Những người hâm mộ dòng nhạc post-punk
có gì giống những chiến binh man rợ thời cổ?
Không giống lắm.
Vậy tại sao cả hai đều được gọi là người Goth?
Đó là trùng hợp kì lạ
hay là mối liên hệ mật thiết trải dài nhiều thế kỉ?
Câu chuyện bắt đầu ở thời La Mã cổ đại.
Khi Để chế được mở rộng, nó phải chịu nhiều cuộc tấn công xâm lược
của các dân tộc bán du mục dọc biên giới.
Trong số những tộc người mạnh nhất có tộc German hay gọi là người Goth
bao gồm hai nhánh,
người Visigoth
và người Ostrogoth.
Vài tộc người German là kẻ thù của Đế chế La Mã,
trong khi một số khác lại liên minh với quân đội La Mã.
Khi Đế chế La Mã chia làm hai,
quân đội các bộ tộc này đóng vai trò lớn hơn trong vấn đề quốc phòng
và tranh giành quyền lực nội bộ.
Vào thế kỉ thứ 5, cuộc nổi dậy trục lợi lãnh đạo bởi một chiến binh tên là Odoacer
đã chiếm thành Rome và phế truất Hoàng đế Tây La Mã.
Odoacer và người kế vị tên là Theoderic của tộc Ostrogoth
về cơ bản vẫn dưới quyền của Hoàng đế Đông La Mã
và duy trì tập tục La Mã.
Về phần Tây La Mã, đế chế này không bao giờ thống nhất trở lại.
Nơi đây phân thành các vương quốc nhỏ được cai trị bởi người Goth
và các tộc người German khác,
họ dần quen với văn hóa địa phương
dù nhiều trong các bộ tộc vẫn cố ghi tên mình trên bản đồ.
Đây là kết thúc thời Cổ đại
và mở đầu cho thời kì nhiều người gọi là Thời kì Tăm tối.
Dù văn hóa Lã Mã không hoàn toàn mai một,
ảnh hưởng của nó suy giảm, và một phong cách nghệ thuật mới xuất hiện
hướng vào chủ nghĩa tượng trưng tôn giáo và tính biểu tượng
thay vì sự cân đối và chủ nghĩa hiện thực.
Sự thay đổi này lan sang lĩnh vực kiến trúc
với việc xây dựng Tu viện Thánh Denis ở Pháp vào năm 1137.
Mái vòm nhọn, kiến trúc trụ chống và cửa sổ lớn
khiến cho công trình trở nên thanh mảnh và hoa mĩ.
Nó nhấn mạnh vào phần nội thất phóng khoáng và rực rỡ
thay vì những bức tường và trụ cột vững chắc của các công trình kiểu cũ.
Trong những thế kỉ tiếp theo,
kiến trúc này là hình mẫu cho các Nhà thờ lớn trên khắp châu Âu.
Song kiểu cách vẫn thay đổi.
Phong trào Phục hưng của người Ý tôn vinh văn hóa Hy Lạp và La Mã Cổ đại,
phong cách mới này bắt đầu có vẻ thô kệch và thấp kém hơn.
Trong cuốn sách "Cuộc Đời Các Nghệ Sĩ" viết năm 1550,
Giorgio Vasari lần đầu tiên gọi phong cách này là Gothic,
một sự ám chỉ xúc phạm đến những người man rợ
vốn bị cho là đã tàn phá nền văn minh đế chế cổ đại.
Tên gọi xuất hiện và sớm được dùng để chỉ toàn bộ giai đoạn Trung cổ,
vốn gắn liền với bóng tối, mê tín, và sự tối giản.
Dù vậy, qua thời gian quan niệm về cái đẹp cũng thay đổi.
Vào thế kỉ thứ 18, một giai đoạn gọi là Thời kì Khai sáng xuất hiện,
coi trọng lí luận khoa học hơn tất cả mọi thứ.
Phản ứng với trào lưu này, các tác giả trường phái Lãng mạn như Goethe và Byron
cố gắng lí tưởng hóa những ảo vọng về quá khứ của phong cảnh tự nhiên
và các thần lực bí ẩn.
Từ đây, từ Gothic lại được chuyển nghĩa một lần nữa
để chỉ thể loại văn học vốn là một nhánh tăm tối hơn của Văn học Lãng mạn.
Thuật ngữ được Horace Walpole sử dụng lần đầu tiên
trong tiểu thuyết "Lâu Đài Xứ Otranto" ra đời năm 1764 của ông
nhằm gợi nhắc đến cốt truyện và không khí trong truyện.
Nhiều yếu tố trong cuốn tiểu thuyết này trở thành đặc trưng riêng
truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm kinh điển và vô số bộ phim.
Thuật ngữ Gothic chỉ dành cho văn học và điện ảnh cho đến những năm 1970
khi một bối cảnh âm nhạc mới xuất hiện.
Lấy chất liệu từ các nhóm nhạc như The Doors và The Velvet Underground,
nhóm nhạc post-punk ở Anh,
như Joy Division,
Bauhaus,
và The Cure,
kết hợp ca từ ảm đạm và sự chỏi âm của nhạc punk
với những hình ảnh lấy cảm hứng từ thời Nữ hoàng Victoria,
truyện kinh dị,
và mốt thời trang huyền bí lưỡng tính.
Đến đầu những năm 1980, những nhóm nhạc như vậy đều được mô tả
là rock Gothic bởi báo giới âm nhạc,
và thể loại này nổi tiếng từ những câu lạc bộ đèn mờ
đến các hãng thu âm lớn và kênh MTV.
Ngày nay, bất chấp sự chú ý và định kiến tiêu cực của truyền thông,
âm nhạc và thời trang Gothic vẫn tiếp tục là một hiện tượng ngầm nổi bật
với nhiều thể loại nhỏ hơn,
như cybergoth,
gothabilly,
gothic metal,
và thậm chí steampunk.
Lịch sử từ Gothic gắn liền
với hàng ngàn năm diễn ra các phong trào phản văn hóa,
từ những kẻ xâm lược ngoại bang trở thành vua
qua những tháp hình chóp thay thế những trụ cột chắc chắn
đến những nghệ sĩ tìm vẻ đẹp ẩn trong bóng tối.
Từng chặng đường đều là một phần của một cuộc cách mạng
và xu hướng trở về quá khứ để thay đổi hiện tại của nhân loại.