Polish subtitles

← Pokój Mary: Eksperyment myśli filozoficznej - Eleanor Nelsen

Get Embed Code
29 Languages

Showing Revision 14 created 11/12/2017 by Marta Konieczna.

  1. Wyobraźcie sobie wybitną
    neurobiolog o imieniu Mary.
  2. Mary żyje w czarno-białym pokoju,
  3. czyta tylko czarno-białe książki,
  4. a obrazy na ekranach jej urządzeń
    są wyłącznie czarno-białe.
  5. Choć nigdy nie widziała żadnego koloru,
    Mary jest ekspertką od widzenia barwnego
  6. i wie o tym zjawisku wszystko
    od strony biologicznej i fizycznej.
  7. Wie, jak różne częstotliwości światła
  8. stymulują trzy rodzaje czopków w siatkówce
  9. i jak impulsy elektryczne
  10. wędrują wzdłuż
    nerwu optycznego do mózgu.
  11. Tam tworzą wzory aktywności nerwowej,
  12. które odpowiadają milionom kolorów
    rozpoznawalnych dla większości ludzi.
  13. Teraz wyobraźcie sobie,
  14. że pewnego dnia czarno-biały
    ekran Mary ulega awarii
  15. i jabłko okazuje się kolorowe.
  16. Po raz pierwszy
  17. Mary może doświadczyć czegoś,
    o czym wiedziała od lat.
  18. Czy dowiedziała się czegoś nowego?
  19. Jest coś, o czym wcześniej nie wiedziała?
  20. Filozof Frank Jackson zaproponował
    eksperyment myślowy
  21. "Pokój Mary" w 1982 roku.
  22. Twierdził, że jeśli Mary wie
    wszystko o widzeniu barwnym,
  23. a mimo to zobaczenie koloru
    wciąż uczy ją czegoś nowego,
  24. to stany umysłu,
    takie jak percepcja koloru,
  25. nie mogą być całkowicie opisane
    fizycznymi faktami.
  26. Eksperyment myślowy "Pokój Mary"
  27. opisuje to, co naukowcy
    nazywają "argumentem z wiedzy".
  28. Według niego istnieją
    niefizyczne właściwości i wiedza,
  29. które mogą zostać odkryte tylko
    przez świadome doświadczenie.
  30. Argument z wiedzy zaprzecza fizykalizmowi,
  31. mówiącemu, że wszystko,
    włącznie ze stanami umysłu,
  32. ma fizyczne wyjaśnienie.
  33. Większości słuchających historii Mary
  34. wydaje się oczywiste, że widzenie barwy
  35. to coś zupełnie innego
    niż uczenie się o tym.
  36. Musi istnieć jakaś właściwość
    widzenia barwnego,
  37. która przekracza fizyczny opis.
  38. Argument z wiedzy nie odnosi się
    tylko do widzenia barw.
  39. Pokój Mary to przykład
    świadomego doświadczenia.
  40. Jeśli nauki fizyczne nie mogą całkowicie
    wytłumaczyć widzenia barwnego,
  41. może nie do końca mogą wytłumaczyć
    też inne doświadczenia świadomości.
  42. Możemy znać każdy fizyczny szczegół
  43. budowy i funkcji czyjegoś mózgu,
  44. ale wciąż nie być w stanie zrozumieć,
    jak to jest być tą osobą.
  45. Te nieopisywalne doświadczenia
    mają właściwości zwane qualia,
  46. subiektywne właściwości, których nie można
    dokładnie opisać albo zmierzyć.
  47. Dla każdej osoby qualia są unikalne,
  48. jak wysypka,
  49. zakochanie się
  50. czy znudzenie.
  51. Fizyczne fakty nie mogą
    ich do końca wytłumaczyć.
  52. Filozofowie zainteresowani
    sztuczną inteligencją
  53. używają argumentu wiedzy
  54. do stwierdzenia,
    że odtworzenie stanu fizycznego
  55. niekoniecznie wytworzy
    odpowiedni stan umysłu.
  56. Innymi słowy,
  57. zbudowanie komputera imitującego
    funkcję każdego neuronu ludzkiego mózgu
  58. niekoniecznie stworzy świadomy
    skomputeryzowany mózg.
  59. Nie wszyscy filozofowie zgadzają się,
    że ten eksperyment ma sens.
  60. Niektórzy sądzą, że rozległa wiedza
    Mary o widzeniu barwnym
  61. mogłaby pozwolić jej wytworzyć
    taki sam stan umysłu,
  62. jak przy faktycznym patrzeniu na kolor.
  63. Awaria obrazu nie pokazałaby
    niczego nowego.
  64. Według innych wiedza Mary
    nigdy nie była kompletna,
  65. bo oparto ją tylko
    na tych fizycznych faktach,
  66. które można przekazać słownie.
  67. Po latach
  68. Jackson całkowicie zmienił
    stosunek do swojego eksperymentu.
  69. Uznał, że nawet doświadczenie
    widzenia czerwieni przez Mary
  70. to wciąż wydarzenie fizyczne w mózgu,
    które można zmierzyć,
  71. i które nie wykracza
    poza fizyczne wyjaśnienie.
  72. Wciąż brak jasnej odpowiedzi na pytanie,
  73. czy Mary dowiaduje się czegoś nowego,
  74. kiedy patrzy na jabłko.
  75. Czy istnieją fundamentalne
    ograniczenia naszej wiedzy o czymś,
  76. czego nie możemy doświadczyć?
  77. Czy oznaczałoby to,
    że istnieją aspekty wszechświata,
  78. których nie jesteśmy w stanie pojąć?
  79. Może nauka i filozofia pozwolą
    pokonać ograniczenia naszego umysłu?