Return to Video

Kara deliğin fotoğrafı nasıl çekilir

  • 0:01 - 0:03
    "Yıldızlararası" filminde
  • 0:03 - 0:07
    süper büyük kara deliğe yakından bakalım.
  • 0:07 - 0:09
    Parlak gazın zeminine karşı kurulmuş olan
  • 0:09 - 0:11
    kara deliğin büyük çekimi kuvveti
  • 0:11 - 0:12
    ışığı halka şeklinde büker.
  • 0:12 - 0:15
    Buna rağmen, bu gerçek bir fotoğraf değil
  • 0:15 - 0:16
    bilgisayar grafik uygulamasıdır -
  • 0:16 - 0:20
    kara deliğin nasıl görülebileceğine
    dair artistik bir yorumlama.
  • 0:20 - 0:22
    Yüz yıl önce,
  • 0:22 - 0:25
    Albert Einstein kendi teorisi olan
    izafiyet teorisini ilk defa yayımladı.
  • 0:25 - 0:27
    Ondan sonraki yıllarda
  • 0:27 - 0:30
    bilim adamları teoriyi destekleyen
    birçok kanıt sundular.
  • 0:30 - 0:33
    Fakat bu teoriden tek
    çıkarım yapılıyor, kara delik
  • 0:33 - 0:35
    hâlen direkt olarak gözlemlenmedi.
  • 0:35 - 0:38
    Kara deliğin nasıl görünebileceğine
    dair bazı düşüncelerimiz olsa da
  • 0:38 - 0:41
    daha önce bir fotoğrafı hiç çekilmedi.
  • 0:41 - 0:45
    Buna rağmen, bunun sonunda
    değişebileceğini bilmek sizi şaşırtabilir.
  • 0:45 - 0:50
    Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde
    kara deliğe ait ilk fotoğrafı görebiliriz.
  • 0:50 - 0:54
    İlk resmi almak uluslararası
    bilim adamları takımına,
  • 0:54 - 0:55
    dünya büyüklüğünde teleskopa
  • 0:55 - 0:58
    ve son fotoğrafı bir araya getirecek
    algoritmaya düşecektir.
  • 0:58 - 1:02
    Bugün size kara deliğin gerçek fotoğrafını
    gösteremeyecek olmama rağmen
  • 1:02 - 1:05
    ilk resmi almayı içeren çabalara
    kısa bir bakış atmanızı
  • 1:05 - 1:07
    sağlamak istiyorum.
  • 1:07 - 1:09
    Benim adım Katie Bouman
  • 1:09 - 1:12
    ve MIT'te PhD öğrencisiyim.
  • 1:12 - 1:14
    Bir bilgisayar laboratuvarında,
    fotoğraf ve videolarla
  • 1:14 - 1:17
    gören bilgisayarlar üzerine çalışıyorum.
  • 1:17 - 1:19
    Astronom olmamama rağmen
  • 1:19 - 1:22
    mevcut projeye nasıl katkıda bulunduğumu
  • 1:22 - 1:23
    size göstermek istiyorum.
  • 1:23 - 1:26
    Eğer bu akşam parlak şehir
    ışıklarının ötesine çıkarsanız,
  • 1:26 - 1:29
    samanyolunun şaşırtıcı
    görüntüsünü görmek için
  • 1:29 - 1:30
    yeterince şanslı olabilirsiniz.
  • 1:30 - 1:33
    Milyonlarca yıldızın ötesine
    yakınlaştırma yapabilirseniz,
  • 1:33 - 1:36
    samanyolunun kalbine
    doğru 26.000 ışık yılı,
  • 1:36 - 1:40
    en sonunda tam merkezdeki
    yıldız kümesine ulaşacağız.
  • 1:40 - 1:43
    Tüm galaktik toz bulutunun
    ötesini kızıl ötesi teleskopla
  • 1:43 - 1:47
    gözetleyen astronomlar bu
    yıldızları 16 yıldır izliyorlar.
  • 1:47 - 1:51
    Fakat onların görmediği,
    bunun en muhteşem şey olması.
  • 1:51 - 1:54
    Bu yıldızlar görünmeyen bir
    objenin etrafında dönüyor gibi.
  • 1:54 - 1:56
    Bu yıldızların yolunu izleyerek
  • 1:56 - 1:58
    astronomlar, bu harekete sebep olan şeyin,
  • 1:58 - 2:03
    yeterince küçük ve ağır, büyük bir
    kara delik olduğu sonucuna vardılar-
  • 2:03 - 2:04
    ışık dâhil, yanına çok yaklaşan
  • 2:04 - 2:08
    herhangi bir şeyi içine çekebilecek
    yoğunlukta olan bir obje.
  • 2:08 - 2:12
    Eğer biz daha ötesine yakınlaştırma
    yapabilseydik ne olurdu?
  • 2:12 - 2:16
    Böyle bir şeyi görmek mümkün mü,
    tanım olarak, görmek imkânsız mı?
  • 2:16 - 2:20
    Peki, eğer biz radyo dalga
    boylarında yakınlaştırma yapabilseydik,
  • 2:20 - 2:22
    kara deliğin etrafında
    sıkışmış sıcak plazmanın
  • 2:22 - 2:26
    çekimsel mercekleşmesi oluşan
    bir ışık halkası görmeyi beklerdik.
  • 2:26 - 2:27
    Diğer bir deyişle,
  • 2:27 - 2:30
    karanlık bir alan yaratan
    parlak materyaller
  • 2:30 - 2:32
    zeminine gölge oluşturuyor.
  • 2:32 - 2:35
    Bu aydınlık halka çekim kuvvetinin,
    ışığın dahi kaçamayacağı kadar büyük
  • 2:35 - 2:40
    olduğu yerdeki kara deliğin
    çevresindeki sınırları açığa çıkarır.
  • 2:40 - 2:43
    Einstein denklemi bu halkanın
    şeklini ve büyüklüğünü tahmin eder,
  • 2:43 - 2:46
    bu sebeple bunun resmini çekmek
    sadece mükemmel olmayacak,
  • 2:46 - 2:49
    ayrıca denklemin, kara delikteki
    olağanüstü durumlarda
  • 2:49 - 2:51
    geçerliliğinin doğrulanmasına
    yardım edecektir.
  • 2:51 - 2:53
    Buna rağmen, bu kara delik
    bizden çok uzakta ki
  • 2:53 - 2:57
    dünyadan bu halka
    olağanüstü küçük görülüyor
  • 2:57 - 3:00
    -ayın üzerindeki portakal gibi.
  • 3:01 - 3:04
    Bu durum fotoğrafının çekilmesini
    çok zorlaştırmaktadır.
  • 3:05 - 3:06
    Sebebi nedir?
  • 3:07 - 3:10
    Peki, bunların hepsi basit
    bir denkleme indirgeniyor.
  • 3:10 - 3:12
    Difraksiyon olarak adlandırılan
    fenomen nedeniyle,
  • 3:12 - 3:16
    görebileceğimiz küçük objeler
    için temel limitler vardır.
  • 3:17 - 3:20
    Bu yönetici denklem, çok çok
    küçük görmek için teleskobumuzu
  • 3:20 - 3:23
    çok çok büyük yapmamız gerektiğini söyler.
  • 3:23 - 3:26
    Fakat, dünyadaki en büyük teleskopla dahi,
  • 3:26 - 3:29
    ayın yüzeyini resmetmek için
  • 3:29 - 3:31
    gerekli çözünürlüğe yaklaşamadık.
  • 3:31 - 3:34
    Aslında, burada size ayın dünyadan
    çekilen en yüksek çözünürlüklü
  • 3:34 - 3:36
    fotoğrafını gösteriyorum.
  • 3:36 - 3:38
    Yaklaşık olarak 13.000 piksel.
  • 3:38 - 3:43
    ve her bir piksel 1,5 milyondan
    fazla portakal içermektedir.
  • 3:43 - 3:45
    Yani, ayın üzerindeki her bir portakalı
  • 3:45 - 3:48
    ve ilave olarak bizim
    kara deliği görmek için
  • 3:48 - 3:50
    ne kadar büyük bir
    teleskoba ihtiyacımız var?
  • 3:50 - 3:53
    Büyük hesaplar yaparak,
    bu, dünya büyüklüğünde
  • 3:53 - 3:56
    teleskoba ihtiyacınız olduğunu kolayca
    hesaplayabileceğinizi ortaya koyuyor.
  • 3:56 - 3:57
    (Gülüşme)
  • 3:57 - 3:59
    Eğer dünya büyüklüğünde
    teleskop yapabilirsek
  • 3:59 - 4:03
    kara deliğin ufuk sınırını gösteren
    bu belirgin ışık halkasını
  • 4:03 - 4:04
    ancak fark etmeye başlayabiliriz.
  • 4:04 - 4:07
    Bu fotoğraf bilgisayardaki
    grafik görüntülerinde
  • 4:07 - 4:09
    gördüğümüz tüm detayları içermese de,
  • 4:09 - 4:12
    kara deliğin yakın çevresine
    güvenle ilk bakışı atmamıza
  • 4:12 - 4:14
    imkân verecektir.
  • 4:14 - 4:16
    Yine de, hayal ettiğiniz gibi,
  • 4:16 - 4:20
    dünya boyutunda Single-Dish (Tek Tabaka)
    teleskop yapımı imkânsızdır.
  • 4:20 - 4:22
    Fakat, Mick Jagger'ın
    ünlü şarkısındaki gibi
  • 4:22 - 4:23
    "Her zaman her istediğini alamazsın,
  • 4:23 - 4:26
    fakat bazen denersen, istediğini almanın
  • 4:26 - 4:27
    yolunu bulabilirsin."
  • 4:27 - 4:29
    Dünyanın tüm teleskopları
    birbirine bağlayarak,
  • 4:29 - 4:33
    "Event Horizon Teleskop"u olarak
    adlandırılan uluslararası işbirliği
  • 4:33 - 4:36
    kara deliğin ufuk sınırının
    büyüklüğünü çözebilecek
  • 4:36 - 4:38
    yapıda dünya büyüklüğünde
  • 4:38 - 4:39
    sanal teleskop yaratabiliyor.
  • 4:39 - 4:43
    Bu teleskop ağı gelecek yıl
    kara deliğin ilk fotoğrafını
  • 4:43 - 4:45
    çekmek için planlandı.
  • 4:45 - 4:49
    Dünya çapındaki herbir
    teleskop beraber çalışıyor.
  • 4:49 - 4:51
    Atomik saat ile birbirlerine bağlandılar.
  • 4:51 - 4:54
    Herbir yerdeki araştırma ekipleri binlerce
  • 4:54 - 4:57
    terabayt veri toplayarak ışığı donduruyor.
  • 4:57 - 5:02
    Bu veri daha sonra tam burada
    Massachusett'de işlemden geçiriliyor.
  • 5:02 - 5:04
    Peki, bu nasıl çalışıyor?
  • 5:04 - 5:07
    Hatırlayın, eğer galaksinin ortasında
    kara delik görmek istiyorsak
  • 5:07 - 5:10
    bu dünya büyüklüğünde teleskop
    yapmamız gerekmektedir.
  • 5:10 - 5:14
    Bir saniye, dünya büyüklüğünde
    teleskop yapmış gibi davranalım.
  • 5:14 - 5:16
    Bu biraz dünyayı büyük
    dönen kocaman bir disko
  • 5:16 - 5:18
    topuna dönüştürmeye benzeyecektir.
  • 5:19 - 5:21
    Herbir ayna ışık toplayacak
  • 5:21 - 5:23
    ki daha sonra biz bunları
    bir araya getirelim.
  • 5:23 - 5:26
    Buna rağmen, biz bunları
    birçoğunu attık dersek,
  • 5:26 - 5:28
    sadece elimizde birkaç tane kalır.
  • 5:28 - 5:31
    Hâlâ bunları bir araya
    getirmeye çalışabiliriz,
  • 5:31 - 5:33
    fakat şimdi çok fazla delik var.
  • 5:33 - 5:37
    Kalan bu aynalar teleskoplarımızın
    yerlerini temsil eder.
  • 5:37 - 5:42
    Bu, fotoğraf elde etmek için
    oldukça küçük sayı da ölçümlerdir.
  • 5:42 - 5:45
    Fakat, sadece birkaç teleskop
    konumundan ışık toplamamıza rağmen
  • 5:45 - 5:49
    Dünya dönerken, diğer yeni
    ölçümleri görmeye başlarız.
  • 5:49 - 5:53
    Diğer bir değişle, disko topunun döndüğü
    gibi, bu aynalar konumlarını değiştiriyor
  • 5:53 - 5:56
    ve biz resmin değişik parçalarını
    gözlemlemeye başlıyoruz.
  • 5:56 - 6:00
    Geliştirdiğimiz bu resim algoritması,
    altta yatan kara delik resmini yeniden
  • 6:00 - 6:03
    kurmak için disko topundaki
    boşlukları doldurur.
  • 6:03 - 6:05
    Dünyada her yerde konuşlanmış
    teleskobumuz olsa idi,
  • 6:05 - 6:07
    yani, tam bir disko topu olsa idi
  • 6:07 - 6:09
    bu çok önemsiz olurdu.
  • 6:09 - 6:12
    Buna rağmen, sadece birkaç örnek
    görüyoruz ve bu nedenle
  • 6:12 - 6:14
    bizim teleskop ölçümlerimiz
    ile tam olarak tutarlı
  • 6:14 - 6:17
    sonsuz sayıda olası resim var.
  • 6:17 - 6:21
    Buna rağmen, tüm resimler eşit yapılmadı.
  • 6:21 - 6:22
    Bu resimlerden bazıları,
  • 6:22 - 6:25
    diğerlerine nazaran resim olduğunu
    düşündüğümüz şeyler gibi görünüyor.
  • 6:25 - 6:29
    Kara deliğin ilk resminin
    alınmasındaki benim rolüm
  • 6:29 - 6:31
    mümkün olan en makul resmi
    bulacak ve aynı zamanda
  • 6:31 - 6:34
    teleskop ölçülerine uyduracak
    algoritmayı dizayn etmektir.
  • 6:35 - 6:39
    Olay yeri incelemecinin, yüz yapısına
    ilişkin kendi bilgilerini kullanarak
  • 6:39 - 6:42
    resmin parçalarını birleştirmek
    için kısıtlı tanımlama kullanması gibi
  • 6:42 - 6:46
    geliştirdiğim bu resim algoritması da
    evrende madde gibi görünen resme
  • 6:46 - 6:50
    bizi yönlendirmesi için bizim kısıtlı
    teleskop verilerini kullanmaktadır.
  • 6:50 - 6:54
    Bu algoritmayı kullanarak,
    seyrek ve gürültülü veriden
  • 6:54 - 6:56
    resmi bir araya getirebiliriz.
  • 6:56 - 6:58
    Burada, evrenin merkezindeki
    kara deliğe doğru
  • 6:58 - 7:02
    teleskobumuzu doğrultmuş
    gibi yaptığımızdaki taklit veriyi
  • 7:02 - 7:04
    kullanarak yapılan örnek
    rekonstrüksiyonu gösteriyorum.
  • 7:05 - 7:07
    Bu yalnızca bir taklit olmasına rağmen,
  • 7:07 - 7:09
    bu tür bir rekonstrüksiyon
    bize umut veriyor,
  • 7:09 - 7:13
    eninde sonunda kara deliğin güvenilir
    bir şekilde ilk resmini alacağız
  • 7:13 - 7:16
    ve bundan, çemberin
    büyüklüğüne karar vereceğiz.
  • 7:16 - 7:19
    Algoritmanın detayları hakkında
    devam etmek istememe rağmen,
  • 7:19 - 7:22
    şanslısınız ki, bunun için zamanım yok.
  • 7:22 - 7:24
    Evrenimizin neye benzediğini,
    nasıl tanımladığımıza
  • 7:24 - 7:27
    ve yeniden inşa etmek ve
    sonuçlarımızı doğrulamak için
  • 7:27 - 7:30
    bunu nasıl kullandığımıza dair
    kısa bir fikir vermek istiyorum.
  • 7:30 - 7:33
    Teleskobumuzun ölçümlerini
    mükemmel şekilde açıklayan
  • 7:33 - 7:35
    sonsuz sayıda resim olduğundan
  • 7:35 - 7:38
    bir şekilde bunların arasından
    seçim yapmak zorundayız..
  • 7:38 - 7:40
    Ne kadar kara delik resmine benzediği
  • 7:40 - 7:43
    çerçevesinde resimleri
    sıralayarak bunu yapıyoruz
  • 7:43 - 7:45
    ve en muhtemel olanı seçiyoruz.
  • 7:45 - 7:48
    Peki, bununla tam olarak
    neyi kastediyorum?
  • 7:48 - 7:51
    Bize Facebook'ta bir resmin ne kadar
    ihtimalle görüneceğini anlatan
  • 7:51 - 7:53
    modeli yapmak için çalışıyoruz diyelim.
  • 7:53 - 7:55
    Muhtemelen modelden,
  • 7:55 - 7:58
    birinin bu gürültü resmini sola
    koymuş olmasını biraz ihtimal dışı
  • 7:58 - 8:00
    ve birinin sağdakine
    benzer özçekim koymasının
  • 8:00 - 8:02
    olası olduğunu söylemesini isteriz.
  • 8:02 - 8:04
    Ortadaki resim flu,
  • 8:04 - 8:06
    gürültü resmi ile
    kaşılaştırıldığında Facebook'ta
  • 8:06 - 8:08
    görecek olmamıza rağmen
  • 8:08 - 8:10
    özçekim ile kaşılaştırıldığında
    muhtemelen daha az göreceğiz.
  • 8:10 - 8:13
    Fakat kara delikten gelen
    resme sıra geldiğinde
  • 8:13 - 8:17
    gerçek bir muamma ile karşılaştık:
    Kara deliği daha önce hiç görmemiştik.
  • 8:17 - 8:19
    Bu durumda, kara delik nasıl bir şey
  • 8:19 - 8:22
    ve kara deliğin yapısı hakkında
    neyi farz kabul etmeliyiz?
  • 8:22 - 8:25
    "Yıldızlararası"ndaki kara delik
    resmi gibi yapmış olduğumuz
  • 8:25 - 8:27
    simulasyondaki resimleri
    kullanmayı deneyebiliriz,
  • 8:27 - 8:30
    fakat eğer bunu yaparsak bu,
    önemli problemlere sebep olabilir.
  • 8:30 - 8:34
    Eğer Einstein'nin teorileri
    tutmasaydı ne olurdu?
  • 8:34 - 8:37
    Hâlâ ne olduğu hakkında kesin fotoğrafı
    yeniden ortaya çıkartmak istiyoruz.
  • 8:38 - 8:41
    Eğer Einstein'in denklemini bizim
    algoritmamız içinde çok ısıtırsak
  • 8:41 - 8:44
    ne görmek istiyorsak onu göreceğiz.
  • 8:44 - 8:46
    Diğer bir deyişle, evrenimizin merkezinde
  • 8:46 - 8:49
    koca bir fil olabilmesi opsiyonunu
    açık bırakmak istiyoruz.
  • 8:49 - 8:50
    (Gülüşme)
  • 8:50 - 8:53
    Değişik tipteki resimler
    farklı özelliklere sahiptir.
  • 8:53 - 8:57
    Kolayca kara delik similasyon resmiyle
    bizim her gün dünyadan aldığımız resim
  • 8:57 - 8:59
    arasındaki farkı söyleyebiliriz.
  • 8:59 - 9:02
    Çok fazla tek tipte resmin
    özelliklerini empoze etmeksizin
  • 9:02 - 9:06
    resmin neye benzediğini bizim
    algoritmamıza söylemeye ihtiyacımız var.
  • 9:06 - 9:08
    Bu işi halletmeye çalışmanın bir yolu
  • 9:08 - 9:11
    değişik çeşitteki resimlerin
    özelliklerini empoze etmek
  • 9:11 - 9:13
    ve varsaydığımız resmin tipinin
  • 9:13 - 9:15
    rekonstrüksiyonumuzu
    nasıl etkilediğini görmek.
  • 9:16 - 9:19
    Eğer tüm resim tipleri birbirine
    çok benzeyen resimler üretirse
  • 9:19 - 9:21
    biz daha güvenilir
    olmaya başlayabiliriz ki
  • 9:21 - 9:25
    bizim yaptığımız resim varsayımları
    bu resimden çok fazla sapmaz.
  • 9:26 - 9:28
    Dünyadaki 3 ayrı eskiz ressamına
  • 9:29 - 9:31
    aynı tanımlamayı vermek gibi bir şey.
  • 9:32 - 9:34
    Eğer hepsi birbirine benzeyen
    yüzler çiziyorlarsa
  • 9:34 - 9:38
    onların kendi kültürel önyargılarını
    resme empoze etmediklerinden
  • 9:38 - 9:39
    emin olmaya başlayabiliriz.
  • 9:40 - 9:43
    Değişik resim özelliklerini empoze
    etmeyi denememizin bir yolu
  • 9:43 - 9:46
    mevcut resmin parçalarını kullanmaktır.
  • 9:46 - 9:48
    Yani, geniş bir resim koleksiyonu alırız
  • 9:48 - 9:51
    ve bunları küçük resim
    parçalarına ayırırız.
  • 9:51 - 9:55
    Her bir resim parçasını yapbozun
    bir parçası gibi değerlendirebiliriz.
  • 9:55 - 9:59
    Genelde parçaları bir araya getirmek için
    görünen yapboz parçalarını kullanırız
  • 9:59 - 10:02
    ki bu parçalar bizim teleskop
    ölçeğimize uymaktadır.
  • 10:03 - 10:07
    Değişik tipteki resimler farklı
    yapboz parçası setlerine sahiptir.
  • 10:07 - 10:12
    Peki farklı yapboz parçası setini resmi
    yeniden oluşturmak için kullandığımızda
  • 10:12 - 10:14
    fakat aynı veriyi aldığımızda ne olur?
  • 10:14 - 10:19
    Kara deliğin resim simülasyon
    yapboz parçaları ile başlayalım
  • 10:19 - 10:20
    Peki, bu mantıklı görünüyor.
  • 10:20 - 10:23
    Kara deliğin benzemesini
    umduğumuz şekilde görünüyor.
  • 10:23 - 10:26
    Ama sadece kara deliğin simülasyon
    resimlerini sağladığımız için mi
  • 10:26 - 10:27
    bunu elde ettik ?
  • 10:27 - 10:30
    Haydi kara deliğe ailt olmayan
    astronomik nesnelerden
  • 10:30 - 10:32
    diğer yapboz parçalarının
    setini deneyelim.
  • 10:33 - 10:35
    Peki. Benzer şekilde
    görünen resmi elde ettik.
  • 10:35 - 10:37
    Günlük resimlerden elde
    edilen parçalar nasıl olur?
  • 10:37 - 10:40
    Kendi şahsi kameranla
    çektiğin resimler gibi.
  • 10:41 - 10:43
    Güzel, aynı resmi görüyoruz.
  • 10:43 - 10:47
    Aynı resmi farklı yapboz parçaları
    setinden elde ettiğimizde
  • 10:47 - 10:49
    daha güvenilir olmaya başlayabiliriz
  • 10:49 - 10:51
    ki yaptığımız resim kabulü,
  • 10:51 - 10:54
    çok fazla aldığımız son
    resimle karşıtlık oluşturmaz.
  • 10:54 - 10:57
    Yapabileceğimiz diğer bir şey
    günlük resimlerden türetilende
  • 10:57 - 11:00
    olduğu gibi aynı set
    yapboz parçalarını almak
  • 11:00 - 11:03
    ve onları birçok farklı resim kaynağını
    yeniden inşa için kullanmaktır.
  • 11:03 - 11:05
    Bu nedenle similasyonumuzda
  • 11:05 - 11:08
    kara deliği, evrenin merkezindeki file
    benzer günlük resimlerde olduğu gibi
  • 11:08 - 11:12
    astronomik olmayan kara delik nesnelere
    benziyormuş gibi değerlendiriyoruz.
  • 11:12 - 11:15
    En alttaki algoritma sonuçlarımız
    en üstteki simülasyonumuzun
  • 11:15 - 11:18
    gerçek resmiyle benzer göründüğünde,
  • 11:18 - 11:20
    algoritmamızda daha güvenilir
    olmaya başlayabiliriz.
  • 11:21 - 11:23
    Burada gerçekten vurgulamak istediğim,
  • 11:23 - 11:24
    tüm bu resimler
  • 11:24 - 11:28
    kişisel kameranızla çektiğiniz
    fotoğraflar gibi olan günlük fotoğrafların
  • 11:28 - 11:30
    parçalarının bir araya
    getirilmesiyle oluşturuldu.
  • 11:30 - 11:33
    Bu nedenle daha önce
    görmediğimiz kara delik resmi
  • 11:33 - 11:37
    her an gördüğümüz insanların, binaların,
    ağaçların, kedilerin ve köpeklerin
  • 11:37 - 11:40
    resimlerinin bir araya
    getirilmesiyle oluşturulabilir.
  • 11:40 - 11:43
    Bu tarz bir fotoğraflama düşüncesi,
    ilk kara delik resmimizi çekmemizi
  • 11:43 - 11:45
    bizim için mümkün kılabilir
  • 11:45 - 11:48
    ve inşallah bilim adamlarının günlük
  • 11:48 - 11:50
    bazda dayandığı teoriyi doğrulayacağız.
  • 11:50 - 11:54
    Fakat, çalışma ayrıcalığına eriştiğim
    araştırma takımım olmasaydı
  • 11:54 - 11:56
    bunun gibi çalışan
    resimleme fikrini edinmek
  • 11:56 - 11:58
    hiçbir zaman gerçekleşemezdi.
  • 11:58 - 12:02
    Herhangi bir astronomi alt yapım
    olmadan bu projeye başlamama rağmen,
  • 12:02 - 12:05
    bu eşsiz işbirliğinin daha ilk kara delik
    resminde sonuç verebilmesiyle
  • 12:05 - 12:08
    başardığımız şey beni hâlen şaşırtıyor.
  • 12:08 - 12:11
    Fakat "Event Horizon Telescope"
    gibi büyük projeler
  • 12:11 - 12:15
    disiplinler arası uzman farklı insanların
    masaya getirilmesi nedeniyle başarılıdır.
  • 12:15 - 12:19
    Biz, aynı potada eriyen astronom, fizikçi,
    matematikçi ve mühendisleriz.
  • 12:19 - 12:22
    Bu, imkânsız olduğu
    düşünülen şeyi başarmak için
  • 12:22 - 12:25
    eninde sonunda yapılacak olan şeydir.
  • 12:25 - 12:27
    İlk bakışta kara delik
    kadar gizemli gelse de
  • 12:27 - 12:32
    sizi dışarı çıkmaya, bilimin sınırlarının
    genişletilmesine yardım etmeye
  • 12:32 - 12:33
    davet ediyorum.
  • 12:33 - 12:34
    Teşekkür ederim
  • 12:34 - 12:37
    (Alkış)
Title:
Kara deliğin fotoğrafı nasıl çekilir
Speaker:
Katie Bouman
Description:

Samanyolu'nun kalbinde, dönen bir sıcak gaz bulutunu besleyen, ışık dâhil yanına yaklaşmaya teşebbüs eden her şeyi yutan çok büyük bir kara delik var. Biz onu göremeyiz, fakat onun ufuk çizgisi gölge yapıyor ve bu gölgenin resmi, evren hakkındaki bazı önemli soruların cevaplanmasına yardımcı olabilir. Bilim adamları bu tür bir resmi meydana getirmenin dünya büyüklüğünde bir teleskobu gerektirdiğini düşünürlerdi -- ta ki Katie Bouman ve astronom takımı ortaya mantıklı bir alternatif koyana kadar. Zifiri karanlıkta nasıl görebildiğimiz hakkında daha fazlasını öğrenin.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
12:51

Turkish subtitles

Revisions