1903'te Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
Kaliforniya'daki Yosemite Vadisi'ne üç günlük kamp yolculuğu yaptı.
Başkan Theodore Roosevelt göğe yükselen sekoya ağaçları ormanında uyudu,
kar tipisinde kamp yaptı ve ev sahibesi ve rehberi olan çevreci John Muir'le
saatlerce kamp ateşinde konuştu.
Roosevelt'in doğayı sevdiği ünlüydü
fakat Muir onu oraya kamp yapmaktan fazlası için davet etmişti:
Yosemite tehlikedeydi.
Yosemite 1864'te korunan alan ilan edilse de,
1903'te fazla gelişmeden ötürü hâlâ tehlikedeydi.
Onlarca yıllık tartışma olan hem korumak, hem de halkın kullanımı için
arazi ayarlama çabasının tam ortasındaydı -
söylemesi yapmasından kolay iki amaç.
Yosemite'de mücadele 1849 altına hücum ile başladı,
o sırada madenciler Sierra Nevada eteklerinde
altın arayarak batıya akın ediyorlardı.
1851'de devlet onaylı askerler
Ahwahneechee kabilesini Yosemite Vadisi'nden çıkarttı.
Dönmeyi başaranlar beyaz yerleşimcilerin arazide hak iddia etmelerine,
koca sekoyaları devirmelerine ve otel ve salonlar inşa etmelerine tanık oldu.
Yanıt olarak, küçük bir Kaliforniyalı grup
senatör John Conness'i vadiyi özel amaçlardan koruması için lobi yaptı.
1864'te Kongre Conness'in tasarısını geçirerek
Yosemite Vadisi'ni Kaliforniya Eyaleti'ne bağışladı,
böylece ilk defa ABD hükûmeti araziyi halk korumasına almış oldu.
Ancak arazinin yönetimi açık bir soru olarak kaldı,
benzer korumaya tabi daha fazla alan
oldukça daha karmaşık hâle gelen bir soru.
Yedi sene sonra jeolog Ferdinand Hayden
Yellowstone platosuna bir gezi yaptı
ki burası pek çok Amerikan yerli kabilesi tarafından
seromoniler, avcılık ve ticaret amaçlı kullanılıyordu.
Gezideki bilim insanları ve sanatçılar muhteşem gayzerler
ve kaplıcaların olduğu haberlerini getirdiler,
Yellowstone'u devlet korumasına almak üzere
geniş çaplı desteği sağladılar
ve yerlilerin araziye girişi kısıtlanacaktı.
Ancak Yosemite'den farklı olarak Yellowstone bir eyalete bağışlanamadı-
daha eyalet olmamış üç ABD alanından birinin parçasıydı.
Onun yerine Kongre 1872'de Yellowstone'u devlet idaresine aldı,
böylece dünyanın ilk gerçek millî parkı kuruldu.
Başkanlığı sırasında Teddy Roosevelt halk korumasındaki arazileri
genişletmekte etkindi.
1916'da on beş millî park vardı.
Ancak yönetim sorunu çözümlenmedi
ve park bakımı birden fazla devlet departmanı
tarafından gelişigüzel idare edildi.
Yol yapımı ve personel alımı gibi direkt işler
etkin olmayan bürokratik manevralar gerektirdi.
Park idamesi için hiçbir departman kural belirlemediği için
avcılar yabani hayatı öldürdü, sürüler alanlarda aşırı otladı
ve ziyaretçiler kent simgelerini tahrip etti.
Çözüm Kanada'dan geldi
ki son derece etkin merkezi park hizmetleri bulunuyordu.
1916'da Birleşik Devletler bu modele uygun olarak
Millî Park Hizmetleri'ni kurdu.
Bugüne kadar park hizmetlerinin misyonu bazen karşı karşıya gelen
iki amaçtan oluşur:
Parkları geleceğe taşımak
ve halkın ondan istifade etmesini sağlamak.
Bu narin bir denge hareketi: Yollar, patikalar ve diğer altyapılar
parkı ziyaretçilere erişilebilir yapar, ama aynı zamanda yeryüzünü değiştirir,
ziyaretçiler de kirlenme, erozyon ve narin ekosistemlerin tahribine
yol açabilirler.
Korumanın tarihçesi bu misyonla uyuşmayabilir.
Pek çok park kurulurken öyle değildi,
yerleşim olmayan yabani alanlar koruma için standart oldu.
Bunun yerine, çoğu yerliler için ev veya tapınaktı
ki halkın kullanımı adı altında bu yerlere ulaşımı kaybettiler.
Sadece yakın zamanda Millî Park Hizmetleri
bu geleneği hesaba katarak Amerikan yerlilerini
park yönetimine kattı.
Dünya çapında yerli topluluklar alan yönetimi ve korumada
hayati rol oynar.
Bugün dünyada binlerce millî park vardır
ve herbiri halk kullanımı ile tarihi
ve ekolojik korumayı dengelemek zorundadır.
Yeni Zelanda, İzlanda, Avustralya ve Güney Afrika'daki parklar
ziyaretçi sayıları fırladıkça şiddetli erozyonu deneyimledi.
Tayland'daki Mu Ko Similan Millî Parkı gibi bazıları
ekosistemin iyileşmesi için bölümlerini turistlere tamamen kapattılar.
Millî parklar gelecek nesiller için
eşsiz alanları korudu.
Aynı zamanda bizi zor sorularla başbaşa bıraktılar:
Bu gezegene ve birbirimize karşı sorumluluklarımız nelerdir?