YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtitles

← How did plants change our planet? | California Academy of Sciences

Get Embed Code
27 Languages

Showing Revision 7 created 08/27/2019 by Kübra Yağmur Aslanhan.

  1. ♪ (müzik) ♪
  2. Bugün, işim rahat.

  3. Size dünyada en sevdiğim şeyden,

  4. bitkilerden bahsedeceğim,

  5. tam olarak ilk kara bitkilerinden.

  6. Bu, küçücük bitkilerin zamanla dünyayı

  7. kökünden değiştiren
    daha karmaşık bitkilere

  8. yol açması hakkında güzel bir hikaye.

  9. Hadi milyonlarca, milyonlarca
    yıl öncesine gidelim.

  10. Dinazorları görmeyeceğiz, üzgünüm.

  11. Zamanda daha da geri gideceğiz,
    ilk kara bitkilerinin zamanına.

  12. Burada yaşamak istemezdim
    ama kim isterdi ki?

  13. Bu bitkiler isterdi.

  14. Karadaki ilk bitkiler küçüktü.

  15. Kökleri ya da vasküler
    bir sistemleri yoktu.

  16. Bitkiler topraktan suyu almak
    için kökleri kullanır.

  17. Çünkü bu eski bitkilerin kökleri yoktu,

  18. nehir ve göletler gibi, suya

  19. yakın yaşamak zorundaydılar.

  20. Vasküler bir sistem su ve besinlerin bitki

  21. etrafında nasıl taşındığıdır.

  22. Bu su tesisatı olmadan
    bitkiler çok büyüyemez,

  23. çünkü bazı kısımlar su alamayacaktır.

  24. İlk bitkiler bugün gördüğümüz yosunlara
    ve ciğer otlarına benzerdi.

  25. Keza onların gerçek kökleri yok.

  26. Yani birkaç milyon yıl sonra, bitkilerin
    kökleri ve su tesisatları gelişir.

  27. Kökler topraktaki suya ulaşmalarına imkân

  28. sağlayarak, daha yağışlı

  29. bölgelerden uzaklaşmalarına yardım eder.

  30. Köklere su taşıyan borularla,
    bitkiler güneş

  31. ışığı için birbirleriyle
    yarışmaya başladığından

  32. uzadıkça uzayıp büyüyebilirler.

  33. Ve burada hikaye gerçekten ilginçleşiyor.

  34. Bitkiler kök geliştirdikçe, fiziksel

  35. ve kimyasal olarak
    gezegenimizin yüzeyi değişir.

  36. İlk olarak, toprağı oluştururlar.

  37. Kökler yüzeydeki kayalık dışına nüfuz eder

  38. ve derine derine büyüdükçe,

  39. kayayı küçücük küçücük
    parçalara ayırırlar.

  40. Kökler kayayı daha fazla
    parçalayan asit üretmek

  41. için karbondioksit de kullanır.

  42. En sonunda, bitkiler ölür ve
    çürürken, toprağı daha

  43. zengin hale getiren
    besin maddelerini eklerler.

  44. Ancak bu ilk kara
    bitkilerinin yaptıklarının

  45. hepsi bu kadar değil,
    iklimi de etkiliyorlardı.

  46. Bitkiler atmosferden karbondioksiti alır.

  47. Fotosentez yoluyla, bitkiler
    o karbondioksit artı

  48. suyu şeker ve oksijene

  49. dönüştürmek için Güneş'ten
    gelen ışığı kullanır.

  50. Oksijeni tekrar atmosfere salarlar ama

  51. büyümek için şekerden enerji kullanır.

  52. Birçok şeker bitkinin yapısını oluşturan,

  53. esas olarak dokularında emdiği

  54. karbondioksitten karbonu bağlayan

  55. hammade haline gelir.

  56. Bitkiler öldüğünde, yerde çürür ve

  57. karbonu da dahil olmak
    üzere bu bitki materyalinin

  58. bir kısmı toprakta mahsur kalır.

  59. Ama bekleyin, dahası var!

  60. Bitkilerin asit üretmek için
    karbondioksiti nasıl

  61. kullandığını hatırladınız mı?

  62. Bu kayalık toprakla reaksiyona girerek
    daha da fazla karbondioksiti tutuyor.

  63. Atmosferdeki karbondioksit gezegenimizi

  64. ısınmadan korur, böylece havadaki daha

  65. azıyla, gezegen bu süre
    boyunca yavaşça soğur.

  66. Bitkilerin gezegenimizi sonsuza dek
    nasıl büyük ölçüde dönüştürdüğünü

  67. gördünüz mü?

  68. Aslında bu hikayenin çoğu için kanıt var.

  69. Öyle ki, bu bitkiler kadar
    narin ve dayanıksız,

  70. onlardan fosillerimiz var.

  71. Bitki olduklarını nasıl biliyoruz?

  72. Şey çünkü günümüzde hâlâ olan
    bitkilere çok benziyorlar.

  73. Burada yaşayan bir ciğer otuna sahibiz ve

  74. burada da fosillerden
    birinin büyütmesi var.

  75. Böylece bu bize bitkilerin borular
    ve kökler olmadan

  76. gerçekten küçük olduğunu gösteriyor.

  77. Ayrıca bitkiler köklerini ve
    tesisatını geliştirdiğinde,

  78. farklı bölgelerde büyüyebildiler
  79. ve ayrıyeten daha da sağlamlaştılar.

  80. Yani bunun anlamı fosil kaydı daha,
    daha da mı iyi olur demek?

  81. - Mm-hmm.
    - Burada neye bakıyoruz Cindy?

  82. Pekala burada hâlâ nispeten
    küçük olan bir bitkinin fosili var.

  83. İşte saplar ve çok büyük

  84. olmadığını görebiliyorsunuz.

  85. Şimdi, bunu bu genç olanla karşılaştırın.

  86. Bu da bir saptır, aslında

  87. gövdesinin enine kesitidir.

  88. Yani bu bir ağaç, ve

  89. ayrıca üzerinde büyüyen dallarımız var.

  90. Fosilleşmiş toprağımız da var.

  91. Bugün volkanik kayadan toprak
    oluşturan bitkileri görebiliriz.

  92. Bu bilgiyi eski kara bitkilerinin toprağı

  93. nasıl oluşturduğunu
    anlamak için kullanıyoruz.

  94. Aynı zamanda bitkiler büyüdükçe büyürken,

  95. gezegenin sıcaklığı düşmeye başlıyor.

  96. Burada bu yatan eski deniz

  97. organizmalarının kabukları için kanıttır.

  98. Asıl şaşırtıcı olan bilim insanlarının
    bu kabuların oluşturduğu

  99. ortamın sıcaklığı
    gerçekten ölçebilmeleridir.

  100. Ve aynı şeyi fosil
    topraklarla da yapabiliriz.

  101. Bitkilerin gezegenimizi sonsuza dek nasıl
    büyük ölçüde dönüştürdüğünü gördünüz mü?

  102. Teşekkürler bitkiler!

  103. ♪ (yumuşak müzik) ♪