Benim adım Rebecca ve ben yarı robotum.
(Gülüşmeler)
Daha açık konuşmak gerekirse kafamın içinde duymamı sağlayan
32 adet bilgisayar çipi var.
Buna biyonik kulak da deniyor.
Star Trek’teki Borgları hatırlarsınız,
hani şu gördükleri her şeyi fetheden ve sömüren uzaylı robotlar var ya.
İşte o benim.
(Gülüşmeler)
Ama hiç merak etmeyin teknolojiniz için geldim,
insan ırkını robotlaştırmak için değil.
(Gülüşmeler)
Aslında Star Trek’in tek bir bölümünü bile izlemedim.
(Gülüşmeler)
Ama bunun bir sebebi var;
ben küçükken televizyonda altyazı yoktu ki.
İşitme engelli olarak büyüdüm.
Devlet okuluna gittim ve dudak okumak zorundaydım.
20 yaşıma kadar başka işitme engelli birisiyle karşılaşmadım.
O zamanlar elektronik aygıtlar hep ses odaklıydı.
Çalar saatim kız kardeşim Barbara idi,
kendi alarmını kurar
ve beni uyandırmak için bana doğru bir şeyler fırlatırdı.
(Gülüşmeler)
İşitme cihazlarım aşırı güçlüydü, bangır bangırdı
ama çoğu insana olduğundan daha fazla yararları oldu bana.
Onlar sayesinde hem müzik hem kendi sesimi duyabildim.
Teknolojinin dünyayı insanlaştırabileceği fikrini hep sevmişimdir.
Eskiden, ses yükseldiğinde müzik setindeki ışıkların
renginin değişmesini izler
ve kol saatimin bana sesleri de göstermeye başlamasının
sadece an meselesi olduğunu bilirdim.
İşitmenin beyinde meydana geldiğini biliyor muydunuz?
Kulağınızda kulak salyangozu denilen ufak bir organ var
ve tüylü hücreler denilen almaçlarla kaplı.
Ses kulağınıza ulaştığında
tüylü hücreler beyninize elektro sinyaller gönderir
ve böylece beyniniz bu sinyalleri ses olarak tanımlar.
Tüylü hücrelerin hasar görmesi çok yaygındır.
Akustik travma, yaşlanma ve hastalık sebepleri arasındadır.
Benim tüylü hücrelerim ise ben daha doğmadan tahrip olmuş.
Annem bana hamileyken kızamıkçık geçirmiş.
Aşağı yukarı dünyanın %5'i ileri düzey işitme kaybından muzdarip.
Bunun 2050'ye kadar iki katına çıkıp 900 milyonu aşması
veya her on kişiden birinde görülmesi bekleniyor.
Yaşlılarda ise her üç kişiden birinde zaten var.
Biyonik kulak sayesinde
bilgisayar çipleri tüylü hücrelerin yerini alıyor.
16'lı bir mum boya seti hayal edin
ve o 16 boyayı kullanarak
evrendeki tüm renkleri yaratmak zorundasınız.
Biyonik kulak da böyle işte.
İki kulak salyangozumda da 16'şar tane elektrot var.
O 16 elektrot beynime
evrendeki tüm sesleri temsilen sinyaller gönderiyor.
Kafamın içinde ve dışında
ufak bir işlemci, elektromıknatıslar
ve şarjlı bir batarya da dahil olmak üzere
bunu mümkün kılan elektronik bir sistem var.
Radyo dalgaları mıknatıslar aracılığıyla sesi iletiyor.
İnsanlar mıknatıs lafını duyunca
biyonik kulakla ilgili sordukları ilk soru
kafamın buzdolabına yapışıp yapışmadığı oluyor.
(Gülüşmeler)
Hayır yok öyle bir şey.
(Gülüşmeler)
(Alkışlar)
Sağ olun sağ olun.
(Alkışlar)
Daha önce denedim de ondan biliyorum.
(Gülüşmeler)
Duyan insanlar işitme engellilerin her zaman
duyma arzusuyla yanıp tutuştuğunu sanıyor,
onlara göre aksi mümkün değil.
Ama hayatımda hiç duyabiliyor olmayı dilemedim.
Ben sadece kendim gibilerden oluşan bir topluluğun
parçası olmak istedim.
Diğer herkesin işitme engelli olmasını istiyordum.
Bence yaşantılarımızı birbirine bağlayan bu aidiyet hissidir
ve benim yaşamımda bir şeyler eksikti.
Biyonik kulak 80'lerde ilk çıktığında
ameliyat Frankenstein'ın canavarı korkunçluğundaydı.
2001'e geldiğimizde işlem epey gelişmişti
ama yine de tüm doğal duyma becerinizi yok ediyordu.
O zamanlar konuşulanı anlama açısından başarı şansı düşüktü,
en fazla %50'ydi.
Yani başarısız olursa geri dönüş yoktu.
O zamanlar biyonik kulak
işitme engelli kültüründe de tartışmalı bir konuydu.
Ten rengini değiştirmeye çalışmakla
eşdeğer kabul ediliyordu.
Bir süre erteledim
ama işitme kaybım gittikçe artıyordu
ve işitme cihazları da artık işe yaramıyordu.
Bu yüzden 2003'te biyonik kulak taktırmak gibi zor bir karar aldım.
Tek istediğim canımdan bezdiren bu işitme kaybı döngüsünü kırmaktı,
ameliyatın başarılı olup olmamasının önemi yoktu
ve zaten olacağını düşünmüyordum.
Tamamen işitme engelli olmadan önce
ki içten içe bunu istiyordum,
denenecek son şeydi benim için.
Mutlak sessizlik bağımlılık yapan bir şey.
İzolasyon tankına girmişliğiniz varsa
ne demek istediğimi biliyorsunuzdur.
Sessizliğin zihin açma gücü var.
Sessizlikte sesleri görebiliyorum.
Sessiz bir müzik videosu izlediğimde
müziği duyabiliyorum.
Sesin yokluğunda
beynim gördüğüm hareketlere göre boşlukları dolduruyor.
Zihnim seslerin yarattığı dikkat dağınıklığıyla uğraşmıyor.
Daha yaratıcı düşünmesine imkan sağlıyor.
Biyonik vücut parçalarının olmasının güzel yanları da yok değil.
Duyabiliyor olmak son derece elverişli
ve istediğimde kapatma tuşuna basabiliyorum.
(Gülüşmeler)
Duymam gerektiğinde duyuyorum, onun haricinde duymuyorum.
Biyonik duyular yaşlanmıyor,
gerçi dış kısımları arada bir değiştirmek gerekiyor.
Gerçekten yarı robot olup
hasarlı parçaları otomatikman düzeltivermek süper olurdu
ama benim parçalarımı Advanced Bionics kargoyla yolluyor.
(Gülüşmeler)
Arada kafamın içine
güncelleme de geliyor.
(Gülüşmeler)
Bir AirDrop sayılmaz ama fena değil yani.
(Gülüşmeler)
Biyonik kulak sayesinde
iPod'umdan kafamın içine müzik açıp kulaklıksız dinleyebiliyorum.
Geçenlerde bir arkadaşımın uzun ve sıkıcı konserine gittim.
(Gülüşmeler)
Kimseye çaktırmadan konser yerine
üç saat boyunca the Beatles dinledim.
(Gülüşmeler)
(Alkışlar)
Teknoloji kısa zamanda çok yol katetti.
Bir işitme engelli olarak yaşadığım en büyük engel
artık fiziki bir engel değil.
İnsanların işitme engelli olmama verdiği tepki,
daha doğrusu verdikleri çağdışı tepki
-acıma, tepeden bakma, hatta kızgınlık-
çünkü bu durum teknolojinin sağladığı insani iletişim şansını
silip atıyor.
Bir keresinde seyahate çıktığımda bir kadınla aynı odada kalıyordum.
Anahtarla kapıyı açamadığı zaman çaldığını duymadığım için
sinir krizi geçirmişti.
Eğer odada olmasam sorun olmayacaktı, yedek anahtar bulabilirdi
ama içeride olduğumu gördüğünde birden küplere bindi.
Sorun artık anahtarla ilgili değildi.
Sorun işitme engelli olmamın, yaşadığı sıkıntı için
yeterli bir mazeret olmamasıydı.
Ya da mahalle sakinlerinin
sokakta yürürken işaret dili kullanarak
sürpriz yaptıkları işitme engelli adamla ilgili reklam.
Videoyu bana gönderen herkes ağladığını söyledi.
Ben de onlara sordum,
''Ya adam işitme engelli olmasaydı?
Ya anadili İspanyolca olsaydı
ve herkes İspanyolca öğrenseydi?
O zaman ağlar mıydın?''
Hepsi de hayır dedi.
İletişim engeli yüzünden ağlamıyorlardı,
adam işitme engelli olduğu için ağlıyorlardı.
Ama benim bakış açım daha farklı.
Ya o videoda Borglar çıkagelseydi
ve ''İşitme engelli olmak önemsizdir.'' deselerdi?
Çünkü hep böyle derler değil mi?
Her şey ''önemsizdir.''
Sonra da acıdıklarından veya kızdıklarından değil,
Borgların sahip olmak istediği,
eşsiz dilsel becerileri de dahil olmak üzere
ayırt edici biyolojik özellikleri olduğu için
işitme engelli adamı asimile edip kendi ırklarına katsalardı?
Öyle bir reklam görmeyi daha çok isterdim.
(Gülüşmeler)
Yetilerimiz hakkında düşünmek insanları neden bu kadar rahatsız ediyor?
Mark Medoff'un sonradan filme çekilen bir tiyatro oyunu vardı.
Bilirsiniz belki.
''Başka Tanrı'nın Çocukları''
Bu isim aslında
Alfred Tennyson'un bir şiirinden geliyor
ve benim oyundan ve isimden çıkardığım şey
eksik olarak görünen insanlar
başka küçük bir Tanrı tarafından yaratılmış
ve bayağı bir varoluş sürdürürken
gerçek Tanrı tarafından yaratılanların üst sınıf olduğudur.
Çünkü Tanrı hata yapmaz.
İkinci Dünya Savaşı'nda
tahmini olarak 275.000 engelli insan
Hitler'in üstün ırk hayaline uymadıkları için
toplama kamplarında katledildi.
Hitler 1900'lerin başında
engellilerin zorunlu olarak kısırlaştırılması kanunu kabul eden
Amerika Birleşik Devletleri'nden etkilendiğini söyledi.
Bu konuda son kanun 2003'te yürürlükten kaldırılsa da
bu uygulama 30'dan fazla eyalette 70'lere kadar devam etti.
Yani dünya Tennyson'un şiirinden o kadar da farklı değil.
İnsanlar hakkında yetilerine göre varsayımda bulunma eğilimi
şu gibi cümlelerle açığa çıkıyor:
''Sen çok özelsin.'' ''Ben böyle yaşayamazdım.''
veya ''Tanrı'ya şükür ben böyle değilim.''
İnsanların düşünme şeklini değiştirmek bir alışkanlıklarını bozdurmak gibi.
Biyonik kulak takılmadan önce sesli aramaları bırakmıştım
ve e-posta kullanmaya başlamıştım
ama insanlar sesli mesaj bırakmaya devam ediyordu.
Telefonla bana ulaşamadıkları
ve sesli mesajlarına geri dönmediğim için üzülüyorlardı.
Durumumu tekrar tekrar anlattım.
Adapte olabilmeleri aylar aldı.
On yıl sonrasına gelirsek
sesli mesajlardan başka kim nefret ediyor biliyor musunuz?
Y kuşağı.
(Gülüşmeler)
Ne yaptılar biliyor musunuz?
İletişim için mesaj çekmeyi normalleştirdiler.
Bugünlerde sesli bir mesajı cevaplamadığınızda
işitme engelli misiniz yoksa sadece dalgın mısınız kimse umursamıyor.
(Gülüşmeler)
(Alkışlar)
Y Kuşağı insanların mesajlaşmaya olan bakışını değiştirdi.
Fabrika ayarlarını sıfırladılar.
Mesajlaşmayı ne kadar sevdiğimi söylemiş miydim?
Tabii grup sohbetlerini de.
Altı kardeşim var,
hepsi de duyabiliyor
ama onları hiç hor görmüyorum.
(Gülüşmeler)
Hepimiz mesajlaşıyoruz.
Herkesin fiilen kullandığı bir görsel iletişim yolu olmasının
ne kadar heyecan verici olduğunu biliyor musunuz?
Teknolojiden faydalanan biri olarak
benim bir görevim var.
Ses bulunan her şey için görsel bir alternatif istiyorum.
İşitme engelli olabilirim
veya bebeğimin uyanmasını istemiyor olabilirim.
Fark etmez.
İkisi de eşit derecede geçerli sebepler.
Akıllı tasarımcılar
teknolojiye erişim için çeşitli yollar sağlıyor
ama bu erişimi ''erişilebilirlik'' adı altında ayrıştırmak
bu imkanları genel kullanıcı kitlesinden saklamaktır.
İnsanların düşünme şeklini değiştirmek için
erişilebilir olmaktan fazlasını yapmamız gerek,
birbirimize bağlı olmalıyız.
Apple son zamanlarda bunu yapmaya başladı.
iPhone'um otomatikman
sesli mesajların yazılı bir kopyasını gösteriyor.
Ses kayıt tuşunun hemen yanında.
İstesem de bu özelliği kapatamam.
Daha neler var biliyor musunuz?
Netflix'te, Hulu'da, Amazon Prime'da artık
''Duyma engelliler için altyazı seçeneği'' demiyor.
Altta İngilizce de dahil olmak üzere birçok dil seçeneğiyle
''altyazı'' ''aç'' veya ''kapat'' diyor.
Teknoloji çok yol katetti.
Zihniyetimizin de ona yetişmesi gerekiyor.
''Direnmek faydasız.''
(Gülüşmeler)
Asimile edildiniz.
(Gülüşmeler)
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)