Turkish subtitles

← Bilgi Çağı'nda silah ne olabilir?

Get Embed Code
24 Languages

Showing Revision 4 created 12/09/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Birkaç yıl önce
  2. tanıdığım bir Amerikalı savunma danışmanı
  3. Özbekistan'a yaptığı bir geziden bahsetti.
  4. Buradaki rolü, Özbek hükûmetinin
    kendi vatandaşlarını
  5. gözetlemek için kullanabileceği
    teknolojinin satılmasına yardımcı olmaktı.
  6. Sonunda Özbek hükûmetine sunduğu
  7. pazarlama materyalini benimle paylaştı.
  8. Parlak bir broşürde yalnızca telefon
    görüşmelerini engelleyemeyen,
  9. aynı zamanda arayan kişiyi,
  10. kullandıkları telefon numarasına
    bakılmaksızın
  11. benzersiz ses izlerine göre tanımlayan
  12. ve coğrafi konumlarını tam olarak
    belirleyen bir teknoloji bulunuyordu.
  13. Bu, yıllardır silah ticaretiyle
    uğraşan bir adam.

  14. Gizli anlaşmalar yapan Hollywood tipi
    bir silah kaçakçısı değildi.
  15. O sadece silahlarını yurt dışına
    satmaya yardımcı olmak için
  16. meşru Batılı şirketlerle
    çalışan bir adamdı.
  17. Ancak bu tür bir teknolojiyi
    pazarlamaktan rahatsız olmadı.
  18. Onun için bu, silah ticaretindeki
    bir sonraki adımdı.
  19. Mesela Irak'a silah satmaktan daha kolaydı
  20. çünkü çoğu silah satışında olacağı gibi
  21. ABD Dışişleri Bakanlığından
    bir ihracat lisansı gerektirmiyordu.
  22. Görünüşe göre bu gözetleme araçları
    neredeyse tamamen kaçak
  23. çünkü bugün itibariyle
    silah olarak tanımlanmıyorlar.
  24. Ama olmalılar ve onları bu şekilde
    düzenlememiz gerekiyor.
  25. Son yirmi yılı askeri
    ve istihbarat dünyasının

  26. yeni bilim ve teknolojinin gelişimini
  27. nasıl teşvik ettiğine bakarak
    geçirmiş bir gazeteciyim.
  28. Yeni silahların ortaya çıkışını
    takip ettim
  29. ve şirketler bu silahları yurt dışında
  30. pazarlamaya başladığında
    ne olacağını araştırdım.
  31. Ama bilgi çağında silah ne olabilir?
  32. Silahlı insansız hava araçlarının,
  33. füzelerin ve bombaların
    silah olduğunu biliyoruz
  34. ancak Dışişleri Bakanlığı aslında
  35. geniş teknoloji kategorilerini
    silah olarak sınıflandırıyor.
  36. Bir oşinografik araştırma gemisiyle
    yurt dışına giden bir bilim insanı,

  37. en son çıkmış gece görüş
    gözlüklerini mi almak istiyor?
  38. Dışişleri Bakanlığına göre bu,
    potansiyel olarak bir silah.
  39. Neden?
  40. Çünkü gece görüş gözlüğü bugün
    dünyanın her yerindeki bilim insanları
  41. ve avcılar tarafından kullanılsa da,
  42. ilk olarak ordu için
    geliştirilmiş bir kabiliyetti.
  43. Yine de, otoriter bir rejimin

  44. kendi vatandaşları, muhalifler,
    gazeteciler hakkında
  45. casusluk yapmak için kullanabileceği
    gözetleme araçları,
  46. bugün ABD hükûmetine göre bir silah değil.
  47. Yine de bu gözetim araçları,
  48. büyüyen gizli multi milyar dolarlık
    bir endüstrinin parçası.
  49. Bu casus pazarının doğuşu,

  50. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatından
    sadece birkaç km uzakta,
  51. Virginia'nın kuzeyindeki bir Hilton otele,
    yaklaşık 18 yıl öncesine dayanıyor.
  52. Çoğunluğu siyah takımlı erkeklerden
    oluşan birkaç düzine insan,
  53. ISS World'ün mütevazı adıyla
  54. bir konferans için 2002 baharında
    bir araya geldi.
  55. İlk bakışta, bu konferans
    muhtemelen Washington, DC
  56. çevresinde gerçekleşen
    düzinelerce etkinliğe benziyordu.
  57. Ama bu etkinlik eşsizdi.
  58. ISS, İstihbarat Destek Sistemleri
    anlamına gelir
  59. ve orada bulunan kişiler,
  60. özel iletişimi gözetlemek için teknoloji
    geliştiren şirketlerden insanlar.
  61. Başka bir deyişle, bunlar
    kiralık bir tür gizli dinleyicilerdi.
  62. Orada bulunmalarının nedeni,
    bir yıldan kısa bir süre önce

  63. New York ve Washington'a yönelik
    11 Eylül terörist saldırılarının
  64. Kongre'yi Vatanseverlik Yasası
    olarak bilinen
  65. yasalar aracılığıyla
    baskıya teşvik etmesiydi.
  66. Bu, hükûmete iletişimi izlemek için
    geniş yeni yetkiler verdi.
  67. E-postalar, internet aktivitesi,
    telefon görüşmeleri,
  68. hatta finansal işlemler.
  69. Bu, veriler için anında bir talep yarattı.
  70. Gerçek Amerikan girişimci ruhunda,
  71. bu verilerin toplanmasına
    yardımcı olacak bir endüstri yükseldi.
  72. Ancak 2002'de,

  73. bu hala oldukça makul bir olaydı.
  74. Dünya nüfusunun yalnızca
    yaklaşık yüzde 10'u
  75. interneti kullanıp çevrimiçi oluyordu.
  76. Yani toplananların çoğu
    basit e-postalar ve sabit hatlar
  77. ve cep telefonları üzerinden yapılan
    telefon görüşmeleriydi.
  78. Ancak sonraki birkaç yıl içinde
  79. iletişim şeklimiz hızla değişmeye başladı.
  80. Skype, Facebook ve ardından
    en önemlisi iPhone piyasaya sürüldü
  81. ve birkaç yıl içinde milyarlarca insan
  82. ceplerimizde egzersiz alışkanlıklarımızdan
  83. romantik partnerler bulmamıza
    yardımcı olmak için her şeyi yapan
  84. küçük bilgisayarlarla dolaşıyorduk.
  85. Aniden, herkesin iletişimini izlemek için
  86. Ulusal Güvenlik Teşkilatının
    veya büyük telekomların
  87. gelişmiş yeteneklerine ihtiyacınız yoktu.
  88. Bazı durumlarda,
  89. ihtiyacınız olan tek şey ceplerindeki
    o cihaza erişim sağlamaktı.
  90. Bu, tamamen yeni bir endüstri
    türünü doğurdu.
  91. Pek çok şirket füze veya uçak üretemez

  92. ancak birinin akıllı telefonunu
    hackleyebilecek bir yazılım oluşturmak
  93. çok fazla sermaye gerektirmez.
  94. Bilgisayar korsanları yıllardır
    etrafta dolaşıyorlar
  95. ancak artık becerileri, kolluk kuvvetleri
    ve istihbarat kurumları tarafından
  96. yüksek talep gören teknolojileri
    oluşturmak için kullanılabilir.
  97. Çok geçmeden, düzinelerce
    ve hatta yüzlerce şirket
  98. bu gizlice dinleme pazarına
    girmeye başladı.
  99. Virginia'daki o küçük konferans büyüdü
  100. ve kısa sürede
    Gizli Dinleyiciler Balosu olarak tanındı.
  101. O ilk yıllarda Gizli Dinleyiciler Balosu
    hakkında pek bir şey bilinmiyordu

  102. çünkü konferanslar, devlet müşterileri
    ve şirketler dışında herkese kapalıydı.
  103. Ancak gazeteciler, bu özel casusluk
    pazarına giren şirketlerin
  104. raporlarını görmeye ve duymaya başladı.
  105. Garip girişimciler dünyayı dolaşıyor,
  106. genellikle otoriter rejimlerle
    anlaşmalar yapıyor.
  107. Başından beri, gerçekten gevşek
    bir şekilde düzenlenmiş bir pazardı.

  108. Bazı ülkeler bu teknolojileri yurt dışında
    satmak için izne ihtiyaç duyar
  109. ancak nadiren geleneksel silahlara
    verilen araştırma türü ile.
  110. Örneğin, İtalya merkezli
    Hacking Team şirketinin
  111. teknolojisini Mısır ve Kazakistan'daki
    otoriter rejimlere sattığı bildirildi.
  112. İsrail merkezli NSO Group
    şirketinin teknolojisini
  113. Suudi Arabistan'daki
    rejime sattığı bildirildi
  114. ve bu rejim taciz
  115. ve hatta bir davada siyasi muhaliflerinden
    birini öldürmekle suçlandı.
  116. Biz silahları insanları
    öldüren şeyler olarak düşünüyoruz.
  117. Ancak bilgi çağında,
  118. en güçlü silahlardan bazıları
    bizi takip edip tanımlayabilen şeyler.
  119. Bu, Pentagon ve CIA'in
    yıllardır bildiği bir şey

  120. ve tüm dünyada insanları,
  121. şüpheli teröristleri takip edebilecek
    teknolojiler geliştirmeye çalıştılar.
  122. Pentagon akıllı toz denen,
  123. onlar bilmeden insanların üzerine saçıp
  124. daha sonra konumlarını takip etmek için
    kullanabileceğiniz toz boyutundaki
  125. küçük mikro sensörlere yatırım yaptı.
  126. Pentagon, risk sermayesi
    şirketi aracılığıyla
  127. bir zamanlar "Oprah Magazine"de
    yer alan bir güzellik ürünleri şirketine,
  128. sadece deride kaydırarak
    gizlice DNA toplayabilen
  129. bir cihaz yapmak için yatırım yaptı.
  130. Ancak son on yılda
    dikkate değer bir şey oldu.

  131. Pek çok durumda,
    özel pazarın yapabildikleri,
  132. Pentagon veya CIA'in mümkün olduğunu
    düşündüğünü bile geride bıraktı.
  133. 2008'de Pentagon, teröristlerin
    gizli bir DNA veri tabanına sahipti.
  134. Yaklaşık 80.000 örneği vardı.
  135. Özel AncestryDNA şirketinde
  136. bugün 15 milyondan
    fazla kişinin örneği var.
  137. En büyük ikinci kalıtımsal
    veritabanı olan 23andMe'de
  138. 10 milyondan fazla kişinin örneği var.
  139. Şimdi, eğer isteyerek
    özel şirketlere veriyor
  140. ve hatta bunu yapmanın onurunu ödüyorsak
  141. belki de James Bond'a layık
  142. DNA toplama tekniklerine
    ihtiyacınız olmayabilir.
  143. Peki, birinin DNA örneğiyle
    ne yapabilirsiniz?

  144. Amerika Birleşik Devletleri
    ve Çin'deki araştırmacılar,
  145. insanların yüz görüntülerini
    oluşturmak için
  146. DNA örnekleri kullanmaya çalışıyorlar.
  147. Dolayısıyla DNA'yı yüz tanıma
    teknolojisi ile eşleştirirseniz
  148. bireyleri veya tüm etnik grupları
    izlemek için kullanılabilecek
  149. gerçekten güçlü bir gözetim sisteminin
    temeline sahip olursunuz.
  150. Bunun biraz paranoyak
    olduğunu düşünüyorsanız
  151. Pentagon'un geçen yıl
    tüm servis üyelerine bir not gönderdiğini
  152. ve bilgilerin onları
    veya onların aile üyelerini
  153. izlemek için kullanılabileceğine dair
    endişeler üzerine bu ticari DNA kitlerini
  154. kesinlikle kullanmamaları konusunda
    onları uyardığını unutmayın.
  155. Yine de Pentagon bu teknolojiyle ilgili
    endişe duymasına rağmen,
  156. bu pazarda hüküm sürmek için
    neredeyse hiçbir şey yapmadı.
  157. Clearview AI adlı bir Amerikan şirketi,

  158. sizin, arkadaşlarınızın ve ailenizin
    Instagram'da yayınladığı resimler gibi,
  159. internet üzerinden insanların yüzlerinin
    milyarlarca görüntüsünü topluyor
  160. ve ardından yüz tanıma hizmetlerini
  161. ABD hükûmetine
    ve kolluk kuvvetlerine satıyor.
  162. Bu teknolojinin tamamen kabul edilebilir
    bir uygulaması olduğunu düşünseniz bile,
  163. onları özel kişilere, şirketlere
    ve hatta yabancı hükûmetlere
  164. satış yapmaktan alıkoyacak hiçbir şey yok.
  165. Bu tam olarak
    bazı şirketlerin yaptığı şey.
  166. Kuzey Virginia'da başlayan
    şu Gizli Dinleyici Balosu mu?

  167. Bugün, dünya çapında
    birçok şehirde düzenleniyor.
  168. ISS eğitim ve konferanslarına
    binlerce kişi katılıyor.
  169. Ortaya çıkan şirketlerin çoğu
    Orta Doğu ve Çin'den geliyor.
  170. Casus pazarı küreselleşti.
  171. Şimdi dünyanın dört bir yanındaki
    silah gösterilerinde,
  172. yüz tanıma teknolojisi
    ve telefon korsanlığı yazılımı sergileyen,
  173. tanklar ve füzelerle geleneksel
    silah üreticilerinin hemen yanında
  174. görüntülenen şirketleri göreceksiniz.
  175. Bu kol gösterilerinin etrafında dolaşarak
  176. distopik tavşan deliklerinden aşağı inerek
  177. her hareketimizi takip edecek
  178. gelecekteki gözetim teknolojisi
    hakkında düşünmek oldukça kolay.
  179. Bir Pentagon danışmanının bana
    ordunun gerçekten ihtiyaç duyduğu şeyin,
  180. dünyanın herhangi bir yerindeki insanları
    sadece DNA'larına dayanarak
  181. izleyebilen uzay tabanlı uydular
    olduğunu söylediğini hatırlıyorum.
  182. Folyo şapkalara yatırım
    yapmanız için yeterli.
  183. Ama gerçek şu ki

  184. geleceğin ne tür bir teknoloji
    getireceğini bilmiyoruz.
  185. Ancak bugün, düzenleme yokluğunda
  186. bu pazarın çoktan patladığını biliyoruz.
  187. Aslında, otoriter rejimlere
    gözetim teknolojisi satmakla
  188. suçlanan şirketlerden biri,
  189. bugün, COVID-19 hastalarının takip
    edilmesine yardımcı olmayı teklif ediyor.
  190. Tabii ki teknoloji, temas takibi yoluyla
  191. bir pandemiyi kontrol etmeye
    yardımcı olma vaadini veriyor.
  192. Ama aynı zamanda özelleştirilmiş kitlesel
    gözetlemeye başka bir kapı açıyor.
  193. Peki bu özel casusluk pazarı
    hakkında ne yapacağız?

  194. Saklanabiliriz, çevrimdışı olabiliriz,
  195. sosyal medyadan çıkabiliriz,
    akıllı telefonlarımızı bırakabiliriz,
  196. bir mağarada yaşayabiliriz
  197. ama gerçek şu ki
    profesyonel casus olmak için eğitilmedik,
  198. sahte kimlikler altında
    veya kimlikler olmadan yaşayamayız.
  199. Bugünlerde gerçek casuslar bile
    dikkat çekmemekte zorlanıyor.
  200. Yüzü veya DNA'sı birinin
    veri tabanında bulunuyorsa
  201. Jason Bourne'un kaç pasaportu
    olduğu önemli değil.
  202. Ama hükûmetler bile casusluk
    araçlarının kontrolünü kaybettiyse
  203. bu konuda yapabileceğimiz bir şey var mı?
  204. Duyduğum bir argüman,

  205. ABD şirketlerin bu tür teknolojileri
    yurt dışına satmasını kısıtlasa bile,
  206. Çin merkezli şirketlerin
    devreye girebileceği yönünde.
  207. Ama bugün silah ticaretini
    kusurlu da olsa düzenliyoruz.
  208. Aslında birkaç yıl önce bunu yapmak için
  209. gözetim yazılımı için ihracat lisansları
    gerekli tutan çok taraflı teklif vardı.
  210. Amerika Birleşik Devletleri,
    bu gönüllü düzenlemeleri
  211. kabul eden ülkeler arasındaydı
  212. ancak Washington'da,
    bu öneri basitçe gücünü kaybetti.
  213. Gözetim teknolojisini kötüye kullanmakla
    suçlanan bazı ülkeler de dahil olmak üzere
  214. daha az kısıtlamayla yurt dışına
  215. daha fazla silah satmayı
    tercih eden bir yönetimimiz var.
  216. Bence ilerlemek için bu öneriyi
    canlandırmamız gerekecek,

  217. hatta bir adım daha ileri gitmeliyiz.
  218. Gözetleme teknolojisi hakkındaki
    düşüncelerimizi kökten değiştirmeli
  219. ve bu araçları silah olarak
    tanımlamalıyız.
  220. Bu, hükûmetin geleneksel silahları,
  221. gelişmiş uçakları ve füzeleri
    kontrol ettikleri şekilde
  222. satışlarını düzenleme ve kontrol etmesine
  223. ve ihraç etmesine izin verecek.
  224. Ancak bu, kim olduğumuzu,
    ne yaptığımızı, ne söylediğimizi

  225. ve hatta bazı durumlarda
    ne düşündüğümüzü takip eden teknolojinin
  226. gelişmiş bir silah biçimi olduğunu
    kabul etmek anlamına gelir.
  227. Bu silahlar, casusluk pazarının
    kaprislerine göre,
  228. en yüksek teklifi verenin
    sahip olabileceği
  229. ve çok güçlü hale geliyor.
  230. Teşekkürler.