Return to Video

Rdzenna wiedza łączy siły z nauką, by rozwiązać problem zmian klimatu

  • 0:01 - 0:07
    Myślę, że wszyscy
    macie smartfona albo iPhone'a,
  • 0:07 - 0:11
    a dzisiejszego ranka
    pewnie sprawdziliście pogodę,
  • 0:11 - 0:14
    jeżeli ma padać - weźmiecie parasol,
  • 0:14 - 0:18
    jeżeli będzie słońce - ciemne okulary,
  • 0:18 - 0:21
    a jeśli ma być zimno - dodatkowe okrycie.
  • 0:22 - 0:28
    Informacje są czasem dobre, czasem złe.
  • 0:28 - 0:30
    Powiem wam,
  • 0:30 - 0:34
    że moją najlepszą aplikacją
    jest moja babcia.
  • 0:34 - 0:36
    (Śmiech)
  • 0:37 - 0:39
    Nazywa się Mamadda.
  • 0:39 - 0:43
    Powie ci nie tylko, jaka będzie pogoda,
  • 0:43 - 0:46
    ale może przewidzieć,
    czy w ciągu następnych 12 miesięcy
  • 0:46 - 0:51
    będzie dobra pora deszczowa, czy nie.
  • 0:51 - 0:55
    Wystarczy jej obserwacja otoczenia,
  • 0:55 - 0:58
    obserwacja kierunku wiatru,
  • 0:58 - 1:00
    pozycji chmur,
  • 1:00 - 1:01
    migracji ptaków,
  • 1:02 - 1:03
    rozmiaru owoców,
  • 1:03 - 1:05
    czy kwiatów roślin.
  • 1:05 - 1:11
    Wystarczy jej obserwacja zachowania bydła.
  • 1:12 - 1:16
    W ten sposób lepiej zna
    pogodę i ekosystem,
  • 1:16 - 1:18
    w którym żyje.
  • 1:19 - 1:24
    Jestem ze społeczności pasterskiej,
  • 1:24 - 1:25
    która hoduje bydło.
  • 1:25 - 1:27
    Jesteśmy nomadami.
  • 1:27 - 1:30
    Przenosimy się z jednego miejsca na drugie
  • 1:30 - 1:32
    w poszukiwaniu wody i pastwisk.
  • 1:32 - 1:38
    Możemy się przenieść w ciągu roku
    o tysiąc kilometrów.
  • 1:40 - 1:46
    Takie życie pozwala nam żyć
    w harmonii z ekosystemem.
  • 1:47 - 1:48
    Rozumiemy się nawzajem.
  • 1:49 - 1:53
    Dla nas natura jest supermarketem,
  • 1:53 - 1:55
    gdzie można zdobyć pożywienie,
  • 1:55 - 1:56
    wodę.
  • 1:56 - 2:00
    To nasza apteka z leczniczymi roślinami.
  • 2:00 - 2:02
    To nasza szkoła,
  • 2:02 - 2:05
    gdzie uczymy się, jak chronić naturę
  • 2:06 - 2:10
    i jak otrzymać w zamian to,
    czego nam potrzeba.
  • 2:10 - 2:12
    Ale wraz z wpływem zmian klimatu
  • 2:14 - 2:18
    doświadczamy innego wpływu.
  • 2:20 - 2:22
    Mój lud
  • 2:23 - 2:28
    ma jedną z pięciu
    najczystszych wód w Afryce.
  • 2:28 - 2:30
    To jezioro Czad.
  • 2:31 - 2:34
    Kiedy urodziła się moja matka,
  • 2:34 - 2:41
    jezioro Czad miało 25 000 km kwadratowych.
  • 2:41 - 2:47
    Kiedy ja się urodziłam, 30 lat temu,
    było to 10 000 km kwadratowych.
  • 2:47 - 2:50
    A w tym momencie
  • 2:50 - 2:55
    to tylko 1 200 km kwadratowych.
  • 2:55 - 3:00
    90% procent wody wyparowało, zniknęło.
  • 3:01 - 3:04
    Obecnie ponad 40 milionów ludzi
  • 3:04 - 3:08
    mieszka wokół jeziora i polega na nim.
  • 3:08 - 3:10
    To pasterze.
  • 3:10 - 3:11
    Rybacy.
  • 3:11 - 3:14
    A także rolnicy.
  • 3:14 - 3:17
    Nie polegają na comiesięcznej pensji.
  • 3:17 - 3:19
    Polegają na opadach deszczu.
  • 3:19 - 3:22
    Polegają na uprawach
  • 3:22 - 3:25
    albo na pastwiskach dla trzód.
  • 3:27 - 3:29
    Zasoby się zmniejszają.
  • 3:29 - 3:34
    Wiele grup walczy o dostęp do wody.
  • 3:34 - 3:37
    Kto przyjdzie pierwszy - wygrywa,
  • 3:37 - 3:41
    pozostali muszą walczyć do śmierci.
  • 3:43 - 3:48
    Zmiany klimatyczne wpływają na otoczenie,
  • 3:48 - 3:51
    zmieniając życie społeczne,
  • 3:52 - 3:58
    ponieważ rola mężczyzn i kobiet
    w tym regionie jest inna.
  • 3:58 - 4:02
    Mężczyzna musi nakarmić rodzinę,
  • 4:02 - 4:04
    zadbać o krewnych i sąsiadów.
  • 4:04 - 4:06
    Jeśli nie może tego zrobić,
  • 4:08 - 4:10
    cierpi jego godność.
  • 4:13 - 4:16
    Nie da się jej niczym zastąpić.
  • 4:18 - 4:24
    Zmiany klimatyczne zabierają nam mężczyzn.
  • 4:24 - 4:25
    To migracja.
  • 4:26 - 4:32
    Migrują do wielkiego miasta,
    gdzie pozostają od 6 do 12 miesięcy,
  • 4:32 - 4:36
    pracują i wysyłają pieniądze.
  • 4:37 - 4:38
    Jeśli ich tam nie dostali,
  • 4:38 - 4:41
    muszą przepłynąć Morze Śródziemne
  • 4:41 - 4:44
    i migrować do Europy.
  • 4:44 - 4:48
    Niektórzy tam giną,
    ale to ich nie powstrzymuje.
  • 4:51 - 4:53
    Oczywiście jest to smutne
    dla kraju gospodarzy,
  • 4:53 - 4:55
    kraju rozwiniętego,
  • 4:56 - 4:59
    który musi zaadaptować się
    na przyjęcie imigrantów.
  • 5:01 - 5:04
    Ale co z tymi, którzy pozostają,
  • 5:04 - 5:09
    z kobietami i dziećmi, które muszą
    odgrywać rolę mężczyzn,
  • 5:09 - 5:10
    rolę kobiet,
  • 5:10 - 5:12
    które muszą zapewnić
  • 5:12 - 5:16
    jedzenie, zdrowie całej rodziny,
  • 5:16 - 5:18
    dzieci oraz ludzi starszych?
  • 5:19 - 5:24
    Uważam te kobiety za bohaterki,
  • 5:26 - 5:30
    bo są innowatorkami, rozwiązują problemy,
  • 5:31 - 5:34
    zmieniają te niewielkie zasoby
  • 5:34 - 5:37
    w coś wielkiego dla społeczności.
  • 5:37 - 5:39
    To są moi ludzie.
  • 5:40 - 5:46
    Używamy tradycyjnej wiedzy,
  • 5:46 - 5:51
    by uzyskać to,
    co potrzebne do przetrwania.
  • 5:53 - 5:57
    Nasza wiedza nie ogranicza się
    tylko do naszych społeczności.
  • 5:57 - 6:02
    Istnieje po to, by dzielić się nią
    z wszystkimi, którzy z nami żyją.
  • 6:02 - 6:05
    Ludność tubylcza z całego świata
  • 6:05 - 6:09
    ratuje 80% światowej bioróżnorodności.
  • 6:10 - 6:12
    Mówią o tym naukowcy.
  • 6:14 - 6:16
    Tubylcze ludy w Amazonii,
  • 6:17 - 6:23
    mają najbardziej wszechstronny ekosystem,
    lepszy niż park narodowy.
  • 6:24 - 6:27
    Tubylcze ludy z Pacyfiku,
  • 6:27 - 6:30
    babcia i dziadek,
  • 6:30 - 6:36
    wiedzą, gdzie szukać jedzenia
    po uderzeniu huraganu.
  • 6:37 - 6:41
    Wiedza naszych ludów
  • 6:41 - 6:45
    pomaga i nam, i innym
  • 6:45 - 6:47
    przetrwać wpływ zmian klimatycznych.
  • 6:47 - 6:49
    Świat przegrywa.
  • 6:49 - 6:54
    Straciliśmy już 60% gatunków,
  • 6:54 - 6:56
    i procent ten rośnie każdego dnia.
  • 6:57 - 7:02
    Pewnego dnia zabrałam
    do mojej wioski naukowca.
  • 7:02 - 7:08
    Powiedziałam: "Przekazujecie
    prognozy pogody przez TV i radio,
  • 7:09 - 7:11
    a może odwiedzicie mój lud?".
  • 7:11 - 7:13
    I wtedy przyszli,
  • 7:14 - 7:16
    rozsiedli się,
  • 7:16 - 7:20
    nagle, jako że jesteśmy nomadami,
    zaczęliśmy się pakować,
  • 7:20 - 7:23
    a oni pytają:, "Czy się przenosimy?".
  • 7:23 - 7:26
    Ja na to: "Nie przenosimy się.
    Będzie padało".
  • 7:26 - 7:30
    Mówią: "Przecież nie ma chmur.
    Skąd wiesz, że będzie padało?".
  • 7:30 - 7:33
    My na to: "Tak, będzie padać".
    Spakowaliśmy rzeczy.
  • 7:33 - 7:37
    Nagle lunęło jak z cebra,
  • 7:37 - 7:41
    a my patrzyliśmy, jak naukowcy
    biegają dookoła, chowają się pod drzewami
  • 7:41 - 7:43
    i chronią swój sprzęt.
  • 7:43 - 7:44
    My dawno spakowaliśmy nasz.
  • 7:44 - 7:46
    (Śmiech)
  • 7:47 - 7:51
    Po deszczu rozpoczęła się
    poważna dyskusja.
  • 7:51 - 7:54
    Zapytali: "Skąd wiecie
    kiedy będzie padało?".
  • 7:55 - 7:59
    Powiedzieliśmy: "Staruszka zauważyła,
  • 7:59 - 8:02
    że owady chowają jajeczka do domków,
  • 8:02 - 8:06
    i choć owady nie mówią i nie oglądają TV,
  • 8:06 - 8:11
    wiedzą, jak przewidzieć zagrożenie,
    by ochronić przyszłe pokolenia,
  • 8:11 - 8:13
    jak chronić pożywienie.
  • 8:13 - 8:16
    To znaczy, że będzie padać
  • 8:16 - 8:19
    za maksimum parę godzin".
  • 8:19 - 8:20
    Wtedy to oni stwierdzili:
  • 8:20 - 8:23
    "My mamy wiedzę,
  • 8:23 - 8:29
    ale nie łączymy wiedzy ekologicznej
    z wiedzą na temat pogody".
  • 8:30 - 8:33
    Wtedy zaczęłam pracować
  • 8:33 - 8:38
    z meteorologami i moimi wspólnotami,
  • 8:38 - 8:42
    żeby dzięki lepszym informacjom
    pomóc w adaptacji do zmian klimatu.
  • 8:45 - 8:51
    Uważam, że jeśli połączymy razem
    posiadane systemy wiedzy:
  • 8:51 - 8:54
    naukę, technologię,
  • 8:54 - 8:56
    i tradycyjną wiedzę,
  • 8:56 - 9:01
    możemy dać z siebie wszystko,
    żeby chronić nasze ludy,
  • 9:01 - 9:03
    chronić naszą planetę,
  • 9:03 - 9:06
    odbudować ekosystem, który tracimy.
  • 9:07 - 9:09
    Robiłam to też w inny sposób.
  • 9:10 - 9:14
    Używałam narzędzi, które bardzo kocham.
  • 9:14 - 9:18
    Nazywa się je trójwymiarowym
    mapowaniem partycypacyjnym:
  • 9:18 - 9:23
    nazywa się tak,
    bo zbiera kobiety, mężczyzn,
  • 9:23 - 9:25
    młodych, starych,
  • 9:26 - 9:29
    różne pokolenia.
  • 9:29 - 9:32
    Używając wiedzy opartej na nauce,
  • 9:32 - 9:35
    społeczność zbiera się i tworzy taką mapę.
  • 9:35 - 9:38
    Wyliczają całą naszą wiedzę o tym,
  • 9:38 - 9:42
    gdzie jest święty las, źródło wody,
  • 9:42 - 9:44
    korytarz,
  • 9:44 - 9:48
    którym przemieszczamy się
    w danej porze roku.
  • 9:50 - 9:54
    Te narzędzia są wspaniałe,
    bo budują umiejętności kobiet.
  • 9:54 - 9:57
    W naszej wspólnocie
  • 9:57 - 9:59
    kobiety i mężczyźni
    nie mogą siedzieć razem.
  • 9:59 - 10:01
    Tylko mężczyźni mówią,
  • 10:01 - 10:04
    kobiety trzymają się z tyłu.
  • 10:04 - 10:06
    Nie są tam po to, by podejmować decyzje.
  • 10:06 - 10:10
    Kiedy mężczyźni wszystko już wykombinują,
  • 10:10 - 10:13
    kobiety chcą przyjść zobaczyć.
  • 10:13 - 10:15
    Oni na to: "Jasne",
  • 10:15 - 10:17
    bo już podjęli pierwsze kroki.
  • 10:17 - 10:18
    (Śmiech)
  • 10:18 - 10:20
    Wtedy przychodzą kobiety,
  • 10:20 - 10:23
    patrzą na mapę i mówią "Nie".
  • 10:23 - 10:24
    (Śmiech)
  • 10:24 - 10:25
    "To jest źle.
  • 10:25 - 10:29
    Tutaj zbieram rośliny lecznicze.
    Tutaj zbieram rośliny do jedzenia.
  • 10:29 - 10:30
    Tutaj zbieram..."
  • 10:30 - 10:33
    Zmieniłyśmy pewne rzeczy na mapie,
  • 10:33 - 10:34
    a potem wezwałyśmy mężczyzn.
  • 10:35 - 10:37
    Wtedy oni myślą o słowach kobiet.
  • 10:37 - 10:39
    Kiwają głowami.
  • 10:39 - 10:41
    "Mają rację. Mają rację.
  • 10:41 - 10:43
    Mają rację".
  • 10:43 - 10:46
    W ten sposób buduje się możliwości kobiet,
  • 10:46 - 10:48
    dając im głos
  • 10:48 - 10:50
    w tym mapowaniu trójwymiarowym.
  • 10:50 - 10:52
    Kobiety posiadają szczegółową wiedzę,
  • 10:52 - 10:55
    która może pomóc wspólnocie w adaptacji.
  • 10:55 - 10:58
    Mężczyźni mają wiedzę ogólną.
  • 10:58 - 11:01
    Kiedy to połączyć,
  • 11:01 - 11:05
    mapa pomoże im w dyskusji,
  • 11:05 - 11:08
    ale też pomoże ograniczyć konflikt
    między społecznościami,
  • 11:08 - 11:10
    uzyskać dostęp do zasobów,
  • 11:10 - 11:12
    lepiej dzielić te zasoby,
  • 11:12 - 11:13
    odnawiać je
  • 11:15 - 11:17
    i zarządzać nimi długoterminowo.
  • 11:20 - 11:23
    Nasza wiedza jest bardzo użyteczna.
  • 11:23 - 11:25
    Wiedza rdzennych ludów
  • 11:25 - 11:29
    jest kluczowa dla naszej planety.
  • 11:29 - 11:33
    Jest kluczowa dla wszystkich ludzi.
  • 11:34 - 11:40
    Wiedza naukowa została
    odkryta 200 lat temu,
  • 11:40 - 11:42
    technologia 100 lat temu,
  • 11:42 - 11:47
    ale wiedza rdzennych ludów to tysiące lat.
  • 11:48 - 11:51
    Dlaczego nie połączyć ich razem,
  • 11:51 - 11:54
    połączyć te trzy gałęzie wiedzy
  • 11:54 - 11:57
    i dać większą odporność ludziom,
  • 11:57 - 12:02
    którzy cierpią na skutek zmian klimatu?
  • 12:02 - 12:04
    W tym momencie nie chodzi tylko
    o kraje rozwijające się.
  • 12:04 - 12:06
    Chodzi także o kraje rozwinięte.
  • 12:06 - 12:10
    Widzieliśmy huragan.
    Widzieliśmy powodzie.
  • 12:10 - 12:13
    Widzieliśmy ogień, nawet tu w Kalifornii.
  • 12:13 - 12:16
    Cała ta wiedza musi się połączyć.
  • 12:16 - 12:18
    Potrzebujemy ludzi w centrum.
  • 12:18 - 12:21
    Musimy także wpłynąć na osoby decyzyjne,
  • 12:21 - 12:22
    naukowcy powiedzą im,
  • 12:23 - 12:25
    my także im powiemy
  • 12:25 - 12:28
    i my mamy tę wiedzę.
  • 12:28 - 12:31
    Mamy 10 lat, by to zmienić.
  • 12:32 - 12:34
    Dziesięć lat to tyle co nic,
  • 12:34 - 12:36
    więc musimy działać wspólnie
  • 12:36 - 12:39
    i musimy działać już teraz.
  • 12:39 - 12:40
    Dziękuję.
  • 12:40 - 12:44
    (Brawa)
Title:
Rdzenna wiedza łączy siły z nauką, by rozwiązać problem zmian klimatu
Speaker:
Hindou Oumarou Ibrahim
Description:

By poradzić sobie z tak wielkim problemem jak zmiany klimatu, potrzebujemy
zarówno nauki jak i wiedzy rdzennych plemion, jak twierdzi aktywistka ds. środowiska Hindou Oumarou Ibrahim.
W swej ujmującej prelekcji dzieli się tym, jak jej nomadyczna społeczność w Czadzie współpracuje z naukowcami, by odbudować zagrożony ekosystem oraz oferuje porady, jak tworzyć odporniejsze wspólnoty.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
13:00

Polish subtitles

Revisions