Return to Video

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve EŞİTSİZLİK - Ünite 5 Konu Anlatımı 1

  • 0:09 - 0:15
    Merhaba, Toplumsal Tabakalaşma ve
    Eşitsizlik dersiyle ilgili bu programımızda,
  • 0:15 - 0:19
    Vatandaşlık, Eşitsizlikler ve
    Tabakalaşma üzerinde duracağız.
  • 0:35 - 0:42
    Vatandaşlık ya da diğer adıyla yurttaşlık genel
    olarak bir devlete ait olmakla ilgili haklar
  • 0:42 - 0:48
    ve yükümlülükler getiren birey ve devlet
    arasındaki bir hukuksal bağ olarak tanımlanır.
  • 0:48 - 0:54
    Bu hukuksal bağ, bireyin hem bir topluma
    üyeliğine hem de söz konusu kişinin
  • 0:54 - 0:58
    içinde bulunduğu toplumun siyasal
    kararlarına katılımına işaret eder.
  • 0:58 - 1:02
    Vatandaşlığın kavram ve kurum
    olarak ortaya çıkışının,
  • 1:03 - 1:08
    Antik Yunan’da siyasal yani kamusal alanın ortaya
    çıkışıyla eş zamanlı olduğu kabul edilir.
  • 1:09 - 1:14
    Zaman içindeyse vatandaşlık; Roma’nın civis,
    civitas (sivis/sivitas) kavramlarına göre,
  • 1:14 - 1:20
    düzenlenmiş siyasal bir cemaatin üyesi olmak
    biçiminde daha kesin bir anlam kazanır.
  • 1:20 - 1:26
    Bugünkü bildiğimiz anlamıyla siyasal, ekonomik ve sosyal
    haklara sahip bir vatandaşlık anlayışının gelişmesi
  • 1:26 - 1:36
    ve bu hakların kadın-erkek, yoksul-zengin tüm insanlara açık
    hale gelmesiyse modern ulus devletlerin gelişimiyle gerçekleşir.
  • 1:50 - 1:56
    Bunların ilki, yiyecek ve barınmayı kapsayan refah
    ve temel ihtiyaçlara yönelik ekonomik haklardır.
  • 1:56 - 2:03
    İkincisi hem refah uygulamalarına erişimi hem
    de eğitime erişimi içeren kültürel haklardır.
  • 2:03 - 2:09
    Üçüncüsü ise bireysel özgürlükler gibi
    geleneksel liberal kaygılar alanını
  • 2:09 - 2:14
    ve parlamento gibi siyasi araçlar vasıtasıyla ifade
    hakkını kapsayan siyasal haklardır.
  • 2:27 - 2:29
    meselesi üzerinden ele alınır.
  • 2:30 - 2:33
    Aslında, vatandaşlık, aynı anda
    üç farklı sürece işaret eder:
  • 2:34 - 2:40
    Birincisi, vatandaşlık, hak ve sorumluluklardan
    oluşmuş formel hukuki bir statüdür;
  • 2:40 - 2:48
    ikincisi, içinde bulunulan toplumun geleceğini
    şekillendirecek olan siyasal alana katılıma işaret eder;
  • 2:48 - 2:53
    üçüncüsü ise içinde bulunulan
    topluluğa bir üyelik veya mensubiyet bağıdır.
  • 2:54 - 3:03
    Vatandaşlığın bu birbiriyle ilişkili üç hâli, bir bireyi içinde bulunduğu
    toplumun üyesi yapacak etkinlik tarzlarıyla tanımladığı gibi,
  • 3:03 - 3:09
    aynı zamanda o toplumun üyesi olmayanları
    yani dışarıda bırakılan bireyleri de tanımlar.
  • 3:09 - 3:15
    Antik Yunan’da ortaya çıktığını söylediğimiz
    vatandaşlık bu dönemde eşitlik içermez.
  • 3:15 - 3:19
    Örneğin Atina’da vatandaşlık,
    on sekiz yaşından büyük Atinalı
  • 3:19 - 3:23
    bir baba ve anneden dünyaya
    gelen erkekleri kapsayan bir statüdür.
  • 3:23 - 3:31
    Sonuç olarak, Antik Yunan’da vatandaşlık, kadınları, köleleri
    ve yabancıları dışarıda bırakmakla birlikte,
  • 3:31 - 3:38
    hür ve servet sahibi erkeklerin kamusal yaşama sırası
    geldiğinde yöneten ve yönetilen olarak katılması anlamına gelir.
  • 3:39 - 3:42
    Roma imparatorluğu ile birlikte
    dönüşüme uğrayan vatandaşlık
  • 3:42 - 3:48
    feodalizmle birlikte sönümlenir ve
    tekrar ortaya çıkışında Rönesans etkili olur.
  • 3:48 - 3:54
    Ancak modern vatandaşlığın ortaya
    çıkışında itici güç Fransız Devrimidir.
  • 3:54 - 4:00
    Modern vatandaşlığın kuruluşunda etkili olan
    bireylerin siyasal kimliklerindeki dönüşümlerse;
  • 4:00 - 4:06
    feodal sistem, monarşik sistem, tiranlık,
    ulus ve yurttaşlık sırasıyla gelişir.
  • 4:07 - 4:13
    Bu bağlamda, modern yurttaşlıkta var olan özerklik,
    statüde eşitlik ve yönetime katılım kavramları,
  • 4:13 - 4:21
    teorik açıdan yurttaşlığı, feodal, monarşik ve tiranlıktaki
    sosyo-politik kimlik biçimlerinden farklı kılar.
  • 4:32 - 4:38
    Modern ulus devletlerinde vatandaşlığa baktığımızda,
    modern dönem öncesi yurttaşlık için aranan
  • 4:38 - 4:45
    kan ve toprak ölçütünün modern dönemde bir ulus
    devlete mensubiyet koşuluna dönüştüğünü görürüz.
  • 4:45 - 4:49
    Modern devlet içinde vatandaşlığın
    erdemleri, daha uygar
  • 4:49 - 4:53
    ve çoğulcu demokrasinin bir
    bileşeni ve parçası olarak görülür.
  • 4:53 - 5:01
    Vatandaşlığın merkezinde bireyleri ulus öncesi topluluklarla
    olan bağlarını kopararak kendi tekeline alma yatar.
  • 5:02 - 5:09
    İnsanların, bir devlet etrafında birleştirilmesi ve evrensel
    hakların tanınmasıyla statü farklılıkları ortadan
  • 5:09 - 5:16
    kaldırılması anlamına gelen vatandaşlık, bu dönemde
    ulusun inşa edilmesiyle aynı şey olarak görülür.
  • 5:16 - 5:21
    Yurttaş yetiştirme görevi ve
    ulusun inşasıysa okullara verilir.
  • 5:31 - 5:37
    Marksizim modern anlamdaki vatandaşlık anlayışını
    biçimsel bir eşitlik anlayışına sahip olmakla eleştirir.
  • 5:37 - 5:45
    Buna göre ekonomik anlamda eşit olmayan bireyler
    eşitliği sadece hukuksal ve kültürel anlamda deneyimler.
  • 5:45 - 5:52
    Modern liberal yurttaşlık, herkesi eşit sayan
    soyut ve resmi eşitlik idealiyle gerçekte yaşanan
  • 5:52 - 5:57
    eşitsizliği hem gizler hem de yurttaşlığı
    bu eşitsizlik üzerine inşa eder.
  • 5:58 - 6:02
    Ulus devletin inşa sürecinde
    kadınların vatandaşlığına baktığımızda
  • 6:02 - 6:05
    bu sürece en geç dahil olan
    toplumsal kesim olduğunu görürüz.
  • 6:06 - 6:11
    Bunun nedenleri arasında devletlerin,
    ulusların ve yurttaşların arasında eril bir dilin
  • 6:11 - 6:18
    hakim olması ve feminist çalışmaların yurttaş
    meselesinin kuramsal boyutunu ihmal etmesi yer alır.
  • 6:19 - 6:25
    Kadınların vatandaşlık statüsünü daha
    iyi anlayabilmek için, Liberal ve Cumhuriyetçi
  • 6:25 - 6:29
    perspektiften kadın yurttaşlığının
    nasıl ele alındığına değinmek gerekir.
  • 6:29 - 6:36
    Liberal anlayış, kadınların statüsünü toplumun dışında
    bırakan cinsiyet körü bir vatandaşlık önerir.
  • 6:36 - 6:43
    Kadın ve erkeği aynı olarak ele alan bu bakış
    kadının dezavantajlı koşullarını görmezden gelir.
  • 6:44 - 6:48
    Ayrıca liberal anlayış kamusal
    ve özel alan ayrımını esas alır.
  • 6:48 - 6:54
    Bu ayrıma göre kamusal alan rasyonaliteyi
    özel alan duygusallığı ifade eder.
  • 6:55 - 7:01
    Bu durum ise kamusal alanın erkeğe özel
    alanın kadına ait olduğu sonucunu doğurur.
  • 7:01 - 7:04
    Sonuç olarak, liberal
    gelenekte yurttaş̧;
  • 7:04 - 7:13
    cinsiyetsiz, soyut, toplumsal bağlam dışında, yüksüz yani bağlayıcı
    sorumlulukları olmayan bir birey olarak tanımlanmıştır.
  • 7:13 - 7:20
    Cumhuriyetçi perspektiften kadın yurttaşa bakıldığında
    yine kamusal ve özel alan ayrımının olduğu görülür.
  • 7:26 - 7:31
    Feminist bakış açısına göre, kadınların sosyal,
    siyasî ve medenî haklara sahip olmaları
  • 7:31 - 7:36
    yurttaşlık pratikleri acısından tam
    anlamıyla eşit olmaları için yeterli değildir.
  • 7:36 - 7:41
    Bu nedenle ana
    akım vatandaşlık söylemini eleştirir.
  • 7:41 - 7:45
    Bir diğer vatandaşlık meselesi
    göçmenler, mülteciler
  • 7:45 - 7:47
    ve sığınmacılar
    açısından ele alınır.
  • 7:47 - 7:49
    Modern devletler
    kendi uluslarını
  • 7:49 - 7:53
    vatandaş olarak sayarken
    diğerlerini yabancı olarak görür.
  • 7:53 - 7:59
    Her devlet vatandaşlarla yabancılar arasına
    kavramsal, yasal ve ideolojik bir ayrım koyar.
  • 8:00 - 8:05
    Bu durum göçmenlerin vatandaşlık
    deneyimlerinde farklılıklara neden olabilir.
  • 8:05 - 8:11
    Bazı ülkelerde göçmenlerin vatandaş
    olması çok zorken bazı ülkelerde
  • 8:11 - 8:15
    kültürel asimilasyon karşılığında
    göçmenler vatandaş kabul edilir.
  • 8:15 - 8:22
    İsveç ve Kanada gibi ülkelerdeyse göçmenler
    kendi kültürlerini koruyarak vatandaş olabilirler.
  • 8:22 - 8:25
    Görüldüğü üzere devletler
    göçmen vatandaşlığı
  • 8:25 - 8:29
    için siyasal, sosyal ve kültürel
    düzenlemelere gitmek zorunda kalır.
  • 8:40 - 8:46
    Birleşmiş Milletler mültecilere yasak haklar
    tanımış ve koruma garantisi vermiştir.
  • 8:46 - 8:51
    Sığınmacılar ise uluslararası sınırlar
    içinde koruma arayışında olan
  • 8:51 - 8:55
    ancak mülteci statüleri henüz
    karara bağlanmamış kişilerdir.
  • 8:55 - 8:59
    Sığınmacı konumundakilerin kişisel
    statüleri belirlenmediğinden
  • 8:59 - 9:04
    çoğu ülkede çalışma hakkı ve sosyal
    haklar gibi birçok haktan mahrum kalır.
  • 9:05 - 9:10
    Küreselleşmeyle birlikte farklı vatandaşlık biçimleri
    ve fikirlerinde söz etmek de mümkündür.
  • 9:10 - 9:15
    Avrupa Birliği vatandaşlığı küresel
    vatandaşlığın ilk örneğidir.
  • 9:15 - 9:19
    Bu vatandaşlık ilk kez bir ülkenin
    coğrafi sınırları olmaksızın
  • 9:19 - 9:26
    ve ulus-devlet egemenlik alanı dışında hukuksal bir gövde
    olarak açığa çıkan bir vatandaşlık kategorisidir.
  • 9:26 - 9:30
    Bir diğer vatandaşlık türü olan
    radikal demokratik vatandaşlık,
  • 9:30 - 9:36
    hukuki bir statünün ötesinde ortak
    bir politik kimlik kazanımını ifade eder.
  • 9:36 - 9:41
    Bir diğer kuramsal yaklaşım ise
    farklılaştırılmış vatandaşlık düşüncesidir.
  • 9:41 - 9:48
    Bu teoriye göre, eşitliğin aynılık olarak
    algılandığı evrensel vatandaşlık ideali yerine
  • 9:48 - 9:52
    tüm hakların farklılıkların göz
    önüne alınıp verilmesi gereklidir.
  • 9:52 - 9:58
    Farklılaştırılmış bir vatandaşlık anlayışı,
    toplumun heterojenliğini tanıyan
  • 9:58 - 10:01
    ve daha adil bir uygulama
    olduğunu ileri sürer.
  • 10:01 - 10:05
    Toplumsal Tabakalaşma ve Eşitsizlik
    dersiyle ilgili bu programımızda,
  • 10:05 - 10:10
    Vatandaşlık, Eşitsizlikler ve Tabakalaşma
    konusunu ele aldık.
  • 10:10 - 10:12
    Konumuzla ilgili;
  • 10:23 - 10:25
    başlıklarına değindik.
  • 10:26 - 10:30
    Bir başka programda tekrar
    görüşmek dileğiyle hoşçakalın.
Title:
TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve EŞİTSİZLİK - Ünite 5 Konu Anlatımı 1
Description:

more » « less
Video Language:
Turkish
Duration:
10:35

Turkish subtitles

Incomplete

Revisions Compare revisions