Turkish subtitles

← Kapitalizmin kirli sırrı -- ve ileriye yeni bir yol

Get Embed Code
29 Languages

Showing Revision 44 created 04/29/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Ben bir kapitalistim
  2. ve sayısız şirket gezip
  3. onlarca milyar pazar geliri sağladığım
  4. 30 yıllık kapitalist bir kariyerden sonra
  5. tüm kazananlar içinde yalnız yüzde 1
    içinde değil, yüzde 0,01 içindeyim.
  6. Bugün sizlerle başarımızın sırrını
    paylaşmak için buradayım
  7. çünkü benim gibi zengin kapitalistler
    hiç daha zengin olmamıştı.
  8. Soru şu, bunu nasıl yapıyoruz?
  9. Ekonomi pastasından
  10. her yıl daha da büyüyen bir dilim
    almayı nasıl başarıyoruz?
  11. Zenginler bizim 30 yıl önce
    olduğumuzdan daha mı zeki?
  12. Şimdi eskiye göre
    daha mı sıkı çalışıyoruz?
  13. Daha uzun, daha mı yakışıklıyız?
  14. Ne yazık ki hayır.

  15. Yalnızca bir sebebi var:
  16. ekonomi.
  17. İşte o kirli sır.
  18. Ekonomi çevrelerinin
  19. halkın çıkarlarını gözettiği
    bir dönem vardı
  20. ama günümüzde,
  21. neoliberal dönemde,
  22. yalnızca büyük şirketler
  23. ve milyarderler için çalışıyorlar
  24. ve bu küçük bir soruna yol açıyor.
  25. Zenginlerin vergilerini artıran,
  26. nüfuz sahibi şirketlere düzenleme
    getiren, işçilerin maaşlarını yükselten
  27. ekonomik politikalar izleyebiliriz.
  28. Bunu daha önce yaptık.
  29. Ancak neoliberal ekonomistler
  30. tüm bu politikaların ciddi
    hatalar olduğunu söyler
  31. çünkü vergileri yükseltmek
    ekonomik büyümeyi öldürür
  32. ve herhangi bir resmi kısıtlama
  33. verimsiz olacaktır
  34. ve maaşları yükseltmek her
    zaman iş olanaklarını öldürür.
  35. Bu düşüncenin sonucunda
  36. son 30 yılda yalnızca ABD'de
  37. ilk yüzde 1'lik kesim
    21 trilyon dolar zenginleşirken
  38. alt yüzde 50'lik kesim
    900 milyar dolar fakirleşti.
  39. Dünya çapında kendini çokça tekrar eden,
  40. giderek derinleşen eşitsizliğin modeli.
  41. Orta sınıf aileler, yaklaşık 40
    yıldır sabit kalmış maaşlarla
  42. zar zor geçinmeye çalışırken
  43. neoliberal ekonomistler,
    yoksulluk ve küreselleşmenin
  44. acı verici düzensizliğine karşı
    tek makul çözüm önerisi olarak
  45. hala daha fazla yoksulluk
    ve küreselleşmeyi gösteriyor.
  46. Peki toplumun ne yapması gerekiyor?

  47. Yapmamız gereken benim için oldukça açık.
  48. Yeni bir ekonomiye ihtiyacımız var.
  49. Ekonomi, sıkıcı bilim olarak anılır
  50. ve bugün ne kadar o şekilde öğretilse de
  51. uçuşan matematiğin aksine
  52. bir bilim olmamasının sebebi var.
  53. Hatta artan sayıda
    akademisyenler ve uygulayanlar
  54. neoliberal ekonomik kuramın
    tehlikeli boyutta yanlış olduğunda
  55. ve bugünün yükselen eşitsizlik krizi ile
  56. siyasi istikrarsızlığın
  57. yıllarca süren kötü ekonomik kuramın
    sonucu olduğunda hemfikir.
  58. Beni zengin eden ekonomi modeli
    yalnızca yanlış değil,
  59. tamamen ters
  60. çünkü ortaya çıktı ki
  61. ekonomik büyümeyi sağlayan şey
    mali sermaye değil,
  62. insanlar;
  63. kamu yararına olan kişisel çıkar değil,
  64. mütekabiliyet;
  65. refahımızı sağlayan rekabet değil,
  66. iş birliği.
  67. Şu an gördüğümüz, ne adil
    ne de kucaklayıcı olan bir ekonomi
  68. modern bir toplumun
    gelişmesi için gerekli olan
  69. ileri düzey sosyal
    iş birliğini sağlayamaz.
  70. Nerede yanlış yaptık?

  71. Acı verici şekilde apaçık ortada ki
  72. neoliberal ekonomik kuramı
    pohpohlayan temel varsayımlar
  73. tarafsız bir açıdan son derece yanlış.
  74. Bugün sizleri, önce bu hatalı
    varsayımların birkaçına götüreceğim
  75. ve ardından bilimin; refahın aslında
    nereden geldiği önermesini açıklayacağım.
  76. Bir numaralı neoliberal ekonomi varsayımı:

  77. Pazar, verimli bir denge sistemidir.
  78. Yani basitçe, ekonomide bir şey
    yükselirse, örneğin maaşlar,
  79. başka bir şey düşer, mesela iş olanakları.
  80. Örneğin, yaşadığım şehir Seattle'da
  81. 2014'te milletimizin ilk 15 dolarlık
    asgari ücretini ilan ettiğimizde
  82. neoliberaller değerli denge
    sistemleriyle kafayı yediler.
  83. "Eğer iş gücünün bedelini artırırsanız
  84. iş dünyası daha az
    satın alır." diye uyardılar.
  85. "Binlerce düşük gelirli işçi
    işini kaybedecek,
  86. lokantalar kapanacak." dediler.
  87. Ama...
  88. hiçbiri olmadı.
  89. İşsizlik oranında sert bir düşüş yaşandı.
  90. Seattle'da lokantalar patladı.
  91. Neden?
  92. Çünkü denge sistemi diye bir şey yok.
  93. Çünkü maaşları yükseltmek
    iş olanaklarını öldürmez, onları yaratır.
  94. Çünkü, örneğin
  95. lokanta sahipleri, birden çalışanlarına
    yeterli miktarda ücret ödeyince
  96. çalışanların kendileri de
    lokantalarda yiyebiliyor.
  97. Bu, lokanta sektörünü küçültmüyor;
  98. açıkça büyütüyor.
  99. (Alkış)

  100. Teşekkürler.

  101. İkinci varsayım ise

  102. bir şeyin bedeli
    her zaman değeri kadardır.
  103. Basitçe demek oluyor ki eğer siz
    yılda 50.000 dolar kazanıyorken
  104. ben 50 milyon dolar kazanıyorsam,
  105. bunun sebebi benim, sizden
    bin kat fazla değer üretmem.
  106. Şimdi,
  107. eğer kendinize yılda 50
    milyon dolar öderken
  108. işçilere yoksulluk sınırında
    ücretler ödeyen bir CEO iseniz
  109. bunun rahatlatıcı bir
    varsayım olduğunu öğrenmek
  110. sizi şaşırtmayacaktır.
  111. Ama lütfen, bunu sayısız
    iş yürütmüş birinden duyun:
  112. bu saçmalık.
  113. İnsanlara değerleri kadar ödenmiyor.
  114. Pazarlık güçleri kadar ödeniyor
  115. ve maaşların GSYİH'ten azalan payları
  116. işçiler daha az üretken olduğu için değil
  117. işverenler güçlendiği için.
  118. Ve --
  119. (Alkış)

  120. Ve iş gücü ile sermaye arasındaki
    bu devasa dengesizlik

  121. sanki yokmuş gibi davranmasıyla
  122. neoliberal ekonomik kuramı, özünde
  123. zenginler için bir koruma haline geldi.
  124. En kötücül olan üçüncü varsayım,

  125. insanları "homo economicus"
    denen bir şeyle tanımlayan
  126. bir davranış modeli.
  127. Basitçe demek oluyor ki
    hepimiz tamamen bencil,
  128. tamamen mantıksal ve acımasızca
    çıkar gözeten varlıklarız.
  129. Kendinize sorun,
  130. hayatınız boyunca
  131. başkalarına yaptığınız her iyilikte
  132. kendi çıkarınızı gözetiyor
    olmanız mümkün mü?
  133. Bir asker, silah arkadaşlarını korumak
    için bir bombanın üzerine atlarken
  134. aslında yaptığı tek şey kendi
    dar, bireysel çıkarını mı gözetmek?
  135. Bunun, tüm mantıksal
    ahlak sezileriyle çelişen
  136. bir delilik olduğunu düşünüyorsanız
  137. sebebi öyle olması.
  138. Son bilimsel çalışmalara göre
  139. doğru da değil.
  140. Ancak neoliberal ekonomistlerin
    soğuk, zalim kalplerinde
  141. bu ekonomik model yatıyor
  142. ve ahlaki açıdan yıpratıcı olduğu gibi
  143. bilimsel açıdan da yanlış
  144. çünkü insanların,
  145. özünde bencil olduğunu kabul edip,
  146. dünyaya dönüp
  147. içindeki tüm apaçık refaha bakarsak
  148. milyarlarca bencil hareketin
  149. büyülü bir şekilde refaha
    ve ortak menfaate dönüşmesi
  150. mantıksal olmalı,
  151. tanıma göre doğru olmalı.
  152. Eğer biz insanlar basitçe
    bencil, çıkarcı varlıklarsak
  153. o zaman bencilliğimiz, refahımızın sebebi.
  154. Bu ekonomik düşünüşe göre
  155. açgözlülük iyidir,
  156. eşitsizliği derinleştirmek etkilidir
  157. ve şirketlerin tek amacı
  158. hissedarları zenginleştirmek olmalıdır
  159. çünkü aksi durumlar
    ekonomik büyümeyi yavaşlatmak olur
  160. ve bütün ekonomiye zarar verir.
  161. Benim ve ilk yüzde 1'deki
    zengin ahbaplarımın son 40 yılda
  162. büyümenin hemen hemen tüm faydalarını
    kapmamızı sağlayan ekonomik politikaları
  163. üreten düşünce yapısını,
  164. yani neoliberallerin
    ideolojik temel taşını oluşturan şey
  165. bu bencillik dolu müjdeydi.
  166. Ancak

  167. bunun yerine
  168. insanların son derece iş birlikçi
  169. ve karşılıklı olduğunu belirten
  170. son deneysel çalışmaları,
  171. bilimi ve sezgisel ahlaki
    değerleri benimsersek
  172. mantıken,
  173. refahımızın kaynağının
  174. bencillik değil
  175. iş birliği olması gerekiyor
  176. ve insanlığın ekonomik süper gücü
  177. çıkarcılığımız değil
  178. özümüzdeki mütekabiliyet.
  179. Bu yeni ekonomi modelinin kalbinde

  180. olabileceğimizin en iyisi olmamızı
    sağlayacak hikayemiz yatıyor
  181. ve eski ekonomik modelin aksine
  182. bu erdemli bir hikaye,
  183. doğruluk erdemini de barındırıyor.
  184. Şimdi,

  185. bu yeni ekonomik modelin
    kendi düşündüğüm
  186. ya da geliştirdiğim bir şey olmadığının
    altını çizmek istiyorum.
  187. Teorileri ve örnekleri,
    dünya çapında üniversitelerde;
  188. ekonomi üzerine son araştırmalar,
  189. karmaşıklık teorisi, evrim teorisi,
  190. psikoloji, antropoloji
    ve diğer alanlar baz alınarak
  191. geliştirilip ayrıştırılıyor.
  192. Bu yeni model daha kendi kitabına
  193. hatta kararlaştırılmış bir
    ada bile sahip olmasa da
  194. ana hatlarıyla
  195. refahın kaynağını açıklayışı şu şekilde.
  196. Piyasa kapitalizmi, refahın

  197. artan yenilikler
    ve yükselen talep arasındaki
  198. olumlu geri bildirimden ortaya çıktığı
  199. evrimsel bir sistem.
  200. İnovasyon, insani sorunları
    çözdüğümüz işlemdir;
  201. tüketici talebi ise
  202. pazarın, yararlı inovasyonları
    seçtiği mekanizmadır
  203. ve problem çözdükçe daha refah oluruz.
  204. Ancak daha refah oldukça
  205. sorunlarımız ve çözümlerimiz
  206. karmaşıklaşmaya başlar
  207. ve bu artan teknik karmaşıklık,
  208. modern bir ekonomiyi tanımlayacak
    daha da özelleşmiş ürünler üretmek için
  209. daha da yüksek seviyelerde
  210. sosyal ve ekonomik işbirliği gerektirir.
  211. Eski ekonomik model tabii ki doğru;

  212. rekabet, pazarda önemli bir rol oynuyor
  213. ancak göremediği şey ise
  214. bu, büyük kapsamda, yüksek işbirliği
    içindeki gruplar arasındaki bir rekabet --
  215. şirketler arasında rekabet,
    şirket ağları arasında rekabet,
  216. milletler arasında rekabet --
  217. ve başarılı iş yürütmüş herkes bilir ki
  218. herkesin yeteneklerini dahil ederek
    iş birlikçi bir takım oluşturmak
  219. bir avuç bencil ahmaktan
    neredeyse her zaman daha iyidir.
  220. Peki neoliberalizmi geride nasıl bırakıp

  221. daha sürdürülebilir, refah
  222. ve eşit bir toplum oluşturabiliriz?
  223. Yeni ekonomi, yalnızca beş kural öneriyor.
  224. Birincisi: Başarılı ekonomiler
    birer orman değil bahçedir.

  225. Bu, piyasanın tıpkı bahçeler gibi
  226. ilgilenilmesinin gerektiği
  227. ve piyasanın, insanların sorunlarını
    çözmek için icat edilmiş
  228. en harika sosyal teknoloji
    olduğu anlamına gelir.
  229. Ancak sosyal standartlar ve demokratik
    denetimlerden muaf tutulmasıyla
  230. piyasalar, kaçınılmaz olarak
    çözdüğünden fazla sorun yaratıyor.
  231. İklim değişimi,
  232. 2008'deki büyük ekonomik kriz
  233. akla gelen ilk örnekler.
  234. İkinci kural:

  235. Dahil etme, ekonomik büyümeyi doğurur.
  236. Dahil etmenin, varsa, ekonomik
    büyüme zamanında karşılanabilecek
  237. süslü bir lüks olduğu neoliberal düşünüş
  238. hem yanlış hem de tam ters.
  239. Ekonomi insan demektir.
  240. Piyasa ekonomisinde büyümeyi sağlayan şey
  241. çeşitli yollarla daha
    çok insanı dahil etmektir.
  242. Üçüncü prensip:

  243. İş birliğinin amacı, yalnızca
    hissedarları zengin etmek değildir.
  244. Günümüz ekonomik hayatının
    en büyük sahtekarlığı,
  245. iş birliğinin tek amacının
  246. ve yöneticilerin tek sorumluluğunun
  247. kendilerini ve hissedarları zengin etmek
    olduğu neoliberal düşüncedir.
  248. Yeni ekonomi modeli; işbirliğinin amacının
  249. müşteriler, işçiler,
  250. toplum ve hissedarlar beraber olarak
  251. tüm tarafların refahını
    sağlamak olduğu konusunda
  252. diretebilir ve diretmelidir.
  253. Kural dört:

  254. Açgözlülük iyi değildir.
  255. Doymak bilmemek
    sizi bir kapitalist yapmaz,
  256. sizi bir psikopat yapar.
  257. (Kahkaha)

  258. (Alkış)

  259. Bizimki gibi işbirliğine
    bu denli bağımlı bir ekonomide

  260. sosyopati, topluma
    olduğu kadar işe de zararlı.
  261. Beşinci ve son olarak,

  262. fizik kanunlarının aksine
  263. ekonomi kanunları bir seçimdir.
  264. Neoliberal ekonomik kuramı
  265. kendisini size değişmez,
    doğal kural olarak pazarladı.
  266. Oysa ki sosyal normları
    ve kurulduğu hikayeler
  267. sözdebilime dayanır.
  268. Eğer daha adil, daha refah
  269. ve daha sürdürülebilir bir ekonomiyi
    gerçekten istiyorsak;
  270. eğer işleyen demokrasiler
  271. ve sivil toplum istiyorsak
  272. yeni bir ekonomi modelimiz olmak zorunda.
  273. İyi haber ise şu:

  274. yeni bir ekonomi modeli istiyorsak
  275. yapmamız gereken tek şey
    onu uygulamayı seçmek.
  276. Teşekkürler.

  277. (Alkış)

  278. Moderatör: Nick, eminim bu soruyu
    çok fazla duyuyorsundur.

  279. Madem ekonomik sistemden
    bu kadar rahatsızsın
  280. neden paranı bir köşeye atıp
    yüzde 99'luk kesime katılmıyorsun?
  281. Nick Hanauer: Evet, hayır, yani, doğru.

  282. Bu çok duyuluyor. Bu çok duyuluyor.
  283. "Madem vergilerle bu kadar ilgilisin
    neden daha fazla vermiyorsun,
  284. madem maaşlarla bu kadar ilgilisin
    neden daha fazla ödemiyorsun?"
  285. Bunu yapabilirdim.
  286. Ama sorun şu ki
  287. bu ciddi bir fark yaratmıyor
  288. ve tam yüz bin kat daha etkili
    bir strateji geliştirdim.
  289. Moderatör: Pekala.

  290. NH: Paramı açıklamalar oluşturup,

  291. tüm zenginlerin vergi verip
  292. çalışanlara daha iyi ödemelerini
    sağlayacak yasaların geçmesine harcamak.
  293. (Alkış)

  294. Örneğin

  295. ayarladığımız 15 dolarlık asgari ücret
  296. 30 milyon çalışanı etkiledi.
  297. Bu daha çok iş görüyor.
  298. Moderatör: Bu harika.

  299. Fikrini değiştirirsen sana alacak buluruz.
  300. NH: Tamamdır teşekkür ederim.
    Moderatör: Çok teşekkürler.