Return to Video

پاش مردن چی به‌سه‌ر لاشه‌مان دادێت؟

  • 0:07 - 0:08
    مردن قێزه‌وه‌نه‌!
  • 0:11 - 0:14
    به‌ڵام چی به‌سه‌ر لاشه‌مان دادێت دوای مردن
    جێگای سه‌رسوڕمانه‌.
  • 0:14 - 0:15
    بۆیه‌ نیشانتان ده‌ده‌ین.
  • 0:15 - 0:18
    نیگه‌ران مه‌بن، زۆر قێزه‌وه‌ن نابێت.
  • 0:18 - 0:20
    كاتێك مرۆڤ هه‌ناسه‌ی ڕاده‌وه‌ستی،
  • 0:20 - 0:23
    خانه‌كانی جه‌سته‌ ئۆكسجین وه‌رناگرن،
  • 0:23 - 0:25
    به‌ڵام تا چه‌ند خوله‌كێك خانه‌كان ده‌ژین
  • 0:25 - 0:27
    دوانه‌ ئۆكسیدی كاربۆن به‌رهه‌م دێنن.
  • 0:27 - 0:29
    دوانه‌ ئۆكسجینی كاربۆن ترشه‌ڵۆكه‌،
  • 0:29 - 0:32
    له‌سه‌ر یه‌ك كۆده‌بێته‌وه‌،
    توره‌گه‌كانی ناو خانه‌كان ده‌دڕێنێ.
  • 0:33 - 0:35
    ئه‌و توره‌گانه‌ ئه‌نزیمیان تێدایه‌
  • 0:35 - 0:38
    كه‌ خانه‌كان له‌ناوه‌وه‌ بۆ
    ده‌ره‌وه‌ ده‌خوات.
  • 0:38 - 0:42
    ئه‌مه‌ش بلۆقێك دروستده‌كات
    ده‌وڵه‌مه‌نده‌بێت به‌ خۆراك.
  • 0:42 - 0:44
    دوای حه‌فته‌یه‌ك، ئه‌و خۆراكانه‌
  • 0:44 - 0:46
    ده‌بنه‌ هۆی زیادكردنی به‌كتریاوكه‌ڕوه‌كان
  • 0:46 - 0:49
    كه‌ ماسوڵكه‌و ئه‌ندامه‌كان ته‌ڕترده‌كه‌ن.
  • 0:49 - 0:50
    میكڕۆبه‌كان هێرشی ڕیشاڵه‌كه‌ ده‌كه‌ن
  • 0:50 - 0:54
    زیاتر له‌ 400 ماده‌ی كیمیای و گازی
    تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵ به‌رهه‌مدێنێت.
  • 0:54 - 0:56
    له‌وانه‌ فریۆن
  • 0:56 - 0:58
    ئه‌وه‌ ڕاسته‌، ئه‌و شله‌ له‌ ناو
    به‌فرگره‌كان هیه‌
  • 0:58 - 1:01
    به‌نزین، یه‌كێك له‌ پێكهاته‌
    به‌هێزه‌كانی ناو گازۆلین.
  • 1:01 - 1:04
    گۆگرد، كه‌بۆنی زه‌لكاوو هێلكه‌ی
    بۆگه‌نی لێدێت.
  • 1:04 - 1:08
    هه‌روه‌ها ئه‌و گه‌رده‌ی ناسراوه‌
    به‌ چواره‌م كلۆریدی كاربۆن،
  • 1:08 - 1:11
    كه‌ له‌ كوژاندنه‌وه‌ی ئاگروپاككردنه‌وه‌كان
    به‌كارده‌هات
  • 1:11 - 1:13
    تاوه‌كو زاناكان دركیان به‌ ترسناكی
    ژه‌هراوی بونی كرد،
  • 1:13 - 1:15
    له‌م قۆناغه‌، گۆشتێكی كه‌م ده‌مێنێته‌وه‌،
  • 1:15 - 1:18
    ئه‌ویش له‌ناوده‌برێن له‌لایه‌ن...
    ئه‌وه‌تا هاتن
  • 1:18 - 1:20
    قالۆنچه‌و كرمه‌كان.
  • 1:20 - 1:22
    زینده‌وه‌ره‌كان ته‌نیا ئێسقان
    ده‌مینێته‌وه‌.
  • 1:23 - 1:27
    به‌ تێپه‌ربونی كات پڕۆتینی نێو
    ئێسقانه‌كانیش شیده‌بێته‌وه‌،
  • 1:27 - 1:30
    ته‌نیا كانزای ئێسقان ده‌مێنێته‌وه‌
    پێیده‌گوترێت هیدروكسیپاتیت،
  • 1:30 - 1:33
    كه‌ له‌كۆتایی ده‌بێته‌ خۆڵ.
  • 1:33 - 1:35
    له‌ڕاستیدا كه‌مێك ئارام ده‌بینه‌وه‌
  • 1:35 - 1:37
    هه‌موو خۆراك و مادده‌ كیمیایه‌كان،
    هه‌تا خۆڵه‌كه‌ش،
  • 1:37 - 1:41
    مادده‌یه‌كی چالاك ده‌رده‌ده‌ن كه‌
    خاكه‌كه‌ به‌پیت ده‌كات،
  • 1:41 - 1:43
    گه‌شه‌ به‌ ڕوه‌ك ژیانی نوێتر ده‌دات
  • 1:43 - 1:45
    پاش ئه‌وه‌ی ژیانمان كۆتاییدێت.
  • 1:46 - 1:49
    خۆڵه‌مێش بۆ خۆڵه‌مێش، خۆڵیش بۆ خۆڵ.
  • 1:53 - 1:56
    [نوسین و گێڕانه‌وه‌ی: مارك فیشێتی]
    [یاریده‌ری پێداچونه‌وه‌: كاثرین فری]
  • 1:57 - 2:00
    [به‌رهه‌مهێنانی، هه‌ڵه‌چنین و
    ئه‌نیمه‌یشن: ئریك ڕ.ئۆلسۆن]
Título:
پاش مردن چی به‌سه‌ر لاشه‌مان دادێت؟
Descripción:

هه‌ر باوه‌ڕێكت هه‌بێت، زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵك واده‌زانن ئه‌و جه‌سته‌یه‌ی دوای مردن به‌جێی دێڵین بریتییه‌ له‌كۆمه‌ڵێك ئێسقان و گۆشت. به‌ڵام چی به‌سه‌ر ئه‌و پاشماوانه‌ دادێت؟ به‌ گریمانه‌ی سروشت بۆخودی سیسته‌مه‌كانی خۆی جێماوه‌، جه‌سته‌مان به‌نێو پڕۆسه‌یه‌كی شیكردنه‌وه‌ی داده‌ڕوات كه‌ له‌ هه‌رشوێنێك دوو حه‌فته‌ تا دوو ساڵ ده‌خایه‌نێت.

more » « less
Video Language:
English
Team:
Scientific American
Proyecto:
Instant Egghead
Duration:
02:11

Subtítulos en Kurdish (Central)

Revisiones Compare revisions