Nganjëherë nxehem,
dhe më janë dashur shumë vjet që të mund t'i them këto fjalë.
Gjatë punës sime,
ndonjëherë më dridhet trupi, ndjehem tejet e tërbuar.
Por pa marrë parasysh sa i arsyeshëm ka qenë inati im,
përgjatë jetës sime,
gjithnjë më është vënë në dukje se inati im është i tepërt,
një shfytyrim,
se më bën të dukem si e pasjellshme dhe e pakëndshme.
Sidomos si e re, kam mësuar se inati është një ndjenjë
që është më mirë të ngelet i pashprehur.
Në mendje më bie nëna ime.
Isha 15 vjeçe, dhe një ditë kur u ktheva nga shkolla,
ajo po rrinte në verandën e gjatë përjashta kuzhinës sonë,
me një pirg të madh pjatash në duar.
Parafytyroni sa e shtangur mbeta kur ajo filloi t'i flakte tutje si frisbi...
(Të qeshura)
në ajrin e nxehtë, me lagështi.
Kur secila nga ato u bë copë-copë
në bregun matanë,
ajo u kthye brenda dhe m'u drejtua hareshëm, "Si të kaloi dita?"
(Të qeshura)
E keni parasysh se si një fëmijë mund ta shikojë një ndodhi të tillë
dhe të mendojë se inati është i heshtur, shkatërrimtar, dhe madje i frikshëm.
Sidomos kur ajo që është e inatosur është një vajzë ose grua.
Pyetja është pse.
Inati është ndjenjë njerëzore, as e mirë e as e keqe.
Në fakt është ndjenjë lajmëtare.
Na paralajmëron për ofendim, kanosje, fyerje dhe cenim.
Dhe prapëseprapë, në kultura të ndryshme inati është i rezervuar si pronë morale
e djemve dhe burrave.
Pa dyshim se ka edhe dallime.
Për shembull, në Shtetet e Bashkuara
një burrë i racës së zezë, shihet si kriminel,
por një i bardhë do të thotë se ka vyrtyt qytetar.
Sidoqoftë, pavarësisht se ku ndodhemi ndjenja është e ndarë në gjini.
Andaj ne i mësojmë fëmijët ta përbuzin inatin te vajzat dhe gratë,
dhe pastaj shndërrohemi në të rritur që e ndëshkojnë atë.
Po çfarë nëse s'do ta bënim këtë?
Çfarë nëse nuk do ta shkëpusnim inatin nga feminiteti?
Sepse kjo domethënë se i shkëpusim vajzat dhe gratë
nga ndjenja që na mbron më së miri nga padrejtësia.
Çka nëse do të mendonim se si ta zhvillonim aftësinë emocionale
te djemtë dhe vajzat?
Fakt është se fëmijëve akoma ua mësojmë normat shoqërore
në mënyra binare dhe të kundërta.
Djemve u mësohen rregulla absurde, e të paepura të maskulinitetit;
u thuhet të heqin dorë nga ndjenjat femërore të trishtimit dhe frikës,
dhe t'i përvetësojnë ashpërsinë dhe inatin si simbol i burrërisë së vërtetë.
Nga ana tjetër, vajzat mësohen të jenë të nënshtruara,
dhe inati është në kundërshti me nënshtrimin.
Njashtu si kemi mësuar t'i kryqëzojmë këmbët dhe t'i zbusim flokët,
kemi mësuar të mbajmë gojën të kyçur dhe ta ulim kokën.
Ajo që ndodh pothuajse gjithnjë është se për të gjithë ne,
përulësia bëhet pjesë e pashmangshme e idesë sonë për feminitetin.
Ndarja e tillë bazohet në një përallë të gjatë personale dhe politike.
Kur nxehemi, nga princeza të llastuara dhe adoleshente që u vlojnë hormonet,
kthehemi në gra nazeqare, dhe grindavece çjerrëse të neveritshme.
Por jemi me shije; zgjedhni shijen tuaj.
A jeni një hispanike djegëse kur nxeheni?
Apo një vajzë e trishtë aziatike? Zezake e tërbuar? A një e bardhë e çmendur?
Mund të zgjedhni.
Por si rrjedhojë, kur e themi atë që është e rëndësishme për ne,
e cila është ajo që zemërimi përçon,
ka më shumë të ngjarë që njerëzit të nxehen me ne sepse jemi nxehur.
Pavarësisht nëse jemi në shtëpi, shkollë, në punë, apo në skenën politike,
inati i shkon për shtat maskulinitetit, dhe e pështjellon feminitetin.
Prandaj kur e shfaqin, burrat shpërblehen
ndërsa gratë ndëshkohen për të njëjtin veprim.
Kjo na le në kushte tejet të paleverdishme,
sidomos kur duhet ta mbrojmë vetveten dhe interesat tanë.
Nëse ballafaqohemi me ndonjë ngacmues rruge, punëdhënës makut,
një shok klase seksist dhe racist,
truri ynë ulërin, "Mos po tallesh me mua?"
Dhe goja jonë thotë, "Më falni, çfarë?"
(Të qeshura)
Apo jo?
Dhe biem ndesh sepse zemërata ngatërrohet
me ankthin, frikën, dhe rrezikun e hakmarrjes.
Pyesni gratë për reagimin ndaj inatit të tyre i cili i frikëson më shumë,
dhe nuk do të thonë dhuna.
Thonë tallja.
Mendoni se ç'do të thotë kjo.
Nëse keni të bëni me identitete të margjinalizuara, nuk është vetëm tallja.
Nëse i del për zot vetvetes, nëse e shpreh qëndrimin tënd,
pasojat mund të jenë të tmerrshme.
Tani ne e përsërisim këtë shembull jo në rrethana madhore dhe zemërdhënëse,
por në banalitetin e jetës së përditshme.
Kur vajza ime shkonte në kopsht, çdo mëngjes
ajo ndërtonte një kështjellë të përbërë, me shirita e blloqe,
dhe çdo mëngjes i njëjti djalosh me kënaqësi i'a prishte.
Prindërit ishin të pranishëm, por ata kurrë nuk ndërhynin.
Ata nuk ngurronin për t'i dhënë arsyetimet e rëndomta:
"Kështu janë djemtë."
"Është aq tunduese, dhe ai nuk mund t'i shmanget."
E bëra atë që shumë vajza janë mësuar ta bëjnë.
E ruajta qetësinë si masë parandaluese,
dhe e mësova vajzën time ta bënte të njëjtën gjë.
Ajo i përdori fjalët e saja.
Ajo u përpoq ta zbrapste.
E ndërroi edhe vendin ku ndërtonte, por më kot.
Kështu ne të rriturit sëbashku ndërtuam një privilegj të caktuar mashkullor.
Ai mund të rendte i shfrenuar dhe të bëntë si t'i tekej,
ndërsa ajo i mbante ndjenjat në vete, dhe u përshtatej nevojave të tij.
Ne i zhgënjyem që të dy, duke mos e lënë atë ta nxirrte inatin nga brenda
she ta hiqte qafe siç i takonte.
Kjo është vetëm minituarë e një problemi shumë më të madh.
Sepse anembanë botës, në aspektin kulturor
i japim më shumë përparësi performancës mashkullore,
pushtetit dhe privilegjit që e shoqërojnë këtë performancë,
sesa të drejtave, nevojave dhe fjalëve të fëmijëve dhe grave.
Ndoshta është afërmendsh për të pranishmit
se gratë e mbajnë inatin më gjatë, dhe i njëjti është më i ngjeshur
se te burrat.
Kjo pak është edhe si pasojë e faktit se jemi mësuar të përsiatemi,
ta mbajmë brenda e ta shoshisim me vete.
Por duhet të gjejmë mënyra të pranueshme në shoqëri
për ta shprehur vrullin e ndjenjave që kemi,
dhe ndërgjegjësimin që e sjell mbi brishtësinë tonë.
Andaj bëjmë disa gjëra.
Po ta dinin burrat se sa shpesh ne qajmë kur na kaplon tërbimi,
do të mbeteshin gojëhapur.
(Të qeshura)
Ne përdorim gjuhë nënvlerësuese.
"Jemi të irrituara. Jo, vërtet s'ka gjë."
(Të qeshura)
Ne e objektivizojmë vetveten, derisa e humbasim edhe aftësinë
për t'i njohur ndryshimet fiziologjike që shërbejnë si tregues të inatit.
Në përgjithësi, sëmuremi.
Së fundi, është gjetur lidhja në mes të zemërimit dhe një numri të madh sëmundjesh
që shpërfillen si "sëmundje të grave."
Shkallë më e lartë e dhimbjeve kronike, çrregullimet e të ngrënit dhe autoimune,
shqetësim mendor, ankth, lëndimi i vetvetes, depresion.
Inati ndikon në sistemin tonë imunitar, në sistemin kardiovaskular.
Sipas disa studimeve, ndikon edhe në shkallën e vdekshmërisë,
sidomos te gratë me ngjyrë të prekura nga kanceri.
Më kanë ardhur në majë të hundës gratë që u ka ardhur në majë të hundës.
Inati na sjell shumë kokëçarje,
dhe kjo bie ndesh me rolin tonë si vendosëse të qetësisë.
Ka zemërata të pranueshme.
Mund të nxehemi kur shikojmë punët tona dhe e mbështesim gjendjen ekzistuese.
Si nëna dhe mësuese,
mund të xhindosemi, por nuk mund të nxehemi për shpenzimet e mbarështimit.
Mund t'i mbajmë mëri nënat tona.
Për shembull, si adoleshente -- rregullat dhe normat patriarkale --
nuk e fajësojmë sistemin, por ato.
Mund të nxehemi me gratë tjera, se kujt nuk i'a do qejfi një sherr mes femrash?
Dhe mund të nxehemi me burrat në pozitën shoqërore më të ulët në hieararkinë
që e përkrah racizmin dhe ksenofobinë.
Por ne kemi pushtet të pamasë.
Sepse ndjenjat janë fushë veprimi i autoriteti tonë,
dhe njerëzit vihen në siklet nga inati jonë.
Ne duhet t'i bëjmë njerëzit të ndjehen rehat me sikletin që e ndjenjë
kur gratë thonë jo, pa u përulur syri.
Mund të mendojmë për ndjenjat në suaza të zotësisë dhe jo gjinisë.
Njerëzit që dinë ta shoshitin inatin, dhe t'ia zbulojnë domethënien
janë më kreativë, më optimistë,
kanë marrëdhënie të ngushta,
i zgjidhin më lehtë problemet,
kanë efikasitet më të lartë politik.
Unë jam një grua që shkruan për gratë dhe ndjenjat,
andaj shumë pak burra të pushtetshëm
do ta marrin me gjithë mend këtë që po e them sa i përket politikës.
Ne e mendojmë politikën njësh me përçmimin, përbuzjen dhe tërbimin
që po i japin krahë maço-fashizmit në botë.
Por nëse ky është helmi, është edhe kundërhelmi.
Kemi një inat shpresëdhënës, dhe e hasim çdo ditë,
në inatin e qëndrueshëm të grave dhe njerëzve të margjinalizuar.
Ka të bëjë me dhembshurinë, prekshmërinë dhe dashurinë,
dhe duhet ta miratojmë edhe atë lloj inati.
Çështja është se mosrespektimi i inatit të grave tregon se nuk respektohen as ato.
Inati jonë nuk është i rrezikshëm se then pjata e këput lidhje.
Por sepse ai tregon se sa seriozisht e marrim veten tonë,
dhe se presim që edhe njerëzit tjerë të na marrin po aq seriozisht.
Kur të ndodhë kjo, ka shumë mundësi
që gratë do të mund të buzëqeshin kur të dëshirojnë.
(Duartrokitje)
Ju falemnderit.
(Duartrokitje)