YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Polish subtitles

← Najsłynniejszy lekarz starożytnego Rzymu - Ramon Glazov

Get Embed Code
22 Languages

Showing Revision 41 created 11/14/2019 by Marta Grochowalska.

  1. W połowie XVI wieku
  2. młody, utalentowany anatom Andreas
    Vesalius dokonał szokującego odkrycia:
  3. w najsłynniejszych na świecie tekstach
    o anatomii człowieka były błędy.
  4. Nie tylko pomijały wiele
    szczegółów ludzkiego ciała,
  5. ale opisywały też organy
    małp i innych ssaków.
  6. Mimo że Vesalius wiedział, że ma rację,
  7. ogłoszenie tego oznaczałoby
    podważenie autorytetu Galena z Pergamonu,
  8. najsłynniejszego lekarza
    w historii medycyny.
  9. Kim była ta wpływowa postać?
  10. Dlaczego lekarze ponad 1300 lat później
  11. czuli przed nim taki respekt i strach?
  12. Galen, urodzony w 129 roku naszej ery,

  13. opuścił dom jako nastolatek,
  14. żeby zdobywać wiedzę medyczną
    w regionie Morza Śródziemnego.
  15. Powrócił do domu
  16. jako zdolny chirurg z pasją do anatomii
  17. i zamiłowaniem do pokazów.
  18. Chętnie uczestniczył w publicznych
    konkursach anatomicznych,
  19. pragnąc zaimponować kolegom po fachu.
  20. Podczas jednego z pokazów
  21. pozbawił świnię głosu,
    podwiązując jeden z jej nerwów.
  22. W innym wyciął małpie jelita
    i rzucił wyzwanie swoim kolegom,
  23. żeby wstawili je z powrotem.
  24. Kiedy im się nie udało, sam to zrobił.
  25. Te makabryczne wyczyny przyniosły mu
    stanowisko chirurga gladiatorów.
  26. Ostatecznie opuścił arenę,
    żeby zostać osobistym lekarzem
  27. czterech rzymskich cesarzy.
  28. Gdy jego koledzy dyskutowali
    nad symptomami i ich pochodzeniem,

  29. Galen obsesyjnie studiował anatomię.
  30. Był przekonany, że każdy organ
    pełni konkretną funkcję.
  31. Ponieważ rzymskie władze
    zakazały badań na ludzkich zwłokach,
  32. Galen przeprowadził
    niezliczone sekcje zwierząt.
  33. Mimo tych ograniczeń,
  34. gruntowne badania doprowadziły
    go do niezwykle trafnych wniosków.
  35. Jedną z najważniejszych zasług Galena

  36. była obserwacja, że to mózg,
    a nie serce, kontroluje ciało.
  37. Potwierdził swoją teorię,
    otwierając czaszkę żywej krowy.
  38. Naciskając na różne części mózgu,
  39. mógł powiązać dane obszary
    z konkretnymi funkcjami.
  40. Inne eksperymenty pozwoliły mu
    wyróżnić nerwy czuciowe i ruchowe,
  41. dowieść, że nerki produkują mocz
  42. oraz wydedukować, że oddychanie
    kontrolują mięśnie i nerwy.
  43. Jednak te burzliwe eksperymenty
    doprowadziły go też do błędnych wniosków.

  44. Galen nigdy nie pojął,
    że krew stale krąży po ciele.
  45. Myślał, że wątroba ciągle wytwarza
    nową krew na miejsce tej,
  46. która zostaje całkowicie zużyta
    w drodze do organów.
  47. Galen przyczynił się także
    do wzmocnienia pozycji teorii humoralnej.
  48. Wysunięta przez Hipokratesa
    wieki wcześniej,
  49. mylna hipoteza przypisywała przyczynę
    większości problemów medycznych
  50. zaburzeniom równowagi między czterema
    płynami w ciele, zwanymi humorami.
  51. Aby przywrócić ich równowagę,
    lekarze stosowali niebezpieczne zabiegi,
  52. jak upuszczanie krwi czy przeczyszczanie.
  53. Przez błędne rozumienie układu krążenia,
  54. Galen był zagorzałym
    zwolennikiem tych metod,
  55. mimo ich czasem śmiertelnych konsekwencji.
  56. Niestety, ego Galena
    doprowadziło go do przekonania,

  57. że wszystkie jego odkrycia
    są niezwykle ważne.
  58. Pisał rozprawy naukowe na każdy temat:
  59. od anatomii przez odżywianie
    aż po podejście do pacjenta,
  60. skrupulatnie katalogując swoje pisma,
    aby zapewnić ich przetrwanie.
  61. Przez ponad 13 wieków
    obszerna kolekcja dzieł Galena
  62. dominowała we wszystkich
    szkołach medycznych.
  63. Jego teksty stały się podstawą
    dla następnych pokoleń lekarzy,
  64. którzy z kolei pisali nowe rozprawy
    sławiące idee Galena.
  65. Nawet lekarze, którzy dokonywali
    sekcji ludzkich zwłok,
  66. ślepo powtarzali błędy Galena,
  67. mimo jasnych dowodów, że jest inaczej.
  68. Nieliczni na tyle odważni,
    żeby przedstawić odmienne opinie
  69. byli ignorowani albo wyśmiewani.
  70. Przez 1300 lat dorobek Galena
    pozostał nietykalny,

  71. aż renesansowy anatom Vesalius
    opowiedział się przeciwko niemu.
  72. Jako wybitny naukowiec i wykładowca
  73. wpłynął na wielu młodych
    lekarzy swoich czasów.
  74. Ale nawet wtedy
    trzeba było kolejnych stu lat,
  75. żeby powstały dokładne
    opisy przepływu krwi
  76. i kolejnych dwustu, żeby teoria
    humoralna odeszła w przeszłość.
  77. Na szczęście dziś możemy
    czerpać korzyści z odkryć Galena
  78. bez powielania jego błędów.
  79. Jednak płynie z tego równie ważna lekcja.
  80. Nauka ciągle ewoluuje
  81. i dowody powinny być ważniejsze od ego.