Return to Video

Tim Berners-Lee: Bir Sonraki Ağ Üzerine

  • 0:00 - 0:02
    Zaman akıyor.
  • 0:02 - 0:04
    Bilgiyi kullanma ve birlikte çalışma
  • 0:04 - 0:08
    yolumuzu yeniden düzenlemek için Dünya Çapında Ağ'ı
  • 0:08 - 0:11
    icat etmemin üzerinden neredeyse 20 yıl geçmiş.
  • 0:11 - 0:14
    Şimdi, 20 yıl sonra, TED'de
  • 0:14 - 0:18
    yeni bir düzenleme için yardımınızı istiyorum.
  • 0:19 - 0:23
    1989'a döndüğümüzde, ben
  • 0:23 - 0:26
    global hipermetin sistemini öneren bir bildiri yazdım.
  • 0:26 - 0:29
    Neredeyse hiç kimse ilgilenmedi.
  • 0:29 - 0:33
    Fakat, 18 ay sonra -- ki yenilikler böyle olur --
  • 0:33 - 0:37
    18 ay sonra, patronum, bunu yeni bilgisayarımız üzerinde
  • 0:37 - 0:39
    test etmek için, bir tür
  • 0:39 - 0:41
    yan uğraş olarak yapabileceğimi söyledi.
  • 0:41 - 0:44
    Ve bana onu kodlamam için zaman tanıdı.
  • 0:44 - 0:49
    Temelde HTML'in nasıl olması gerektiğini karaladım,
  • 0:49 - 0:52
    hipermetin protokolü -- HTTP --
  • 0:52 - 0:55
    URL'ler fikri -- şeyler için isimler
  • 0:55 - 0:57
    HTTP ile başladı.
  • 0:57 - 0:59
    Kodu yazdım ve ortaya koydum.
  • 0:59 - 1:01
    Neden yaptım?
  • 1:01 - 1:03
    Aslında temeli kafa karışıklığıydı.
  • 1:03 - 1:07
    Kafam karışmıştı -- O ilginç ve kocaman laboratuvarda
  • 1:07 - 1:09
    bir yazılım mühendisiydim,
  • 1:09 - 1:11
    dünyanın her yanından birçok insan geliyordu.
  • 1:11 - 1:14
    Her türden farklı bilgisayarları kendileriyle getiriyorlardı.
  • 1:14 - 1:17
    Herbirinin farklı veri formatları vardı.
  • 1:17 - 1:19
    Her türden farklı dökümantasyon sistemleri.
  • 1:19 - 1:22
    Tüm bu çeşitlilik içinde
  • 1:22 - 1:24
    ne zaman bir parça şundan bir parça bundan
  • 1:24 - 1:26
    bir şeyler oluşturmak istesem
  • 1:26 - 1:30
    baktığım her şeyde, yeni bir makineye bağlanmak, yeni bir programın
  • 1:30 - 1:32
    nasıl çalışacağını öğrenmek zorundaydım,
  • 1:32 - 1:37
    bana gereken bilgiyi farklı bir veri formatında buluyordum.
  • 1:37 - 1:39
    Ve hepsi birbiriyle uyumsuzdu.
  • 1:39 - 1:41
    Çok sinir bozucuydu.
  • 1:41 - 1:43
    Tüm bu kafa karışıklığı bu potansiyelin kilidini açtı.
  • 1:43 - 1:46
    Aslında tüm o disklerin üzerinde dokümanlar vardı.
  • 1:46 - 1:49
    Yani hepsinin uzayda, büyük,
  • 1:49 - 1:54
    sanal bir dokümantasyon sisteminin, farz edin ki internetin,
  • 1:54 - 1:56
    bir parçası olduğunu
  • 1:56 - 1:58
    düşünürseniz, hayat daha kolay olurdu.
  • 1:58 - 2:02
    Aklınıza böyle bir fikir girdikten sonra rahat durmanız mümkün değil
  • 2:02 - 2:04
    hatta insanlar bildirinizi okumasa bile --
  • 2:04 - 2:07
    aslında okudu, o öldükten sonra onun kopyası bulundu.
  • 2:07 - 2:10
    Köşeye şöyle yazmıştı: "Muğlak, ama heyecan verici".
  • 2:10 - 2:12
    (Gülüşmeler)
  • 2:12 - 2:16
    Ama genelde zordu, ağın neye benzediğini açıklamak
  • 2:16 - 2:18
    gerçekten zordu.
  • 2:18 - 2:20
    Şimdilerde insanlara anlatmak ne kadar zorsa o zaman da öyleydi.
  • 2:20 - 2:23
    Fakat yine de -- pekala, TED başladığında ağ yoktu
  • 2:23 - 2:26
    Tıklamak gibi şeyler bir anlam ifade etmiyordu.
  • 2:26 - 2:28
    Birine bir hipermetin gösterebilirim,
  • 2:28 - 2:30
    linkleri olan bir sayfa,
  • 2:30 - 2:34
    ve linke tıkladığımızda, hop -- başka bir hipermetin sayfası açılır.
  • 2:34 - 2:36
    Etkileyici değil.
  • 2:36 - 2:39
    Biliyorsunuz biz bunu daha önce gördük, CDler üzerinde hipermetin vardı.
  • 2:39 - 2:42
    Zor olan onları şöyle hayal etmekti.
  • 2:42 - 2:46
    Farz edin ki bu bağlantı gerçekte
  • 2:46 - 2:48
    aklınıza gelebilecek her dokümanda olabilsin.
  • 2:49 - 2:53
    Pekala, işte insanlar için yapması çok zor olan sıçrayış buydu.
  • 2:53 - 2:55
    Doğrusu, bazıları yaptı.
  • 2:55 - 2:58
    Buna rağmen, evet, açıklaması zordu ama tabandan gelen bir hareket vardı.
  • 2:59 - 3:03
    İşte onu eğlenceli yapan buydu.
  • 3:03 - 3:05
    En heyecanlı kısmı buydu,
  • 3:05 - 3:07
    teknolojinin kendisi değil, insanların o teknolojiyle yaptıkları değil,
  • 3:07 - 3:09
    aslında topluluktu, biraraya gelen, epostalar yollayan
  • 3:09 - 3:11
    tüm o insanların şevkiydi.
  • 3:11 - 3:13
    O zamanlar böyleydi.
  • 3:13 - 3:16
    Biliyor musunuz? Çok komik, ama şimdi durum yine aynen öyle.
  • 3:16 - 3:18
    Aşağı yukarı herkese, dokümanlarını koymalarını söyledim --
  • 3:18 - 3:21
    Dedim ki "Dokümanlarını internete koyar mısınız?"
  • 3:21 - 3:24
    Ve koydunuz.
  • 3:24 - 3:25
    Teşekkürler.
  • 3:25 - 3:27
    Harika zamanlardı, değil mi?
  • 3:27 - 3:29
    Demek istediğim, çok ilginçti
  • 3:29 - 3:31
    çünkü internetle birlikte olanlar bizi gerçekten
  • 3:31 - 3:33
    son derece şaşırttı.
  • 3:33 - 3:35
    Başladığımız ilk web sitesini açtıktan sonra
  • 3:35 - 3:37
    olanlar aslen hayal ettiğimizden
  • 3:37 - 3:39
    çok daha fazlasıydı.
  • 3:39 - 3:42
    Şimdi verilerinizi internete koymanızı istiyorum.
  • 3:42 - 3:46
    Görünen o ki halen açılmayı bekleyen büyük bir potansiyel var.
  • 3:46 - 3:48
    Halen insanların kafası çok karışık
  • 3:48 - 3:52
    çünkü internete koyduğumuz veri veri değil
  • 3:52 - 3:54
    Ne demek bu şimdi? Fark nedir -- dokümanlar, veri?
  • 3:54 - 3:57
    Dokümanları okursunuz, değil mi?
  • 3:57 - 4:00
    Öyle ya da böyle, okursunuz, üzerlerine takip linkleri koyarsınız ve bundan ibarettir.
  • 4:00 - 4:02
    Veri -- bilgisayarla her türlü şeyi yapabilirsiniz.
  • 4:02 - 4:08
    İçinizden kimler Hans Rosling'in konuşmasını duydu veya izledi?
  • 4:08 - 4:12
    Çok harika -- evet bir çok insan onu görmüş --
  • 4:12 - 4:14
    çok harika bir TED konuşmasıdır.
  • 4:14 - 4:16
    Hans bir sunum yaptı,
  • 4:16 - 4:21
    o sunumda farklı ülkeler için farklı renklerde
  • 4:21 - 4:24
    bir eksende gelir düzeylerini
  • 4:24 - 4:27
    diğerinde bebek ölümlerini ve bunların zaman içindeki değişimini gösterdi.
  • 4:27 - 4:31
    Yani o veri topladı ve bir sunum yaptı
  • 4:31 - 4:34
    ve bu sunum insanların gelişen dünya ekonomisi ile
  • 4:34 - 4:38
    ilgili fikirlerini yerle bir etti.
  • 4:38 - 4:40
    Buna benzer bir şeydi.
  • 4:40 - 4:42
    Tabanında sadece veriler vardı.
  • 4:42 - 4:45
    Veri kahverengi, kutu gibi ve sıkıcıdır,
  • 4:45 - 4:47
    ve biz onu öyle görüyoruz, değil mi?
  • 4:47 - 4:50
    Çünkü doğal olarak veriyi olduğu haliyle kullanamazsınız.
  • 4:50 - 4:54
    Fakat aslında, veriler hayatımızda olan biten çok şeyi yönlendirir
  • 4:54 - 4:57
    ve öyle olur çünkü birileri bu veriyi alır ve onunla bir şeyler yapar.
  • 4:57 - 4:59
    Bu durumda Hans, Birleşik Devletlerdeki
  • 4:59 - 5:04
    birçok siteden ve ordan burdan bu verileri toplayıp bir araya getirdi.
  • 5:04 - 5:06
    Onları bir araya koydu,
  • 5:06 - 5:09
    ve orijinal bileşenlerinden daha ilginç bir şey oluşturdu
  • 5:09 - 5:14
    ve onu sanırım ilk kez oğlunun
  • 5:14 - 5:16
    geliştirdiği bu yazılımın içine koydu,
  • 5:16 - 5:19
    ve o harika sunumu üretti.
  • 5:19 - 5:21
    Ve Hans bir noktaya değindi
  • 5:21 - 5:25
    "Bakın, birçok verinin olması gerçekten önemlidir."
  • 5:25 - 5:28
    Ve geçen akşamki partide onu gördüğümde onun halen,
  • 5:28 - 5:32
    zorla da olsa, "Birçok verinin olması gerçekten önemlidir" demesi beni mutlu etti.
  • 5:32 - 5:34
    Şimdi kafa yormanızı istediğim şey,
  • 5:34 - 5:38
    iki parça veya O'nun yaptığı gibi altı parça verinin bağlanması değil,
  • 5:38 - 5:43
    düşünmek istediğim, herkesin internete veri koyduğu bir dünya
  • 5:43 - 5:45
    ve böylece aslında aklınıza gelen her şeyin internette olması,
  • 5:45 - 5:47
    ve buna "bağlı veri" demektir.
  • 5:47 - 5:49
    Teknoloji bağlı veridir ve son derece basittir.
  • 5:49 - 5:53
    Eğer internete bir şey koymak istiyorsanız, üç kural var:
  • 5:53 - 5:56
    ilki, bu HTTP isimleri --
  • 5:56 - 5:58
    "http:" ile başlayan o şeyler --
  • 5:58 - 6:02
    artık onları sadece dokümanlar için değil,
  • 6:02 - 6:04
    dokümanların ne hakkında olduğu için de kullanacağız.
  • 6:04 - 6:06
    Onları insanlar için ve mekanlar için kullanacağız,
  • 6:06 - 6:10
    ürünler için kullanacağız, etkinlikler için kullanacağız.
  • 6:10 - 6:14
    Tüm kavramsal şeyler, onların artık HTTP ile başlayan isimleri olacak.
  • 6:14 - 6:19
    İkinci kural, eğer ben bu HTTP isimlerinden birini alıp, arayıp
  • 6:19 - 6:21
    ve onunla bağlama şeyini yapıp ve veriyi
  • 6:21 - 6:23
    HTTP protokolünü kullanarak alırsam
  • 6:23 - 6:26
    standart formatta bir veri elde edeceğim
  • 6:26 - 6:31
    ve bu birilerinin bu şey, bu etkinlik hakkında bilmek isteyeceği
  • 6:31 - 6:33
    işe yarar bir veri olacak.
  • 6:33 - 6:35
    Kim vardı etkinlikte? O kişinin nerede doğduğu
  • 6:35 - 6:37
    gibi ne kadar veri filan varsa.
  • 6:37 - 6:39
    Yani ikinci kural bilgiyi geri alıyorum.
  • 6:39 - 6:43
    Üçüncü kural, ben bu bilgiyi geri aldığımda
  • 6:43 - 6:46
    o sadece birinin boyu, kilosu ve nerede doğduğu bilgisinden ibaret değil,
  • 6:46 - 6:48
    onun bağları olmalı.
  • 6:48 - 6:50
    Veriler bağlardır.
  • 6:50 - 6:52
    İlginç biçimde, veriler bağlardır.
  • 6:52 - 6:56
    Bu kişi Berlin'de doğdu, Berlin Almanya'da.
  • 6:56 - 6:59
    Ve bağlar olduğunda, ne zaman bir bağ bilgisi içerse
  • 6:59 - 7:02
    bağlı olduğu diğer şeyin de
  • 7:02 - 7:06
    bu HTTP ile başlayan bir ismi olmalıdır.
  • 7:06 - 7:08
    Yani gidip bu şeyi arayabilmeliyim.
  • 7:08 - 7:11
    Böyle bir insanı aradığımda -- doğduğu ili, ilin içinde olduğu bölgeyi
  • 7:11 - 7:14
    ilin ilçesini ve il nüfusunu,
  • 7:14 - 7:17
    ve benzeri şeyleri arayabilirim.
  • 7:17 - 7:19
    Yani şeyleri tarayabilirim.
  • 7:19 - 7:21
    Aslında bundan ibaret.
  • 7:21 - 7:23
    Bu bağlı veridir.
  • 7:23 - 7:26
    Birkaç yıl önce "Bağlı Veri" başlıklı bir makale yazdım
  • 7:26 - 7:30
    ve ondan sonra bir şeyler olmaya başladı.
  • 7:30 - 7:34
    Bağlı veri fikri, Hans gibi bizim de bu kutulara
  • 7:34 - 7:36
    ve onlardan filizlenen
  • 7:36 - 7:38
    çok ama birçok şeylere sahip olduğumuzdur.
  • 7:38 - 7:41
    Sadece diğer bitkilerden bir demet değildir.
  • 7:41 - 7:43
    Sadece filizlenen bir fidan değildir,
  • 7:43 - 7:46
    fakat tüm bu bitkiler, onlar her neyse artık,
  • 7:46 - 7:49
    bir sunum, bir analiz, birilerinin veride kalıplar araması --
  • 7:49 - 7:52
    onların tüm veriye bakmaları
  • 7:52 - 7:54
    ve onları bir araya getirmeleri,
  • 7:54 - 7:56
    ve veriyle ilgili en önemli şey,
  • 7:56 - 7:58
    ne kadar çok bir araya getirirseniz, o kadar güçlü olduğudur.
  • 7:58 - 8:00
    İşte, bağlı veri.
  • 8:00 - 8:02
    Bu mem öylece yayıldı.
  • 8:02 - 8:06
    Bir süre sonra Berlindeki Freie Üniversitesi'nden
  • 8:06 - 8:08
    ilginç şeyleri dile getiren ilk kişilerden biri olan Chris Bizer,
  • 8:08 - 8:10
    Vikipedi'yi fark etti --
  • 8:10 - 8:13
    Vikipedi'yi bilirsiniz, çevrimiçi ansiklopedi
  • 8:13 - 8:15
    onun içinde birçok ilginç dokümanlar var.
  • 8:15 - 8:19
    Bu dokümanların içinde, ufak kareler var, ufak kutucuklar.
  • 8:19 - 8:22
    Ve bilgi kutucuklarının çoğunda veriler var.
  • 8:22 - 8:26
    Ve O Vikipedi'den bu verileri toplayan bir program yazdı
  • 8:26 - 8:28
    ve onu internette dbpedia adını verdiği
  • 8:28 - 8:31
    bir bağlı veri havuzuna koydu
  • 8:31 - 8:35
    Dbpedia bu slaytın ortasındaki mavi damla ile gösterilmiştir
  • 8:35 - 8:37
    ve eğer gerçekten gidip Berlin'i ararsanız,
  • 8:37 - 8:39
    başka veri damlaları olduğunu görürsünüz
  • 8:39 - 8:42
    ve onlarda da Berlin hakkında şeyler var ve birbirine bağlılar.
  • 8:42 - 8:45
    Yani eğer Dbpedia'dan Berlin hakkında veri çekerseniz
  • 8:45 - 8:47
    diğer bütün şeyleri de çekmiş olursunuz.
  • 8:47 - 8:50
    Ve işin heyecanlı kısmı o giderek büyüyor.
  • 8:50 - 8:52
    Bu yine tabandan hareket olayı, değil mi?
  • 8:52 - 8:55
    Biraz veri hakkında düşünelim.
  • 8:55 - 8:58
    Veri çok çok farklı formatlarda geliyor
  • 8:58 - 9:01
    İnternetin çeşitliliğini düşünün, internete her türlü veriyi
  • 9:01 - 9:04
    koyabilmeniz gerçekten çok önemli bir şeydir.
  • 9:04 - 9:06
    İşte veri var. Her tür veri hakkında konuşabilirim.
  • 9:07 - 9:11
    Hükümet verileri hakkında konuşabiliriz, kurumsal veri gerçekten önemlidir,
  • 9:11 - 9:14
    bilimsel veriler var, kişisel veriler var,
  • 9:14 - 9:16
    hava verileri var, etkinlikler hakkında
  • 9:16 - 9:20
    konuşmalar hakkında veri var, haberler var ve bu gibi birçok şey.
  • 9:20 - 9:23
    Sadece birkaçına değineceğim
  • 9:23 - 9:25
    yani ne kadar çeşitli olduğunu anladınız,
  • 9:25 - 9:29
    ve ne kadar çok gizli potansiyeli olduğunu gördünüz.
  • 9:29 - 9:31
    Hükümet verileri ile başlayalım.
  • 9:31 - 9:33
    Barack Obama, konuşmasında
  • 9:33 - 9:38
    Amerikan hükümeti verilerinin internette erişilebilir formatlarda
  • 9:38 - 9:40
    yer alacağını söyledi.
  • 9:40 - 9:42
    Ve umuyorum onu bağlı veri olarak koyarlar.
  • 9:42 - 9:44
    Bu önemlidir. Bu neden önemlidir?
  • 9:44 - 9:47
    Sadece saydamlık için değil, evet hükümette saydamlık önemlidir,
  • 9:47 - 9:50
    fakat bu verinin -- tüm hükümet birimlerinden toplanan bu verinin --
  • 9:50 - 9:55
    ne kadarının Amerikadaki yaşam hakkında olduğunu bir düşünün.
  • 9:55 - 9:57
    Gerçekten faydalıdır. Değerlidir.
  • 9:57 - 9:59
    Onu şirketimde kullanabilirim.
  • 9:59 - 10:01
    Öğrenci olarak ödevimi yaparken kullanabilirim.
  • 10:01 - 10:04
    Yani bu veriyi elverişli kılarak dünyayı daha iyi bir
  • 10:04 - 10:06
    yer yapmaktan söz ediyoruz.
  • 10:06 - 10:10
    Eğer bu işteyseniz -- yani bir bakanlıktaki verilerin
  • 10:10 - 10:12
    birazını biliyorsanız, çoğu kez bu insanların
  • 10:12 - 10:15
    bu veriyi saklamak istediklerini görürsünüz.
  • 10:15 - 10:18
    Hans buna veritabanı kucaklama diyor.
  • 10:18 - 10:20
    Veritabanını kucaklarsan ve ona güzel bir site
  • 10:20 - 10:22
    yapana kadar gitmesine izin vermezsin.
  • 10:22 - 10:24
    Açıkçası bunun yerine,
  • 10:24 - 10:26
    tamam, yap bir güzel site,
  • 10:26 - 10:28
    ben kimim ki güzel site yapmayın diyorum?
  • 10:28 - 10:31
    Güzel bir site yap ama önce
  • 10:31 - 10:34
    bize el değmemiş veriyi ver,
  • 10:34 - 10:36
    veriyi istiyoruz.
  • 10:36 - 10:38
    El değmemiş, saf veriyi istiyoruz.
  • 10:38 - 10:41
    Artık ham veriyi istemek zorundayız.
  • 10:41 - 10:43
    Ve bunu denemenizi istiyorum, anlaştık mı?
  • 10:43 - 10:44
    "Ham" diyin
  • 10:44 - 10:45
    Seyirciler: Ham
  • 10:45 - 10:46
    Tim Berners-Lee: "Veri" der misiniz?
  • 10:46 - 10:47
    Seyirciler: Veri
  • 10:47 - 10:48
    TBL: "Şimdi" der misiniz?
  • 10:48 - 10:49
    Seyirciler: Şimdi!
  • 10:49 - 10:51
    TBL: Pekala, şimdi ham veri!
  • 10:51 - 10:53
    Seyirciler: Şimdi ham veri!
  • 10:53 - 10:57
    Deneyin bunu. Bu önemlidir çünkü vatandaş olarak vergi vermenize rağmen
  • 10:57 - 10:59
    onların bu verileri elde tutmak ve size vermemek
  • 10:59 - 11:03
    için ne kadar çok mazeret ürettiğini tahmin bile edemezsiniz.
  • 11:03 - 11:05
    Ve bu sadece Amerika değil, tüm dünyada böyle.
  • 11:05 - 11:08
    Ve bu sadece hükümetlerde böyle değil tabii ki, kurumlar da öyle.
  • 11:08 - 11:11
    Veri üzerine birkaç düşünceye daha değineceğim.
  • 11:11 - 11:16
    Burada TED'deyiz ve insanlığın karşılaştığı çok büyük
  • 11:16 - 11:21
    sorunlar için her daim bilinçliyiz: kanserin tedavisi
  • 11:21 - 11:24
    Alzheimer hastalarının beynini anlamak,
  • 11:24 - 11:27
    biraz daha istikrarlı yapmak için ekonomiyi anlamak,
  • 11:27 - 11:29
    dünyanın nasıl işlediğini anlamak.
  • 11:29 - 11:31
    Bunları çözecek olan insanlar -- bilim insanları --
  • 11:31 - 11:33
    kafalarında düşünceyi yarıladılar,
  • 11:33 - 11:36
    bunları internet üzerinden iletmeye çalışıyorlar.
  • 11:36 - 11:39
    Fakat şu anda insan ırkının sahip olduğu bilgi birikimi
  • 11:39 - 11:42
    veritabanlarında, bilgisayarlarda öylece duruyor,
  • 11:42 - 11:45
    ve gerçekten şu an paylaşılmıyor.
  • 11:45 - 11:48
    Aslında bir alana değineceğim --
  • 11:48 - 11:50
    Alzheimer'a baktığınızda, örneğin,
  • 11:50 - 11:53
    ilaç keşfi -- yeni yeni ortaya çıkan çok fazla bağlı veri var
  • 11:53 - 11:55
    çünkü bu alandaki bilim insanları
  • 11:55 - 11:58
    bu yığınlardan bir şeyler çıkarmanın harika bir yolu
  • 11:58 - 12:02
    olduğunu fark ettiler, çünkü bir veritabanında genler
  • 12:02 - 12:05
    başka bir veritabanında protein verileri var.
  • 12:05 - 12:08
    Ve şimdi buna yapıştılar -- bağlı veri --
  • 12:08 - 12:11
    ve muhtemelen sormayacağınız soruları artık sorabiliyorlar.
  • 12:11 - 12:13
    Ben değil -- onlar soracak.
  • 12:13 - 12:15
    Sinyal transdüksiyonunda yer alan ve ayrıca
  • 12:15 - 12:17
    piramitsel nöronlara bağlı proteinler hangileridir?
  • 12:17 - 12:20
    Bu ağız dolusu lafları alın ve Google'da aratın.
  • 12:20 - 12:23
    Tabii ki bu sorunun cevabını içeren hiçbir sayfa bulamazsınız
  • 12:23 - 12:25
    çünkü daha önce kimse sormadı bu soruyu.
  • 12:25 - 12:27
    223,000 tane sonuç --
  • 12:27 - 12:29
    ama hiçbirini kullanamazsınız.
  • 12:29 - 12:32
    Şimdi bir araya getirdikleri bağlı veriye sorarsınız
  • 12:32 - 12:36
    32 sonuç, herbiri bu özelliklere sahip proteinlerdir ve bunları
  • 12:36 - 12:38
    inceleyebilirsiniz.
  • 12:38 - 12:41
    Bir bilim insanı olarak farklı disiplinleri bir araya getiren
  • 12:41 - 12:43
    bu soruları sorabilme gücünüzün olması gerçekten
  • 12:43 - 12:46
    başlı başına bir değişim.
  • 12:46 - 12:48
    Bu çok çok önemlidir.
  • 12:48 - 12:50
    Şu anda bilim insanlarının yoluna tamamen
  • 12:50 - 12:55
    taş konulmuş durumda, diğer bilim insanlarının topladığı veriler kilitli
  • 12:55 - 12:58
    ve tüm bu büyük insanlık sorunlarını çözmek için bu kilidi açmalıyız.
  • 12:58 - 13:02
    Eğer böyle devam edersem, tüm verilerin büyük kurumlardan geldiğini ve
  • 13:02 - 13:05
    sizinle hiç ilgisi olmadığını sanacaksınız.
  • 13:05 - 13:07
    Ama bu doğru değil.
  • 13:07 - 13:09
    Aslında veri hayatımızdadır.
  • 13:09 - 13:12
    Gidip favori sosyal ağınıza bağlanırsınız,
  • 13:12 - 13:14
    ve "Bu benim arkadaşım." dersiniz.
  • 13:14 - 13:17
    Hop! Bağlantı. Veri.
  • 13:17 - 13:20
    Dersiniz ki "Bu fotoğraf, bu kişiyi gösteriyor."
  • 13:20 - 13:23
    Hop! Bu veridir. Veri, veri, veri.
  • 13:23 - 13:25
    Sosyal ağ sitenizde ne zaman bir şeyler yapsanız,
  • 13:25 - 13:29
    o sosyal ağ sitesi bu veriyi alır ve kullanır -- onu yeniden amaçlar --
  • 13:29 - 13:33
    ve o sitedeki diğer insanların hayatını daha ilginç hale getirir.
  • 13:33 - 13:35
    Fakat başka bir bağlı veri sitesine gittiğinizde
  • 13:35 - 13:38
    ve farz edin ki bu seyahat ile ilgili bir site,
  • 13:38 - 13:41
    dersiniz ki, "Bu fotoyu bu gruptaki herkese göndermek istiyorum,"
  • 13:41 - 13:43
    o vakit duvarları aşamazsınız.
  • 13:43 - 13:45
    Ekonomist dergisi bu konuda bir makale yazdı ve birçok insan bloglarında değindi
  • 13:45 - 13:46
    olağanüstü bir karmaşa.
  • 13:46 - 13:48
    Yığınları ayırmanın yolu sosyal ağ sitelerinin
  • 13:48 - 13:50
    birbiriyle uyumlu olmasını sağlamaktır.
  • 13:50 - 13:52
    Bunu bağlı veri ile yapmalıyız.
  • 13:52 - 13:55
    Son bir veri türünden bahsedeceğim, belki de en heyecan verici olanı.
  • 13:55 - 13:58
    Buraya gelmeden önce, OpenStreetMap'te yerine baktım
  • 13:58 - 14:00
    OpenStreetMap bir haritadır ama aynı zamanda bir vikidir.
  • 14:00 - 14:03
    Odaklan ve oradaki karemsi şey bir tiyatro -- şu an bulunduğumuz alan --
  • 14:03 - 14:05
    Terrace Tiyatrosu . Onun bir adı yoktu.
  • 14:05 - 14:07
    Düzenle moduna girebilirim, tiyatroyu seçebilirim,
  • 14:07 - 14:12
    altına isim ekleyebilirim ve ardından kaydedebilirim.
  • 14:12 - 14:15
    ve şimdi OpenStreetMap.org sitesine giderseniz
  • 14:15 - 14:18
    ve bu mekanı bulursanız, Terrace Tiyatrosunun artık bir ismi olduğunu göreceksiniz.
  • 14:18 - 14:20
    Ben yaptım. Ben.
  • 14:20 - 14:22
    Haritada yaptım onu, ben yaptım!
  • 14:22 - 14:24
    Onu oraya ekledim. Ve, ne biliyor musunuz?
  • 14:24 - 14:27
    O sokak haritası herkesin üzerine düşen parçayı yapmasından ibaret
  • 14:27 - 14:30
    ve muazzam bir kaynak oluşturur
  • 14:30 - 14:33
    çünkü herkes kendi sokağını ekliyor.
  • 14:33 - 14:36
    Ve işte bağlı veri tamamen bundan ibarettir.
  • 14:36 - 14:39
    İnsanların üzerine düşeni yapması
  • 14:39 - 14:42
    ufak bir katkı sağlaması ve hepsinin bağlanmasıdır.
  • 14:42 - 14:45
    Bağlı veri böyle işler.
  • 14:45 - 14:49
    Siz üzerinize düşeni yaparsanız, diğer herkes kendisinin.
  • 14:49 - 14:53
    Oraya koyacak çok fazla veriye sahip olmayabilirsiniz ama nasıl
  • 14:53 - 14:56
    talep edeceğinizi biliyorsunuz.
  • 14:56 - 14:58
    Ve biz bunu denedik.
  • 14:58 - 15:02
    Yani, bağlı veri -- muazzamdır.
  • 15:02 - 15:05
    Ben size sadece birkaç ufak kısmını anlattım.
  • 15:05 - 15:07
    Hayatımızın her anında veri var,
  • 15:07 - 15:10
    çalışma ve keyfin her yönünde,
  • 15:10 - 15:13
    ve bu sadece verinin geldiği yerlerin sayısından ibaret değildir,
  • 15:13 - 15:16
    onları bağlamak da önemlidir.
  • 15:16 - 15:19
    Ve veriyi bağladığınızda, sadece internet ve
  • 15:19 - 15:22
    dokümanlardan ibaret olmayan bir güç elde edersiniz.
  • 15:22 - 15:26
    Ondan çıkan bu muazzam güce kavuşursunuz.
  • 15:26 - 15:29
    Şimdi bunun harika bir fikir
  • 15:29 - 15:33
    olduğunu düşünen insanlar olarak bunu yapmamız gereken bir noktadayız.
  • 15:33 - 15:36
    Ve tüm insanlar -- ve eminim TED'de hemen bir geri dönüş alınmazsa bile --
  • 15:36 - 15:38
    bu çalışmaya katkı sağlayacak insanlar var,
  • 15:38 - 15:41
    çünkü esas fayda herkes bunu yapmaya başladığında ortaya çıkacaktır
  • 15:41 - 15:45
    onlar bunu yapacaktır çünkü onlar başkaları da yaptığında
  • 15:45 - 15:48
    güzel olan işleri yapmakta öncüdürler.
  • 15:48 - 15:50
    İşte buna bağlı veri diyoruz.
  • 15:50 - 15:52
    Yapmanızı istiyorum.
  • 15:52 - 15:54
    Talep etmenizi istiyorum.
  • 15:54 - 15:56
    Ve bence bu yaymaya değer bir fikir.
  • 15:56 - 15:57
    Teşekkürler.
  • 15:57 - 16:00
    (Alkış)
タイトル:
Tim Berners-Lee: Bir Sonraki Ağ Üzerine
話者:
Tim Berners-Lee
概説:

20 yıl önce, Tim Berners-Lee Dünya Çapında Ağ'ı (World Wide Web, kısaca WWW) icat etti. Bir sonraki projesi olarak, ağın kelimeler, resimler ve videolar için yaptığı: verilerimizin kilidini açma ve onu birlikte kullanma yolumuzu yeniden ifade etme işini bu kez numaralar için yapacak, açık ve bağlı veriler için bir ağ oluşturuyor.

more » « less
Video Language:
English
Team:
closed TED
プロジェクト:
TEDTalks
Duration:
16:32
Gani Simsek added a translation

Turkish subtitles

改訂