Vietnamese 字幕

← Tại sao dữ liệu của chúng ta cần được trả phí?

埋め込みコードを取得する
27言語

Showing Revision 27 created 10/22/2020 by Thu Ha Tran.

  1. Tôi lớn lên vào cuối những năm 70
    ở vùng nông thôn của Trung Quốc,
  2. những năm cuối của thời kì
    xã hội bình đẳng tuyệt đối
  3. với cái giá phải trả là sự tự do.
  4. Lúc đó, mọi người đều có việc làm
  5. nhưng họ luôn phải vật lộn với khó khăn.
  6. Trong những năm đầu thập niên 80,
    cha tôi làm nghề thợ điện,
  7. và mẹ tôi phải làm việc hai ca
    ở một bệnh viện địa phương.
  8. Nhưng chúng tôi vẫn không đủ ăn,
  9. và điều kiện sống của chúng tôi
    rất tồi tệ.
  10. Chúng tôi hoàn toàn bình đẳng với nhau --
  11. chúng tôi đều nghèo như nhau.
  12. Chính quyền sở hữu mọi thứ,
  13. còn chúng tôi thì không.
  14. Câu chuyện mà tôi sắp chia sẻ với các bạn
    là về những nỗ lực vượt qua nghịch cảnh
  15. của cá nhân tôi
  16. bằng lòng quyết tâm và ý chí kiên cường.
  17. Không, tôi chỉ đùa thôi,
    tôi không kể về chuyện đó đâu.
  18. (Cười)

  19. Thay vào đó, tôi sẽ kể cho bạn nghe

  20. một dạng khác của nhóm người nghèo
  21. mà nhiều người chúng ta không nhận ra
  22. và vấn đề này cần phải sớm được làm rõ.
  23. Tôi dám chắc các bạn có thể nhận ra
    rằng trong 20 năm qua,

  24. một thứ tài sản đang được tạo ra.
  25. Nó khiến xã hội này trở nên giàu có
    với tốc độ chóng mặt,
  26. là thứ công cụ mang lại cho doanh nghiệp
    những hiểu biết sâu sắc về khách hàng,
  27. tính hiệu quả trong vận hành
  28. và sự phát triển vượt bậc.
  29. Nhưng đối với một vài người,
  30. nó cũng là một công cụ giúp thao túng
    những cuộc bầu cử dân chủ
  31. hoặc thực hiện giám sát
    với mục đích lợi nhuận hoặc chính trị.
  32. Vậy thứ tài sản kì diệu này là gì?
  33. Bạn có thể đoán: nó là dữ liệu.
  34. Bảy trên mười công ty giá trị nhất
    trên thế giới là công ty công nghệ

  35. những công ty này hoặc thu lợi nhuận
    trực tiếp từ dữ liệu
  36. hoặc sử dụng dữ liệu
    cho hoạt động kinh doanh cốt lõi.
  37. Nhiều khảo sát chỉ ra rằng
  38. đại đa số các nhà quản trị doanh nghiệp
  39. xem dữ liệu là một tài nguyên
    cần thiết cho sự thành công.
  40. Chúng ta đều được trải nghiệm
    cách dữ liệu làm thay đổi mô hình
  41. của nền kinh tế, các thực thể chính trị
    và mỗi cá nhân chúng ta.
  42. Bất cứ ai sở hữu dữ liệu
    sẽ nắm giữ tương lai.
  43. Nhưng ai mới là người tạo ra dữ liệu?

  44. Tôi đoán rằng mỗi người ở đây đều
    sở hữu một chiếc điện thoại thông minh,
  45. một vài tài khoản mạng xã hội
  46. và đã tìm kiếm trên Google
    trong vòng một hoặc hai tuần qua.
  47. Chúng ta đều tạo ra dữ liệu. Đúng vậy.
  48. Ước tính vào năm 2030,
    mười năm tính từ bây giờ,

  49. sẽ có khoảng 125 tỉ thiết bị
    được kết nối Internet trên toàn cầu.
  50. Con số trung bình sẽ là
    15 thiết bị mỗi người.
  51. Chúng ta đều đã tạo ra dữ liệu hàng ngày
  52. và lượng dữ liệu này
    sẽ còn tăng theo cấp số mũ.
  53. Tổng doanh thu của Google,
    Facebook và Tencent trong năm 2018
  54. là 236 tỉ đô la Mỹ.
  55. Bao nhiêu người trong số các bạn
    nhận được tiền từ các công ty trên
  56. cho dữ liệu mà bạn đã tạo ra cho họ?
  57. Không ai cả, đúng chứ?
  58. Dữ liệu có giá trị vô cùng lớn
    nhưng lại được sở hữu và quản lý tập trung
  59. Bạn tạo ra dữ liệu "thô"
    cho những công ty lớn sử dụng,
  60. nhưng không ai được họ trả tiền.
  61. Không chỉ vậy,

  62. các bạn thậm chí còn không cho rằng
    đây là một khoản thu nhập hợp lý.
  63. Nên một lần nữa,
  64. chúng ta chắc chắn bình đẳng với nhau;
  65. chúng ta đều nghèo như nhau.
  66. Chúng ta chẳng sở hữu thứ gì,
    trong khi ai đó lại có tất cả mọi thứ.
  67. Nghe quen đúng không?
  68. Vậy chúng ta nên làm gì?

  69. Có thể có vài dấu hiệu
    về cách mà cuộc đời tôi thay đổi
  70. sau khởi đầu khó khăn đó.
  71. Mọi thứ bắt đầu tốt dần lên
    đối với gia đình tôi trong những năm 80.
  72. Hệ thống chính trị phát triển,
  73. và mọi người bắt đầu được phép sở hữu
    một phần tài sản mình tạo ra.
  74. "Người lặn biển"
  75. hay "xia hai" trong tiếng Trung Quốc,
  76. diễn tả những người rời bỏ
    việc ở doanh nghiệp công
  77. và bắt đầu tự khởi nghiệp.
  78. Doanh nghiệp sở hữu tư nhân
  79. dần trở thành sở hữu cá nhân
    các tài sản như
  80. ô tô, nhà đất, thực phẩm, quần áo
    và các tài sản khác.
  81. Cỗ máy kinh tế bắt đầu vận hành,
  82. và đời sống của người dân
    dần được cải thiện.
  83. Lần đầu tiên,
  84. trở nên giàu có là một điều vẻ vang.
  85. Vào những năm 90, khi tôi du học
    ở Tứ Xuyên, phía tây Trung Quốc,
  86. nhiều bạn trẻ cũng giống như tôi
  87. đều được định hướng tốt nhất
    để tận dụng lợi thế của chế độ mới.
  88. Sau khi tôi tốt nghiệp đại học,
  89. tôi đồng sáng lập doanh nghiệp đầu tiên
    và chuyển tới Thâm Quyến,
  90. một đặc khu kinh tế mới nổi
    trước đây từng là một làng chài nhỏ.
  91. Hai mươi năm sau,
  92. Thâm Quyến đã trở thành
    một trung tâm đổi mới toàn cầu.
  93. Sở hữu tư nhân là một dạng tự do
    mà chúng tôi chưa từng có trước đây.

  94. Điều đó tạo ra những cơ hội mới
    cho thế hệ của chúng tôi,
  95. thúc đẩy chúng tôi
    học tập và làm việc một cách nỗ lực.
  96. Kết quả là hơn 850 triệu người
    đã thoát nghèo.
  97. Theo Ngân hàng Thế giới,
  98. Năm 1981, khi tôi còn là một đứa trẻ,
    tỉ lệ người sống dưới mức đói nghèo là 88%
  99. Năm 2015, con số đó là 0,7%.
  100. Tôi chính là kết quả
    của sự thành công đó,
  101. và hôm nay tôi rất hân hạnh khi nói rằng,
    tôi sở hữu công ty AI của riêng mình,
  102. và tôi dẫn đầu phong cách sống
    năng động và thực dụng,
  103. một tương lai không tưởng khi tôi
    còn là một đứa bé ở phía Tây Trung Quốc.
  104. Tất nhiên, đánh đổi cho sự thịnh vượng này

  105. là bình đẳng, môi trường và sự tự do.
  106. Rõ ràng, tôi không ở đây để tranh luận
    về việc Trung Quốc đang làm đúng tất cả.
  107. Chúng tôi vẫn chưa làm được,
  108. cũng như việc dữ liệu có hoàn toàn
    so sánh được với tài sản vật lý hay không.

  109. Hoàn toàn không thể.
  110. Nhưng kinh nghiệm của bản thân giúp tôi
    thấy những điều mà người ta không để ý.
  111. Công luận ngày này
  112. đang quá tập trung vào luật pháp
    và các vấn đề riêng tư
  113. khi bàn về quyền sở hữu dữ liệu.
  114. Nhưng tôi muốn đặt vấn đề:
  115. nếu như nhìn nhận quyền sở hữu dữ liệu
    theo một góc nhìn hoàn toàn khác?
  116. Nếu như quyền sở hữu dữ liệu, thực tế là
  117. một vấn đề riêng tư, cá nhân và kinh tế?
  118. Nếu trong nền kinh tế số,
  119. chúng ta được quyền sở hữu
    một phần tài sản chúng ta tạo ra
  120. và có quyền tự do
    sở hữu dữ liệu cá nhân?
  121. Về mặt pháp lý, quyền sở hữu
    là quyền được chiếm hữu,

  122. sử dụng, cho, tặng, tiêu huỷ
  123. hoặc trao đổi, buôn bán tài sản của bạn
  124. với một mức giá mà bạn chấp nhận được.
  125. Nếu như chúng ta áp dụng quyền này
    với dữ liệu cá nhân,
  126. để mỗi cá nhân được sử dụng hoặc tiêu huỷ
  127. hay trao đổi với mức giá người đó đưa ra?
  128. Tôi biết một số người có thể nói rằng:

  129. "Tôi không trao đổi dữ liệu của mình
    với bất cứ giá nào".
  130. Nhưng tôi nhắc các bạn rằng,
    đó là điều mà các bạn đang làm,
  131. trừ việc bạn đang cho đi
    dữ liệu của mình miễn phí.
  132. Thêm vào đó, quyền riêng tư
    là một vấn đề mang tính cá nhân và tế nhị
  133. Bạn có quyền được ưu tiên
    sự riêng tư của mình hơn tiền bạc,
  134. nhưng đối với hàng triệu
    chủ doanh nghiệp nhỏ ở Trung Quốc
  135. họ không thể dễ dàng vay ngân hàng,
  136. nên việc sử dụng dữ liệu để nhận
    khoản vay từ các ứng dụng vay tiền tự động
  137. có thể giúp họ đáp ứng nhu cầu cấp bách.
  138. Những gì là riêng tư đối với bạn
  139. có thể khác đối với người khác.
  140. Những gì là riêng tư đối với bạn
    ở hiện tại
  141. là khác so với khi bạn còn học đại học.
  142. Hoặc, ít nhất, tôi hy vọng là vậy.
  143. (Cười)

  144. Chúng ta luôn luôn, mặc dù vô thức,

  145. chấp nhận sự đánh đổi
  146. dựa trên những niềm tin cá nhân
    khác nhau và ưu tiên trong cuộc sống.
  147. Đó là lý do tại sao quyền sở hữu dữ liệu
    là chưa hoàn thiện
  148. nếu như không có quyền định giá.
  149. Bằng việc trao quyền định giá
    cho mỗi cá nhân,

  150. chúng ta sẽ có công cụ để thể hiện
    nguyện vọng và giá trị cá nhân.
  151. Ví dụ như, bạn có thể
    tặng miễn phí dữ liệu của mình
  152. cho một nghiên cứu y khoa nếu nó
  153. là điều ý nghĩa đối với bạn.
  154. Hoặc, nếu chúng ta có các công cụ
    để định giá dữ liệu hành vi
  155. của mình ở mức giá
    ví dụ khoảng 100 000 đô la Mỹ,
  156. Tôi tin rằng không tổ chức chính trị nào
    có thể định hướng
  157. hoặc thao túng phiếu bầu của bạn.
  158. Bạn kiểm soát. Bạn quyết định.
  159. Tôi biết điều này nghe có thể khó tin,

  160. nhưng xu hướng ngày nay đang hướng tới
  161. một bước chuyển mạnh mẽ
    trong quyền sở hữu dữ liệu cá nhân.
  162. Đầu tiên, việc khởi nghiệp
    đã tạo ra các công cụ
  163. cho phép chúng ta lấy lại
    quyền kiểm soát.
  164. Một trình duyệt mới có tên Brave
  165. đem đến cho người dùng "Brave Shields"
    gọi như vậy bởi nó giúp người dùng
  166. bằng cách tích cực chặn
    việc lấy dữ liệu quảng cáo và theo dõi,
  167. và tránh rò rỉ dữ liệu
    như các trình duyệt khác.
  168. Đổi lại, người dùng có thể lấy lại
    quyền thương lượng và định giá.
  169. Khi người dùng chấp nhận quảng cáo,
  170. Brave tặng người dùng
    "basic attention tokens"
  171. có thể dùng để thanh toán cho nội dung
    có yêu cầu trả phí của các nhà xuất bản.
  172. Và tôi đã sử dụng Brave
    được một vài tháng.
  173. Nó đã giúp tôi chặn
    hơn 200 000 quảng cáo và theo dõi
  174. và giúp tôi tiết kiệm tới hàng giờ.
  175. Ngày nay, tôi biết một số người
    tương tác với trình duyệt của mình
  176. còn nhiều hơn với đồng nghiệp, vậy nên --
  177. (Cười)

  178. bạn nên tìm cho mình một trình duyệt
    ít nhất không lãng phí thời gian hay lo sợ
  179. (Cười)

  180. Bạn có nghĩ rằng chúng ta
    không thể sống thiếu Google?

  181. Hãy suy nghĩ lại.
  182. Chúng ta bắt buộc phải có
    một công cụ tìm kiếm.
  183. Google chỉ đang nắm thế độc quyền --
  184. ở hiện tại.
  185. Một công cụ tìm kiếm có tên DuckDuckGo
    không lưu trữ dữ liệu cá nhân của bạn
  186. hay theo dõi bạn bằng quảng cáo
  187. hay theo dõi lịch sử duyệt web của bạn.
  188. người dùng đều nhận được
    các kết quả tìm kiếm như nhau
  189. thay vì dựa trên lịch sử duyệt web
    của cá nhân người dùng đó.
  190. Tại Luân Đôn, một công ty có tên digi.me

  191. cung cấp một ứng dụng
    mà bạn có thể tải về trên điện thoại
  192. ứng dụng này giúp trích xuất
    và tập hợp dữ liệu của bạn
  193. từ tài khoản Fitbit, Spotify,
  194. các tài khoản mạng xã hội...
  195. Và bạn có thể lựa chọn
    nơi bạn muốn lưu trữ dữ liệu,
  196. và digi.me sẽ giúp bạn
    quản lý dữ liệu cá nhân
  197. bằng cách cung cấp những hiểu biết
    sâu sắc mà trước đây được
  198. các công ty dữ liệu
    truy cập độc quyền.
  199. Tại DC, một sáng kiến
    có tên UBDI, U-B-D-I,

  200. Universal Basic Data Income,
    Thu nhập dữ liệu cơ bản phổ quát,
  201. giúp người ta kiếm tiền
  202. bằng cách chia sẻ những hiểu biết sâu sắc
    nặc danh thông qua dữ liệu của họ
  203. cho những công ty muốn sử dụng
    chúng cho nghiên cứu thị trường.
  204. Và bất cứ khi nào một công ty
    mua một nghiên cứu,
  205. người dùng sẽ được trả một khoản tiền mặt
    và điểm UBDI để theo dõi mức độ đóng góp,
  206. và có thể kiếm tối đa
    1000 đô-la Mỹ mỗi năm
  207. theo ước tính của họ.
  208. UBDI có thể là một hướng đi khả thi
    cho thu nhập cơ bản phổ quát
  209. trong nền kinh tế AI.
  210. Hơn nữa, ý thức cá nhân
    về quyền riêng tư và sở hữu dữ liệu

  211. đang dần lớn mạnh
  212. khi chúng ta đều đang nắm trong tay
    tiềm năng phát triển của vấn đề này.
  213. Tôi là mẹ của hai cô bé tầm 13 tuổi,
  214. và hãy tin tôi,
  215. điều khiến tôi lo lắng và căng thẳng nhất
    khi làm một người mẹ,
  216. đối với tôi, là vấn đề quản lý con
    trong việc sử dụng công nghệ.
  217. Đây là bản thoả thuận dài ba trang
    mà tôi và chồng bắt các con phải kí
  218. trước khi đưa cho chúng
    chiếc điện thoại đầu tiên.
  219. (Cười)

  220. Chúng tôi muốn giúp chúng trở thành

  221. các công dân số,
  222. nhưng chỉ khi chúng tôi có thể dạy chúng
    thành người thông minh và có trách nhiệm.
  223. Tôi giúp chúng hiểu được những dữ liệu
    nào không bao giờ được chia sẻ.
  224. Nên nếu như bạn tìm tôi trên Google,
  225. thực tế là, xin lỗi --
    tìm tôi trên DuckDuckGo,
  226. bạn sẽ có thể tìm thấy rất nhiều
    về tôi và về công việc của tôi,
  227. nhưng bạn sẽ không tìm thấy thông tin
    về những đứa con gái của tôi.
  228. Khi chúng lớn lên,
  229. nếu muốn đưa bản thân lên trên đó,
    là lựa chọn của chúng, không phải của tôi,
  230. mặc dù tôi nhấn mạnh
    chúng là những đứa trẻ xinh đẹp,
  231. thông minh và phi thường nhất
    trên đời, tất nhiên rồi.
  232. Và tôi biết nhiều người
    cũng đang bàn luận tương tự
  233. và đưa ra những quyết định giống tôi,
  234. điều đó khiến tôi hy vọng
  235. rằng một tương lai giàu dữ liệu thông minh
    sẽ sớm trở thành hiện thực.
  236. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh
    điều sáu trong bản thoả thuận này.

  237. Đó là "Tôi sẽ không bao giờ
    tìm kiếm bất cứ thông tin nào trên mạng
  238. làm tôi cảm thấy xấu hổ
    nếu như bị bà Downie tìm thấy."
  239. (Cười)

  240. Hãy thử đi. Nó thật sự hiệu quả đấy.

  241. (Cười)

  242. Suốt chiều dài lịch sử,

  243. luôn có sự đánh đổi
    giữa tự do và bình đẳng
  244. khi theo đuổi sự thịnh vượng.
  245. Thế giới liên tục xoay vòng
    từ tích luỹ cho đến
  246. phân phối của cải.
  247. Khi căng thẳng giữa những người
    có và những người không có gì
  248. đang gây xung đột ở nhiều quốc gia,
  249. Nó nằm trong lợi ích của mọi người,
  250. bao gồm những công ty lớn về dữ liệu,
  251. để tránh một hình thức bất bình đẳng khác.
  252. Tất nhiên, quyền sở hữu dữ liệu cá nhân
    không phải là đáp án hoàn hảo hay trọn vẹn

  253. cho câu hỏi cực kỳ phức tạp
  254. về thứ tạo ra một xã hội số tiến bộ.
  255. Nhưng theo McKinsey,
  256. AI sẽ tạo ra 13 nghìn tỉ đô-la Mỹ giá trị
    sản phẩm của nền kinh tế trong 10 năm tới
  257. Dữ liệu tạo ra bởi các cá nhân
    chắc chắn sẽ đóng góp
  258. vào sự tăng trưởng khổng lồ này.
  259. Liệu chúng ta có nên xem xét
    một mô hình kinh tế
  260. mà ở đó mọi người được trao quyền?
  261. Và nếu quyền sở hữu tư nhân
    giúp vực dậy hơn 850 triệu con người
  262. khỏi cảnh nghèo khó.
  263. Đó là nghĩa vụ của chúng ta
  264. đó là thứ chúng ta nợ
    với những thế hệ tương lai
  265. để tạo ra một nền kinh tế AI
    toàn diện hơn
  266. ở đó trao quyền cho không chỉ cá nhân
    mà còn cho các doanh nghiệp.
  267. Xin cảm ơn.

  268. (Vỗ tay)