Return to Video

فرانس د وال: رفتار اخلاقی در جانوران

  • 0:00 - 0:02
    من در دِن بوش به دنیا اومدم،
  • 0:02 - 0:05
    جایی که هیرونیموس بوشِ نقاش، نامش را از آن اقتباس کرد.
  • 0:05 - 0:07
    من همیشه طرفدار این نقاش بودم
  • 0:07 - 0:10
    که در قرن پانزدهم کار و زندگی میکرد.
  • 0:10 - 0:12
    نکتهی جالب درارتباط با او و اخلاقیات این است که
  • 0:12 - 0:15
    او در دورانی زندگی میکرد که نفوذ دین در حال افول بود،
  • 0:15 - 0:17
    و فکر کنم که او متعجب بود که،
  • 0:17 - 0:19
    برای جامعه چه اتفاقی میافته
  • 0:19 - 0:22
    اگر دین وجود نداشته باشه یا کمتر باشه.
  • 0:22 - 0:25
    و اینطور شد که او نقاشی مشهور خودش "باغ لذتهای زمینی" را کشید،
  • 0:25 - 0:27
    که برخی آن را
  • 0:27 - 0:29
    انسانیت قبل از هبوط،
  • 0:29 - 0:32
    یا انسانیت بدون هیچگونه هبوطی، تفسیر کردهاند.
  • 0:32 - 0:34
    و بنابراین باعث میشه با خود فکر کنیم،
  • 0:34 - 0:37
    چی میشد اگه به قول معروف، ما میوهی دانش را نخورده بودیم،
  • 0:37 - 0:40
    و چه نوع از اخلاقیاتی میداشتیم؟
  • 0:40 - 0:42
    سالها بعد به عنوان یک دانشجو،
  • 0:42 - 0:44
    من به باغ خیلی متفاوتی رفتم،
  • 0:44 - 0:47
    یک باغ جانورشناسی در آرنهم
  • 0:47 - 0:49
    جایی که شامپانزهها را نگهداری میکنیم.
  • 0:49 - 0:51
    این منم در جوانی با یک بچه شامپانزه.
  • 0:51 - 0:54
    (خندهی حاضران)
  • 0:54 - 0:56
    اونجا بود که کشف کردم
  • 0:56 - 0:59
    شامپانزهها خیلی تشنهی قدرتند و در مورد آن کتابی نوشتم
  • 0:59 - 1:02
    در آن زمان تمرکز بسیاری از تحقیقاتی که بر روی جانوران انجام می شد
  • 1:02 - 1:04
    بر روی خشونت و رقابت بود.
  • 1:04 - 1:06
    من یک تصویر کلی از فرمانروایی جانوران کشیدم،
  • 1:06 - 1:08
    که شامل انسان ها هم می شد،
  • 1:08 - 1:10
    [اون تصویر] این بود که ما در عمق وجودمان رقیب همدیگر هستیم،
  • 1:10 - 1:12
    ما خشن هستیم،
  • 1:12 - 1:15
    اساساً ما همه به دنبال منفعت خودمانیم.
  • 1:15 - 1:17
    این عکسی از به بازار اومدن کتاب منه.
  • 1:17 - 1:19
    من مطمئن نیستم که شامپانزهها با چه دقتی اون رو خوندن،
  • 1:19 - 1:22
    اما به نظر میاد براشون جالب بوده.
  • 1:24 - 1:26
    حالا در فرآیند
  • 1:26 - 1:28
    کار بر روی قدرت و غلبه
  • 1:28 - 1:30
    و خشونت و غیره،
  • 1:30 - 1:33
    من کشف کردم که شامپانزهها بعد از جنگ آشتی می کنند.
  • 1:33 - 1:36
    چیزی که اینجا میبینید دو شامپانزهی نر هستند که با هم جنگیدهاند.
  • 1:36 - 1:39
    حالا بالای درختند و یکی از اونها دستش رو به سمت دیگری دراز کرده
  • 1:39 - 1:42
    و حدود یک ثانیه بعد از اینکه من این عکس رو گرفتم، اونا روی یک شاخه درخت به کنار هم رفتند
  • 1:42 - 1:44
    و همدیگر رو بغل کردند و بوسیدند.
  • 1:44 - 1:46
    این خیلی جالبه
  • 1:46 - 1:49
    چون [در آن زمان] همه چیز حول رقابت و خشونت میگشت،
  • 1:49 - 1:51
    پس این [آشتی کردن] معنیای نخواهد داشت.
  • 1:51 - 1:53
    تنها چیزی که مهمه اینه که تو بردی یا باختی.
  • 1:53 - 1:55
    پس چرا بعد از جنگ آشتی کنیم؟
  • 1:55 - 1:57
    این کار معنایی نداره.
  • 1:57 - 2:00
    بونوبوها هم همین کار رو میکنند. اونا با سکس هر کاری رو انجام می دهند.
  • 2:00 - 2:02
    و اونها همچنین به وسیلهی سکس آشتی میکنند.
  • 2:02 - 2:04
    اما قاعده کلی و منشاء آن دقیقاً یکیه.
  • 2:04 - 2:06
    اصل اینه که شما
  • 2:06 - 2:08
    یک رابطهی ارزشمند دارید
  • 2:08 - 2:10
    که به علت رویارویی و کشمکش آسیب دیده،
  • 2:10 - 2:12
    برای همین باید براش کاری انجام بدید.
  • 2:12 - 2:14
    پس تصویر کلی من از فرمانروی جانوران،
  • 2:14 - 2:16
    که شامل انسانها هم میشه،
  • 2:16 - 2:18
    از اون زمان شروع به تغییر کرد.
  • 2:18 - 2:20
    تصویری که ما داریم
  • 2:20 - 2:22
    در علوم سیاسی، اقتصاد، علوم انسانی،
  • 2:22 - 2:24
    و حتی فلسفه،
  • 2:24 - 2:26
    که آدم برای آدم دیگه گرگ است.
  • 2:26 - 2:29
    وعمق طبیعتمون در واقع کریه و زننده ست.
  • 2:29 - 2:32
    من فکر میکنم این تصویر نامنصفانهای برای گرگهاست.
  • 2:32 - 2:34
    هر چی باشه گرگها،
  • 2:34 - 2:36
    موجودات خیلی همراهی هستند.
  • 2:36 - 2:38
    به همین خاطر هم هست که خیلی از شماها یک سگ توی خونه دارین،
  • 2:38 - 2:40
    که همهی این ویژگیها رو داره.
  • 2:40 - 2:42
    و [این تصویر] خیلی هم نسبت به انسان ها نامنصفانهست،
  • 2:42 - 2:46
    چون انسانها خیلی بیشتر از گرگها همراه و همدل هستند
  • 2:46 - 2:48
    بیشتر از چیزی که به اونا نسبت داده میشه.
  • 2:48 - 2:50
    این طور بود که من به این موضوعات علاقهمند شدم
  • 2:50 - 2:52
    و شروع به مطالعهی اونا در جانوران دیگه کردم.
  • 2:52 - 2:54
    اینا ستونهای اخلاقند.
  • 2:54 - 2:58
    اگر از هر کس بپرسید که "اخلاق بر چی بنا شده؟"
  • 2:58 - 3:00
    اینها دو اصل ای هستند که پدیدار میشوند.
  • 3:00 - 3:02
    یکی مقابله به مثله،
  • 3:02 - 3:05
    که حس عدالت و انصاف رو به دنبال خودش داره.
  • 3:05 - 3:07
    و دیگری همدردی و دلسوزی ست.
  • 3:07 - 3:10
    و اخلاق انسانی بیشتر از اینهاست،
  • 3:10 - 3:12
    اما اگه این دو ستون رو بردارید،
  • 3:12 - 3:14
    فکر کنم چیز زیادی باقی نمونه.
  • 3:14 - 3:16
    بنابراین اینا مطلقاً لازمند.
  • 3:16 - 3:18
    خب، بذارید براتون چند تا مثال بزنم.
  • 3:18 - 3:20
    این فیلم خیلی قدیمیای از یرکس پرایمت سنتر است
  • 3:20 - 3:23
    که در آن شامپانزهها رو برای همکاری با یکدیگر تعلیم می دهند.
  • 3:23 - 3:26
    حدودا صد سال از زمانی که بر روی همکاری آزمایش میکردیم میگذره.
  • 3:26 - 3:29
    حدودا صد سال از زمانی که بر روی همکاری آزمایش میکردیم میگذره.
  • 3:29 - 3:32
    چیزی که اینجا میبینید دو تا شامپانزهی جوانند که یک جعبه دارند،
  • 3:32 - 3:35
    این جعبه برای یک شامپانزه سنگینه و نمیتونه اون رو به سمت خودش بکشه.
  • 3:35 - 3:37
    البته روی این جعبه میوه هست.
  • 3:37 - 3:39
    وگرنه اونا اینقدر محکم نمیکشیدندش.
  • 3:39 - 3:41
    خب حالا دارند جعبه رو به سمت خودشون میکشند.
  • 3:41 - 3:43
    و میتونید ببینید که با هم هماهنگند.
  • 3:43 - 3:46
    میبینید که با هم کار میکنند، در یک لحظه می کشند.
  • 3:46 - 3:49
    تا همین جا هم پیشرفت بزرگی نسبت به بقیهی حیواناته
  • 3:49 - 3:51
    که نمی تونستند این کار را انجام بدن.
  • 3:51 - 3:53
    حالا یه تصویر جالبتر هم میبینید،
  • 3:53 - 3:56
    چون به یکی از این دو تا شامپانزه غذا داده شده.
  • 3:56 - 3:58
    پس یکی از این دوتا علاقه ای
  • 3:58 - 4:01
    برای انجام این کار نداره.
  • 4:01 - 4:04
    (خنده ی حاضران)
  • 4:08 - 4:13
    (خنده ی حاضران)
  • 4:19 - 4:22
    (خنده ی حاضران)
  • 4:35 - 4:38
    حالا نگاه کنید آخرش چی میشه.
  • 4:41 - 4:43
    (خنده ی حاضران)
  • 4:52 - 4:54
    اون اساسا همهاش رو برمیداره.
  • 4:54 - 4:57
    (خنده ی حاضران)
  • 4:57 - 4:59
    خب، این دو تا قسمت جالب داره.
  • 4:59 - 5:01
    یکی اینکه شمپانزهی سمت راستی
  • 5:01 - 5:03
    کاملاً فهمیده که به همکارش نیاز داره --
  • 5:03 - 5:05
    فهم کامل نیاز به همکاری.
  • 5:05 - 5:08
    دوم اینکه همکارش هم حاضر به همکاریه
  • 5:08 - 5:10
    حتی با اینکه علاقهای به غذا نداره.
  • 5:10 - 5:13
    چرا اینطوریه؟ خب، احتمالاً به مقابل به مثل مربوطه.
  • 5:13 - 5:15
    مدارکی زیادی در نخستیها و دیگر حیوانات هست
  • 5:15 - 5:17
    که اونا مقابله به مثل میکنند.
  • 5:17 - 5:19
    پس این لطف او به صورتی در آینده
  • 5:19 - 5:21
    جبران خواهد شد.
  • 5:21 - 5:23
    و همهی اینها به همین صورت کار می کنند.
  • 5:23 - 5:25
    ما همین کار را با فیل ها هم انجام دادیم.
  • 5:25 - 5:28
    حالا کار کردن با فیل ها خیلی خطرناکه.
  • 5:28 - 5:30
    مشکل دیگه با فیل ها اینه که
  • 5:30 - 5:32
    نمی شه وسیله ای ساخت
  • 5:32 - 5:34
    که برای یک فیل بیش از حد سنگین باشه.
  • 5:34 - 5:36
    حالا ممکنه شما بتونید بسازیدش،
  • 5:36 - 5:38
    اما فکر می کنم وسیله ی بی دوامی بشه.
  • 5:38 - 5:40
    پس بنابراین کاری که ما در این مورد انجام دادیم --
  • 5:40 - 5:43
    ما این تحقیقات را برای جاش پلاتنیک در تایلند انجام دادیم --
  • 5:43 - 5:46
    ما وسیله ای داریم که یک طناب داره، فقط یک طناب.
  • 5:46 - 5:48
    اگر این سمت طناب را بکشید،
  • 5:48 - 5:50
    طناب از سمت دیگه ناپدید می شه(طناب در میره).
  • 5:50 - 5:53
    بنابراین هر دو فیل باید در یک لحظه طناب را بردارند و بکشند.
  • 5:53 - 5:55
    وگرنه هیچ اتفاقی نمی افته
  • 5:55 - 5:57
    و طناب ناپدید می شه.
  • 5:57 - 5:59
    اولین فیلمی که خواهید دید
  • 5:59 - 6:01
    دو فیل هستند که با هم رها می شوند
  • 6:01 - 6:03
    و به دستگاه می رسند.
  • 6:03 - 6:06
    دستگاه در سمت چپ قرار داره و غذا بر روی آن است.
  • 6:06 - 6:09
    بنابراین اونا با هم میان و با هم [به دستگاه] می رسند،
  • 6:09 - 6:11
    بنابراین با هم برمی دارند و با هم می کشند.
  • 6:11 - 6:14
    بنابراین برای فیل ها کار ساده ای ست.
  • 6:15 - 6:17
    اینجا هستن.
  • 6:24 - 6:26
    و اینطوری می کِشندش.
  • 6:26 - 6:28
    و حالا ما کار را سخت تر می کنیم.
  • 6:28 - 6:30
    چون هدف از این آزمایش اینه
  • 6:30 - 6:32
    که ببینیم فیل ها چطور همکاری را می فهمند.
  • 6:32 - 6:35
    آیا آنرا به خوبی شامپانزه ها می فهمند؟
  • 6:35 - 6:37
    پس قدم بعدی اینه که
  • 6:37 - 6:39
    ما یک فیل را قبل از دیگری آزاد می کنیم،
  • 6:39 - 6:41
    و آن فیل باید اونقدر باهوش باشه
  • 6:41 - 6:43
    که صبر کنه و طناب را نکشه --
  • 6:43 - 6:46
    چون اگر طناب را بکشه، اون ناپدید میشه(در میره) و آزمایش تمام میشه.
  • 6:46 - 6:48
    حالا این فیل یک کار غیر قانونی انجام میده
  • 6:48 - 6:50
    که ما به او یاد ندادیم.
  • 6:50 - 6:52
    اما به ما نشون میده که چی فهمیده،
  • 6:52 - 6:55
    چون پای بزرگش را روی طناب میگذاره،
  • 6:55 - 6:57
    روی طناب می ایسته و صبر می کنه تا دیگری بیاد،
  • 6:57 - 7:00
    و بعد دیگری همه ی کار را برای او انجام میده.
  • 7:00 - 7:03
    این همون چیزیه که ما بهش سوء استفاده کردن می گیم.
  • 7:03 - 7:05
    (خنده ی حاضران)
  • 7:05 - 7:08
    اما این هوش فیل ها را نشون میده.
  • 7:08 - 7:11
    اونا چند تا از این راه کارهای دیگر را پیدا می کنند
  • 7:11 - 7:14
    که ما لزوماً [اونها رو] تأیید نکردیم.
  • 7:14 - 7:19
    خب حالا فیل بعدی داره میاد
  • 7:19 - 7:22
    و طناب را می کشه.
  • 7:38 - 7:41
    حالا به دیگری نگاه کنید. البته، اون یادش نمیره که غذاها را بخوره.
  • 7:41 - 7:45
    (خنده ی حاضران)
  • 7:45 - 7:47
    این قسمت همکاری و مقابله به مثل بود.
  • 7:47 - 7:49
    حالا چیزی راجب همدردی بگم.
  • 7:49 - 7:51
    همدردی موضوع اصلی تحقیقات فعلی منه.
  • 7:51 - 7:53
    همدردی دو کیفیت داره.
  • 7:53 - 7:56
    اولین بخش، فهمیدن اونه. این یک تعریف معمولی از اونه:
  • 7:56 - 7:58
    توانایی درک کردن و سهیم شدن در احساسات دیگری.
  • 7:58 - 8:00
    و قسمت احساسی آن.
  • 8:00 - 8:02
    پس همدردی اساساً دو کانال داره.
  • 8:02 - 8:04
    یکی کانال بدن است.
  • 8:04 - 8:06
    اگر شما با یک فرد غمگین صحبت کنید،
  • 8:06 - 8:09
    شما هم قیافه ی غمگین و حالت غمگین به خودتون می گیرید،
  • 8:09 - 8:11
    و قبل از اینکه بدونید چطور، شما هم احساس ناراحتی می کنید.
  • 8:11 - 8:14
    و این یه جورایی کانال بدن برای همدردی احساسی ست،
  • 8:14 - 8:16
    که خیلی از جانوران دارند.
  • 8:16 - 8:18
    سگ های معمولی شما هم این را دارند.
  • 8:18 - 8:20
    در واقع به همین علته که مردم پستانداران را در خانه نگه می دارند
  • 8:20 - 8:22
    نه لاکپشت و مار و چیزهایی شبیه اونا
  • 8:22 - 8:24
    که این گونه از همدردی را ندارند.
  • 8:24 - 8:26
    و بعد از اون، یک کانال شناختی هم وجود داره،
  • 8:26 - 8:28
    که شما می تونید دیدگاه شخص دیگری رو بفهمید.
  • 8:28 - 8:30
    این توانایی کمتر پیدا می شه.
  • 8:30 - 8:32
    جانوران کمی هستند - فکر کنم فیل ها و میمون ها می تونند این کار را انجام بدن-
  • 8:32 - 8:35
    اما جانوران خیلی کمی هستند که می توانند این کار را انجام دهند.
  • 8:35 - 8:37
    پس هماهنگی،
  • 8:37 - 8:39
    که قسمتی از فرآیند کلی همدردی ست
  • 8:39 - 8:41
    در فرمانروی جانوران بسیار قدیمی ست.
  • 8:41 - 8:43
    و البته ما می تونیم در انسان ها هم آن را
  • 8:43 - 8:45
    با واگیردار بودن خمیازه مطالعه کنیم.
  • 8:45 - 8:47
    آدم ها خمیازه می کشند وقتی دیگران هم خمیازه بکشند.
  • 8:47 - 8:49
    و این به همدردی مربوطه.
  • 8:49 - 8:51
    همون قسمت های مغز را فعال می کنه.
  • 8:51 - 8:53
    به علاوه ما می دونیم کسانی که خیلی واگیر خمیازه دارند
  • 8:53 - 8:55
    حس همدردی بالایی هم دارند.
  • 8:55 - 8:57
    کسانی که برای همدردی کردن مشکل دارند، مثل کودکان اوتیستیک،
  • 8:57 - 8:59
    واگیر خمیازه هم ندارند.
  • 8:59 - 9:01
    پس این دو با هم ارتباط دارند.
  • 9:01 - 9:04
    ما این پدیده را در شامپانزه ها با نشان دادن یک سر متحرک مطالعه می کنیم.
  • 9:04 - 9:06
    گوشه ی بالا سمت چپ آن را می بینید،
  • 9:06 - 9:08
    یک سر کارتونی که خمیازه می کشه.
  • 9:08 - 9:10
    و یک شامپانزه که به آن نگاه می کنه،
  • 9:10 - 9:13
    یک شامپانزه ی واقعی که به صفحه ی کامپیوتری که
  • 9:13 - 9:16
    ما در آن انیمیشن را نشون می دیم نگاه می کنه.
  • 9:20 - 9:22
    (خنده ی حاضران)
  • 9:22 - 9:24
    پس واگیردار بودن خمیازه
  • 9:24 - 9:26
    که احتمالاً همه ی شما باهاش آشنایید --
  • 9:26 - 9:29
    و ممکنه شما هم شروع به خمیازه کشیدن کنید --
  • 9:29 - 9:32
    این پدیده بین ما و جانوران دیگه مشترکه.
  • 9:32 - 9:35
    و این مربوط به کانال بدنی هماهنگی ست
  • 9:35 - 9:37
    که زیربنای همدردی ست
  • 9:37 - 9:40
    و اساساً در بین پستانداران فراگیره.
  • 9:40 - 9:43
    حالا ما حالت های پیچیده تری را هم بررسی می کنیم. این دلداری دادن است.
  • 9:43 - 9:46
    این یک شامپانزه ی نره که در جنگ شکست خورده و داره جیغ میزنه،
  • 9:46 - 9:48
    و یک جوان میاد و دستش را دور او میندازه
  • 9:48 - 9:50
    و آرومش می کنه.
  • 9:50 - 9:53
    این دلداری دادن ست. خیلی به دلداری دادن آدم ها شبیه است.
  • 9:53 - 9:56
    و رفتار دلداری [دادن]،
  • 9:56 - 9:58
    ناشی از همدردیه.
  • 9:58 - 10:01
    در واقع راه مطالعه ی همدردی در بچه های انسان
  • 10:01 - 10:03
    اینه که از یک عضو خانواده می خواهیم تا خود را ناراحت نشون بده،
  • 10:03 - 10:05
    و بعد می بینند که بچه های کوچک چه کار می کنند.
  • 10:05 - 10:07
    این با همدردی مرتبطه،
  • 10:07 - 10:10
    و اینا حالت های صورت است که ما می بینیم.
  • 10:10 - 10:13
    ما یک تحقیق دیگه را هم تازگی منتشر کردیم که ممکنه راجبش شنیده باشید.
  • 10:13 - 10:16
    در مورد 'نوع دوستی' و شامپانزه هاست
  • 10:16 - 10:18
    سئوال ما این بود که آیا شامپانزه ها
  • 10:18 - 10:20
    به آسایش دیگران اهمیت می دهند؟
  • 10:20 - 10:22
    در طول دهه ها ما فرض می کردیم
  • 10:22 - 10:24
    که فقط انسان ها قادر به آن هستند،
  • 10:24 - 10:27
    که فقط انسان ها به آسایش دیگران اهمیت می دن.
  • 10:27 - 10:29
    حالا ما یک آزمایش خیلی ساده انجام دادیم.
  • 10:29 - 10:32
    ما این آزمایش را بر روی شامپانزه هایی که در لورانس ویل
  • 10:32 - 10:34
    در ایستگاه میدانی یرکس انجام دادیم.
  • 10:34 - 10:36
    اونا اینطوری زندگی می کنند.
  • 10:36 - 10:39
    ما اونا رو به داخل اتاق صدا می کنیم و روشون آزمایش می کنیم.
  • 10:39 - 10:41
    در این مورد ما دو شامپانزه را پهلو به پهلو قرار دادیم.
  • 10:41 - 10:44
    یکی از آنها یک سطل پر از ژتون داره که هر کدام معنی متفاوتی دارن.
  • 10:44 - 10:47
    یکی از ژتون ها فقط به کسی که ژتون را انتخاب می کنه غذا میده،
  • 10:47 - 10:49
    ژتون دیگه به هر دوشون غذا میده.
  • 10:49 - 10:52
    این تحقیق را ما با ویکی هورنر انجام دادیم.
  • 10:53 - 10:55
    اینجا دو رنگ ژتون را داریم.
  • 10:55 - 10:57
    آنها یک ظرف پر از اونا دارند.
  • 10:57 - 11:00
    و باید یکی از دو رنگ را انتخاب کنند.
  • 11:00 - 11:03
    حالا ببینید چی می شه.
  • 11:03 - 11:06
    اگر این شامپانزه حالت خودخواهانه را انتخاب کنه،
  • 11:06 - 11:09
    که اینجا ژتون قرمزه،
  • 11:09 - 11:11
    باید اون را به ما بده.
  • 11:11 - 11:14
    ما برش می داریم و روی میزی می گذاریم که دو تا جایزه هست،
  • 11:14 - 11:17
    اما در این حالت فقط سمت راستی غذا می گیره.
  • 11:17 - 11:19
    سمت چپی دور می شه چون از قبل می دونه.
  • 11:19 - 11:22
    این آزمایش برای او دلچسب نیست.
  • 11:22 - 11:24
    ژتون بعدی از نوع 'همنوع دوستانه' ست.
  • 11:24 - 11:27
    حالا جالب میشه
  • 11:27 - 11:29
    اونی که انتخاب می کنه
  • 11:29 - 11:31
    براش فرقی نداره.
  • 11:31 - 11:34
    پس او یک ژتون 'همنوع دوستانه' به ما میده و هردوی آنها غذا می گیرند.
  • 11:34 - 11:37
    پس شامپانزه ای که انتخاب می کنه همیشه جایزه می گیره.
  • 11:37 - 11:39
    پس اصلاً براش مهم نیست.
  • 11:39 - 11:41
    اون حتی می تونه چشم بسته انتخاب کنه.
  • 11:41 - 11:43
    اما چیزی که ما می بینیم
  • 11:43 - 11:45
    اینه که او ژتون 'همنوع دوستانه' را انتخاب می کنه.
  • 11:45 - 11:48
    این خط ۵۰ درصد را نشون میده که انتخاب تصادفی ست.
  • 11:48 - 11:51
    به خصوص اگر دیگری توجه اون رو به خودش جلب کنه، بیشتر انتخاب می کنند.
  • 11:51 - 11:54
    اگر دیگری بر روی او فشار بیاره --
  • 11:54 - 11:57
    مثلاً اگر آب به او بپاشه یا بترسونه --
  • 11:57 - 12:00
    انتخاب میره پایین.
  • 12:00 - 12:02
    مثل اینه که داره می گه
  • 12:02 - 12:04
    " اگر درست رفتار نکنی، من هم امروز نوع دوست نمی شم."
  • 12:04 - 12:06
    این اتفاقیه که بدون حضور دیگری می افته،
  • 12:06 - 12:08
    وقتی هیچ کس اونجا ننشسته.
  • 12:08 - 12:10
    پس ما فهمیدیم که شامپانزه ها
  • 12:10 - 12:12
    به آسایش دیگران اهمیت می دن --
  • 12:12 - 12:15
    به خصوص در مورد اعضای دیگر گروه خودشون.
  • 12:15 - 12:18
    آخرین آزمایشی که می خواهم برای شما بگم
  • 12:18 - 12:20
    مطالعه ما بر روی انصاف است.
  • 12:20 - 12:23
    این تحقیق خیلی معروف شد.
  • 12:23 - 12:25
    و امروزه خیلی بیشتر شدند،
  • 12:25 - 12:27
    چون وقتی ما این آزمایش را ۱۰ سال پیش انجام دادیم،
  • 12:27 - 12:29
    همه جا شناخته شد.
  • 12:29 - 12:31
    ما اولین بار آن را با میمون های کاپوچین انجام دادیم.
  • 12:31 - 12:34
    حالا من اولین آزمایشی که انجام دادیم را به شما نشون میدم.
  • 12:34 - 12:37
    این آزمایش با سگ ها و پرنده ها هم انجام شده
  • 12:37 - 12:39
    و با شامپانزه ها.
  • 12:39 - 12:43
    ما به همراه سارا بروزنان با میمون های کاپوچین شروع کردیم.
  • 12:43 - 12:45
    کاری که کردیم این بود
  • 12:45 - 12:47
    که ما دو میمون را بصورت پهلو به پهلو قرار دادیم.
  • 12:47 - 12:49
    این دو در یک گروه زندگی می کنند و یکدیگر را می شناسند.
  • 12:49 - 12:52
    ما اونها را از گروه جدا می کنیم و در اتاق آزمایش قرار می دهیم.
  • 12:52 - 12:54
    کاری که اونا باید انجام بدن خیلی ساده ست.
  • 12:54 - 12:56
    کاری که اونا باید انجام بدن خیلی ساده ست.
  • 12:56 - 12:59
    اگر به هر دوی اونا به عنوان جایزه خیار بدیم،
  • 12:59 - 13:01
    دو میمون در کنار هم،
  • 13:01 - 13:03
    اونا کاملاً مایلند که این کار را ۲۵ بار پشت سر هم انجام بدن.
  • 13:03 - 13:07
    خیار، با اینکه به نظر من فقط آبه،
  • 13:07 - 13:10
    اما اونا خیار دوست دارند.
  • 13:10 - 13:13
    حالا اگر به یکی از اونا انگور بدیم -
  • 13:13 - 13:15
    ترجیح غذایی میمون های کاپوچین
  • 13:15 - 13:18
    با قیمتهای بازار ارتباط مستقیم داره -
  • 13:18 - 13:21
    خوب حالا اگه به یکی انگور بدید -- که غذای خیلی بهتریه --
  • 13:21 - 13:24
    بین اونا نابرابری ایجاد می کنید.
  • 13:24 - 13:26
    این آزمایشی ست که ما انجام دادیم.
  • 13:26 - 13:29
    اخیراً ما آن را با میمون هایی که تا حالا این آزمایش را انجام نداده بودند فیلم برداری کردیم،
  • 13:29 - 13:31
    به این امید که شاید این بار واکنش شدیدتری ببینیم،
  • 13:31 - 13:33
    و همین اتفاق هم افتاد.
  • 13:33 - 13:35
    میمون سمت چپ اونیه که خیار می گیره.
  • 13:35 - 13:38
    میمون سمت راست اونیه که انگور می گیره.
  • 13:38 - 13:40
    اونی که خیار می گیره،
  • 13:40 - 13:42
    توجه کنید که اولین تکه ی خیار مشکلی نداره.
  • 13:42 - 13:45
    اولیش را می خوره.
  • 13:45 - 13:48
    بعد می بینه که دیگری انگور می گیره و حالا می بینید چی میشه.
  • 13:48 - 13:51
    او یک سنگ به ما میده. این کارشونه.
  • 13:51 - 13:54
    و ما یک تکه خیار بهش میدیم که اون را می خوره.
  • 13:54 - 13:57
    دیگری باید یه سنگ به ما بده.
  • 13:57 - 14:00
    و همین کار را می کنه.
  • 14:00 - 14:03
    و یک انگور می گیره و می خوره.
  • 14:03 - 14:05
    دیگری می بینه.
  • 14:05 - 14:07
    حالا او سنگ را به ما میده،
  • 14:07 - 14:10
    و دوباره خیار می گیره.
  • 14:12 - 14:27
    (خنده ی حاضران)
  • 14:27 - 14:30
    حالا داره سنگ رو با به دیوار زدن امتحان میکنه.
  • 14:30 - 14:32
    اون باید سنگ رو به ما بده.
  • 14:32 - 14:35
    حالا باز خیار می گیره.
  • 14:37 - 14:41
    (خنده ی حاضران)
  • 14:43 - 14:47
    این اساساً همون اعتراضهای وال استریته که اینجا هم می بینید.
  • 14:47 - 14:50
    (خنده ی حاضران)
  • 14:50 - 14:53
    (تشویق حاضران)
  • 14:53 - 14:55
    بذارید براتون بگم -
  • 14:55 - 14:57
    هنوز دو دقیقه وقت دارم، بذارید یک داستان خنده دار براتون بگم.
  • 14:57 - 14:59
    این آزمایش خیلی مشهور شد.
  • 14:59 - 15:01
    و ما نظرات زیادی دریافت کردیم.
  • 15:01 - 15:03
    به خصوص انسان شناس ها، اقتصاددان ها
  • 15:03 - 15:05
    و فلاسفه.
  • 15:05 - 15:07
    اونا اصلاً از این خوششون نیومده بود.
  • 15:07 - 15:10
    فکر می کنم چون در ذهنشون تصمیم گرفته بودند،
  • 15:10 - 15:12
    که انصاف موضوع خیلی پیچیده ای ست
  • 15:12 - 15:14
    و جانوران نمی توانند [آنرا] داشته باشند.
  • 15:14 - 15:16
    حتی یک فیلسوف برای ما نوشت
  • 15:16 - 15:19
    که ممکن نیست میمون ها حس انصاف داشته باشند
  • 15:19 - 15:22
    چون انصاف در زمان انقلاب فرانسه اختراع شده.
  • 15:22 - 15:24
    (خنده ی حاضران)
  • 15:24 - 15:27
    یک نفر دیگه یک فصل کامل نوشت
  • 15:27 - 15:31
    و گفت که [وقتی] باور می کنه این با انصاف ارتباط داره
  • 15:31 - 15:33
    که میمونی که انگور می گیره اون رو رد کنه.
  • 15:33 - 15:35
    حالا خنده دارش اینه که سارا بروزنان،
  • 15:35 - 15:37
    که با شامپانزه ها این آزمایش را انجام داده،
  • 15:37 - 15:39
    دو ترکیب از شامپانزه ها داشت
  • 15:39 - 15:42
    که، در واقع، اون میمونی که انگور می گیره آن را رد می کنه
  • 15:42 - 15:44
    تا وقتی که دیگری هم انگور بگیره.
  • 15:44 - 15:47
    پس ما داریم به حس انصاف انسانی خیلی نزدیک می شیم.
  • 15:47 - 15:51
    و من فکر می کنم که فیلسوف ها یه مدتی باید از نو به فلسفه شون فکر کنند.
  • 15:51 - 15:53
    پس بذارید خلاصه کنم.
  • 15:53 - 15:55
    من فکر می کنم که اخلاق، تکامل یافته ست.
  • 15:55 - 15:57
    من فکر می کنم اخلاق چیزی بسیار بیش از آنچه من در مورد آن صحبت کردم است،
  • 15:57 - 16:00
    اما بدون این عناصر که ما در سایر نخستی ها یافتیم،
  • 16:00 - 16:02
    اما بدون این عناصر که ما در سایر نخستیها یافتیم،
  • 16:02 - 16:04
    که شامل همدردی و دلداری،
  • 16:04 - 16:07
    گرایش های اجتماعی، روابط متقابل و احساس عدالت است، غیر ممکن خواهد بود.
  • 16:07 - 16:10
    پس ما بر روی این موضوعات خاص کار می کنیم
  • 16:10 - 16:13
    تا ببینیم آیا می تونیم اخلاق را به قول معروف از پایین به بالا بسازیم،
  • 16:13 - 16:15
    بدون اینکه لزوماً خدا و مذهب را درگیر کنیم،
  • 16:15 - 16:18
    و ببینیم چطور می تونیم به اخلاق تکامل یافته برسیم.
  • 16:18 - 16:21
    از توجهتون ممنونم.
  • 16:21 - 16:30
    (تشویق حاضران)
Title:
فرانس د وال: رفتار اخلاقی در جانوران
Speaker:
Frans de Waal
Description:

همدلی، همکاری، عدالت و مقابله به مثل - توجه کردن به رفاه دیگران صفت‌های خیلی انسانی‌ای به نظر می رسند. اما فرانس دوال تعدادی فیلم شگفت آور از آزمایشات رفتاری، در نخستی ها و سایر پستانداران را به اشتراک می گذارد، که در آنها نشان می دهد چگونه بسیاری از این صفات اخلاقی در همه ما مشترک اند.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
16:31

Persian subtitles

Revisions Compare revisions