Return to Video

Simon Berrow: Jak uratować rekiny, o których nic nie wiemy?

  • 0:00 - 0:03
    Żarłacze olbrzymie są niesamowitymi stworzeniami. Są wspaniałe.
  • 0:03 - 0:05
    Osiągają rozmiary 10 m.
  • 0:05 - 0:07
    Niektórzy mówią, że nawet więcej.
  • 0:07 - 0:09
    Mogą ważyć do 2 ton.
  • 0:09 - 0:11
    Niektórzy twierdzą, że nawet do 5 ton.
  • 0:11 - 0:13
    Są drugimi największymi rybami na świecie.
  • 0:13 - 0:16
    Są nieszkodliwymi, żywiącymi się planktonem rybami.
  • 0:16 - 0:18
    Sądzimy, że są zdolne przefiltrować
  • 0:18 - 0:21
    1 km³ wody na godzinę
  • 0:21 - 0:24
    i potrzebują 30 kg planktonu dziennie, żeby przeżyć.
  • 0:24 - 0:26
    Są niesamowite.
  • 0:26 - 0:29
    Dobrze, że w Irlandii mamy dużo żarłaczy olbrzymich
  • 0:29 - 0:31
    i wiele możliwości do ich badania.
  • 0:31 - 0:33
    Były bardzo ważne dla społeczności obszarów przybrzeżnych
  • 0:33 - 0:35
    kilkaset lat temu,
  • 0:35 - 0:38
    szczególnie w pobliżu Claddagh, Duff i Connemara,
  • 0:38 - 0:40
    gdzie utrzymujący się z roli farmerzy wypływali
  • 0:40 - 0:42
    łódkami i otwartymi łodziami
  • 0:42 - 0:44
    daleko w morze, czasem w miejsce zwane Sunfish Bank,
  • 0:44 - 0:46
    ok. 50 km na zachód od wyspy Achill,
  • 0:46 - 0:48
    by polować na żarłacze olbrzymie.
  • 0:48 - 0:50
    To stary drzeworyt z XVIII w.
  • 0:50 - 0:53
    Były bardzo ważne z uwagi na olej pozyskiwany z ich wątroby.
  • 0:53 - 0:55
    Pełna oleju wątroba rekina zajmuje 1/3 ich ciała.
  • 0:55 - 0:57
    Z ich wątroby pozyskuje się jej dziesiątki litrów.
  • 0:57 - 0:59
    Olej ten używany był do oświetlenia,
  • 0:59 - 1:01
    ale również do opatrywania ran i innych rzeczy.
  • 1:01 - 1:03
    Światła uliczne w 1742 roku
  • 1:03 - 1:05
    w Galway, Dublinie i Waterford
  • 1:05 - 1:07
    działały na olej z wątroby rekina słonecznego.
  • 1:07 - 1:09
    Jednym z określeń żarłacza olbrzymiego jest "rekin słoneczny".
  • 1:09 - 1:11
    Były niesamowicie ważnymi zwierzętami.
  • 1:11 - 1:14
    Były tam od dawna i były istotne dla społeczności obszarów przybrzeżnych.
  • 1:14 - 1:17
    Prawdopodobnie najlepszym udokumentowanym łowiskiem żarłacza olbrzymiego
  • 1:17 - 1:19
    na świecie jest wyspa Achill.
  • 1:19 - 1:21
    To zatoka Keem przy wyspie Achill.
  • 1:21 - 1:24
    Rekiny zwykły do niej wpływać.
  • 1:24 - 1:27
    Rybacy przyczepiali sieć od cypla
  • 1:27 - 1:29
    i rozmieszali ją wzdłuż kolejnej sieci.
  • 1:29 - 1:32
    Wpływające rekiny wpadały w sieci.
  • 1:32 - 1:34
    Często tonęły i dusiły się.
  • 1:34 - 1:37
    Czasem rybacy wypływali małymi łodziami zw. curragh
  • 1:37 - 1:39
    i zabijali rekiny włóczniami.
  • 1:39 - 1:42
    Następnie holowali je z powrotem do portu Purteen,
  • 1:42 - 1:44
    gotowali je i wykorzystywali uch olej.
  • 1:44 - 1:47
    Ich mięsa używano także jako nawozu
  • 1:47 - 1:51
    i odcinano im płetwy.
  • 1:51 - 1:53
    Prawdopodobnie największym na świecie zagrożeniem
  • 1:53 - 1:55
    dla rekinów, jest odcinanie im płetw.
  • 1:55 - 1:57
    Przez film "Szczęki" często boimy się rekinów.
  • 1:57 - 1:59
    Ok. 6 osób rocznie
  • 1:59 - 2:01
    ginie przez rekiny.
  • 2:01 - 2:04
    Nawet ostatnio ktoś zginął. Kilka tygodni temu.
  • 2:04 - 2:07
    My zabijamy ich ok. 100 mln rocznie.
  • 2:07 - 2:09
    Nie wiem co to za równowaga,
  • 2:09 - 2:12
    ale rekiny powinny bardziej bać się nas, niż my ich.
  • 2:12 - 2:14
    Rybołówstwo było świetnie udokumentowane.
  • 2:14 - 2:16
    Jak widać, osiągnęło szczyt w latach 50-tych,
  • 2:16 - 2:18
    kiedy to zabijano 1500 rekinów rocznie.
  • 2:18 - 2:21
    Dobra passa rybołówstwa skończyła się jednak bardzo szybko.
  • 2:21 - 2:24
    Sugeruje to, że zasób ryb się wyczerpał
  • 2:24 - 2:26
    lub zmniejszyła się zdolność reprodukcji rekinów.
  • 2:26 - 2:28
    W tamtym okresie zabito ok. 12 000 rekinów
  • 2:28 - 2:31
    dosłownie rozciągając linę z manili
  • 2:31 - 2:33
    z cypla na wyspie Achill
  • 2:33 - 2:35
    w zatoce Keem.
  • 2:35 - 2:37
    Rekiny zabijano do połowy lat 80-tych,
  • 2:37 - 2:40
    szczególnie w miejscach takich jak Dunmore East w hrabstwie Waterford.
  • 2:40 - 2:43
    Ok. 3000 rekinów zabito do 1985 roku,
  • 2:43 - 2:45
    wiele z nich przez norweskie statki.
  • 2:45 - 2:48
    To są norweskie statki do połowów żarłaczy olbrzymich.
  • 2:48 - 2:50
    Czarna lina w bocianim gnieździe
  • 2:50 - 2:52
    oznacza, że to statek do połowu rekinów,
  • 2:52 - 2:54
    a nie wielorybów.
  • 2:54 - 2:57
    Wpływ rekinów na przybrzeżne społeczności
  • 2:57 - 2:59
    uwidoczniony jest w języku.
  • 2:59 - 3:01
    Nie będę udawać, że znam irlandzki,
  • 3:01 - 3:04
    ale w Kerry znane były jako "Ainmhide na seolta",
  • 3:04 - 3:06
    potwór z żaglami,
  • 3:06 - 3:09
    albo "Liop an da lapa",
  • 3:09 - 3:12
    ociężała bestia z dwoma płetwami.
  • 3:12 - 3:15
    "Liabhan mor" oznacza duże zwierzę.
  • 3:15 - 3:17
    Moje ulubione to "Liabhan chor greine",
  • 3:17 - 3:19
    wielka ryba słoneczna.
  • 3:19 - 3:21
    To piękne i sugestywne określenie.
  • 3:21 - 3:24
    Na wyspie Tory, dość dziwnym miejscu, znane były jako Muldoons
  • 3:24 - 3:26
    i nikt nie wie dlaczego.
  • 3:26 - 3:28
    Mam nadzieję, że nie ma tu nikogo z Tory; cudowne miejsce.
  • 3:28 - 3:31
    Na wyspie powszechniej znane
  • 3:31 - 3:33
    były jako ryby słoneczne,
  • 3:33 - 3:36
    ponieważ pływając po powierzchni grzały się na słońcu.
  • 3:36 - 3:39
    To niepokojące, że zmniejszyła się liczba
  • 3:39 - 3:41
    żarłaczy olbrzymich.
  • 3:41 - 3:43
    Wg. niektórych, to nie spadek populacji
  • 3:43 - 3:45
    lecz zmiana występowania planktonu.
  • 3:45 - 3:47
    Zasugerowano, że żarłacze olbrzymie mogą
  • 3:47 - 3:49
    doskonale wskazać zmianę klimatu,
  • 3:49 - 3:51
    ponieważ długoterminowo monitorują plankton
  • 3:51 - 3:53
    pływając z otwartym pyskiem.
  • 3:53 - 3:56
    Wpisane są na listę zagrożonych gatunków IUCN.
  • 3:56 - 3:59
    W Europie próbuje się zakazać ich odłowu.
  • 3:59 - 4:02
    Wprowadzono zakaz ich odłowu,
  • 4:02 - 4:04
    a nawet wyławiania przypadkowo złapanych osobników.
  • 4:04 - 4:06
    Nie są chronione w Irlandii.
  • 4:06 - 4:08
    Nie mają tam żadnego statusu prawnego,
  • 4:08 - 4:10
    pomimo ich roli
  • 4:10 - 4:13
    i kontekstu historycznego.
  • 4:14 - 4:16
    Niewiele o nich wiemy.
  • 4:16 - 4:18
    Większość tego co wiemy,
  • 4:18 - 4:20
    oparte jest na ich zwyczaju wypływania na powierzchnię.
  • 4:20 - 4:22
    Próbujemy odgadnąć co robią,
  • 4:22 - 4:24
    z ich zachowania na powierzchni.
  • 4:24 - 4:27
    Już rok temu zauważyłem, na konferencji na wyspie Man,
  • 4:27 - 4:30
    jak niezwykłe jest życie w miejscu,
  • 4:30 - 4:33
    gdzie żarłacze olbrzymie regularnie, często i w sposób przewidywalny
  • 4:33 - 4:35
    ogrzewają się na powierzchni.
  • 4:35 - 4:37
    Dla nauki to niesamowita okazja
  • 4:37 - 4:39
    móc zobaczyć żarłacze olbrzymie,
  • 4:39 - 4:41
    które są wspaniałymi istotami.
  • 4:41 - 4:44
    Daje nam to niesamowitą okazję to zbadania ich.
  • 4:44 - 4:47
    Przez ostatnie kilka lat
  • 4:47 - 4:50
    znakowaliśmy rekiny tak,
  • 4:50 - 4:52
    by uzyskać dane na temat
  • 4:52 - 4:54
    ich przywiązania do konkretnych miejsc, przemieszczania itp.
  • 4:54 - 4:56
    Skupiliśmy się głównie
  • 4:56 - 4:58
    na Północnym Donegal i Zachodniej części Kerry,
  • 4:58 - 5:01
    ponieważ tam najaktywniej działałem.
  • 5:01 - 5:03
    Znakowaliśmy je w prosty sposób,
  • 5:03 - 5:05
    długim prętem
  • 5:05 - 5:07
    To pręt
  • 5:07 - 5:09
    z nadajnikiem na końcu.
  • 5:09 - 5:12
    Staje się w łodzi i znakuje rekina.
  • 5:12 - 5:14
    Odnieśliśmy sukces.
  • 5:14 - 5:16
    Oznakowaliśmy 105 rekinów zeszłego lata.
  • 5:16 - 5:18
    50 w 3 dni
  • 5:18 - 5:20
    w pobliżu półwyspu Inishowen.
  • 5:20 - 5:23
    Połowa sukcesu to znalezienie się we właściwym miejscu, o odpowiednim czasie.
  • 5:23 - 5:25
    To bardzo prosta technika.
  • 5:25 - 5:27
    Pokaże wam jak to wygląda.
  • 5:27 - 5:29
    Na łodzi używamy kamery przymocowanej do pręta,
  • 5:29 - 5:31
    by móc filmować rekiny.
  • 5:31 - 5:33
    Jedna służy do określania płci rekina.
  • 5:33 - 5:36
    Rozmieściliśmy również kilka nadajników satelitarnych.
  • 5:36 - 5:38
    To są znaczniki archiwizujące.
  • 5:38 - 5:40
    Przechowują dane.
  • 5:40 - 5:42
    Działają tylko przy przejrzystym powietrzu
  • 5:42 - 5:44
    i wysyłają sygnał do satelity.
  • 5:44 - 5:47
    Oczywiście rekiny przez większość czasu są pod wodą.
  • 5:47 - 5:50
    Nadajnik wskazuje lokalizację rekina
  • 5:50 - 5:53
    na podstawie czasu położenia słońca
  • 5:53 - 5:55
    oraz temperatury i głębokości wody.
  • 5:55 - 5:58
    Musimy więc odtworzyć drogę.
  • 5:58 - 6:01
    Nadajniki ustawia się, by po określonym czasie odpięły się od rekina,
  • 6:01 - 6:03
    w tym przypadku po 8 miesiącach,
  • 6:03 - 6:07
    po odpięciu, znacznik wynurzył się i połączył z satelitą
  • 6:07 - 6:10
    i przesyłał nam odpowiednie dane.
  • 6:10 - 6:12
    To jedyny sposób na zbadanie ich
  • 6:12 - 6:15
    zachowań i wędrówek, gdy są pod wodą.
  • 6:15 - 6:18
    To kilka stworzonych przez nas map.
  • 6:18 - 6:21
    Tamtego, jak widzicie, oznakowaliśmy przy Kerry.
  • 6:21 - 6:24
    Ostatnie 8 miesięcy spędził w wodach irlandzkich.
  • 6:24 - 6:26
    W Boże Narodzenie udał się na kraniec szelfu.
  • 6:26 - 6:28
    Na tę mapę nie nanieśliśmy jeszcze
  • 6:28 - 6:30
    temperatury i głębokości wody.
  • 6:30 - 6:32
    Drugi rekin spędził większość czasu
  • 6:32 - 6:34
    w pobliżu Morza Irlandzkiego.
  • 6:34 - 6:36
    Moi koledzy z wyspy Man
  • 6:36 - 6:38
    oznakowali rok temu rekina,
  • 6:38 - 6:41
    który przewędrował z wyspy Man do Nowej Szkocji w ok. 90 dni.
  • 6:41 - 6:44
    To 9 500 km. Nie sądziliśmy, że to możliwe.
  • 6:44 - 6:46
    Inny kolega z USA
  • 6:46 - 6:49
    oznakował ok. 20 rekinów w Massachusetts, lecz nie udało się.
  • 6:49 - 6:51
    Wie tylko gdzie je oznakował
  • 6:51 - 6:53
    i gdzie odpadły.
  • 6:53 - 6:55
    Znaczniki odpadły na Karaibach
  • 6:55 - 6:57
    i nawet w Brazylii.
  • 6:57 - 6:59
    Sądziliśmy, że żarłacze olbrzymie żyją w strefie umiarkowanej.
  • 6:59 - 7:01
    Sądziliśmy, że żarłacze olbrzymie żyją w strefie umiarkowanej.
  • 7:01 - 7:04
    Okazało się, że przekraczają także równik.
  • 7:04 - 7:06
    Próbujemy dowiedzieć podstawowych rzeczy
  • 7:06 - 7:08
    o żarłaczach olbrzymich.
  • 7:08 - 7:11
    Według mnie, zaskakujące i dziwne jest to,
  • 7:11 - 7:13
    Według mnie, zaskakujące i dziwne jest to,
  • 7:13 - 7:16
    jak niskie jest zróżnicowanie genetyczne rekinów.
  • 7:16 - 7:19
    Nie jestem genetykiem i nie zamierzam udawać eksperta.
  • 7:19 - 7:22
    Wspaniale jest mieć współpracowników.
  • 7:22 - 7:24
    Uwielbiam pracę w terenie.
  • 7:24 - 7:26
    Dostaję drgawek, gdy muszę spędzać zbyt wiele godzin
  • 7:26 - 7:29
    w fartuchu w laboratorium.
  • 7:29 - 7:32
    Współpracujemy z genetykami.
  • 7:32 - 7:34
    Okazało się, że żarłacze olbrzymie są
  • 7:34 - 7:37
    mało zróżnicowane genetycznie.
  • 7:37 - 7:39
    W pierwszej linii widzimy,
  • 7:39 - 7:42
    że wszystkie gatunki rekinów są całkiem do siebie podobne.
  • 7:42 - 7:44
    Oznacza to, że wszystkie
  • 7:44 - 7:46
    pochodzą od wspólnego przodka.
  • 7:46 - 7:49
    Patrząc na różnorodność nukleotydów,
  • 7:49 - 7:52
    przekazywanych potomstwu przez rodziców,
  • 7:52 - 7:55
    widzimy, że żarłacze olbrzymie
  • 7:55 - 7:57
    to bardziej rząd wielkości niż różnorodności,
  • 7:57 - 7:59
    w porównaniu z innymi gatunkami rekinów.
  • 7:59 - 8:01
    Badania wykonano w 2006 r.
  • 8:01 - 8:04
    Do 2006 r. nie mieliśmy pojęcia o zróżnicowaniu genetycznym żarłaczy olbrzymich.
  • 8:04 - 8:07
    Czy zróżnicowały się w inne subpopulacje?
  • 8:07 - 8:09
    Czy w ogóle były jakieś subpopulacje?
  • 8:09 - 8:11
    To ważne, gdy chce się znać
  • 8:11 - 8:13
    rozmiar populacji i stan zwierząt.
  • 8:14 - 8:16
    W Aberdeen, Les Noble
  • 8:16 - 8:18
    odkrył coś nadzwyczajnego.
  • 8:18 - 8:21
    Przeprowadził kolejne badania
  • 8:21 - 8:24
    przy użyciu mikronadajników,
  • 8:24 - 8:27
    o wiele droższych i czasochłonnych,
  • 8:27 - 8:30
    ku jego zdziwieniu, otrzymał prawie identyczne wyniki.
  • 8:30 - 8:32
    Wydaje się, że żarłacze olbrzymie
  • 8:32 - 8:35
    z jakiegoś powodu mają bardzo małą różnorodność.
  • 8:35 - 8:37
    Podejrzewa się efekt genetycznego wąskiego gardła,
  • 8:37 - 8:39
    sprzed 12 000 lat,
  • 8:39 - 8:42
    który spowodował małą różnorodność.
  • 8:42 - 8:44
    Rekin wielorybi,
  • 8:44 - 8:47
    inny duży rekin żywiący się planktonem,
  • 8:47 - 8:49
    jest o wiele bardziej zróżnicowany.
  • 8:49 - 8:51
    Wszystko to nie ma sensu.
  • 8:51 - 8:53
    Odkryto, że nie było żadnego zróżnicowania genetycznego
  • 8:53 - 8:56
    pomiędzy żarłaczami olbrzymimi na całym świecie.
  • 8:56 - 8:58
    Pomimo, że zamieszkują różne części świata,
  • 8:58 - 9:00
    nie różnią się od siebie pod względem genetycznym.
  • 9:00 - 9:03
    Te z Pacyfiku, Atlantyku, Nowej Zelandii, Irlandii czy Południowej Afryki,
  • 9:03 - 9:05
    wydają się być identyczne.
  • 9:05 - 9:08
    Jest to zaskakujące,
  • 9:08 - 9:10
    sam tego nie pojmuję i nie będę udawać że to rozumiem.
  • 9:10 - 9:12
    Większość genetyków też pewnie tego nie rozumie,
  • 9:12 - 9:14
    ale liczby mówią same za siebie.
  • 9:14 - 9:16
    Można oszacować rozmiar populacji
  • 9:16 - 9:18
    na podstawie zróżnicowania genetycznego.
  • 9:18 - 9:21
    Rus Hoelzel określił rozmiar populacji
  • 9:21 - 9:23
    na 8 200 osobników.
  • 9:23 - 9:25
    Tylko tyle.
  • 9:25 - 9:27
    8 000 zwierząt na całym świecie.
  • 9:27 - 9:29
    Pomyślicie, że to niedorzeczne.
  • 9:29 - 9:31
    Les przeprowadził dokładniejsze badania
  • 9:31 - 9:33
    i otrzymał 9 000 osobników.
  • 9:33 - 9:36
    Zastosowanie różnych mikronadajników dało różne wyniki.
  • 9:36 - 9:39
    Otrzymana średnia tych badań
  • 9:39 - 9:41
    to 5 000,
  • 9:41 - 9:43
    w co osobiście nie wierzę,
  • 9:43 - 9:45
    ale jestem sceptykiem.
  • 9:45 - 9:47
    Bez względu na liczby,
  • 9:47 - 9:50
    mówimy prawdopodobnie o populacji ok. 20 000 osobników.
  • 9:50 - 9:52
    Pamiętacie ile zabito niedaleko Achill
  • 9:52 - 9:55
    w latach 70-tych i 50-tych?
  • 9:55 - 9:57
    Potwierdza to,
  • 9:57 - 10:00
    że istnieje wysokie ryzyko wyginięcia tych gatunków,
  • 10:00 - 10:02
    z uwagi na ich małą populację.
  • 10:02 - 10:05
    8000 spośród 20 000, to samice.
  • 10:05 - 10:08
    Na świecie jest tylko 8000 samic żarłacza olbrzymiego?
  • 10:08 - 10:10
    Nie wiem. Nie wierzę w to.
  • 10:10 - 10:12
    Problemem jest
  • 10:12 - 10:14
    ograniczenie ilością próbek.
  • 10:14 - 10:16
    Nie było ich wystarczająco,
  • 10:16 - 10:18
    by dokonać dokładnych
  • 10:18 - 10:20
    badań genetycznych.
  • 10:20 - 10:23
    Skąd bierze się próbki
  • 10:23 - 10:25
    do badań genetycznych?
  • 10:25 - 10:27
    Najczęściej z martwych rekinów
  • 10:27 - 10:29
    wyrzuconych na brzeg.
  • 10:29 - 10:32
    Rocznie w Irlandii mamy ich może z 3.
  • 10:32 - 10:34
    Jeśli mamy szczęście.
  • 10:34 - 10:36
    Innym źródłem są przypadkowe odłowy.
  • 10:36 - 10:39
    Mieliśmy ich trochę złapanych w sieci dryfujące.
  • 10:39 - 10:42
    Teraz jest to zakazane i to dobra wiadomość dla rekinów.
  • 10:42 - 10:44
    Niektóre są wyławiane włókiem.
  • 10:44 - 10:47
    To rekin nielegalnie wyłowiony w Howth tuż przed Bożym Narodzeniem,
  • 10:47 - 10:50
    Nielegalnie, ponieważ można to robić tylko w zgodzie w prawem UE,
  • 10:50 - 10:53
    a sprzedano go na steki za € 8 / kg.
  • 10:53 - 10:56
    Na ścianie nawet był przepis, do czasu aż dowiedzieli się, że to nielegalne.
  • 10:56 - 10:59
    Dostali nawet za to grzywnę.
  • 10:59 - 11:01
    Biorąc pod uwagę wszystkie pokazane przeze mnie badania,
  • 11:01 - 11:04
    w sumie próbek na całym świecie
  • 11:04 - 11:06
    jest teraz 86.
  • 11:06 - 11:08
    To bardzo ważne badania,
  • 11:08 - 11:10
    poruszające bardzo ważne kwestie,
  • 11:10 - 11:12
    m.in. rozmiar populacji,
  • 11:12 - 11:15
    subpopulacji i struktury populacji,
  • 11:15 - 11:18
    ale ograniczone są brakiem próbek.
  • 11:18 - 11:20
    Kiedy znakowaliśmy rekiny,
  • 11:20 - 11:23
    znakowaliśmy je z dziobu łodzi,
  • 11:23 - 11:25
    a czasem rekiny buntowały się.
  • 11:25 - 11:28
    Raz byliśmy na Malin Head w Donegal,
  • 11:28 - 11:31
    rekin uderzył ogonem w bok łodzi,
  • 11:31 - 11:34
    myślę, że bardziej przestraszył się zbliżającej łodzi,
  • 11:34 - 11:36
    niż znakowania.
  • 11:36 - 11:39
    Byliśmy cali mokrzy, ale nic się nie stało.
  • 11:39 - 11:41
    Kiedy z Emmettem wróciliśmy
  • 11:41 - 11:43
    na przystań w Malin Head,
  • 11:43 - 11:46
    zauważyłem czarną maź na przodzie łodzi.
  • 11:46 - 11:48
    Przypomniałem sobie, jak zwykłem spędzać dużo czasu na łodziach rybackich
  • 11:48 - 11:50
    i pewien rybak powiedział mi, że zawsze wiadomo
  • 11:50 - 11:52
    kiedy w sieć wpadnie żarłacz olbrzymi,
  • 11:52 - 11:54
    ponieważ zostawia po sobie czarny śluz.
  • 11:54 - 11:56
    Pomyślałem więc, że zostawił go rekin.
  • 11:56 - 11:58
    Zależało nam,
  • 11:58 - 12:00
    Bardzo chcieliśmy zebrać próbki tkanek do badań,
  • 12:00 - 12:02
    ponieważ wiemy, jakie są cenne.
  • 12:02 - 12:04
    Używaliśmy konwencjonalnych metod.
  • 12:04 - 12:06
    Mam kuszę, której używamy do pobierania
  • 12:06 - 12:09
    próbek wielorybów i delfinów, również do badań genetycznych.
  • 12:09 - 12:11
    Próbowałem wielu sposobów,
  • 12:11 - 12:13
    a tu łamały mi się tylko strzały,
  • 12:13 - 12:15
    ponieważ skóra rekina jest bardzo twarda.
  • 12:15 - 12:17
    Nie było sposobu na pobranie próbki.
  • 12:17 - 12:20
    Ta metoda nie działała u rekinów.
  • 12:20 - 12:23
    Jak zobaczyłem czarny śluz na dziobie łodzi,
  • 12:23 - 12:26
    pomyślałem, że trzeba brać, co dają.
  • 12:26 - 12:28
    Pobrałem próbkę.
  • 12:28 - 12:31
    Miałem małą probówkę z alkoholem do wysyłania próbek genetykom.
  • 12:31 - 12:33
    Pobrałem próbkę śluzu i wysłałem do Aberdeen.
  • 12:33 - 12:35
    Powiedziałem: "Zbadajcie to".
  • 12:35 - 12:37
    Siedzieli nad tym kilka miesięcy.
  • 12:37 - 12:39
    Mieliśmy konferencje na wyspie Man,
  • 12:39 - 12:41
    a ja ciągle wysyłałem maile z zapytaniem,
  • 12:41 - 12:43
    czy mieli już okazję przyjrzeć się próbkom śluzu.
  • 12:43 - 12:45
    W odpowiedzi słyszałem tylko: "Tak, tak. Zajmę się tym później".
  • 12:45 - 12:47
    Tak czy inaczej, wiedział, że trzeba się tym zająć,
  • 12:47 - 12:49
    ponieważ nigdy go nie spotkałem
  • 12:49 - 12:51
    i mógł stracić dobre imię, gdyby nie przebadał moich próbek.
  • 12:51 - 12:54
    Sam był zaskoczony, że w próbkach śluzu było DNA.
  • 12:54 - 12:56
    Dokonali amplifikacji DNA i go przebadali.
  • 12:56 - 12:58
    Potwierdzili, że to DNA żarłacza olbrzymiego,
  • 12:58 - 13:01
    pobrane ze śluzu.
  • 13:01 - 13:03
    Był bardzo podekscytowany.
  • 13:03 - 13:06
    Śluz nazwano rekinim śluzem Simona.
  • 13:06 - 13:09
    Pomyślałem, że można to wykorzystać.
  • 13:09 - 13:11
    Pomyśleliśmy, że zdobędziemy trochę śluzu.
  • 13:11 - 13:13
    Pomyśleliśmy, że zdobędziemy trochę śluzu.
  • 13:13 - 13:17
    Wydałem € 3 500 na nadajniki satelitarne
  • 13:19 - 13:22
    i pomyślałem, że zainwestuję jeszcze € 7.95
  • 13:22 - 13:25
    w lokalnym sklepie w Kilrush,
  • 13:25 - 13:27
    w kij do mopa
  • 13:27 - 13:30
    i nawet mniej na myjki do piekarnika.
  • 13:30 - 13:33
    Owinąłem myjkę wokół końcówki kija
  • 13:33 - 13:35
    i tylko czekałem,
  • 13:35 - 13:38
    by mieć okazję
  • 13:38 - 13:40
    trafienia na rekiny.
  • 13:40 - 13:42
    Był sierpień,
  • 13:42 - 13:44
    a te rekiny normalnie pokazują się w czerwcu, lipcu.
  • 13:44 - 13:46
    Rzadko można je zobaczyć.
  • 13:46 - 13:49
    Ciężko spotkać je w sierpniu.
  • 13:49 - 13:51
    Byliśmy więc zdesperowani.
  • 13:51 - 13:54
    Szybko udaliśmy się do Blasket, jak tylko usłyszeliśmy, że są tam rekiny
  • 13:54 - 13:56
    i udało nam się kilka znaleźć.
  • 13:56 - 13:58
    Zebraliśmy śluz
  • 13:58 - 14:00
    przez pocieranie mopem
  • 14:00 - 14:02
    rekiny,
  • 14:02 - 14:04
    które przepływały pod łodzią.
  • 14:04 - 14:06
    Oto on.
  • 14:06 - 14:09
    Spójrzcie tylko na ten czarny rekini śluz.
  • 14:09 - 14:12
    W około pół godziny
  • 14:12 - 14:15
    pobraliśmy 5 próbek od 5 różnych rekinów,
  • 14:15 - 14:18
    za pomocą metody Simona.
  • 14:18 - 14:20
    (Śmiech)
  • 14:20 - 14:25
    (Oklaski)
  • 14:25 - 14:28
    Od 20 lat pracuję z wielorybami i delfinami
  • 14:28 - 14:30
    i są trochę bardziej dramatyczne.
  • 14:30 - 14:32
    Pewnie widzieliście sfilmowanego humbaka,
  • 14:32 - 14:34
    którego nagraliśmy 2 miesiące temu u wybrzeży hrabstwa Wexford.
  • 14:34 - 14:37
    Zawsze myślicie, że macie coś, co zostawicie światu po sobie.
  • 14:37 - 14:39
    Ja myślałem o łamaniu praw
  • 14:39 - 14:41
    humbaków i delfinów.
  • 14:41 - 14:43
    Czasem trzeba pogodzić się z tym,
  • 14:43 - 14:45
    co się dzieje.
  • 14:45 - 14:47
    To będzie moja spuścizna.
  • 14:47 - 14:49
    Rekini śluz Simona.
  • 14:49 - 14:51
    Zebraliśmy w tym roku więcej pieniędzy
  • 14:51 - 14:54
    na pobieranie większej ilości próbek.
  • 14:54 - 14:56
    Bardzo pomocne są
  • 14:56 - 14:59
    kamery przymocowane do prętów, takie jak kamera trzymana przez Joanne,
  • 14:59 - 15:01
    dzięki czemu można spojrzeć pod spód rekina.
  • 15:01 - 15:04
    Samiec posiada przedłużenie płetwy miedniczej, tworzącej rodzaj penisa zwanego "clasper",
  • 15:04 - 15:07
    który zwisa po spodniej stronie w tylnej części ciała rekina.
  • 15:07 - 15:09
    Łatwo można odróżnić płeć rekina.
  • 15:09 - 15:11
    Mogąc sprawdzić płeć rekina
  • 15:11 - 15:13
    przed pobraniem próbek,
  • 15:13 - 15:16
    możemy wskazać płeć genetykom,
  • 15:16 - 15:18
    ponieważ obecnie nie mają takiej możliwości, by badaniami genetycznymi
  • 15:18 - 15:20
    móc odróżnić samca od samicy,
  • 15:20 - 15:22
    co jest dość zdumiewające,
  • 15:22 - 15:25
    ponieważ nie wiedzą jakiego primera szukać.
  • 15:25 - 15:27
    Możliwość określenia płci rekina
  • 15:27 - 15:29
    jest bardzo istotna
  • 15:29 - 15:32
    w regulacjach prawnych dotyczących handlu
  • 15:32 - 15:36
    rekinami i innymi gatunkami zwierząt,
  • 15:36 - 15:38
    ponieważ handel rekinami jest nielegalny.
  • 15:38 - 15:40
    Rekiny są łapane i nielegalnie sprzedawane.
  • 15:40 - 15:42
    Jako biolog pracujący w terenie,
  • 15:42 - 15:44
    chce się jak najwięcej mieć do czynienia z tymi zwierzętami.
  • 15:44 - 15:46
    Chce się nauczyć tyle, ile to tylko możliwe.
  • 15:46 - 15:49
    Trudno je spotkać. Jesteśmy ograniczeni porą roku.
  • 15:49 - 15:52
    Chcę się nauczyć o nich możliwie najwięcej i najszybciej.
  • 15:52 - 15:54
    To niesamowite,
  • 15:54 - 15:57
    że można później przekazać te próbki
  • 15:57 - 16:00
    i możliwości innym dziedzinom, np. genetyce,
  • 16:00 - 16:03
    która może z nich skorzystać jeszcze więcej.
  • 16:03 - 16:05
    Jak już wspomniałem,
  • 16:05 - 16:08
    trzeba chwytać się każdej okazji.
  • 16:08 - 16:10
    Uznam to za moją naukową spuściznę.
  • 16:10 - 16:13
    Mam nadzieję, że dokonam czegoś dramatycznego i romantycznego zanim umrę.
  • 16:13 - 16:16
    Na dzień dzisiejszy, jestem wdzięczny za to, co mam.
  • 16:16 - 16:18
    Uważajcie na rekiny.
  • 16:18 - 16:21
    Jeśli temat was zainteresował, uruchomiliśmy własnie stronę o żarłaczach.
  • 16:21 - 16:24
    Dziękuję bardzo za uwagę.
  • 16:24 - 16:26
    (Oklaski)
Title:
Simon Berrow: Jak uratować rekiny, o których nic nie wiemy?
Speaker:
Simon Berrow
Description:

Rekiny są drugimi pod względem rozmiarów rybami na świecie. Prawie wyginęły i prawie nic o nich nie wiemy. Na TEDxDublin, Simon Berrow przedstawia fascynującego żarłacza olbrzymiego (zwanego także rekinem słonecznym) oraz proste metody ratowania tego gatunku.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
16:26
Bartłomiej Szóstak added a translation

Polish subtitles

Revisions