Turkish subtitles

← İş nasıl işler? - Peter Bohacek

Get Embed Code
19 Languages

Showing Revision 7 created 09/21/2020 by Eren Gokce.

  1. Fizikte, iş ve güç kavramları
    evrenimizdeki birçok şeyi anlamamıza
  2. ve açıklamamıza yardımcı olur.
  3. İşle başlayalım.
  4. Pozitif iş, bir sisteme koyduğumuz enerji
  5. ve negatif iş, dışarı aktarılan enerji.
  6. Pozitif işi banka hesabınıza eklenen para,
  7. negatif işi ise
    alınan para olarak düşünün.
  8. Metrik sistemde
  9. iş ve enerji Jul cinsinden ölçülür.
  10. Örnek olarak güzel, eski, mekanik bir
    büyükbaba saatini ele alalım.
  11. Saatin içindeki ağır metal
    silindirleri kaldırmak için
  12. krankı çevirdiğimizde
    enerjiyi saate aktarıyoruz.
  13. Bunu yaptığımızda pozitif iş yapıyor,
  14. saate enerji ekliyoruz
  15. ve bu enerji yerçekimsel
    potansiyel enerji olarak depolanıyor.
  16. Uyguladığımız kuvvet ile kuvveti
    uyguladığımız mesafeyi çarparak
  17. yapılan iş miktarını hesaplayabiliriz.
  18. Metal silindirleri kaldırmak için
  19. ağırlıklarına eşit bir
    kuvvet uygulamamız gerekir.
  20. Yani silindirleri aşağı doğru çeken
  21. yer çekimi kuvvetine eşit.
  22. Bu silindirler 300 Newton ağırlığında
  23. ki bu da küçük bir çocuk kadar ağırdır
  24. ve eğer onları 1/2 metre kaldırırsak
  25. 300 Newton çarpı 1/2 metre
  26. veya 150 Jul iş yaparız.
  27. Güç, transfer edilen enerjinin oranı.
  28. Oran dediğimizde,
  29. birim zamanda aktarılan
  30. enerji miktarını kastediyoruz.
  31. Metrik sistemde,
  32. güç saniyede Jul

  33. veya vat cinsinden ölçülür.
  34. Vat terimi, tipik bir
    çalışma atının ürettiği
  35. güç miktarını ölçmek için
  36. beygir gücü kavramını ortaya atan
  37. James Watt'a dayanır.
  38. James Watt bir endüstriyel
    buhar motorları üreticisiydi
  39. ve potansiyel müşterilerinin
  40. buharlı motorlarını bilinen bir miktarla,
  41. çalışan bir attan
    alabilecekleri güç arasında
  42. karşılaştırma yapabilmelerini istiyordu.
  43. Güç için metrik sistem birimi vatın
  44. James Watt'tan alınması
  45. çok faydalı bir fikirdi.
  46. James Watt'ın ayak izlerini takip ederek,
  47. bu büyükbaba saatini çalıştırmak için
  48. gereken güç miktarını parlak,
  49. 100 vat'lık bir ampulü çalıştırmamız için
  50. gereken güçle karşılaştıralım.
  51. Bir kişinin saati kurmak için
    kullandığı gücü,
  52. yaptığı işin miktarını,
  53. onu yapmak için
  54. geçen süreye bölerek ölçebiliriz.
  55. Ağırlıkları kaldırmak 1 dakika
    veya 60 saniye sürerse,
  56. 150 Jul bölü 60 saniyeye
  57. veya saniyede 2,5 Joule yapıyor demek.
  58. 2,5 vat oranında
  59. saate enerji katıyorlar.
  60. 100 vat'lık parlak bir
    ampulü çalıştırmak için
  61. 40 kat daha fazlasına ihtiyacınız olacak.
  62. Saat çalışmadan önce,
  63. enerji silindirlerin
  64. yerçekimi potansiyel enerjisi
    olarak depolanır.
  65. Tıpkı yeni para yatırdığınız
  66. banka hesabınız gibi.
  67. Ancak saatin çalışmasına izin verirsek,
  68. silindirler yavaşça
    aşağı doğru hareket eder.
  69. Enerji saati terk eder.
  70. Aslında, silindirler dibe indiğinde,
  71. koyduğumuz tüm enerji kalmış olacak.
  72. Peki saat ne kadar güç kullanıyor?
  73. Silindirlerin orijinal konumlarına
    dönmesi 5 gün sürerse,
  74. saniyede kaç Jul enerji saati terk eder?
  75. Bunu çözebiliriz,
  76. çünkü silindirleri kaldırdığımızda
  77. ne kadar iş yaptığımızı zaten biliyoruz:
  78. 150 Jul.
  79. Fakat bu sefer
    bir dakika yerine 5 gün sürdü.
  80. Beş gün, 5 çarpı 24
  81. çarpı 60
  82. çarpı yeniden 60
  83. ya da 432.000 saniye.
  84. Böylece yapılan işi zamana bölerek
  85. saniyede yaklaşık 0,00035 Jul
  86. veya yaklaşık
    0,35 milivat cevabını buluruz.
  87. Bu küçük bir güç miktarı.
  88. Bu saat o kadar az güç kullanır ki,
  89. 100 vat'lık bir ampulü çalıştırmak için
  90. gereken gücü kullanarak neredeyse
    300.000 saat çalıştırabilirsiniz.
  91. Doğru, orta büyüklükteki
    bir şehirdeki her evde
  92. bu kadar güçle
    bir saat çalıştırabilirsiniz.
  93. Bu oldukça şaşırtıcı bir sonuç
  94. ve bunu anlamak için
  95. iş bilgisi ve güç gerekiyor.