YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Georgian subtitles

← How did plants change our planet? | California Academy of Sciences

Get Embed Code
30 Languages

Showing Revision 1 created 12/09/2019 by Mariam Shonia.

  1. ♪ (მუსიკა) ♪
  2. დღეს, ჩემი სამუშაო ძალიან იოლია.
  3. უნდა გითხრათ ჩემთვის უსაყვარლესი
    რამის შესაებ, მცენარეებზე,
  4. ყველაზე პირველი ხმელეთის
    მცენარეებზე, უფრო კონკრეტულად.
  5. საყვარელი ისტორიაა თუ როგორ
    იცვლებიან დროთა განმავლობაში
  6. პაწაწინა მცენარეები უფრო რთული
    აგებულების მცენარეებად.
  7. რამაც მსოფლიო შეცვალა, ძირითადად.
  8. მოდით დავბრუნდეთ უკდან
    მილიონობით წლით.
  9. ბოდიშით მაგრამ დინოზავრებს ვერ დავინახავთ.
  10. ჩვენ უკან ვბრუნდებით იმ დროში, როცა
    პირველი ხმელეთის მცენარეები არსებობდნენ
  11. არ ვისურვებდი, რომ იქ მეცხოვრა,
    თუმცა მოუნდება კი ვინმეს?
  12. ამ მცენარეებს მოუნდებოდათ.
  13. პირველი მცენარეები
    ხმელეთზე იწვნენ პაწაწინები.
  14. მათ არ ქონდათ ფესვები და
    სისხმღარღვოვანი სისტემა.
  15. მცენარეები ფესვს იყენებენ
    მიწიდან წყლის ამოსაღებად.
  16. რადგან ამ ადრეულ მცენარეებს
    არ ქონდათ ფესვები,
  17. მათ წყალთან ახლოს ცხვორება უწევდათ.
  18. როგორიცაა მაგალითად
    მდინარეები ან გუბურები.
  19. სისხლძარღვოვანი სისტემა არის თუ როგორ
    გადაადგილდება წყალი და საკვები მცენარეში.
  20. ამ მილების გარეშე, მცენარეების
    ვერ გაიზრდებიან დიდი ზომის,
  21. რადგან ზოგი მცენარე წყალს ვერ მიიღებს.
  22. პირველი მცენარეები ძალიან
    ჰგავდათ დღევანდელ ხავსებს.
  23. მათაც არ აქვთ ფესვები.
  24. მაშ, მილიონობით წლის წინ, მცენარეებს
    ჩამოუყალიბდათ ფესვები და მილები.
  25. ფესვები მათ ეხმარება, რომ წყალთან
    ქონდეს წვდომა ნიადაგში.
  26. დაეხმაეოს მათ, რომ გადაადგილდნენ
    უფრო ტენიან ადგილას.
  27. ღეროს მილებში წყლის მოძრაობა,
  28. მცენარეს ზრდის უფრო მაღალს,
  29. როგორც კი ისინი იწყებენ
    მეტოქეობას სინათლისათვის.
  30. და აქ არის ყველაზე
    საინტერესო ამბის ნაწილი.
  31. როგორც კი მცენარეებს ფესვები უყალიბდებათ,
  32. ისინი ფიზიკურად და ქიმიურად
    ცვლიან ჩვენი პლანეტის ზედაპირს.
  33. პირველ რიგში, ისინი ქმნიან ნიადაგს.
  34. ფესვები აღწევს ძლიერ ზედაპირამდე,
  35. და როგორ კი ისინი უფრო და უფრო
    ღრმად იზრებიან,
  36. ისინი ქვას ტეხავენ მიწაში
    პატარ-პატარა ნაწილებად.
  37. ფესვები აგრეთვე იყენებენ ნახშირორჟანგს
    მჟავის წარმოსაქმნელად
  38. რომელიც კიდევ უფრო
    შლის კლდოვან ზედაპირს.
  39. საბოლოოდ, როცა მცენარე წყვეტს სიცოცხლეს,
    ისინი საკვებს ამატებენ,
  40. ნიადაგს უფრო ნიყიერს ხდიან.
  41. მაგრამ ეს ის არ არის რასაც წინანდელი
    ხმელეთის მცენარეები აკეთებდნენ,
  42. ისინც ახდენენ კლიმატზე ზეგავლენას.
  43. მცენარეები ატმოსფეროდან
    იღებენ ნახშირორჟანს.
  44. ფოპოსინთეზისათვის, მცენარეები
    იყენებენ მზის სინათლეს,
  45. რათა გარდაქმნან ნახშირორჟანგი და აგრეთვე
    წყალი შაქრად და ჟანგბადად.
  46. ისინი ჟანგბადს უკანვე
    აბრუნებენ ატმოსფეროში.
  47. თუმცა ისინი შაქრისგან
    იღებენ ენერგიას.
  48. ბევრი შაქარი უმი მატერია ხდება
  49. რომელიც ქმნის მცენარის სტრუქტურას.
  50. ნახშირბადის დაბლოკვა
    კი ნახშირორჟანგისგან
  51. შთანთქავს მის ქსოვილს.
  52. როცა მცენარე კვდება,
    ის მიწაზე ლპება
  53. და ზოგი რამ მცენარის ნივთიერებიდან,
    ნახშირბადის ჩათვლით
  54. ნიადაგში ხვდება.
  55. თუმცა მოიცადეთ, კიდევ ბევრი რამაა!
  56. გახსოვთ როგორ იყენებდნენ მცენარეები
    ნახშირორჟანგს მჟავის წარმოსაქმნელად?
  57. კარგით, იგი რეაგირებს კლდოვან მიწასთან,
    უფრო მეტ ნახშირორჟანგს ისრუტავს.
  58. ნახშირორჟანგი ათბობს ჩვენს პლანეტას,
  59. ასე რომ, მისი ნაკლებობა ჰაერში,
  60. იწვევს პლანეტის გაციებას.
  61. ხედავთ როგორ რადიკალურად
    შეცვალეს მცენარეებმა ჩვენი პლანეტა?
  62. სხვათაშორის ჩვენს ამის ბევრი
    დამადასტურებელი ფაქტი გვაქვს.
  63. მიუხედავად იმირა, რომ ეს მცენარეები
    ძალიან სუსტები და მტვრევადები იყვნენ,
  64. ჩვენ გვაქვს მათი ნამარხები.
  65. საიდან ვიცით რომ ისინი მცენარეებია?
  66. კარგით, თუნდაც იმიტომ, რომ ისინი ძალიან
    ემსგავსებიან დღევანდელ მცენარეებს.
  67. ჩვენს გვაქვს ცოცხალი ხავსი,
  68. და აქ არის ერთ-ერთი
    ნამარხის ხოტბა.
  69. სწორედ ეს გვეუბნება, რომ მცენარეები იყვნენ
    ძალიან პატარები,
  70. მილებისა და ფესვების გარეშე.
  71. როცა მცენარეებს განუვითარდათ
    ფესვები და მილები,
  72. მათ უკვე შეეძლოთ სხვა და სხვა ადგილებში
    განთავსება და ისინ უფრო მტკიცენი გახდნენ.
  73. ეს იმას ნიშნავს, რომ ნამარხები
    უფრო და უფრო უკეთესი ხდება.
  74. - მმმმმმ.
    - აქ რას ვეძებთ, სინდი?
  75. კარგით, აქ გვაქვს მცენარის ნამარხი
    რომელიც საგრძნობლად პატარა იყო.
  76. აქ არიან ღეროები,
  77. და ხედავ, რო ისინი ძალიან
    დიდები არ იზრდებოდნენ?
  78. ახლა, შევადაროთ ეს უფრო ახალს.
  79. ესეც ღეროა.
  80. ეს გადამკვეთი ნაწილია მის
    ფესვებსა და მხებს შორის.
  81. ეს კი იყო ხე,
  82. და ჩვენ გვაქვს აგრეთვე ტოტებუ რომლებიც
    ამაზე გაიზარდნენ, აი აქ.
  83. ჩვენ გადმონაშთული მიწაც კი გვაქვს.
  84. და შეგვიძლია ვნახოთ მცენარეები, რომლებიც
    ვულკანის კლდოვან ადგილებში იზრდებიან.
  85. შეგვიძლია ეს ინფორმაცია გამოვიყენოთ
    იმის გასაგებას,
  86. თუ როგორ შექმნეს ადრეულმა
    ხმელეთის მცენარეებმა მიწა.
  87. ამავე დროს, როცა მცენარეები უფრო
    და უფრო იზრდებიან,
  88. პლანეტის ტემპერატურა ეცემა.
  89. ეს არის ერთ-ერთი მტკიცებულება
  90. რომელიც უძველესი წყალში მცხოვრების
    ნიჟარაშია განთავსებული.
  91. შთამბეჭდავია ის, რომ მეცნიერებს
    შეუძლიათ ტემპერატურის გაზომვა
  92. იმ გამოსი სადაც ეს ნიჟარები წარმოიქმნა.
  93. და იგივეს გაკეთება შეგვიძლია მიწისთვისაც.
  94. ხედავთ, როგორ რადიკალურად შეცვალა
    მცენარეებმა ჩვენი პლანეტა სამუდამოდ?
  95. მადლობა მცენარეებს.
  96. ♪ (წყნარი მუსიკა) ♪