.
ئەمە لەکاتێک بەکاردەهێنرا کە چارەسەری گونجاو بەردەست نەبوو،
یاخود گەر کەسێک وا بیری کردبایەوە کە نەخۆشە.
لە ڕاستیدا، وشەی placebo (دەرمانی ساختە) بە لاتینی واتا "دڵخۆش دەکەم"،
ئاماژەیەک بۆ مێژووی دلخۆشکردنی نەخۆشەکان.
بۆ ئەوەی قایلکەر بێت، دەرمانی دڵخۆشکەر دەبێت وەک دەرمانی ڕاستی وابێت،
بۆیە وەک دەنکە حەبی شەکرە،
یاخود سرنجی ئاو،
تەنانەت نەشتەرگەری ساختەش،
دواتر، پزیشکەکان هەستیان کرد کە خەڵەتاندنی خەلک بەم شێوەیە سوودی تری هەیە
لە چارەسەری کلینیکی،
سەرەتاکانی 1950, توێژەران دەرمانی ساختەیان وەک پێوەرێک بەکاردەهێنا
بۆ تاقیکردنەوەی دەرمانی نوێ.
بۆ نموونە، هەڵسەنگاندنی دەرمانێکی نوێ،
نیوەی نەخۆشەکان دەرمانی ڕاستەقینەیان وەردەگرت.
نیوەکەی تر دەرمانی دڵخۆشکەری پێ دەدرا لە شێوەی دەرمانە ڕاستییەکە.
و لەبەر ئەوەی نەخۆشەکان نازانن کام دەرمانیان وەرگرتووە،
توێژەران پێیان وایە،
ئەنجامەکان جیاواز نابن.
دواتر کەر دەرمانە تازەکە کاریگەری بەسوودی دەرخست لەچاو دەرمانە دڵخۆشکەرەکە،
ئەوە بە کاریگەر هەژمار دەکرێت.
بەکارهێنانی دەرمانی دڵخۆشکەر لە ئێستادا کەمترە بەهۆی ترسی کێشەی ڕەوشتی.
گەر بکرێت جیاوازی نێوان یەک دەرمانێکی کۆن و نوێ بکرێت،
یاخود دەرمانێکی جیاواز،
ئەوکات ئەمە باشترە لەوەی هیچ دەرمانێک نەدەیت بە نەخۆشەکە،
بەتایبەتی ئەگەر نەخۆشی کوشندەی هەبێت.
لەم دۆخانەدا، دەرمانی دڵخۆشکەر زۆر جار وەک کۆنترۆڵ کەرێک بەکاردێت
تاکو بتوانرێ جیاوازی کاریگەری دەرمانە نوێیەکە بە دەرمانە کۆنەکە
یاخود جێگرەوەکە بکرێت.
بەڵام بێگومان دەزانین کە دەرمانی دڵخۆشکەر خودی خۆی سوودی هەیە.
بەهۆی ئەم دەرمانانە،
نەخۆشەکان توانیان هەست بە ئارامی بکەن لە زۆرێک لە نەخۆشییەکان،
وەک نەخۆشییەکانی دڵ،
ڕەبۆ
و ئازاری سەخت،
هەرچەندە هەموو ئەوەی وەریانکرتبوو دەرمان و نەشتەرگەری ساختە بوو.
هێشتا دەمانەوێت لەوە تێبگەین.
هەندێک پێیان وایە جگە لەوەی کە ڕاستییە،
کاریگەری دەرمانی دڵخۆشکەر تەنها پەیوەستە بە چەند هۆکارێک،
بۆ نموونە نەخۆشەکان واپیشان بدەن کە باش بوونە تاکو پزیشکەکان قایل بکەن.
لە لایەکی تریشەوە،
توێژەران پێیان وایە گەر کەسێک بڕوای بە چارەسەری دەرمانی ساختە هەبێت،
ئەوا پێشبینی چارەسەر بوونیان گۆڕانکاری فسیۆلۆجی دەردەخات
کەوا نیشانەکانی نەخۆشییەکە کەم دەکاتەوە.
پێدەچێت دەرمانی دڵخۆشکەر تووشی چەندین گۆڕانکاری بکات لە پەستانی خوێن،
لێدانی دڵ،
لەگەڵ دەردانی هۆرمۆنی ئازار شکێن وەک ئەندۆفرین.
ئەمەش ئەوە ڕووندەکاتەوە بۆچی بەشداربووان دەڵین دەرمانی دڵخۆشکەر ئازار کەم دەکاتەوە.
هەروها دەکرێت ڕێژەی دەردانی هۆرمۆنی تەنگژە کەم بکاتەوە،
وەک ئەدرینالین،
کەوا ڕێژەی ئازاری نەخۆشییەکە کەم دەکاتەوە.
کەواتە نابێت دڵمان خۆشببێت بە سوودەکانی دەرمانی دڵخۆشکەر؟
مەرج نییە.
گەر کەسێک پێی وابێت دەرمانی ساختە چارەسەری کرد،
ئەوکات دوور دەکەونەوە لە چارەسەرە کاریگەر و ڕاستەقینەکان.
هەروەها، کاریگەری دەرمانە ساختەکە بە پێی کات نامێنیت،
زۆربەی کاتیش وایە.
هەروەها کاریگەری لەسەر ئەنجامی پزیشکیش هەیە،
بۆیە زاناکان هان دەدات کە پرسیار بکەن
چۆن ئەم دەرمانانە دەسەڵاتیان بەسەرمان هەیە.
سەرەرای هەموو ئەو شتانەی دەیزانین دەربارەی جەستەی مرۆڤ،
هێشتا چەندین شتی شاراوە و نامۆ هەیە،
وەک کاریگەری دەرمانی ساختە.
بۆیە، دەبێت چەندین شتی نامۆ لە جەستەمان هەبێت کە نەدۆزراوەتەوە؟
شتێكی ئاسانە بەدوای جیهانی دەورو بەرمان بگەڕێین
و لەبیری بکەین کە ناوازترین شتی ئەم جیهانە،
لەپشت چاومانەوەیە.