Turkish subtitles

← Şaşkınlığı nasıl deneyimliyoruz ve bu niçin önemli

Get Embed Code
25 Languages

Showing Revision 6 created 10/29/2019 by Cihan Ekmekçi.

  1. Başlamadan önce...
  2. Burada olmaktan çok mutluyum,
  3. tam da buradan
    neler olacağını izlemekten de.
  4. Bunu da söylediğime göre başlayalım:
  5. En büyük ihtiyaçlarımızdan biri ne?
  6. Beynimiz için en büyük
    ihtiyaçlarımızdan biri?
  7. Cevabı söylemek yerine
    göstermek istiyorum.
  8. Hatta hissetmenizi istiyorum.
  9. Önümüzdeki 14 dk içinde
    hissetmenizi istediğim çok şey var.
  10. Hepimiz bir ayağa kalkabilir miyiz?

  11. Birlikte Strauss'tan
    bir parça canlandıracağız.
  12. Hepiniz biliyorsunuz.
  13. Tamam mı? Hazır mısınız?
  14. İzleyiciler: Evet!
  15. Beau Lotto: Pekâlâ.
    Hazır, bir, iki, üç!
  16. Sadece son kısmını.
  17. (Müzik: Richard Strauss
    "Also Sprach Zarathustra")

  18. Tamam mı?

  19. Nasıl ilerlediğini biliyorsunuz.
  20. (Müzik)

  21. İşte geliyor.

  22. (Müzik birden kesiliyor)

  23. Oh!

  24. (Gülme sesleri)

  25. İşte...

  26. Toplu geri çekilme.
  27. Pekâlâ, oturabilirsiniz.
  28. (Gülme sesleri)

  29. Bitirmeye dair temel bir ihtiyacımız var.

  30. (Gülme sesleri)

  31. Bitirmeyi çok seviyoruz.

  32. (Alkışlar)

  33. Dinlediğim hikâyelere göre
    Mozart yatmaya gitmeden önce

  34. piyanosuna geçer
  35. ve ''da-da-da'' yaparmış.
  36. Yatmaya geçmiş babası buna sinir olurmuş.
  37. Yataktan kalkar
    ve melodinin son notasını çalarmış ki
  38. yeniden uyuyabilsin.
  39. (Gülme)

  40. Bitirmeye yönelik bu ihtiyaç
    bize şunu düşündürüyor:

  41. En büyük korkumuz ne?
  42. Düşünün -- büyürkenki, hatta şimdi
    en büyük korkumuz ne?
  43. Karanlık korkusu.

  44. Belirsizlikten nefret ediyoruz.
  45. Bilmemekten nefret ediyoruz.
  46. Nefret ediyoruz.
  47. Korku filmlerini düşünün.
  48. Korku filmleri hep karanlıkta çekiliyor,
  49. ormanda,
  50. gece vakti,
  51. denizin derinliklerinde,
  52. uzayın karanlığında.
  53. Bunun da nedeni
    ölmek evrim boyunca kolaydı.
  54. O şeyin avcı olduğundan
    emin olamadıysanız
  55. artık çok geç olurdu.
  56. Beyniniz tahmin etmeye evrildi.
  57. Tahmin edemiyorsanız ölüyordunuz.
  58. Beyninizin tahmin ediş şekli de
  59. geçmişte faydalı olan
    ön yargı ve varsayımları çözmekti.
  60. Ancak bu varsayımlar
    beyninizin içinde kalmıyor.

  61. Onları dünyaya yansıtıyorsunuz.
  62. Orada kuş yok.
  63. Anlamı ekrana siz yansıtıyorsunuz.
  64. Size söylediğim her şey aslında
    tamamen anlamsız.
  65. (Kahkahalar)

  66. Anlamı siz yaratıyor
    ve bana yansıtıyorsunuz.

  67. Nesneler için doğru olan şey
    insanlar için de doğru.
  68. Siz onların "ne"
    ve "ne zaman"larını ölçebilirken
  69. "neden"lerini asla ölçemezsiniz.
  70. Yani insanları renklendiriyoruz.
  71. Kendi ön yargı ve tecrübemize göre
    onlara bir anlam yüklüyoruz.
  72. O yüzden en iyi tasarım her zaman
    belirsizliği düşürmekle ilgili olandır.
  73. Belirsizliğe adım attığımızda

  74. bedenlerimiz fizyolojik
    ve mental olarak buna tepki verir.
  75. Bağışıklık sisteminiz çökmeye başlar.
  76. Beyin hücreleriniz zayıflar hatta ölür.
  77. Yaratıcılığınız ve zekanız düşüşe geçer.
  78. Genellikle korkudan kızgınlığa geçeriz,
    bunu çok sık yaşarız.
  79. Sebebi belirsizlik durumu.
  80. Ahlaki olarak yargılayıcı oluruz.
  81. Kendimizin ekstrem bir hâline dönüşürüz.
  82. Muhafazakâr biriyseniz
    daha muhafazakâr olursunuz.
  83. Özgürlükçüyseniz
    daha özgürlükçü olursunuz.
  84. Çünkü aşina olduğunuz
    bir yere gidiyorsunuz.
  85. Sorun şu ki dünya değişiyor.

  86. Ya uyum sağlayacağız ya da öleceğiz.
  87. A'dan B'ye gitmek istiyorsanız
  88. ilk adım B değil.
  89. İlk adım A'dan, A olmayana gitmek --
  90. ön yargı ve varsayımlarınızdan arınmak;
  91. beynimizin kaçınmaya evrildiği
    o yere adım atmak;
  92. bilinmeyene adım atmak.
  93. Bu yere gitmemiz o kadar temel ki
  94. beynimiz bize bir çözüm sunmuş.
  95. Evrim bize bir çözüm sunmuş.
  96. Muhtemelen en derin
    algısal deneyimlerimizden biri.
  97. Şaşkınlık deneyimi.
  98. (Müzik)

  99. (Alkışlar)

  100. (Müzik)

  101. (Alkışlar)

  102. (Müzik)

  103. (Alkışlar)

  104. (Müzik)

  105. (Alkışlar)

  106. (Tezahüratlar)

  107. (Alkışlar)

  108. Beau Lotto: Ne kadar harika, değil mi?

  109. Muhtemelen hepiniz şu anda
    az veya çok şaşkınlık içindesiniz.
  110. Değill mi?
  111. Beyninizde neler oluyor o zaman?
  112. Binlerce yıldır,
  113. şaşkınlık üzerine düşüyor,
    yazıyor ve bunu deneyimliyoruz
  114. ama yine de bunun hakkında
    çok az şey biliyoruz.
  115. Bunun ne olduğu
    ve ne yaptığını anlamak adına
  116. benim Lab of Misfits organizasyonum
    harika bir fırsat edindi
  117. ve tanıdığımız en büyük
    şaşkınlık yaratıcılarıyla çalıştı:
  118. yazarlar, yaratıcılar,
    direktörler, muhasebeciler,
  119. Cirque Du Soleil insanları.
  120. Ve Las vegas'a gittik,

  121. orada bu performansı izleyen insanların
  122. beyin aktivitelerini kaydettik,
  123. ''O'' performansının en az 10 izlenişini,
  124. Cirque'nin imza performansı.
  125. Performans öncesinde
    davranışları da ölçtük,
  126. performans sonrasında
    başka bir grubunkini de.
  127. Yani 200'ün üzerinde insanı dâhil ettik.
  128. Peki şaşkınlık nedir?

  129. Şu an beyninizde neler oluyor?
  130. Tamam bu bir beyin durumu.
  131. Beyninizin ön kısmı, prefrontal korteks,
  132. idari fonksiyonlarınızdan sorumlu kısım,
  133. dikkat kontrolünüz,
  134. şu anda azalarak düzenleniyor.
  135. Kısaca DMN dediğiniz, beyninizin
    varsayılan mod ağı kısmı
  136. ki bu kısım beyninizde pek çok
    alanın etkileşimidir
  137. ve fikir üretmek gibi şeylerde aktif olur,
  138. uyumsuz düşünme veya hayal kurma
    gibi yaratıcı düşünme durumlarında,
  139. şu anda artarak düzenleniyor.
  140. Ve tam şu anda da...
  141. prefrontal korteksinizdeki
    aktivite değişiyor.
  142. aktivitesinde daha asimetrik hâle geliyor,
  143. sağ tarafa doğru kayıyor,
  144. insanların dış dünyaya adım atmasıyla
    yüksek oranda ilişkili,
  145. geriye çekilmesinin tam tersi.
  146. Aslında bu insanların beyinlerindeki
    aktivite birbiriyle o kadar ilişkili ki
  147. biz yapay bir sinirsel ağ geliştirebiliyor
  148. ve insanların şaşkınlık içinde
    olup olmadığını
  149. ortalama %75 doğruluk oranıyla
    tahmin edebiliyoruz,
  150. maksimum oransa %83.
  151. Peki bu beyin durumunda ne oluyor?

  152. Başkalarının gösterdiğine göre,
  153. örneğin Profesör Haidt ve Keltner
  154. insanların küçük ama dünyayla
    bağlantılı hissettiğini söylediler.
  155. Sosyal davranışları artış gösteriyor
  156. çünkü başkalarına karşı
    artan bir yakınlık hissediyorlar.
  157. Yine bu çalışmada şunu gösterdik ki
  158. insanlar bilişsel kontrole
    daha az ihtiyaç duyuyor.
  159. Bitirme olmadan
    belirsizlik konusunda daha rahatlar.
  160. Risk alma güdüleri de artıyor.
  161. Hatta risk arayışında oluyorlar
    ve risk göze almada daha iyiler.
  162. Gerçekten dikkate değer bir şey de
  163. insanlara şunu sorduğumuzda
  164. "Şaşkınlık deneyimlemeye
    meyilli biri misiniz?"
  165. Performans sonrasında
    performans öncesine göre
  166. pozitif cevap verme
    olasılıkları daha fazla.
  167. Kendilerini ve geçmişlerini
    yeniden tanımlıyorlar.
  168. Şaşkınlık bizden daha büyük bir algı.

  169. Joseph Campbell'in sözleriyle,
  170. ''Şaşkınlık bizi ileriye taşıyan şey.''
  171. Çok sevgili bir arkadaşın sözleriyle,
  172. muhtemelen en iyi fotoğrafçılardan biri,
  173. hâlâ yaşayan fotoğrafçılardan
    Duane Michaels,
  174. bana geçen gün dedi ki
  175. belki de korkaklığımızı yenmemiz için
    bize gereken merakı sağlıyor.
  176. Kimin umrunda? Neden umursuyoruz?

  177. Çatışmaları düşünün,
  178. şu an toplumumuzun
    her bir yanında var olan bir şey.
  179. Eğer ikimiz bir çatışma içindeysek
  180. aynı çizginin iki uç noktasındayız demek.
  181. Benim amacım yanıldığınızı kanıtlayıp
    sizi kendime çekmek.
  182. Ama sorun şu ki
    siz de aynını yapıyorsunuz.
  183. Benim yanıldığımı kanıtlayıp
    beni kendinize çekiyorsunuz.
  184. Çatışma, kazanma üzerine kurulu,
    öğrenme üzerine değil.
  185. Beyniniz yalnızca hareket edersek öğrenir.
  186. Hayat da hareket demek.
  187. Peki şaşkınlığı kullanırsak --
    çatışmadan kurtulmak için değil,

  188. çatışma da temel,
    beynimiz bu şekilde gelişiyor,
  189. bu şekilde öğreniyor --
  190. ama bunu çatışmaya daha farklı
    bir giriş yapmak için kullansak?
  191. Şaşkınlığı en az iki farklı şekilde
  192. çatışmaya girmek için kullansak?
  193. Biri, bilmemenin alçak gönüllülüğü
    ve cesaretini bize vermesi için.
  194. Çatışmaya bir cevap için değil
    bir soru için girmek.
  195. O zaman ne olur?
  196. Çatışmaya kesinlik değil,
    belirsizlikle girmiş oluruz.
  197. İkincisi ise, çatışmaya giriş şeklimizin
  198. ikna etmeye değil,
    anlamaya yönelik olması.
  199. Çünkü herkes kendini anlamlı bulur.
  200. Başkasını anlamak için de
  201. onların davranışına yön veren
  202. ön yargı ve varsayımları anlamak gerek.
  203. Bir pilot çalışma başlattık,

  204. insanlarda hoşgörüyü sağlamak için
  205. sanat kaynaklı şaşkınlıktan
    yararlanmaya çalışıyoruz.
  206. Sonuçlar inanılmaz olumlu.
  207. Sanat kaynaklı şaşkınlık deneyimiyle
  208. kızgınlık ve nefreti yatıştırabiliyoruz.
  209. Önemini de anladığımıza göre

  210. şaşkınlığı nerede bulabiliriz?
  211. Peki ya...
  212. Bir öneri:
  213. Şaşkınlık sadece görkemli
    yerlerde bulunmuyor.
  214. Şaşkınlık çok temel.
  215. Dağlar, deniz ve kıyı manzarası...
  216. Basit olanda imkânsızı görmek için
  217. kendimizi yeniden ölçeklendirsek?
  218. Çünkü bu doğruysa
  219. ve verillerimiz doğruysa
  220. bilim gibi girişimler,
  221. macera, sanat, fikirler, aşk,
  222. bir TED konferansı, bir performans
  223. sadece şaşkınlıktan
    ilham vermekle kalmıyor
  224. belirsizliğe doğru merdivenlerimiz olarak
  225. gelişmemize yardım ediyor.
  226. Çok teşekkürler.

  227. (Alkışlar)

  228. Lütfen gelin.

  229. (Alkışlar)

  230. (Tezahüratlar)

  231. (Alkışlar)