Co mają ze sobą wspólnego fani klimatycznej post-punkowej muzyki
ze starożytnymi barbarzyńcami?
Niezbyt wiele.
To dlaczego jedni i drudzy są nazywani gotami?
Czy to dziwny zbieg okoliczności,
czy może jakieś głębsze powiązanie rozciągające się przez wieki?
Nasza opowieść zaczyna się w starożytnym Rzymie.
Cesarstwo Rzymskie rozrastając się, było nękane najazdami i inwazjami
ze strony półkoczowniczych grup żyjących wzdłuż jego granic.
Jedną z najpotężniejszych był germański lud Gotów.
Składał się z dwóch plemion,
Wizygotów
i Ostrogotów.
Część plemion germańskich pozostała wrogami Rzymu,
a część wcielono do cesarskiej armii.
Kiedy rozpadło się Cesarstwo Rzymskie,
armie tych plemion odegrały ważną rolę w jego obronie
i wewnętrznych walkach o władzę.
W V wieku doszło do buntu najemników pod wodzą Odoakera,
który zajął Rzym i zdetronizował cesarza zachodniorzymskiego.
Odoaker oraz jego ostrogocki następca, Teodoryk Wielki,
właściwie pozostawali pod władzą wschodniego cesarza
i zachowali tradycje Rzymu,
ale Zachodnie Cesarstwo już nigdy nie było jednolitym państwem.
Zostało podzielone na królestwa rządzone przez Gotów
i inne germańskie plemiona,
które asymilowały się z lokalnymi ludami,
chociaż ich liczne nazwy wciąż można znaleźć na mapach.
To był koniec okresu klasycznego
i początek tak zwanych wieków ciemnych.
Chociaż rzymska kultura nie została całkowicie zniszczona,
jej wpływy zmalały, a w sztuce powstały nowe nurty
skupiające się na religijnym symbolizmie i alegorii,
zamiast na proporcjach i realizmie.
Podobna zmiana zaszła w architekturze
wraz z budową bazyliki Saint-Denis we Francji w roku 1137.
Ogromne okna, strzeliste łuki i łęki przyporowe sprawiały,
że konstrukcje były bardziej szkieletowe i ozdobne.
To podkreślało ich otwarte, pełne światła wnętrza
w odróżnieniu od grubych ścian i kolumn klasycznych budowli.
Przez następne kilka wieków
w tym stylu budowano katedry w całej Europie.
Ale moda się zmienia.
Włoski renesans przywrócił uwielbienie dla starożytnej Grecji i Rzymu,
a bardziej współczesne style zaczęto uznawać za niezgrabne i gorsze.
W 1550 roku powstały
"Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów",
gdzie Giorgio Vasari jako pierwszy określił ten styl gotyckim,
co było pogardliwym porównaniem do barbarzyńców,
którym przypisywano zniszczenie cywilizacji klasycznej.
Nazwa przylgnęła i szybko zaczęto tak określać całe średniowiecze,
jako okres ciemnoty, przesądów i prymitywizmu.
Czas płynął dalej, zmieniała się też moda.
W XVIII wieku nadeszło oświecenie,
które ponad wszystko stawiało naukę.
W opozycji do tej postawy, romantyczni autorzy jak Goethe czy Byron
szukali wyidealizowanych obrazów przeszłości, natury
i tajemniczych sił duchowych.
Słowo gotycki znowu zmieniło znaczenie
i określało teraz gatunek literacki będący mroczniejszą stroną romantyzmu.
Pierwszy raz użył go Horace Walpole
w swojej powieści z 1764 roku, "Zamczysko w Otranto",
w odniesieniu do fabuły i atmosfery.
Wiele motywów tej powieści stało się stałymi elementami gatunku,
będąc inspiracją dla powieści oraz niezliczonych filmów.
Etykieta gotyku przetrwała w literaturze i kinie aż do lat 70. XX wieku,
kiedy powstało nowe środowisko muzyczne.
Inspirując się artystami takimi jak The Doors czy The Velvet Underground,
brytyjskie kapele post-punkowe,
jak Joy Division,
Bauhaus
i The Cure
połączyły mroczne teksty i punkowe brzmienie
z metaforyką inspirowaną epoką wiktoriańską,
klasyką horroru
i androgynicznym stylem glam.
We wczesnych latach 80. XX wieku podobne zespoły zaczęto określać
w prasie muzycznej jako przedstawicieli gotyckiego rocka.
Rosnąca popularność wyniosła je z mrocznych klubów
do wielkich wydawnictw muzycznych i MTV.
Dziś pomimo pojawiania się negatywnych informacji w mediach i stereotypów,
muzyka i moda gotycka wciąż są silnym podziemnym nurtem.
Gotyk podzielił się na różne podgatunki
jak cybergoth,
gothabilly,
metal gotycki,
a nawet steampunk.
Historia słowa gotyk jest naznaczona
tysiącami lat zmian kulturowych,
od inwazji najeźdźców, którzy zostają królami,
przez strzeliste iglice, zastępujące solidne kolumny,
po artystów odnajdujących piękno w mroku.
Na każdym z tych etapów widać rewolucyjne zmiany
i ludzką skłonność do sięgania wstecz, żeby kształtować teraźniejszość.