Vietnamese 字幕

← Thế giới không có nhà tù sẽ ra sao?

埋め込みコードを取得する
27言語

Showing Revision 10 created 11/10/2020 by Thu Ha Tran.

  1. Rất nhiều người gọi tôi là
    "kiến trúc sư của công lý".
  2. Nhưng tôi không thiết kế nhà tù.
  3. Tôi không thiết kế nhà giam.
  4. Tôi không thiết kế trung tâm giam cầm,
    thậm chí còn không thiết kế phòng toà án.
  5. Nhưng mỗi tuần tôi đều
    nhận được một cuộc gọi,
  6. nói rằng: "Được rồi, nhưng chị tạo ra
    những nhà tù tốt hơn phải không?
  7. Chị biết đấy, giống mấy cái mà
    người ta xây bên châu Âu ấy."
  8. Và tôi luôn ngừng lại suy nghĩ.
  9. Tôi mời họ,
  10. và mời các bạn tới hôm nay,
  11. tưởng tượng một thế giới không nhà tù.
  12. Công lý có cảm giác
    thế nào và trông ra sao?
  13. Ta cần xây cái gì để đạt được nó?
  14. Tôi muốn bật mí cho các bạn về
    những thứ mà chúng tôi đang xây dựng.
  15. Và tôi sẽ bắt đầu từ
    nguyên mẫu ban đầu.
  16. Tôi làm cái này khi lên năm tuổi,

  17. tôi gọi nó là "lều hồi phục".
  18. Tôi làm nó sau khi bị đuổi
    về nhà từ trường
  19. vì tội đấm vào mặt một đứa
    vì nó gọi tôi là đứa lập dị.
  20. Chà, đáng đời hắn.
  21. Nó xảy ra rất nhiều lần
  22. bởi vì gia đình tôi sống tách biệt với
    cộng đồng da trắng nơi vùng quê Virginia.
  23. Và tôi đã rất hoảng sợ.
  24. Tôi sợ hãi.
  25. Tôi giận dữ.
  26. Và vì vậy tôi chạy vào rừng và
    làm nên những cái lều nhỏ này.
  27. Chúng đươc làm từ cành cây, lá
    và mền mà mẹ cho tôi.
  28. Và như nguồn ánh sáng len lỏi
    vào nơi tôi trốn tránh,
  29. tôi cảm nhận được sự bình yên.
  30. Dù rất cố gắng để trấn an bản thân,
  31. tôi vẫn rời khỏi cộng đồng mình sống
    sớm nhất có thể,
  32. tôi vào trường kiến trúc
  33. rồi trở thành người thiết kế
    trung tâm mua sắm chuyên nghiệp,
  34. nhà cho người giàu có,
  35. và những cao ốc văn phòng,
  36. cho đến khi tôi bước vào
    một nhà tù lần đầu tiên.
  37. Đó là Trại cải tạo liên bang Chester
    tại bang Pennsylvania.

  38. Bạn tôi, cô ấy mời tôi đến
  39. để làm việc với một vài tù nhân
    là bạn cô ấy
  40. để dạy cho họ về
    sức mạnh tích cực của việc thiết kế.
  41. Thật mỉa mai phải không?
  42. Khi tôi đến gần toà nhà bê tông,
    những ô cửa sổ bé tí,
  43. với rào thép gai, tường cao,
    cùng với tháp quan sát,
  44. và ở phía trong, với những
    khoảng không tối, lạnh lẽo,
  45. không hề có ánh sáng hay không khí,
  46. lính gác thì la hét,
    những cái cửa kêu lách cách,
  47. hàng dài những buồng giam
    ních đầy người da đen.
  48. Tôi nhận ra thứ trước mắt mình
  49. chính là kết quả của chính sách phân biệt
    đối xử đã dẫn đến cảnh tù đày quy mô này.
  50. Nhưng là một kiến trúc sư, với tôi
  51. nhà tù là loại kiến trúc tồi tệ nhất
    mà chúng ta có thể tạo ra
  52. để gây tổn thương cho người khác.
  53. Tôi nghĩ rằng:
    "Liệu mình có thể thay đổi điều này
  54. hơn là việc chỉ tạo ra
    một nhà tù tốt hơn?"
  55. Tôi không cảm thấy dễ chịu chút nào,
    đến giờ vẫn vậy.
  56. Nhưng vào lúc đó, tôi thực
    không biết phải làm gì.
  57. Chúng ta có thể xây gì để thay thế?
  58. Và khi tôi nghe nói đến
    "phục hồi công lý".

  59. Tôi lại cảm thấy thanh thản,
  60. vì nó là một hệ thống thay thế
  61. nói rằng khi phạm phải một tội ác,
    nó trở thành lỗ hổng trong mối quan hệ,
  62. rằng nhu cầu của những người bị hại
  63. cần phải được chỉ ra trước;
  64. rằng những người đã phạm phải tội lỗi
  65. có trách nhiệm phải bồi thường.
  66. Và thực sự chúng là những
    buổi đối thoại đầy xúc cảm,
  67. nơi mà những người chủ trì tìm cách
    hàn gắn lỗ hổng cùng với nhau.
  68. Những dữ liệu ban đầu cho thấy
    "phục hồi công lý" tăng sự cảm thông;
  69. nhờ đó giảm đến 75% khả năng tái phạm;
  70. và làm dịu nỗi căng thẳng
    sau sang chấn ở người sống sót.
  71. Và vì những lí do này,
  72. chúng tôi thấy rằng bên khởi tố,
    thẩm phán, và luật sư quận
  73. dần chuyển những vụ án ra khỏi toà án
    và sử dụng với "phục hồi công lý"
  74. để những bị cáo
    không bao giờ phạm tội nữa.
  75. Và thế là tôi nghĩ: "Chà, sao chúng ta
    lại không thiết kế cho hệ thống này?"
  76. (Vỗ tay)

  77. Thay vì xây nhà tù,

  78. chúng ta nên xây nên những nơi
    giúp lan toả "phục hồi công lý".
  79. Vì vậy tôi bắt đầu trong các trường học,
  80. vì việc đình chỉ và đuổi học
  81. đã góp phần tăng
    tỉ lệ tội phạm vài thập kỉ qua.
  82. Và tại nhiều khu vực trường --
    có thể là của chính bạn --
  83. đang dần chuyển sang
    sử dụng "phục hồi công lý".
  84. Dự án đầu tiên của tôi -- tôi đã biến
    một phòng kho nhỏ đầy bụi
  85. thành phòng hoà giải cho
    một chương trình ở một trường cấp ba
  86. tại quê nhà tôi, Oakland.
  87. Sau khi chúng tôi hoàn thành,
    hiệu trưởng nói rằng
  88. nhóm mà cô ấy
    phụ trách ở nơi đó
  89. đã trở nên mạnh mẽ hơn
    trong việc kết nối cộng đồng
  90. sau vụ đánh nhau ở trường và
    vụ xả súng trong cộng đồng,
  91. và rằng học sinh và giáo viên
    bắt đầu đến đây
  92. vì họ cảm thấy nó như một nơi trú ẩn vậy.
  93. Những gì đang xảy ra chính là nơi ấy
    đang lan toả hiệu ứng của quá trình đó.
  94. Rồi sau đó tôi làm điều mà
    mọi kiến trúc sư thường làm.

  95. Tôi nghĩ rằng: "Chà, giờ mình sẽ xây dựng
    thứ gì đó lớn lao phải không?"
  96. Tôi sẽ tự mình xây dựng nên trung tâm
    "phục hồi công lý" đầu tiên trên thế giới.
  97. Và nó sẽ trở thành một biểu tượng
    đẹp đẽ trên bầu trời,
  98. như ngọn hải đăng trong đêm đen vậy.
  99. Hàng ngàn người sẽ đến đây
    thay vì phải đến toà án.
  100. Tôi sẽ chặn đứng việc cầm tù bằng một tay
  101. và thắng hàng tá giải thưởng thiết kế.
  102. (Cười)

  103. Và sau đó tôi do dự --
  104. (Cười)

  105. bởi vì đây là vấn đề:

  106. tính theo đầu người,
    chúng ta đang cầm tù số người dân
  107. nhiều hơn bất cứ nước nào trên thế giới.
  108. và phụ nữ da đen đang là nguyên nhân
    dẫn đến gia tăng dân số nhanh.
  109. 95% phụ nữ nhóm này đang trở về nhà.
  110. Phần lớn là nạn nhân của việc ngược đãi
    tình dục, thể chất, và tinh thần tàn bạo.
  111. Họ đã bị tổn thương cả
    trong lẫn ngoài theo nghĩa đen.
  112. Nên tôi nghĩ rằng, có lẽ mình nên hỏi họ
  113. rằng chúng ta nên làm gì
    thay vì xây nhà tù.
  114. Nên tôi trở lại cùng với
    chuyên gia về "phục hồi công lý",

  115. và chúng tôi bắt đầu xây dựng
    xưởng mẫu đầu tiên của cả nước
  116. cùng với những người
    bị cầm tù ở cả hai giới
  117. quanh giao lộ của
    "phục hồi công lý" và thiết kế.
  118. Và nó đã thay đổi tôi hoàn toàn.
  119. Tôi gặp những người đằng sau song sắt
    trong hoàn cảnh hoàn toàn khác.
  120. Đây là những linh hồn thực sự
    mong muốn thay đổi bản thân
  121. và chịu trách nhiệm về tội lỗi của mình.
  122. Họ sáng tạo và đầy trí tưởng tượng.
  123. Danny là một trong những người đó.

  124. Anh đã bị giam tại San Quentin suốt 27 năm
  125. vì đã phạm tội giết người năm 21 tuổi.
  126. Ngày từ ban đầu,
  127. anh đã rất chú ý tới việc
    chịu trách nhiệm cho hành động đó
  128. và cố gắng hết sức để bù đắp
    từ phía sau song sắt.
  129. Anh ấy dùng điểu đó để thiết kế
    cho trung tâm cộng động
  130. cho việc giải quyết mối bất hoà
    và tạo ra những điều tốt đẹp.
  131. Là một thiết kế tuyệt vời phải không?
  132. Khuôn viên xanh này bao gồm
    những kiến trúc hình cầu
  133. để tổ chức những buổi nói chuyện
    cho cả tội phạm và nạn nhân.
  134. Và khi anh ấy đưa tôi dự án của mình,
  135. anh ấy đã khóc.
  136. Anh ấy nói: "Sau khoảng thời gian dài bị
    đối xử tàn nhẫn trong trại San Quentin,
  137. chúng tôi chưa bao giờ nghĩ
    việc hoà giải có thể xảy ra.
  138. Bản thiết kế đảm bảo nơi này trở thành
    nơi thực hiện lời hứa "phục hồi công lý".
  139. Và bây giờ nó đã gần hơn rất nhiều."
  140. Tôi biết sự thật

  141. rằng chỉ riêng việc hình dung ra nơi để
    "phục hồi công lý" và phục hồi vết thương
  142. đã là chuyển biến đáng kể.
  143. Tôi đã thấy điều đó lặp đi lặp lại
    trong xưởng của mình.
  144. Nhưng chúng tôi biết việc chỉ hình dung
    những nơi này thôi là không đủ.
  145. Chúng tôi phải thực sự xây chúng.
  146. Vậy nên tôi bắt đầu tìm đến
    những nhà cải tiến tư pháp.
  147. Họ rất khó tìm.
  148. Nhưng tôi đã tìm thấy một nơi.
  149. Tôi tìm thấy Trung tâm cải tiến Toà án.

  150. Họ mang những truyền thống
    hoà giải của người Mỹ bản địa
  151. đến cộng đồng không phải bản địa
  152. lần đầu tiên tại Mỹ.
  153. Tôi tiếp cận họ và nói:
  154. "Được rồi, khi bạn thiết lập
    chương trình của mình,
  155. liệu tôi có thể làm việc với cộng đồng
    để thiết lập các trung tâm hoà giải?"
  156. Và họ đồng ý.
  157. Cảm ơn Chúa, vì đã cho họ hỗ trợ.
  158. Vì vậy, ở nơi Cận Tây Syracuse,
    bang New York,
  159. chúng tôi bắt đầu thử nghiệm
    mẫu xưởng tại cộng đồng,
  160. bằng cách vừa xác định
    và biến một nhà thuốc cũ
  161. thành trung tâm hoà giải.
  162. Bây giờ, Dự án Hoà giải Cận Tây
    đã hoàn thành.
  163. Và họ tổ chức dự án cho
    hơn 80 nhóm mỗi năm,
  164. với những kết quả khả quan,
  165. và chính dự án đó
  166. đã thuyết phục mọi người
    bắt đầu việc hoà giải
  167. đầu tiên trong cuộc đời họ.
  168. Isabel và con gái cô là một trong
    những thành viên của cộng đồng.

  169. Và họ đã tham khảo việc hoà giải
  170. để hồi phục mối quan hệ của mình
    từ việc chịu đựng bạo lực gia đình,
  171. xâm hại tình dục
  172. và hàng tá vấn đề khác trong gia đình
  173. và cộng đồng của họ.
  174. Và bạn biết không,
    ban đầu Isabel đã từ chối thực hiện.
  175. Cô ấy nói:
    "Việc này như là đến toà án vậy.
  176. Cái thứ hòa giải này là gì đây?"
  177. Nhưng khi cô ấy xuất hiện
    ở chỗ chúng tôi,
  178. cô ấy đầy căng thẳng và lo lắng.
  179. Khi cô ấy bước vào, cô nhìn quanh,
  180. và ổn định chỗ ngồi.
  181. Và cô ấy quay sang phụ trách viên và nói:
  182. "Tôi cảm thấy thoái mái ở đây --
    thật yên bình.
  183. Nơi đây thật ấm cúng."
  184. Ngày hôm đó,
    Isabel và con gái đã quyết định
  185. tham gia và hoàn thành khoá hoà giải.
  186. Bây giờ, mối quan hệ giữa họ đã thay đổi;
  187. họ đang rất ổn định và đang hồi phục tốt.
  188. Sau dự án này, tôi quyết định không xây

  189. trung tâm hoà giải khổng lồ nữa.
  190. Tôi vẫn muốn có trung tâm hoà giải
    ở mỗi cộng đồng.
  191. Nhưng sau đó tôi nảy ra một ý tưởng mới.
  192. Tôi đang xây một xưởng
    trong nhà tù Santa Rita ở California,
  193. và một trong những tù nhân thiết kế
    của chúng tôi, Doug, nói:
  194. "Bạn biết đấy, sửa chữa sai lầm,
    tự lực trên đôi chân mình, phục hồi --
  195. là điều quan trọng.
  196. Nhưng Deanna, sự thực là, khi tôi về nhà,
  197. tôi không có nơi nào để đi cả.
  198. Không có việc làm -- ai sẽ thuê tôi đây?
  199. Tôi rồi cũng sẽ vào đây lại thôi."
  200. Và bạn biết không, anh ấy nói đúng,

  201. vì từ 60% đến 75% tù nhân
    được trả về cộng đồng
  202. đều bị thất nghiệp sau một năm được thả.
  203. Ta cũng biết rằng, nếu bạn không được
    đáp ứng nhu cầu kinh tế cơ bản,
  204. bạn sẽ phạm tội --
  205. ai trong số chúng ta cũng sẽ như vậy.
  206. Vậy thay vì xây dựng những nhà tù,
  207. chúng ta có thể xây dựng nơi dành cho
    rèn luyện việc làm và khởi nghiệp.
  208. Đây những nơi chúng tôi
    gọi là "phục hồi kinh tế".
  209. Được đặt tại Đông Oakland, California,
  210. "Phục hồi Oakland" sẽ là trung tâm
    đầu tiên trong nước
  211. cho cả việc "phục hồi công lý"
    và "phục hồi kinh tế".
  212. (Vỗ tay)

  213. Đây là những gì chúng tôi dự định,

  214. chúng tôi sẽ biến toà nhà này thành
    công trình "ba trong một".
  215. Đầu tiên, một nhà hàng mang tên"Colors,"
  216. sẽ phá bỏ sự phân biệt trong
    ngành công nghiệp nhà hàng
  217. bằng cách đào tạo nhân công lương thấp
  218. có được công việc với đồng lương đủ ăn,
  219. bất kể việc bạn đã phạm tội hay chưa.
  220. Trên tầng hai sẽ là không gian
    sáng sủa và thoáng đãng
  221. dành cho những tổ chức hoạt động xã hội
  222. nhằm lan toả khẩu hiệu
    "Chăm sóc sức khoẻ thay vì Còng tay"
  223. và "Cung cấp nhà cùng với Nhân quyền".
  224. Và tầng ba là nơi dành cho việc
    "phục hồi công lý" đầu tiên cả nước,
  225. đầy màu sắc tự nhiên và không gian trống
  226. cho các buổi đối thoại.
  227. Dự án được hoàn thành chỉ trong hai tháng.
  228. Và chúng tôi dự định nhân rộng nó
  229. ở Washington D.C., Detroit,
    New York và New Orleans.
  230. (Vỗ tay)

  231. Vậy bạn đã thấy được hai thứ
    có thể thay thế nhà tù.

  232. Và điều này còn có lợi về
    mặt kinh tế hơn nhiều.
  233. Với một nhà tù, chúng tôi có thể
    xây dựng 30 trung tâm "phục hồi công lý"
  234. (Vỗ tay)

  235. Đây là cách hiệu quả hơn để
    sử dụng tiền thuế của bạn,

  236. nên tôi muốn xây dựng chúng.

  237. Nhưng việc xây dựng chúng rất khó khăn,
  238. cần có thời gian.
  239. Và điều đang xảy ra trong cộng đồng
    mà tôi đang phục vụ
  240. là chúng tôi mất người mỗi tuần vì
    bạo lực súng và việc tống giam.
  241. Chúng tôi phải phục vụ nhiều người hơn và
    nhanh hơn và đưa họ ra khỏi hệ thống.
  242. Rồi một ý tưởng được đưa ra từ cộng đồng,
  243. và nó rất dễ thực hiện.
  244. Thay vì xây dựng nhà tù, chúng tôi
    xây dựng những ngôi làng trên xe.
  245. Nó gọi là Làng tài nguyên lưu động,
  246. và nó cung cấp hàng tá những tài nguyên
  247. cho những cộng đồng biệt lập trong
    khu vực rộng lớn hơn của San Francisco,
  248. bao gồm cả y tế, dịch vụ xã hội
    và cửa hàng lưu động,
  249. Điều chúng tôi đang làm là
  250. xây dựng cả ngôi làng cùng với cộng đồng,
  251. bắt đầu bằng việc biến những
    xe buýt thành phố thành lớp học
  252. để cung cấp chương trình cấp ba
    và chuẩn bị kì thi tốt nghiệp.
  253. (Vỗ tay)

  254. Bằng cách này, chúng tôi sẽ
    giúp đỡ hàng ngàn học sinh.

  255. Chúng tôi tạo ra những nơi trú ẩn lưu động
  256. cho phụ nữ được thả khỏi tù vào giữa đêm,
  257. lúc họ dễ bị tổn thương nhất.
  258. Mùa hè tới, ngôi làng sẽ được tiến hành,
    và nó sẽ xuất hiện từng tuần,
  259. ngày càng mở rộng ở những nơi nó đến.
  260. Vậy nên hãy chào đón nó nhé.
  261. (Vỗ tay)

  262. Vậy chúng ta có thể xây gì thay nhà tù?

  263. Chúng tôi có ba thứ:
  264. trung tâm hoà giải,
  265. trung tâm cho "phục hồi công lý"
    và "phục hồi kinh tế"
  266. và làng lưu động.
  267. Nhưng để bạn biết,
    tôi còn cả hàng dài các dự định.
  268. Đây là ngôi nhà được thiết kế riêng
    cho các trẻ chuyển ra khỏi nhà nhận nuôi.
  269. Đây là những trung tâm cho phụ nữ
    được đoàn tụ với con cái của họ.
  270. Đây là nơi dành cho những
    người đã phải chịu hành hạ.
  271. Đây là nơi chỉ ra nguyên nhân chính
  272. dẫn đến việc tống giam.
  273. Và không có bất kì cái nào
    trong số chúng là nhà tù cả.
  274. Nhà hoạt động xã hội, triết gia, nhà văn
    Cornel West nói:
  275. "Bản chất của công lý là tình yêu"
  276. Với với điều này,
    tôi mời các bạn một lần nữa

  277. hãy tưởng tượng thế giới không nhà tù,
  278. và thay vào đó cùng với tôi
    tạo ra những thứ tốt đẹp hơn.
  279. Cảm ơn các bạn.

  280. (Vỗ tay)