Vietnamese 字幕

← Cách đối phó với lo âu | Olivia Remes | TEDxUHasselt

埋め込みコードを取得する
26言語

Showing Revision 10 created 10/27/2020 by Thu Ha Tran.

  1. Hãy tưởng tượng bạn đang chuẩn bị
    tham gia một bữa tiệc.
  2. Bạn cảm thấy phấn khích,
    nhưng cũng rất lo lắng,
  3. và cảm giác ở trong bụng lúc này
  4. như thể có một nhịp tim khác.
  5. Có thứ gì đó đang kìm hãm bạn,
    để bạn không thấy quá hạnh phúc.
  6. "Không, mình không thể quá vui vẻ.
  7. Tốt hơn là nên cảnh giác, không thì
    điều tồi tệ có thể xảy ra."
  8. Bạn bắt đầu phân vân:
    "Mình nên nói chuyện với ai khi đến đấy?
  9. Nếu không ai nói chuyện với mình thì sao?
    Nếu họ thấy mình kỳ dị thì sao?"
  10. Khi bạn đến bữa tiệc,
  11. có người đến và bắt chuyện với bạn,
  12. và khi đó
  13. tâm trí bạn bắt đầu chạy đua,
    tim đập liên hồi,
  14. bạn bắt đầu toát mồ hôi,
  15. và cảm giác giống như là
    bạn đang tách ra khỏi chính mình,
  16. giống như một trải nghiệm ngoài-cơ-thể
    và bạn đang xem mình nói chuyện.
  17. Bạn tự nhủ "Bình tĩnh nào"
    nhưng vẫn không thể.
  18. Và điều đó chỉ càng tồi tệ hơn:
  19. sau một vài phút trò chuyện,
  20. người bắt chuyện với bạn sẽ bỏ đi,
  21. và bạn cảm thấy như bị đánh bại hoàn toàn.
  22. Điều này đã xảy ra với bạn trong nhiều
    tình huống xã hội từ rất lâu rồi.
  23. Hoặc hãy tưởng tượng mỗi khi bạn ra ngoài
    và đến những nơi đông đúc,
  24. bạn lại bắt đầu cảm thấy hoang mang.
  25. Khi bạn bị vây quanh bởi nhiều người,
  26. như là trên xe bus, bạn bắt đầu thấy
    nóng, buồn nôn, khó chịu,
  27. và để tránh cho điều đó xảy ra,
  28. bạn bắt đầu tránh những nơi
    làm bạn cảm thấy cô đơn và bị cô lập.
  29. Bạn hoặc người ở trong hai tình huống ấy
  30. mắc chứng rối loạn lo âu,
  31. và tôi có thể nói với bạn rằng
    chứng lo âu rất phổ biến,
  32. hơn cả những gì mà mọi người nghĩ.
  33. Hiện nay trên thế giới,
    cứ 14 người lại có một người
  34. mắc chứng rối loạn lo âu,
  35. và phải tốn hơn 42 tỉ đô-la mỗi năm
  36. để điều trị vấn đề sức khỏe tâm thần này.
  37. Để chứng minh với các bạn ảnh hưởng của
    chứng lo âu tới cuộc sống,
  38. tôi sẽ chỉ đề cập
  39. rằng chứng lo âu có thể dẫn đến
    trầm cảm, bỏ học, tự sát.
  40. Việc tập trung và giữ việc làm
    trở nên khó khăn hơn,
  41. và có thể làm đổ vỡ mối quan hệ.
  42. Nhưng nhiều người
    không biết về bệnh này,
  43. đó là lý do tại sao họ nhiều lần
    giấu lo âu dưới một tấm thảm
  44. như thể một trạng thái khó chịu
    phải vượt qua, như là một điểm yếu.
  45. Nhưng chứng lo âu còn hơn thế.
  46. Lý do rất nhiều người nghĩ rằng
    nó không quan trọng
  47. là họ không biết nó là gì.
  48. Là tính cách của tôi, hay một căn bệnh?
    Cảm giác đó bình thường không? Nó là gì?
  49. Đó là lý do tại sao cần phải phân biệt
  50. đâu là sự lo lắng bình thường
    và đâu là chứng rối loạn lo âu.
  51. Lo lắng là cảm xúc bình thường
    mà chúng ta đều trải qua
  52. khi chúng ta ở trong
    những tình huống căng thẳng.
  53. Ví dụ như bạn đang ở trong rừng,
  54. và đối mặt với một con gấu.
  55. Điều này có thể làm bạn cảm thấy lo lắng,
  56. và có thể bạn sẽ chạy thục mạng.
  57. Cảm xúc lo lắng này là tốt
    vì nó bảo vệ bạn, cứu bạn
  58. và nó khiến bạn nhanh chóng rời khỏi đó,
  59. mặc dù khi gặp một con gấu thì
    chạy không phải là ý hay.
  60. Tôi không nghĩ bạn có thể
    chạy thoát khỏi một con gấu.
  61. Sự lo lắng giúp chúng ta
    hoàn thành công việc đúng hạn
  62. và đối phó với những
    tình huống khẩn cấp trong cuộc sống,
  63. tuy nhiên khi cảm xúc lo âu lên quá độ
  64. và phát sinh trong những tình huống
    không gây ra mối đe dọa thực sự,
  65. có thể bạn đã mắc chứng rối loạn lo âu.
  66. Ví dụ, những người mắc
    chứng rối loạn lo âu nói chung
  67. thường lo lắng quá mức và liên tục
    về mọi thứ xảy ra trong cuộc sống của họ,
  68. và họ rất khó kiểm soát được nỗi lo.
  69. Họ cũng có triệu chứng bồn chồn, sợ hãi,
  70. khó ngủ vào buổi tối và không thể
    tập trung vào công việc.
  71. Dù bạn có mắc kiểu lo âu nào đi chăng nữa,
  72. luôn có cách để bạn làm thuyên giảm nó.
  73. Nó hiệu quả và đơn giản hơn bạn nghĩ.
  74. Chúng ta thường xuyên dùng thuốc
    để điều trị các rối loạn tâm thần,
  75. nhưng điều đó không hiệu quả
    trong thời gian dài.
  76. Những triệu chứng sẽ quay lại và
    việc điều trị của bạn sẽ chẳng đi đến đâu.
  77. Vậy nên hãy cân nhắc điều này:
  78. cách mà bạn đối phó hoặc xử lý mọi chuyện
    có ảnh hưởng trực tiếp
  79. tới mức độ lo lắng bạn đang trải qua,
  80. và nếu bạn điều chỉnh cách đối phó,
    bạn có thể làm giảm sự lo âu.
  81. Nghiên cứu của chúng tôi
    tại Đại học Cambridge,
  82. đã chỉ ra rằng phụ nữ
    sống ở những vùng nghèo
  83. có nguy cơ mắc chứng lo âu cao hơn là
    phụ nữ sống tại những vùng giàu có hơn.
  84. Kết quả này không làm chúng tôi bất ngờ,
    nhưng khi nghiên cứu kỹ hơn
  85. chúng tôi thấy rằng phụ nữ
    sống ở vùng nghèo,
  86. nếu họ có bộ phương pháp đối phó cụ thể
  87. họ đã không mắc chứng lo âu,
  88. trong khi phụ nữ sống ở khu vực nghèo
    mà không có phương pháp đối phó
  89. thì mắc chứng lo âu.
  90. Những nghiên cứu khác chỉ ra
  91. những người phải đối mặt với
    các hoàn cảnh cực đoan,
  92. đối mặt với nghịch cảnh,
    từng trải qua chiến tranh và thiên tai,
  93. nếu họ có phương pháp đối phó,
  94. họ vẫn rất khỏe mạnh và
    không hề mắc rối loạn tâm thần,
  95. còn những người gặp khó khăn tương tự
    nhưng không có kỹ năng đối phó
  96. thì rơi vào bế tắc và
    phát triển những rối loạn tâm thần.
  97. Vậy những phương pháp để đối phó là gì
  98. và chúng ta nên sử dụng chúng
    như thế nào để làm giảm lo âu?
  99. Và trước khi đi sâu vào chúng,
  100. tôi muốn chỉ ra rằng -
    và tôi nghĩ điều này rất thú vị -
  101. bạn có thể tự mình phát triển
    các phương pháp hay kĩ năng đối phó
  102. qua những việc bạn làm.
  103. Bạn có thể chịu trách nhiệm cho
    nỗi lo lắng và làm giảm nó,
  104. điều này thật quyền năng, tôi nghĩ vậy.
  105. Hôm nay tôi sẽ nói về
    ba phương pháp đối phó
  106. và phương pháp thứ nhất là cho phép mình
    cảm thấy có thể điều khiển cuộc sống.
  107. Những người cảm thấy họ kiểm soát
    cuộc sống của mình tốt hơn
  108. có sức khỏe tâm thần tốt hơn.
  109. Nếu bạn cảm thấy mình đang
    thiếu kiểm soát trong cuộc sống,
  110. thì nghiên cứu cho thấy rằng
  111. bạn cần tham gia vào các trải nghiệm
    mang lại nhiều quyền điều khiển hơn.
  112. Tôi sẽ giải thích ý này:
  113. có phải đôi lúc bạn phát hiện ra mình
    bỏ qua việc bắt đầu điều gì đó
  114. chỉ vì bạn cảm thấy chưa đủ sẵn sàng?
  115. Bạn thấy khó đưa ra các quyết định kiểu
  116. mặc gì, ăn gì, hẹn hò với ai,
    nhận công việc nào?
  117. Bạn có xu hướng lãng phí
    rất nhiều thời gian
  118. trong việc quyết định nên làm gì
    để rồi chẳng làm gì cả?
  119. Có một cách để vượt qua sự phân vân
    và thiếu kiểm soát trong cuộc sống,
  120. là làm tới đi.
  121. Có một câu của nhà văn, nhà thơ
    GK Chesterton nói rằng:
  122. "Việc gì đáng làm cũng đáng để
    làm tệ vào lần đầu tiên."
  123. Tại sao câu nói này có tác dụng đến thế,
  124. là vì nó làm bạn quyết định nhanh hơn
    và phóng thẳng bạn tới chỗ hành động,
  125. bằng không, bạn sẽ dành hàng giờ
  126. để nghĩ xem bạn nên làm thế nào
  127. hoặc bạn nên làm gì.
  128. Việc này có thể làm bạn tê liệt
    và khiến bạn thậm chí sợ hãi bắt đầu.
  129. Rất thường xuyên, chúng ta hướng đến
    sự hoàn hảo và cuối cùng không làm gì hết
  130. vì ta đặt cho bản thân những tiêu chuẩn
  131. quá cao đến mức đáng sợ,
  132. gây áp lực cho chính mình và khiến ta
    trì hoãn việc bắt tay vào làm gì đó
  133. hoặc chúng ta thậm chí có thể
    bỏ mặc tất cả mọi thứ.
  134. Làm việc tệ lúc ban đầu
    sẽ giải phóng bạn tới chỗ hành động.
  135. Tôi nghĩ các bạn hiểu điều này:
  136. chúng ta thường muốn làm điều gì đó
    một cách hoàn hảo đến độ không thể bắt đầu
  137. cho tới khi thời điểm hoàn hảo đến,
    tới khi ta có tất cả kĩ năng
  138. nhưng điều này nghe rất nản và căng thẳng.
  139. Vậy thì tại sao không nhảy bổ vào việc
    và làm tới đi dù gì chăng nữa,
  140. không lo sợ nó sẽ tốt hay dở?
  141. Cách này sẽ khiến sự bắt đầu
    trở nên dễ dàng hơn rất nhiều
  142. và bởi bạn đã làm rất dở
    để hoàn thành công việc đó,
  143. nên khi nhìn lại,
  144. bạn sẽ nhận ra
    rằng thực sự nó không dở đến thế.
  145. Một người bạn thân của tôi mắc chứng lo âu
  146. đã sử dụng câu châm ngôn này,
    và cô ấy nói rằng:
  147. "Khi tớ bắt đầu áp dụng nó,
    cuộc đời của tớ hoàn toàn thay đổi.
  148. Tớ nhận ra mình có thể làm xong việc
    nhanh hơn nhiều so với trước kia.
  149. 'Làm tới đi' cho tớ đôi cánh để mạo hiểm,
    để thử làm gì đó theo cách khác,
  150. và để có nhiều niềm vui hơn
    trong toàn bộ quá trình.
  151. Nó đem nỗi lo ra khỏi mọi thứ
    và thay thế bằng niềm hứng khởi."
  152. Vậy nên "làm tới đi", và bạn vẫn có thể
    cải thiện trong khi bạn làm.
  153. Tôi muốn các bạn nghĩ về điều này:
  154. nếu bạn bắt đầu dùng châm ngôn này hôm nay
    cuộc đời bạn sẽ thay đổi như thế nào?
  155. Chiến lược đối phó thứ hai là
    tha thứ cho bản thân,
  156. và nếu bạn làm được điều này,
    nó thực sự có sức mạnh.
  157. Những người mắc chứng lo âu
    thường nghĩ nhiều về
  158. việc họ làm sai, những lo ngại của họ,
    và họ cảm thấy tệ như thế nào.
  159. Hãy tưởng tượng bạn có
    một người bạn không ngừng chỉ ra
  160. mọi thứ bạn đang làm sai
  161. và mọi thứ sai sót trong đời bạn.
  162. Bạn chắc hẳn sẽ muốn
  163. thoát khỏi người này
    ngay lập tức, phải không?
  164. Vâng, những người mắc chứng lo âu
    làm thế với chính họ suốt cả ngày.
  165. Họ không tử tế với bản thân.
  166. Vậy nên có lẽ đã đến lúc chúng ta bắt đầu
    tử tế hơn với chính mình,
  167. đã đến lúc bắt đầu giúp đỡ chính mình,
  168. hãy bắt đầu bằng việc tha thứ cho bản thân
  169. về bất cứ lỗi lầm nào bạn nghĩ
  170. bạn đã gây ra vài phút trước
  171. cho đến những lỗi lầm trong quá khứ.
  172. Nếu bạn hoảng loạn và xấu hổ về chúng,
  173. hãy tha thứ cho mình;
  174. nếu bạn từng muốn nói chuyện với ai đó,
  175. nhưng đã không thể
    gom hết can đảm mà làm vậy,
  176. đừng lo lắng về việc đó, cứ để nó qua đi;
  177. tha thứ cho bản thân
    về bất kể điều gì và mọi điều
  178. và cách này sẽ mang lại cho bạn
    nhiều cảm thông hơn cho chính mình.
  179. Bạn sẽ chưa hồi phục
    chừng nào bạn chưa thực hành nó.
  180. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng,
  181. xác định một mục đích và
    ý nghĩa trong cuộc sống
  182. là một cơ chế đối phó rất quan trọng.
  183. Bất kể chúng ta làm gì trong đời,
    bất kể công việc gì chúng ta tham gia,
  184. dù chúng ta kiếm được bao nhiêu tiền,
  185. chúng ta cũng không hạnh phúc trọn vẹn
    cho đến khi ta biết có người cần mình,
  186. có người tin tưởng vào
    thành quả của chúng ta,
  187. hoặc vào tình yêu chúng ta chia sẻ.
  188. Chúng ta không cần
  189. lời hay ý đẹp của người khác
    để tiếp tục cuộc sống,
  190. nhưng nếu chúng ta không làm việc
    vì ai đó khác trong tâm trí,
  191. thì nguy cơ cao là chúng ta sẽ có
    sức khỏe tâm thần kém hơn.
  192. Nhà thần kinh học nổi tiếng
    Tiến sĩ Victor Frankel nói:
  193. "Với những người nghĩ rằng
    chẳng có gì đáng sống
  194. và chẳng có gì để mong đợi ở cuộc đời nữa,
  195. vấn đề là làm cho họ nhận ra
  196. cuộc sống vẫn mong đợi ở họ."
  197. Làm việc vì ai đó khác trong tâm trí
    giúp bạn vượt qua những lúc khó khăn nhất.
  198. Bạn sẽ biết lý do cho sự tồn tại của mình
  199. và có khả năng chống đỡ bằng mọi cách;
    chống đỡ bất kể như thế nào.
  200. Thế nên câu hỏi là
  201. bạn có làm ít nhất một điều gì
    vì ai đó khác trong tâm trí?
  202. Đó có thể là làm tình nguyện,
  203. hoặc là chia sẻ với người khác
    kiến thức bạn có được hôm nay,
  204. đặc biệt với những ai cần nó nhất,
  205. có nhiều người không có tiền để trị liệu,
  206. và họ thường là những người
  207. có khả năng cao nhất
    mắc các rối loạn lo âu.
  208. Chia sẻ kiến thức với họ,
  209. vì nó thực sự có thể cải thiện
    sức khỏe tâm thần của họ.
  210. Cho nên tôi muốn kết thúc thế này:
  211. một cách khác để bạn làm việc
    vì ai đó khác trong tâm trí
  212. là hoàn thành những việc có ích
    cho thế hệ mai sau.
  213. Ngay cả khi họ sẽ không bao giờ nhận ra
    bạn đã làm gì cho họ,
  214. cũng không quan trọng,
  215. vì bạn sẽ biết, và bạn sẽ nhận ra
  216. sự độc nhất và quan trọng của đời bạn.
  217. Xin cảm ơn.
  218. (Vỗ tay)