Heb je ooit bij het zwembad zo'n groot rood bord met "niet rennen" gezien?
Meestal zie je dat men doet wat het bord zegt.
Hoewel het bord goed beschrijft hoe mensen lopen,
is het niet zo dat mensen lopen, omdat het bord "niet rennen" zegt?
Dus, beschrijft dit bord de omgeving van het zwembad,
of doet het iets anders, iets veel krachtiger?
Het verschil tussen een bewering die iets beschrijft
en een die iets opdraagt,
is een idee ontwikkeld door de Britse taalkundige J.L Austin.
Hij definieert dit onderscheid
als twee verschillende onderdelen van taal:
constatieven en performatieven.
Constatieven zijn zinnen die iets beschrijven als waar of niet waar.
Performatieven zijn zinnen die een actie weergeven.
Anders gezegd: een constatief is, en een performatief doet.
Om deze twee delen van spraak te onderscheiden,
onderzoeken we eerst de constatieven rondom het park van het zwembad.
Het eerste bord zegt: "Het park sluit om 18.00 uur."
Een vriendelijke medewerker bevestigt dat het park echt om zes uur sluit.
Deze bewering is dus een echte constatief.
Vlakbij zit een meneer met een krant op een bankje.
De krantenkop luidt: "Hittegolf!"
Maar de lucht is bewolkt en het voelt frisjes aan.
Deze kop is een foute constatief, want het blijkt niet waar te zijn.
Voordat het gaat regenen, gooien we ons blikje frisdrank weg
in de blauwe bak waarop "hergebruik" staat.
Dit is een performatief.
Performatieven zijn zinnen die tot actie aanzetten.
Anders dan een boodschap overbrengen, zet het mensen aan, het doet iets.
In dit geval vraagt de performatief 'hergebruik'
aan mensen om hun afval in de juiste bak te doen.
Woorden leiden niet alleen tot actie, soms zijn woorden zelf een actie.
Dit is wat we een 'taalhandeling' noemen.
Dit omvat, maar is niet beperkt tot,
bevelen, beloven, verontschuldigen,
waarschuwen, straffen, dopen
en zelfs trouwen.
Kijk maar naar de trouwerij bij het prieel.
Het stel zegt de woorden: "ja, dat verklaar ik".
De taalhandeling is: "ja, dat verklaar ik".
Deze woorden maken het stel getrouwd.
"Ja, dat verklaar ik" is de actie die hun wereld fundamenteel verandert.
Maar performatieven zijn afhankelijk van context en aanvaarding.
Dit noemen we 'waarheidscondities'.
Stel je voor dat de burgemeester erbij was
en zegt: "Bij monde van mijn macht als burgemeester,
noem ik dit prieel "Het Pizzapaleis van de burgemeester."
Dit zou een taalhandeling zijn, waarmee hij het prieel een naam geeft.
Omdat het de burgemeester is, zou het prieel nu deze naam dragen.
Maar als een gewone voorbijganger
het prieel naar zijn kat noemt,
dan zou de naam niet veranderen.
Waarheidsconditites zijn voorwaarden
waaronder een performatief gedaan kan worden.
Dit is redelijk logisch.
Een performatief hoort autoriteit te hebben,
het moet begrepen worden, het moet duidelijk zijn,
en het moet uitgevoerd kunnen worden,
Als een performatief niet aan deze eisen voldoet,
dan heeft het geen macht om actie aan te geven.
Zelfs als een perfomatief aan de regels voldoet en duidelijk gesteld is,
betekent dit niet dat hij ook gevolgd wordt.
Terug naar het zwembad,
waar een luide groep jongeren naar de duikplank snelt.
"Niet rennen" lijkt geen invloed te hebben,
en ze moeten de consequenties dragen voor het feit dat ze het bord negeren.
Ze zullen zelf performatieven moeten gebruiken,
zoals zich verontschuldigen bij de badmeester
en beloven dat ze het niet meer zullen doen.
Misschien antwoordt de badmeester zelf met een performatief,
door ze voor de rest van de dag uit het zwembad te weren.
Uiteindelijk moeten deze pubers leren de kracht van woorden te respecteren.