YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtitles

← Neden insanların üçüncü göz kapakları var? - Dorsa Amir

Get Embed Code
15 Languages

Showing Revision 4 created 11/21/2019 by Cihan Ekmekçi.

  1. Gözünüzün köşesine kıvrılmış
    pembe şeyi biliyorsunuz değil mi?
  2. O şey aslında üçüncü
    göz kapağınızın kalıntıları.
  3. "Plica semilunaris" olarak bilinir,
  4. genelde kuşlarda ve birkaç
    memelide çok daha belirgindir,
  5. gözlerden tozu ve kiri uzak tutan
    araba sileceği gibi fonksiyonları vardır.
  6. Ama insanlarda işe yaramıyor.
  7. Bir kalıntı, yani artık eski
    amacına hizmet etmiyor.
  8. İnsan vücudunda plica semilunaris
    gibi başka

  9. kalıntı yapılar da var.
  10. Bunların çoğu homo sapienlerden
    çok daha önce kalıntı oldular
  11. bir atamızdan diğerine
    yavaşça aktarılarak.
  12. Peki ama neden hâlâ yok olmadılar?
  13. Bu soruyu anlamak için
    doğal seleksiyonu anlamak lazım.

  14. Doğal seleksiyon, organizmaların
  15. belirli bir çevrede hayatta kalmasına
    yardımcı olan özelliklerin
  16. bir sonraki nesle aktarılmasıdır.
  17. Çevre değiştikçe, önceden yararlı olan
    özellikler zararlı olmaya başlayabilir.
  18. Bu özellikler elenirler
  19. yani gitgide toplumdan kaybolurlar.
  20. Ama bir özellik zararlı değilse
    eleme yapılmayabilir,
  21. faydası olmasa bile
    tamamen yok olmaz.
  22. Mesela kuyruk kemiği.

  23. Evrim biyologlarına göre, iklim kurudukça
  24. ve çayırlar belirmeye başladıkça
  25. kuyruğu olan atalarımız ağaçları terk edip
    karada yürümeye başladılar.
  26. Onlara ağaçlarda yardım eden kuyruklar
  27. karada yürümelerini zorlaştırdı.
  28. Böylece mutasyon geçirip kuyruk
    boylarını azaltarak
  29. karadaki yaşamda daha başarılı
    olmaya başladılar.
  30. Böylece, sonraki nesle kısa kuyruklarını
    aktaracak kadar uzun yaşayabildiler.
  31. Bu değişim milyonlarca yıl
    yavaş yavaş gerçekleşti
  32. ve yaklaşık 20 milyon yıl önce
  33. atalarımızın kuyrukları
    tamamen yok oldu.
  34. Günümüzde insan embriyolarının, büyüdükçe
    yok olan kuyruklarının olduğunu biliyoruz.
  35. Fakat, kısa kuyruk sokumu inatla kalıyor,
  36. büyük ihitmalle hiçbir zararı
    olmadığı için.
  37. Aslında eskisine göre daha küçük bir
    işlevi var,
  38. belirli kaslara dayanak oluyorlar.
  39. İnsanların %85'i palmaris longus
    diye kalıntı bir kasa sahip.

  40. Sizde var mı diye bakmak için
  41. elinizi düz bir zemine koyun, baş ve serçe
    parmaklarınızı birbirine dokundurun.
  42. Bileğinizde beliren
    kısa bir şerit görüyorsanız
  43. bu şerit, artık işlevi olmayan kasa
    bağlı olan sinirdir.
  44. Bunun herkeste olmaması, işlevini
    anlamamıza yardımcı oluyor.
  45. Kalıntı özellikler kaybolmaları için
    bir neden olmadığında kalabilirler.
  46. Fakat kalmaları için de bir neden
    olmadığından
  47. rastgele gerçekleşen mutasyonlar
    bu özellikleri
  48. bazı insanlarda yok edebilir.
  49. Primat akrabalarımıza baktığımızda
  50. palmaris longusun, karada daha çok
    vakit geçirenlerde
  51. bazen olmadığını görüyoruz.
  52. Fakat ağaçta daha çok vakit geçirenlerde
    bu kas her zaman var.
  53. Dolayısıyla, daldan dala atlamamıza
    yardımcı olan bir kas olduğunu
  54. ve karaya inince işlevsiz hale geldiğini
    düşünüyoruz.
  55. Apandis, bir zamanlar atalarımızın
    bağırsak sistemlerinin

  56. bitkileri sindirmek için kullandığı
    bir parçası olabilir.
  57. Beslenme biçimleri değişince o sistemin
    bazı parçaları küçülmeye başladı.
  58. Diğer kalıntı yapılardan farklı olarak
    apandis her zaman zararsız değil.
  59. Tehlikeli biçimde iltihaplanabilir.
  60. Apandis patlaması tarih boyunca
    çoğunlukla ölüme neden oluyordu.
  61. Peki o zaman neden hâlâ yok olmadı?
  62. Yavaşça yok olmaya başlıyor olabilir
  63. ya da mutasyonlar onu küçültecek kadar
    gelişmemiş olabilir.
  64. Ya da belki bazı yararları vardır --
  65. mesela yemekleri parçalamamıza yardım eden
    bakterilerin deposu olabilirler.
  66. Ama aslında apandisin hâlâ neden
    yok olmadığını bilmiyoruz.

  67. Evrim mükemmel bir süreç değil.
  68. İnsanlar milyonlarca yıllık
    deneme yanılmanın ve tesadüfün ürünüdürler
  69. ve bunu hatırlamamız için birçok
    evrimsel kalıntıya sahibiz.