Return to Video

Earth Talk: Agroecology: Who will feed us in a planet in crisis with Miguel A. Altieri

  • 0:00 - 0:03
    Ai sẽ nuôi sống chúng ta trên hành tinh
    đang gặp khủng hoảng
  • 0:03 - 0:06
    Miguel A. Altieri
    Đại học Schumacher 29/04/2015
  • 0:06 - 0:10
    Xin chào tất cả mọi người.
    Tôi rất hân hạnh được có mặt ở đây, trong
  • 0:10 - 0:14
    trường ĐH Schumacher
    và đất nước tươi đẹp này.
  • 0:14 - 0:18
    Clara và tôi cảm thấy được chào đón
  • 0:18 - 0:22
    và cảm thấy thuộc về một cộng đồng
    mà mọi thành viên đều quan tâm đến những
  • 0:22 - 0:26
    vấn đề rất quan trọng cho tương lai của
    hành tinh, từ những vấn đề thuộc về sự
  • 0:26 - 0:32
    thay đổi thiên nhiên một cách tích cực, và
    cả nông nghiệp nữa, cho đến sự thay đổi
  • 0:32 - 0:36
    bản thân chúng ta vì đó mới là điều quan
    trọng.
  • 0:37 - 0:40
    Chuyện chúng ta sẽ bàn đến trong ngày hôm
    nay là
  • 0:40 - 0:46
    sự đối lập về ý thức hệ trong nông nghiệp
    Có 2 hệ thống cùng tồn tại.
  • 0:46 - 0:52
    Một là nông nghiệp theo hình thức
    công nghiệp, dựa vào các hoá chất đầu vào
  • 0:52 - 1:00
    và phương pháp trong Cách mạng Xanh. Hai
    là nông nghiệp nhà quê mà người thực hiện
  • 1:00 - 1:04
    là các hộ nông dân. Hình thức này tồn tại
    hàng thế kỷ, sử dụng những kiến thức mà
  • 1:04 - 1:07
    ngày nay chúng ta gọi là "những nguyên tắc
    nông nghiệp sinh thái".
  • 1:07 - 1:14
    Hình thức nông nghiệp công nghiệp chiếm
    phần lớn diện tích đất phục vụ nông nghiệp
  • 1:14 - 1:20
    Trên thế giới có 1.5 tỉ hec-ta đất nông
    nghiệp mà 80% là độc canh. Hình thức này
  • 1:20 - 1:26
    phụ thuộc rất nhiều vào tài nguyên bên
    ngoài, tức là tiêu tốn rất nhiều năng
  • 1:26 - 1:31
    lượng và đã trở thành áp lực chính dẫn đến
    sự thay đổi của sinh quyển bởi vì ngày nay
  • 1:31 - 1:36
    nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng trực tiếp
    tới khu vực sản xuất mà còn cả các khu vực
  • 1:36 - 1:43
    xa. Ví dụ, những khu vực chết ngoài đại
    dương mà chúng ta thấy là do các chất gây
  • 1:43 - 1:48
    ô nhiễm chảy từ sông ra biển. Những chất
    này cùng với phân bón kích thích sự phát
  • 1:48 - 1:51
    triển mạnh mẽ của tảo và các sinh vật khác
  • 1:51 - 1:53
    Như vậy, đó có lẽ là tác động lớn nhất
  • 1:53 - 2:00
    làm thay đổi sinh quyển theo những hướng
    khác nhau.
  • 2:00 - 2:02
    Độc canh có thể có một vài lợi
  • 2:02 - 2:09
    điểm ngắn hạn về kinh tế nhưng hình thức
    này không tối ưu về mặt sinh thái vì với
  • 2:09 - 2:13
    một hệ thống đồng nhất như vậy, không có
    nhiều loài sinh vật thì không có sự đa
  • 2:13 - 2:17
    dạng. Sự đồng nhất cao về mặt di truyền
    làm cho hệ thống này cực kỳ dễ bị tổn
  • 2:17 - 2:25
    thương trước sâu bệnh và thay đổi khí hậu.
  • 2:25 - 2:28
    Thực tế là trong thập niên 70, Mỹ đã
  • 2:28 - 2:39
    đưa ra một cảnh báo về tình trạng dễ bị
    ảnh hưởng của nông nghiệp Hoa Kỳ. Hồi đó
  • 2:39 - 2:46
    cả nước đã phải chịu một thảm hoạ do bệnh
    trên ngô, làm giảm sản lượng từ 119 triệu
  • 2:46 - 2:57
    tấn năm 1969 xuống còn 106 triệu tấn năm
    1970. 13 triệu tấn ngô bị mất tương đương
  • 2:57 - 3:00
    với 18.5 triệu Ca-lo.
  • 3:01 - 3:07
    Những hệ thống dễ
    bị tổn thương, do không có các quy trình
  • 3:07 - 3:19
    sinh thái để tự bảo vệ chính nó, nên con
    người phải dùng thuốc diệt sâu bọ để làm
  • 3:19 - 3:22
    cho những hệ thống đó có thể tồn tại.
  • 3:22 - 3:26
    Thêm vào đó, những hệ thống như thế
    tiêu tốn 80% lượng nước toàn cầu
  • 3:26 - 3:30
    và tạo ra từ 25 - 30% lượng
    khí nhà kính.
  • 3:32 - 3:36
    Trên biểu đồ này, các bạn có thể thấy
    châu Âu sử dụng nhiều thuốc bảo vệ
  • 3:37 - 3:41
    thực vật nhất thế giới và tất nhiên là
    lượng hoá chất này sẽ chảy ra môi trường,
  • 3:41 - 3:48
    gây nhiều hậu quả. Ước tính, ở Anh nếu
    tính toàn bộ ảnh hưởng của nông nghiệp
  • 3:48 - 3:52
    hình thức công nghiệp, không chỉ ô
    nhiễm do thuốc BVTV mà cả mất đa
  • 3:52 - 3:56
    dạng sinh học, mất đất do xói mòn, ảnh
    hưởng tới sức khoẻ con người, thì con số
  • 3:56 - 4:03
    đó là 208 Bảng/ha. Những chi phí nyaf được
    gọi là ảnh hưởng bên ngoài. Chúng được gọi
  • 4:03 - 4:07
    là ảnh hưởng bên ngoài vì toàn xã hội trả
    chi phí đó, những nông dân sử dụng thuốc
  • 4:07 - 4:11
    BVTV và những công ty bán các sản
    phẩm này không phải trả chi phí đó.
  • 4:13 - 4:17
    Một điều nữa mà chúng ta đang phải đối mặt
    hiện nay là hệ thống nông nghiệp đang trở
  • 4:17 - 4:22
    nên ngày càng dễ bị ảnh hưởng bởi những
    thay đổi của khí hậu. Có một đợt hạn
  • 4:22 - 4:28
    khủng khiếp nhất trong 50 năm xảy ra vào
    năm 2012 ở vùng Trung Tây Hoa Kỳ, gây tổn
  • 4:28 - 4:36
    thất khoảng 13% sản lượng ngô và 8% sản
    lượng đậu tương. Hầu hết ngô và đậu tương
  • 4:36 - 4:41
    ở đó là cây trồng chuyển gen (GMO) vì đây
    là khu vực mà hầu hết cây trồng là sinh
  • 4:41 - 4:49
    vật chuyển gen. Ở California, năm nay 2014
    là năm thứ ba hạn hán. Vì thế 400000 acre
  • 4:49 - 4:55
    đất phải bỏ hoang, tương đương với tổn
    thất khoảng 1.5 tỉ Đô-la.
  • 4:55 - 4:59
    Một trong những điều thú vị ở đây là
    hình thức sản xuất nông nghiệp hiện đại
  • 4:59 - 5:03
    này ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu, và
    biến đổi khí hậu liên quan đến nông nghiệp
  • 5:03 - 5:07
    quy mô công nghiệp. Như tôi đã nói, hình
    thức sản xuất nông nghiệp này phát thải từ
  • 5:07 - 5:12
    25 đến 30% lượng khí nhà kính, lượng khí
    nhà kính này làm biến đổi khí hậu và làm
  • 5:12 - 5:14
    thay đổi hệ thống nông nghiệp.
  • 5:14 - 5:17
    Mặc cho sự
    cảnh báo này, và mặc cho bằng chứng là hệ
  • 5:17 - 5:22
    thống nông nghiệp đó không bền vững, chúng
    ta vẫn quảng bá nó một cách rộng rãi.
  • 5:22 - 5:29
    Một trong những ví dụ rõ ràng nhất là công
    nghệ mới - mà chúng ta gọi là GMO.
  • 5:29 - 5:35
    Khoảng 220 triệu ha đất trồng cây GMO,
    trong đó 60% là đậu tương, cụ thể là
  • 5:35 - 5:41
    giống "Round-up ready", kháng thuốc trừ cỏ
    Round-up. Loại thuốc trừ cỏ này do
  • 5:41 - 5:42
    Monsanto sản xuất.
  • 5:42 - 5:48
    Lý luận được sử dụng ở
    đây, bởi những người ủng hộ công nghệ này,
  • 5:48 - 5:52
    không chỉ là các công ty mà cả các nhà
    khoa học nhận tài trợ từ công ty này,
  • 5:52 - 5:56
    là ... Như ở trường tôi, đại học
    California, một trường công, nhận 500
  • 5:56 - 6:01
    triệu Đô-la từ BP để tạo ra cái mà họ gọi
    là "năng lượng sinh học chuyển gen".
  • 6:02 - 6:07
    Lý luận được sử dụng ở đây là chúng ta cần
    phải nuôi sống thế giới. Nhưng té ra khi
  • 6:07 - 6:12
    chúng ta bắt đầu phân tích xem 1 ha đất
    trồng cây chuyển gen có thực sự cung cấp
  • 6:12 - 6:16
    lương thực cho một trong số một tỉ người
    đang chịu nạn đói - bởi vì đó mới là vấn
  • 6:16 - 6:20
    đề. Chúng ta thì không phải là vấn đề, mà
    là những người nghèo thu nhập dưới 1 Đô-la
  • 6:20 - 6:23
    mỗi ngày và không có đủ ăn cơ. Thực ra là
    không một mảnh đất nào trong số 200 ha
  • 6:24 - 6:26
    này là để cứu đói cả.
  • 6:26 - 6:31
    Vì sao? Có 4 cây trồng chiếm hầu hết diện
    tích trồng cây chuyển gen:
  • 6:31 - 6:34
    đậu tương, ngô, bông và cải dầu.
  • 6:34 - 6:38
    Các bạn có thể nói là chúng ta ăn mỗi
    ngô và đậu tương,
  • 6:38 - 6:45
    nhưng thực tế 50% số đó là để nuôi gia súc
    50% còn lại là để nuôi ô tô.
  • 6:45 - 6:49
    Gia súc thì không ở Mỹ La-tin, nơi
    trồng các loại cây chuyển gen này, mà
  • 6:49 - 6:53
    người nghèo thì lại ở châu Phi. Ngô và đậu
    tương trồng ở Mỹ la-tinh sẽ được vận
  • 6:53 - 6:57
    chuyển đến châu Âu và Trung Quốc. Có nghĩa
    là không có nổi 1 ha trong số đất đó được
  • 6:57 - 7:01
    dùng để sản xuất lương thực cho 1 trong số
    1 tỉ người đang chịu nạn đói hiện nay.
  • 7:01 - 7:05
    Mặc cho sự thật đó, những hệ thống
    sản xuất này vẫn tiếp tục được sử dụng
  • 7:05 - 7:09
    bằng cách buộc nông dân dùng Round-up
    và độc canh. Nông dân không thể không dùng
  • 7:09 - 7:14
    Round-up, không thể đa dạng hoá hệ thống
    cây trồng vì tất cả sẽ chết.
  • 7:14 - 7:18
    Rõ ràng, hệ thống nông nghiệp này phải
    chịu những ảnh hưởng về sinh thái của
  • 7:18 - 7:21
    việc sử dụng lặp đi lặp lại một công nghệ.
  • 7:21 - 7:25
    Một trong những hậu quả đó là kháng thuốc.
  • 7:25 - 7:29
    Đây là một cánh đồng đậu tương ở Brazil
    bị xâm chiếm hoàn toàn bởi cỏ kháng Round-
  • 7:29 - 7:36
    up. Có khoảng 12 loài cỏ đã kháng được
    Round-up vì đó chính là sự phản ứng của
  • 7:36 - 7:42
    tự nhiên. Giống như trong ngành Côn trùng
    học, khi chúng ta sử dụng thuốc diệt côn
  • 7:42 - 7:47
    trùng. Hiện có khoảng 500 loài côn trùng
    có khảng năng kháng 1000 loại thuốc diệt
  • 7:47 - 7:52
    côn trùng. Cuộc chiến của các chất hoá học
    tạo ra nhiều vấn đề hơn là giải quyết được
  • 7:52 - 7:54
    vấn đề.
  • 7:54 - 8:00
    Có một nghiên cứu mới công bố cho thấy
    một số ảnh hưởng của glyphosate
  • 8:00 - 8:03
    đối với con người. Glyphosate
    có thể gây ra
  • 8:03 - 8:09
    ung thư tuyến giáp thể non-
    Hodgskins và một số bệnh ung thư khác.
  • 8:09 - 8:18
    Glyphosate hiện đang được sử dụng trên 750
    sản phẩm thuốc trừ cỏ trên toàn thế giới.
  • 8:21 - 8:28
    Sẽ có một số người nói rằng kiểu gì cũng
    có những điểm tốt ở GMO, ví dụ như "gạo
  • 8:28 - 8:33
    vàng". Hiện gạo vàng đã ra đời và có vẻ
    như là nó sẽ được quảng bá mạnh mẽ ở châu
  • 8:33 - 8:40
    Á. Loại lúa chuyển gen này có thể sản sinh
    ra Beta-caroten. Beta-caroten là tiền
  • 8:40 - 8:45
    Vitamin A, mà vitamin A thì rất quan trọng
    đối với mắt. Châu Á lại có nhiều người bị
  • 8:45 - 8:49
    các bệnh về mắt.
  • 8:49 - 8:54
    Vậy thì, tại sao không
    tạo ra lúa có Beta-caroten và sản xuất
  • 8:54 - 8:57
    rộng rãi ở châu Á?
  • 8:58 - 9:05
    Té ra, khi nghiên cứu hệ thống này...
    Ở đây, nông dân trồng đủ
  • 9:05 - 9:10
    các thứ cây, không chỉ lúa mà nhiều giống
    lúa, các cây trồng mùa khô, các cây lâu
  • 9:10 - 9:20
    năm, họ nuôi cá, vịt, lươn, nói chung là
    rất nhiều thành phần mà khi con người
  • 9:20 - 9:25
    sống trong hệ thống đó, họ chẳng thiếu
    chất gì. Có điều, những vùng đất này bị
  • 9:25 - 9:34
    chuyển sang sản xuất độc canh. Thế là khi
    con người ăn mỗi gạo, và chỉ gạo, họ thiếu
  • 9:34 - 9:36
    đủ các chất, không chỉ vitamin A.
  • 9:38 - 9:40
    Thuốc trừ cỏ sử dụng trong Cách mạng Xanh
  • 9:41 - 9:45
    để diệt những loài thực vật mà chúng ta
    gọi là "cỏ dại" trong nông nghiệp hiện
  • 9:45 - 9:49
    đại, còn nông dân thì gọi là ... ví dụ như
    ở Mexico, nông dân gọi là những cây có ích
  • 9:49 - 9:53
    mà không phải là cây trồng. Những cây này
    có thể ăn được, có thể chữa bệnh và nhiều
  • 9:53 - 9:55
    công dụng khác.
  • 9:55 - 10:05
    Trên bảng này, có một loại cây lấy lá,
    mà chúng ta cố diệt bằng thuốc trừ cỏ,
  • 10:05 - 10:10
    chứa tới 444 micro-gram Beta-
    caroten trong mỗi gram khối lượng tươi.
  • 10:10 - 10:15
    Trong khi đó, gạo vàng có khoảng 1.6,
    hiện là 6 micro-gram Beta-caroten.
  • 10:15 - 10:19
    Con số đã được nâng lên...
    Nghĩa là chúng ta phải ăn 1 cân gạo vàng
  • 10:19 - 10:23
    để có được lượng Beta-caroten trong một
    chiếc lá của một loài cây mà chúng ta cố
  • 10:23 - 10:27
    diệt bằng thuốc trừ cỏ.
  • 10:28 - 10:31
    Hơn nữa, khi sử dụng hoá chất, thì các
  • 10:31 - 10:35
    thành tố khác trong hệ thống, ngoài lúa,
    cũng bị ảnh hưởng. Ví dụ, cá trong hình
  • 10:35 - 10:41
    có vai trò rất quan trọng vì chúng ăn cỏ,
    một số con húc vào thân cây lúa, làm cho
  • 10:41 - 10:53
    côn trùng rơi xuống để ăn. Ngoài ra, nông
    dân trồng cả bèo tấm, giúp cố định đạm.
  • 10:53 - 10:58
    Những cây bèo tấm này không chỉ cung cấp
    phân bón cho lúa, đỡ phải mua phân, mà còn
  • 10:58 - 11:02
    trở thành thức ăn cho vịt. Vịt thì cũng là
    một thành tố trong hệ thống, cho thịt và
  • 11:02 - 11:07
    trứng.
    Tóm lại, chúng ta phá vỡ một hệ thống bền
  • 11:07 - 11:13
    vững. Người nông dân này, khi sử dụng đa
    dạng các thành tố: vịt, cá, cây trồng, cỏ
  • 11:13 - 11:19
    và nhiều thứ nữa, có một hệ thống nông
    nghiệp tự cung tự cấp.
  • 11:19 - 11:21
    Đây chính là một mô hình
    nông nghiệp sinh thái.
  • 11:21 - 11:28
    Nói đơn giản, là chúng ta tạo lập một
    hệ thống với nhiều thành phần,
  • 11:28 - 11:34
    có khả năng phối hợp với nhau
    nhằm tăng độ phì nhiều của đất, năng suất
  • 11:34 - 11:39
    cây trồng của hệ thống. Chúng ta không cần
    bất cứ tài nguyên nào từ bên ngoài. Cái mà
  • 11:39 - 11:43
    chúng ta cần là rất nhiều kiến thức để tạo
    lập và quản lý một hệ thống nhiều thành tố
  • 11:44 - 11:48
    Điều đáng buồn ở đây là những hệ thống
    nông nghiệp sinh thái này bị phá huỷ bởi
  • 11:48 - 11:50
    nông nghiệp hiện đại.
  • 11:50 - 11:53
    Một xu hướng khác trong nông nghiệp là
  • 11:53 - 11:59
    nhiên liệu sinh học, hay nói cách khác là
    một phương pháp nhân tạo hoá các quá trình
  • 11:59 - 12:03
    tự nhiên và tạo ra những hệ thống độc canh
    khổng lồ.
  • 12:03 - 12:06
    Nguyên nhân mà người ta theo đuổi
    hướng này,
  • 12:06 - 12:10
    đặc biệt là châu Âu và Mỹ
    là vì họ buộc phải tăng cường sử dụng
  • 12:10 - 12:16
    nhiên liệu sinh học bởi vì ... các bạn
    thấy ở đây ... châu Âu, Mỹ và OECD sử dụng
  • 12:16 - 12:20
    50% năng lượng trên toàn thế giới.
  • 12:20 - 12:25
    Các nước khác, khoảng 170 nước, chia nhau
    50% còn lại.
  • 12:25 - 12:29

    Như thế có nghĩa là chúng ta cần một nguồn
  • 12:29 - 12:33
    nhiên liệu khác vì dầu mỏ đang ngày càng
    đắt và khan hiếm và nhiên liệu thì ở trong
  • 12:33 - 12:37
    tay Maduro, hay Chavez, nói chung là
    những người mà nước Mỹ không thích. Thế
  • 12:37 - 12:41
    là chúng ta phải tìm ra một nguồn nhiên
    liệu khác, dạng lỏng mà không quá khác so
  • 12:41 - 12:47
    với dầu mỏ, một loại nhiên liệu mà có thể
    sử dụng được cho ô tô, máy bay và các
  • 12:47 - 12:51
    phương tiện cơ giới như thế. Thế thì nó là
    gì? Là nhiên liệu sinh học.
  • 12:51 - 12:56
    Có một sự thật là ở Mỹ và châu Âu không
    đủ đất để trồng cây nguyên liệu phục vụ
  • 12:56 - 12:59
    sản xuất nhiên liệu sinh học.
  • 12:59 - 13:03
    Nếu đem toàn bộ diện tích đất trồng ngô ở
    Mỹ ra sản xuất nhiên liệu sinh học
  • 13:03 - 13:07
    thì mới đáp ứng được 12% lượng cồn
    mà cả nước cần.
  • 13:08 - 13:09
    Ở châu Âu, thì càng ít đất.
  • 13:09 - 13:14
    Thế thì phải trồng cây nguyên liệu ở đâu?
  • 13:14 - 13:16
    Ở châu Phi và Nam Mỹ.
  • 13:18 - 13:23
    Nói ngắn gọn, quy trình lấy đất
    này gọi là cướp đất, diễn ra chủ yếu ở
  • 13:23 - 13:29
    châu Phi nơi mà nước ngoài và các công ty
    tới thoả thuận với chính phủ các nước châu
  • 13:29 - 13:32
    Phi, mà ở châu Phi thì nhiều nước có tệ
    tham nhũng.
  • 13:32 - 13:35
    Thế là như chúng ta thấy ở đây
  • 13:35 - 13:40
    có rất nhiều thoả thuận được thực hiện ở
    nhiều nước châu Phi. Những nước tham gia
  • 13:40 - 13:44
    việc cướp đất này là Ả-rập Sau-đi, Hàn
    Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ. Công ty của những
  • 13:44 - 13:51
    nước này nhảy vào châu Phi và chiếm hơn 80
    triệu ha đất để sản xuất nhiên liệu sinh
  • 13:51 - 13:56
    học và một số loại cây công nghiệp như cao
    su, gỗ, mà không sản phẩm nào để phục vụ
  • 13:56 - 14:00
    châu Phi. Họ trồng những cây này ở châu
    Phi và mang sản phẩm đi.
  • 14:03 - 14:11
    Đây là một ví dụ của một công ty ở Sierra-
    Leon. Người ta phá rừng và phá đi những
  • 14:11 - 14:16
    cộng đồng bản địa để độc canh - một hình
    thức sản xuất gây tác động lớn tới hệ
  • 14:16 - 14:18
    sinh thái trái đất.
  • 14:18 - 14:24
    Những hệ thống nông nghiệp thế này sử dụng
  • 14:24 - 14:29
    80% đất trồng trên thế giới mà chỉ tạo ra
    30% lượng lương thực, lại tiêu tốn 70%
  • 14:29 - 14:33
    lượng nước và 80% lượng nhiên liệu hoá
    thạch. Như thế là rất kém hiệu quả vì sản
  • 14:33 - 14:37
    xuất nông nghiệp trên quy mô công nghiệp
    không tập trung vào lương thực mà vào sinh
  • 14:37 - 14:44
    khối: nhiên liệu sinh học, chất dẻo sinh
    học, thuốc sinh học - bất cứ cái gì có thể
  • 14:44 - 14:47
    làm được từ sinh khối.
    Cách làm này chỉ tạo ra 30% lương thực
  • 14:47 - 14:52
    Nhưng tại sao chúng ta lại dính lấy nó và
    còn nghĩ là nó hiệu quả, nó nuôi sống bao
  • 14:52 - 14:54
    người. Hoang đường!
  • 14:54 - 14:58
    Nạn đói trên thế giới thì cứ tiếp tục
    trầm trọng hơn.
  • 14:58 - 15:02
    Mà lý do ở đây không phải là
    không có đủ lương thực, mà là vì người
  • 15:02 - 15:09
    nghèo không có đủ tiền mua lương thực. 1/3
    cho đến 2/3 dân số thế giới chỉ kiếm được
  • 15:09 - 15:13
    dưới 3 Đô-la mỗi ngày. Có nghĩa là khả
    năng tiếp cận lương thực là một vấn đề lớn
  • 15:13 - 15:17
    và cả sự bất công nữa. Mỗi năm, mỗi người
    vứt đi trung bình 115 kg lương thực, ở Mỹ
  • 15:17 - 15:24
    và châu Âu. Nếu chúng ta có thể mang
    lượng lương thực đó sang châu Phi thì
  • 15:24 - 15:26
    chúng ta sẽ giải quyết được nạn đói ngay.
  • 15:26 - 15:34
    Thực ra nạn đói trên thế giới sinh ra là
    do hệ thống sản xuất lương thực bị chi
  • 15:34 - 15:39
    phối bởi các tập đoàn, ví dụ những nhà
    cung cấp hạt như ADM, Cargill. Họ là những
  • 15:39 - 15:45
    công ty công nghệ sinh học và siêu thị. Họ
    là vua lương thực vì họ quyết định nhà sản
  • 15:45 - 15:53
    xuất trồng gì, bao nhiêu, bán cho ai,
    dùng công nghệ nào, và quyết định cho cả
  • 15:53 - 15:59
    người tiêu dùng. Những siêu thị lớn quyết
    định người tiêu dùng sẽ ăn gì, giá bao
  • 15:59 - 16:03
    nhiêu, chất lượng lương thực và nhờ đó họ
    nắm toàn bộ hệ thống sản xuất lương thực
  • 16:05 - 16:09
    Thách thức cấp bách ở thế kỷ tới, cấp bách
    vì tương lai đã ở ngay đây rồi, là phải
  • 16:09 - 16:16
    tăng cường sản xuất lương thực một cách
    bền vững. Đó là điều kiện đủ, chứ không
  • 16:16 - 16:30
    phải điều kiện cần, mà cũng không phải là
    giải pháp. Vấn đề là diện tích đất canh
  • 16:30 - 16:35
    tác ngày càng thu hẹp, chính xác hơn là
    diện tích đất tốt dành cho canh tác ngày
  • 16:35 - 16:39
    càng thu hẹp, dầu mỏ ít đi, nước hiếm hơn,
    Ni-tơ ít đi và phải đối mặt với biến đổi
  • 16:39 - 16:43
    khí hậu. Theo quan điểm nông nghiệp sinh
    thái, thì thách thức này không thể vượt
  • 16:43 - 16:47
    qua nổi nếu chúng ta tiếp tục làm nông
    nghiệp theo kiểu công nghiệp. Chúng ta
  • 16:47 - 16:51
    không cần công nghệ mới mà cần một ý thức
    hệ mới. Đây chính là lúc phải sử dụng hệ
  • 16:51 - 16:56
    thống nông nghiệp mới. Những đặc điểm của
    hệ thống nông nghiệp trong tương lai là:
  • 16:56 - 17:02
    không phụ thuộc vào năng lượng hoá thạch,
    ít ảnh hưởng tới môi trường, thân thiện
  • 17:02 - 17:06
    với tự nhiên, chống chịu được với biến đổi
    khỉ hậu, có nhiều chức năng - không chỉ
  • 17:06 - 17:10
    sản xuất ra lương thực mà cả phải đảm bảo
    nhu cầu về xã hội, văn hoá, kinh tế và
  • 17:10 - 17:18
    là nền tảng của hệ thống nông nghiệp tại
    chỗ. Trong 15 đến 20 năm tới, 75% dân số
  • 17:18 - 17:19
    sẽ sống ở thành thị,
  • 17:21 - 17:28
    và sẽ có khoảng 50 đô
    thị trên 10 triệu dân trong 15 năm tới.
  • 17:28 - 17:39
    Những nơi đó cần nhập 6000 tấn lương thực
    mỗi ngày từ khoảng cách 1000 km. Các bạn
  • 17:39 - 17:43
    có tưởng tượng được phải tốn bao nhiêu
    năng lượng, lượng phát thải và cơ sở hạ
  • 17:43 - 17:50
    tầng thì mới đáp ứng được nhu cầu đó?
    6000 tấn thực phẩm mỗi ngày!
  • 17:51 - 17:58
    Do đó, cái mà chúng ta cần là một nền nông
    nghiệp năng suất cao, đa dạng, hiệu quả và
  • 17:58 - 18:02
    đây chính là điều có thể thực hiện được
    nhờ nông nghiệp sinh thái. Trong hệ thống
  • 18:02 - 18:08
    này, nhờ sự đa dạng sinh học, các loài
    động, thực vật tương tác với nhau nhằm
  • 18:08 - 18:14
    đảm bảo sự vận hành của cả hệ thống. Ở đây
    sự tái chế được thực hiện ở mức cao nên
  • 18:14 - 18:18
    không phụ thuộc vào tài nguyên bên ngoài,
    kể cả là tài nguyên hữu cơ, có chăng là
  • 18:18 - 18:21
    vào giai đoạn đầu khi chuyển đổi.
  • 18:21 - 18:23
    Những hệ thống này rất hiệu quả.
  • 18:23 - 18:27
    Vậy thì những hệ thống nông nghiệp như thế
    ở đâu ra?
  • 18:27 - 18:32
    Thực ra là nhiều người ở các nước
    đang phát triển đã làm
  • 18:32 - 18:37
    nông theo cách này cả 5000 năm rồi, qua
    nhiều thế hệ. Ví dụ, ở dãy Andes, Trung Mỹ
  • 18:37 - 18:44
    như Mexico hay là vùng đất thấp Nam Mỹ
    như Brazil, Colombia, ... Nếu các bạn
  • 18:44 - 18:48
    tới châu Phi hay châu Á thì các bạn sẽ
    thấy nông dân đã làm cách này
  • 18:48 - 18:49
    từ 5000 năm trở lại đây.
  • 18:51 - 18:55
    Hiện nay có khoảng 1.5 tỉ
    nông dân truyền thống, sản xuất trên 380
  • 18:55 - 19:01
    triệu nông trại với diện tích trung bình
    là 2 ha.
  • 19:01 - 19:03
    Họ nắm trong tay 1.9 triệu loài
  • 19:03 - 19:08
    cây lương thực, nghĩa là họ có một tài
    sản dồi dào về đa dạng di truyền.
  • 19:10 - 19:15
    Cách Mạng Xanh với bao nhiêu chất xám và
    công nghệ
  • 19:15 - 19:17
    cũng chỉ tạo ra 7000 giống.
  • 19:18 - 19:21
    Và những người nông dân này mới là những
    người đang nuôi sống thế giới. Họ sản xuất
  • 19:21 - 19:27
    ra 50-75% lương thực, tuỳ nước mà chỉ sử
    dụng 23-30% diện tích đất, 30% lượng nước
  • 19:27 - 19:32
    và 20% lượng nhiên liệu hoá thạch.
  • 19:33 - 19:35
    Vậy, nếu chúng ta thực sự
    muốn nuôi sống cả thế giới
  • 19:35 - 19:39
    thì sao không để cho những
    người nông dân này quản lý đất đai? Họ
  • 19:39 - 19:41
    chỉ có 30% đất thôi, sao không để họ quản
    lý 60% diện tích đất, thế là chúng ta giải
  • 19:41 - 19:45
    quyết được nạn đói ngay lập tức. Nhưng đây
    là một vấn đề nhạy cảm về chính trị vì
  • 19:45 - 19:48
    tái quy hoạch đất và những thứ liên
    quan.
  • 19:51 - 19:55
    Một vài ví dụ về hệ thống nông nghiệp
    truyền thống, nếu các bạn tới Mexico City,
  • 19:55 - 20:00
    chỉ cách thành phố 20 km thôi, có một khu
    vực được người Chinampas quản lý
  • 20:00 - 20:09
    hàng ngàn năm hay cũng khoảng 500 năm
    trước khi người Tây Ban Nha tới.
  • 20:09 - 20:16
    Hệ thống này có thể nuôi 2 triệu người
    thời còn các vua Aztec.
  • 20:17 - 20:26
    Hệ thống này gồm một con kênh, trong kênh
    có cá, có cỏ và những cây cỏ này được sử
  • 20:26 - 20:30
    dùng để tái chế chất hữu cơ.
  • 20:31 - 20:37
    Họ luân canh phức tạp,
    ví dụ: cúc vạn thọ trồng với
  • 20:37 - 20:45
    ngô - đậu - bí
  • 20:45 - 20:48
    và gặt hái nhiều lợi ích từ mô hình này
  • 20:48 - 20:51
    Họ trồng cả những cây
    mà chúng ta lo diệt trừ ví dụ rau sam -
  • 20:51 - 20:56
    một cây quan trọng trong nền ẩm thực của
    nông dân Mexico
  • 20:56 - 20:57
    Loài cây này chịu hạn rất tốt.
  • 21:01 - 21:02
    Có một điều thú vị là:
  • 21:02 - 21:09
    Người Chinampas có thể sản xuất đủ lương
    thực cho 15 - 20 người trên 1 ha đất. Đây
  • 21:09 - 21:13
    là một hệ thống rất hiệu quả đã trải qua
    thử thách của thời gian.
  • 21:14 - 21:18
    Người nông dân này đang quản lý một hệ
    thống đa canh rất phức tạp. Nếu các bạn
  • 21:18 - 21:25
    tham quan hệ thống cà phê hay ca cao ở
    Trung Mỹ, Colombia hay Mexico thì các
  • 21:25 - 21:32
    bạn sẽ thấy nông dân quản lý một hệ thống
    tới 150 loài cây (thân gỗ)
  • 21:32 - 21:34
    và cà phê chỉ là một trong số đó.
  • 21:34 - 21:38
    Người nông dân này
    đang tính xem khi nào thu hoạch thì phù
  • 21:38 - 21:43
    hợp, khi nào thì tỉa cây, khi nào thì làm
    cái này cái kia, cho 150 loại cây, tức là
  • 21:43 - 21:49
    phải sử dụng một lượng kiến thức khổng lồ
    về thực vật.
  • 21:50 - 21:52
    Người Milpa cũng thế, họ
  • 21:52 - 21:58
    không chỉ trồng ngô và đậu tương mà còn cả
    ớt xen canh.
  • 21:58 - 22:00
    Đây đơn giản chỉ là cách họ
    tự cung tự cấp.
  • 22:00 - 22:07
    Hệ thống này rất hiệu quả
    về năng suất.
  • 22:08 - 22:12
    Khi tính toán sản lượng, cần tới
    1.5 đơn vị diện tích độc canh
  • 22:12 - 22:19
    mới sản xuât được
    cùng một lượng lương thực đa canh
  • 22:19 - 22:23
    vì đa canh cơ bản là hai hệ thống độc
    canh chồng lên nhau và chúng sử dụng ánh
  • 22:23 - 22:28
    sáng, dinh dưỡng, nước hiệu quả hơn rất
    nhiều.
  • 22:29 - 22:33
    Chỉ số hiệu quả sử dụng đất cho biết giá
    trị hiệu quả của một hệ thống.
  • 22:35 - 22:39
    Đây là số liệu từ 170 nông hộ ở châu Phi:
  • 22:41 - 22:45
    tăng đa dạng sinh học nông trại tỉ lệ
    thuận với tăng trưởng của các nguyên tố đa
  • 22:45 - 22:49
    lượng, khoáng và vitamin. Nhưng khi độc
    canh, thì chỉ có một hệ thống không thiếu
  • 22:49 - 22:58
    tất cả khoáng chất và vitamin vì khi giảm
    đa dạng sinh học
  • 22:58 - 23:01
    cũng là giảm giá trị dinh dưỡng.
  • 23:01 - 23:03
    Chúng ta có bằng chứng rõ ràng rằng
  • 23:03 - 23:07
    cứ tăng đa dạng sinh học
    là cải thiện được dinh dưỡng.
  • 23:07 - 23:11
    Hơn nữa,
    có một điều rất quan trọng là
  • 23:11 - 23:14
    nông trại nhỏ
    năng suất hơn nông trại lớn.
  • 23:14 - 23:23
    Nông trại hàng ngàn ha mà chỉ
    trồng ngô thì chỉ được 18 - 20 tấn/ha.
  • 23:23 - 23:35
    Nông trại nhỏ 1ha, thì ngoài 1ha ngô họ
    còn có đậu, bí, gà, lấy trứng, vịt,
  • 23:36 - 23:37
    cái này cái kia,
  • 23:37 - 23:39
    cho nên tổng sản lượng...
  • 23:39 - 23:44
    Nếu lấy tổng sản lượng làm thước đo
    cho năng suất của một hệ thống thì ...
  • 23:44 - 23:49
    Nhìn vào biểu đồ bên trái,
    mỗi đường một nước
  • 23:49 - 23:58
    số liệu do FAO cung cấp, cứ
    tăng diện tích thì giảm sản lượng. Tức là,
  • 23:58 - 24:07
    thực ra nông hộ nhỏ mới là phương pháp sản
    xuất lương thực hiệu quả.
  • 24:08 - 24:14
    Nông nghiệp sinh thái là ngành khoa học
    tổng hợp kiến thức từ sinh thái, khoa học
  • 24:14 - 24:19
    xã hội, nông học - như khoa học đất, côn
    trùng học, ... cùng với kiến thức truyền
  • 24:19 - 24:24
    thống của người nông dân. Chúng ta tạo ra
    một cuộc hội thoại về kiến thức mà từ đó
  • 24:24 - 24:26
    sinh ra các nguyên tắc.
  • 24:26 - 24:30
    Nông nghiệp sinh thái cũng giống như
    Sinh thái học. Sinh thái học giải thích sự
  • 24:30 - 24:33
    vận hành của thiên nhiên,
    hệ thống tun-dra cũng như hệ thống
  • 24:33 - 24:37
    rừng nhiệt đới có những nguyên tắc giống
    nhau. Nông nghiệp sinh thái cũng vậy. Đó
  • 24:37 - 24:41
    là ngành khoa học với nhiều nguyên tắc
    chung, giải thích sự vận hành của Nông
  • 24:41 - 24:44
    nghiệp và làm cách nào chúng ta có thể
    xây dựng hệ thống nông nghiệp tương lai
  • 24:45 - 24:55
    Như đã nói, một trong những cách để nông
    nghiệp khỏi phụ thuộc vào dầu mỏ...
  • 24:55 - 25:02
    Các bạn có thể tưởng tượng được ở Anh mà
    xảy ra điều đã xảy ra ở Cu-ba năm 1998
  • 25:02 - 25:09
    khi tổng nhập khẩu dầu mỏ giảm
    từ 77 xuống 63%?
  • 25:11 - 25:14
    Thế thì có mà sụp đổ toàn bộ
    nền nông nghiệp.
  • 25:14 - 25:18
    Toàn bộ những nông trại lớn mà tôi
    thấy trên đường đến đây sẽ không thể vận
  • 25:18 - 25:22
    hành nổi nếu thiếu dầu mỏ, phân bón và
    thuốc BVTV.
  • 25:22 - 25:25
    Những gì đã xảy ra ở Cuba là
  • 25:25 - 25:26
    Liên Xô sụp đổ,
  • 25:26 - 25:33
    hai nước có quan hệ rất chặt chẽ hồi đó
    Liên Xô viện trợ Cuba
  • 25:33 - 25:35
    Nông nghiệp Cuba theo kiểu Liên Xô,
  • 25:35 - 25:38
    tức là dùng máy cày lớn, thuốc BVTV,
  • 25:38 - 25:40
    phân bón, dầu mỏ, ...
  • 25:40 - 25:45
    Họ bị thay đổi một
    cách đột ngột khi Liên Xô sụp đổ.
  • 25:45 - 25:49
    Điều thú vị ở đây là...
  • 25:49 - 25:54
    trên hình có một số cây
    trồng chính, những thanh nhạt là sản lượng
  • 25:54 - 25:58
    của nông hộ nhỏ khi có
    thuốc BVTV và phân bón
  • 25:58 - 26:02
    còn những thanh đậm là sản lượng
    sau khi Liên Xô sụp đổ.
  • 26:03 - 26:07
    Những điều xảy ra ngay
    lập tức lúc đó là hệ thống nông nghiệp quy
  • 26:07 - 26:11
    mô lớn sụp đổ và hệ thống nông nghiệp quy
    mô nhỏ đã sản xuất được lượng lương thực
  • 26:11 - 26:14
    mà cả nước cần nhờ nông dân.
  • 26:14 - 26:17
    Từ đây các bạn có thể thấy
    mức đóng góp của nông dân
  • 26:17 - 26:21
    cao hơn khi không có thuốc BVTV và phân bón.
  • 26:21 - 26:26
    Cách mà họ làm là sử
    dụng kiến thức sinh thái
  • 26:26 - 26:30
    ví dụ như đa canh
    luân canh, phân xanh, phân hữu cơ, tất cả
  • 26:30 - 26:35
    những phương pháp ứng dụng nguyên tắc của
    nông nghiệp sinh thái.
  • 26:35 - 26:38
    Đây chỉ là ví dụ từ 1 nông dân.
  • 26:38 - 26:43
    Tôi muốn đưa 1 ví dụ ở Santo Spirito
    Anh ấy bắt đầu làm nông như thế này.
  • 26:43 - 26:46
    Và đây là kết quả:
  • 26:46 - 26:52
    một nông trại 10 ha
    gồm nhiều thành tố phức tạp, phục vụ nhiều
  • 26:52 - 26:55
    mục đích, luân canh cây lương thực và đồng
    cỏ, ...
  • 26:56 - 27:00
    Đây là năng suất toàn hệ thống.
  • 27:00 - 27:06
    Anh ấy có thể sản xuất đủ protein cho 34
    người trên 1ha trong 1 năm.
  • 27:06 - 27:09
    Hiệu quả sử dụng năng lượng
    là quan trọng nhất:
  • 27:09 - 27:10
    30
  • 27:10 - 27:13
    Anh ấy đầu tư 1 Kcal và thu lại 30Kcal,
  • 27:13 - 27:17
    Không có hệ thống nông nghiệp nào có thể
    hiệu quả hơn thế. Hệ thống nông nghiệp
  • 27:17 - 27:21
    quy mô công nghiệp hiệu quả nhất Mỹ có hệ
    số 1.5. Tức là người nông dân này sản xuất
  • 27:21 - 27:27
    hiệu quả hơn tới 20 lần, nói về sinh thái,
    so với các hệ thống nông nghiệp khác.
  • 27:28 - 27:36
    Một điều đáng chú ý khác khi nông dân phản
    ứng lại với khủng hoảng
  • 27:36 - 27:41
    năm 1999, có một sự kiện đặc biệt,
  • 27:41 - 27:47
    có 216 nông dân thuộc
    hội nông dân quy mô nhỏ quốc gia (Cuba)
  • 27:47 - 27:49
    sử dụng phương pháp nông nghiệp sinh thái
  • 27:52 - 27:53
    Sau 10 năm,
  • 27:53 - 27:55
    con số này tăng thành 110,000
    thành viên.
  • 27:55 - 27:59
    Ngày nay chắc số thành viên là
    130,000 đang thực hành nông nghiệp sinh
  • 27:59 - 28:03
    thái - phương pháp mà tôi đang trình bày.
    Họ làm thế nào? Họ thực hiện một cuộc
  • 28:03 - 28:05
    cải cách tên là Campesino a Campesino.
  • 28:05 - 28:09
    Đây là một hệ
    thống mạng lưới nông dân nhằm trao đổi
  • 28:09 - 28:15
    thông tin và kiến thức. Đây là một hiện
    tượng văn hoá dựa trên một số quy tắc.
  • 28:15 - 28:21
    Đây là một bức vẽ, xin lỗi quý vị là thông
    tin bằng tiếng Tây Ban Nha. Hình người này
  • 28:21 - 28:25
    gồm những nguyên tắc của chiến dịch kết
    nối người - người.
  • 28:25 - 28:29
    Đây là một triết lý "rễ cỏ"
  • 28:29 - 28:33
    Hai chân thể hiện sáng tạo và
    tự do.
  • 28:33 - 28:37
    Hai tay là sản xuất và bảo vệ.
  • 28:37 - 28:40
    Đôi mắt có tầm nhìn về sự bền vững.
  • 28:40 - 28:44
    Yêu thiên nhiên, gia đình,
    nông nghiệp và cộng đồng
  • 28:44 - 28:45
    nơi trái tim
  • 28:45 - 28:49
    và lên tiếng cho quyền tự chủ về
    lương thực.
  • 28:49 - 28:52
    (Quyền tự chủ về lương thực)
    là một khái niệm mới mà
  • 28:52 - 28:57
    nông dân tạo ra thông qua chiến dịch
    Campesino cách đây không lâu.
  • 28:58 - 29:03
    Những gì họ làm chỉ đơn giản là tụ họp lại
    và nhờ một người giảng cho cộng đồng về
  • 29:03 - 29:14
    ví dụ như bảo tồn đất, hay phân xanh, hay
    cách ủ phân và các phương pháp chọn lọc
  • 29:14 - 29:18
    hạt giống, rồi thực hiện một hoạt động có
    tên "lai giống có sự tham gia" để cải
  • 29:18 - 29:26
    thiện một số giống địa phương. Thế là họ
    có được những hạt giống cần thiết để thực
  • 29:26 - 29:30
    thi quyền tự chủ về lương thực.
  • 29:30 - 29:38
    Đây là một nông trại ở Cuba. Tôi không
    biết các bạn có để ý là 2008 có 3 trận bão
  • 29:38 - 29:41
    ở Cuba, 1 là Ike và 2 trận nhỏ.
  • 29:41 - 29:43
    Có người
    nói là Mỹ gây ra những trận bão này nhưng
  • 29:43 - 29:45
    ai biết được.
  • 29:47 - 29:51
    Té ra, ngay sau bão một nhóm
    các nhà khoa học hợp tác với chúng tôi
  • 29:51 - 29:59
    thông qua một mạng lưới tên là SOCLA - Hội
    nông nghiệp sinh thái Mỹ La-tin.
  • 29:59 - 30:01
    Bà Clara nhà tôi là chủ tịch.
  • 30:01 - 30:04
    Nhóm này tới kiểm tra
    xem nông trại nào chống chịu được bão và
  • 30:04 - 30:15
    kết quả là nơi nào đa dạng, kết hợp chăn
    nuôi, lâm nghiệp thì nơi đó chống chịu tốt
  • 30:15 - 30:24
    Đây là thiệt hại trung bình hợp tác xã -
    72% nhưng mục 2 và 3 - đa dạng hơn thì ít
  • 30:24 - 30:29
    thiệt hại hơn. Họ có thiệt hại, tận 3 trận
    bão cơ mà. Nhưng điều quan trọng nhất là
  • 30:29 - 30:36
    tốc độ phục hồi. Hệ thống 3 phục hồi năng
    suất nhanh hơn hẳn, và nó là hệ thống đa
  • 30:36 - 30:42
    dạng hơn hệ thống 1 - một hệ thống đơn
    giản hơn. Tính đàn hồi (của hệ thống) có
  • 30:42 - 30:48
    hai yếu tố. 1 là chống lại sự thay đổi và
    2 là khả năng phục hồi.
  • 30:48 - 30:59
    Như nông trại Perla, Cuba, sau bão
    Mitchell và nó đã phục hồi thế nào nhờ vào
  • 30:59 - 31:02
    nông nghiệp sinh thái. Rất nhanh!
  • 31:05 - 31:09
    Ở khu vực khác thuộc vùng nhiệt đới, đồng
    cỏ được khuyến khích canh tác
  • 31:09 - 31:12
    bởi các trung tâm quốc
    tế, các nhà nghiên cứu, các cơ quan và cả
  • 31:12 - 31:17
    giới công nghiệp. Ví dụ ở Colombia và
    Mexico, chúng ta thấy diện tích độc canh
  • 31:17 - 31:21
    khổng lồ trồng cỏ đạt năng suất rất cao
    khi được cung cấp nước và phân bón. Nếu
  • 31:21 - 31:25
    không có nước, như hệ thống tưới bằng nước
    mưa thì thành thế này đây:
  • 31:27 - 31:28
    bò chết.
  • 31:28 - 31:36
    Hệ thống duy nhất có thể tồn tại là hệ
    thống của dân quê, nơi mà độ ẩm được duy
  • 31:36 - 31:49
    trì, tiểu khí hậu thấp hơn 2 độ so với nơi
    khác, độ ẩm cao, bò tạo ra phân bón - bổ
  • 31:49 - 31:53
    sung chất hữu cơ cho đất và tăng cường khả
    năng giữ nước của đất...
  • 31:54 - 31:58
    Như chúng ta thấy ở hệ thống này:
    lương mưa, và
  • 31:58 - 32:04
    đường
    trên cùng là sản lượng sữa -
  • 32:04 - 32:06
    nó ổn định
  • 32:06 - 32:10
    mặc cho thay đổi về khí hậu. Đó chính là
    sự đàn hồi. Một hệ thống có thể duy trì
  • 32:10 - 32:15
    được sản lượng của nó mà không bị ảnh
    hưởng bởi lượng mưa.
  • 32:17 - 32:22
    Chúng ta thấy rằng cách làm nông nghiệp
    sinh thái thông qua tăng cường sự đa dạng
  • 32:22 - 32:26
    của cảnh quan, sự đa dạng của thảm thực
    vật, và phức tạp hơn là nông lâm kết hợp
  • 32:26 - 32:33
    rồi kết hợp trồng trọt với chăn nuôi, ...
    quản lý đất đai một cách hữu cơ,
  • 32:33 - 32:37
    và trữ nước, chúng ta có thể tạo ra một
    hệ thống rất đàn hồi.
  • 32:38 - 32:45
    Ngoài ra có những nông dân đang phục hồi
    đất đai bằng sinh thái phục hồi vì ...
  • 32:46 - 32:54
    Đây là Mixtec ở Mexico.
    Đây là hậu quả của chăn nuôi quy mô lớn,
  • 32:54 - 32:59
    thả gia súc tràn lan, phá rừng ...
  • 32:59 - 33:06
    Có một vài nông dân, như các bạn thấy các
    chấm xanh lục, họ muốn bám trụ ở đây.
  • 33:06 - 33:10
    Tương lai nào dành cho họ nếu họ rời đi?
  • 33:10 - 33:14
    Họ sẽ đến Mỹ để bị bóc lột sức lao động
    hay ở Mexico City và cũng bị bóc lột?
  • 33:14 - 33:16
    Họ muốn ở lại.
  • 33:16 - 33:23
    Họ chọn ở lại nên họ bắt đầu, bằng bàn
    tay, trồng lại rừng trên đỉnh núi, bằng
  • 33:23 - 33:31
    một loài thông bản địa, vì họ tin rằng
    đây là nơi hút nước của ngọn núi.
  • 33:31 - 33:32
    Sau đó
  • 33:32 - 33:40
    họ thực hiện các biện pháp bảo tồn đất
    với ruộng bậc thang,
  • 33:40 - 33:45
    đường thoát và lấy nước.
  • 33:46 - 33:51
    Không phải là ở đây không có mưa mà
    ở đây chỉ mưa 2 tháng/ năm, thế thôi. Họ
  • 33:51 - 33:56
    phải trữ nước. Đây là việc rất quan trọng,
    có thể làm được ở quy mô nông trại.
  • 33:56 - 34:04
    Dựa vào lượng nước có thể có, mà họ quyết
    định diện tích canh tác để đảm bảo có đủ
  • 34:04 - 34:11
    nước tưới. Đây là một cánh đồng rau dền
    được tưới nước. Đây thực ra là một loài
  • 34:11 - 34:16
    thực vật đang được phục hồi vì nó có hàm
    lượng protein rất cao, 18%.
  • 34:16 - 34:18
    Khi người Tây Ban Nha tới,
  • 34:18 - 34:24
    họ nói rằng đây là cây tà
    giáo và họ không thể dùng được, cấm trồng
  • 34:24 - 34:29
    và trồng lúa mì thay vào. Lúa mì không có
    protein như dền.
  • 34:29 - 34:32
    Dân bản địa đang phải rất cố gắng
    để phục hồi cây dền.
  • 34:32 - 34:36

    Đây là một ví dụ thú vị khác về phục hồi
  • 34:36 - 34:38
    một khu đất ở Colombia.
  • 34:38 - 34:42
    Năm 1992, 2001 và
    hiện nay 2013, một lưu vực đã hoàn toàn
  • 34:42 - 34:52
    được phủ xanh, đủ khả năng hỗ trợ các hệ
    thống đa canh.
  • 34:52 - 34:57
    Tôi không muốn gây hiểu lầm rằng nông
    nghiệp sinh thái chỉ dành cho nông hộ nhỏ.
  • 34:57 - 35:01
    Tuy rằng hình thức này cực kỳ quan trọng
  • 35:01 - 35:04
    đặc biệt đối với nông dân những
    nước đang phát triển
  • 35:04 - 35:05
    Đây là một ví dụ ở California,
  • 35:05 - 35:08
    một người nông dân hữu cơ
  • 35:08 - 35:15
    đa dạng hoá hệ thống của
    mình. Họ trồng xà lách xen với hoa vì hoa
  • 35:15 - 35:20
    giúp thu hút các loài côn trùng có lợi và
    thế là họ không phải phun thuốc hữu cơ.
  • 35:20 - 35:24
    Chế phẩm hữu cơ rất đắt vi cần
    nhiều nguyên liệu đầu vào. Thế thì sao
  • 35:24 - 35:28
    không trồng hoa để thu hút côn trùng có
    lợi để quản lý dịch hại?
  • 35:29 - 35:41
    Hay là, trồng tam giác mạch, hoặc allysum
    trong vườn nho để thu hút côn trùng có lợi
  • 35:42 - 35:51
    Hoặc đa dạng hoá nông trại bằng những
  • 35:51 - 35:54
    "đảo" cây
    làm nơi trú ngụ cho côn trùng có lợi
  • 35:54 - 35:58
    những loài côn trùng này sẽ tới vườn
    nho để giúp quản lý dịch hại.
  • 35:59 - 36:06
    Hoặc trồng cây theo băng, nhiều nông dân
    làm cách này để cơ giới hoá và sử dụng các
  • 36:06 - 36:11
    quy trình luân canh khác nhau, dùng các tổ
    hợp cây trồng khác nhau trên mỗi băng để
  • 36:11 - 36:16
    giảm chi phí sản xuất và giảm tổn thất do
    dịch hại....
  • 36:16 - 36:28
    Có rất nhiều ví dụ, như nông lâm kết hợp ở
    Brazil, trồng nhiều loại cây thân gỗ để có
  • 36:28 - 36:35
    chỗ cho động vật nghỉ dưới tán, hoặc cây
    lương thực, như đậu tương
  • 36:35 - 36:36
    giữa các hàng cây thân gỗ.
  • 36:40 - 36:44
    Khái niệm quyền tự chủ về lương thực mà
    tôi trình bày lúc nãy là khái niệm mà
  • 36:44 - 36:52
    Campesina đã sử dụng. Nó có nghĩa là quyền
    của cộng đồng, dù là cộng đồng nông dân,
  • 36:52 - 36:59
    thành thị, khu vực trong việc quyết định
    hệ thống nông nghiệp của họ để ưu tiên
  • 36:59 - 37:07
    năng suất đầu tiên là cho nhu cầu nơi sở
    tại và xuất bán những gì dư thừa.
  • 37:08 - 37:12
    Có 3 yếu tố, 1 là nông nghiệp sinh thái,
  • 37:13 - 37:15
    2 là cải cách xã hội,
  • 37:15 - 37:17
    3 là hỗ trợ của nhà nước
  • 37:17 - 37:20
    Có nghĩa là cải cách xã hội phải tạo
    áp lực lên chính phủ và chính phủ phải có
  • 37:20 - 37:25
    trách nhiệm với nhu cầu của nông dân.
    Ví dụ, ở Brazil, ở đây có người tới từ
  • 37:25 - 37:32
    Brazil, cải cách xã hội đã đi đến một kết
    quả là hiện nay Brazil có luật nông nghiệp
  • 37:32 - 37:36
    sinh thái, với nguồn ngân sách là 3 tỉ Đô-
    la.
  • 37:38 - 37:40
    Đó là kết quả của cải cách xã hội.
  • 37:40 - 37:46
    Số tiền đó sẽ được dùng để hỗ trợ và mở
    rộng các hệ thống nông nghiệp sinh thái
  • 37:47 - 37:49
    toàn quốc.
  • 37:51 - 37:53
    Đây là cách họ tạo ra thay đổi
  • 37:53 - 37:58
    Không phải chỉ có 200 - 300 người mà hơn
  • 37:58 - 38:06
    1 triệu người đã dừng mọi hoạt động ở
    Brasilia và thảo luận.
  • 38:09 - 38:14
    Nông nghiệp sinh thái đã trở thành một
    vấn đề của cải cách xã hội.
  • 38:14 - 38:16
    Nằm trong tay các nhà cải cách xã hội
  • 38:16 - 38:19
    Đây có thể xem như khoa học quân sự.
  • 38:19 - 38:23
    Họ nói là sự kết hợp
    của nông dân, nông trại gia đình và nông
  • 38:23 - 38:27
    nghiệp sinh thái có thể nuôi sống gia đính
    thành phố và các quốc gia bằng năng suất
  • 38:27 - 38:30
    cao hơn, hiệu quả hơn, tự động hơn, tiết
    kiệm hơn, ...
  • 38:30 - 38:34
    Tại sao nông nghiệp sinh thái phù hợp với
    cải cách xã hội? Tại sao những nhà cải
  • 38:34 - 38:40
    cách xã hội thấy rằng nông nghiệp sinh
    thái là phương pháp sẽ cung cấp kỹ thuật
  • 38:40 - 38:43
    và kiến thức khoa học để nâng cao quyền tự
    chủ về lương thực?
  • 38:43 - 38:47
    Vì nó kích thích sự tham gia.
  • 38:47 - 38:50
    Nó hiệu quả về kinh tế - không
    phụ thuộc tài nguyên bên ngoài.
  • 38:50 - 38:54
    Nó phù hợp về văn hoá - tôn trọng và
    phát tán kiến thức truyền thống.
  • 38:54 - 38:58
    Nó lành mạnh về sinh thái - họ không muốn
    thay đổi hệ thống mà muốn tối ưu hoá
  • 38:58 - 39:00
    Và nó cung cấp
  • 39:00 - 39:02
    nguyên tắc để đạt được quyền tự chủ về
    lương thực.
  • 39:03 - 39:10
    Gần đây Campesina họp ở Mali và họ tuyên
    bố rằng
  • 39:10 - 39:14
    họ thấy nông nghiệp sinh thái là
    cách chính để chống lại
  • 39:14 - 39:17
    hệ thống kinh tế
    đặt lợi ích lên trên cuộc sống
  • 39:17 - 39:20
    Và nông nghiệp sinh thái đặt trong hệ tư
    tưởng về quyền tự chủ
  • 39:20 - 39:23
    về lương thực tạo ra giải pháp đồng bộ
  • 39:23 - 39:26
    để giải quyết hàng loạt những
    khủng hoảng trên thế giới hiện nay.
  • 39:27 - 39:31
    Họ còn nói, giải pháp thực tiễn đối với
    khí hậu, suy dinh dưỡng sẽ không thể được
  • 39:31 - 39:35
    tạo ra từ hệ thống quy mô công nghiệp.
  • 39:35 - 39:37
    Nên phải cải thiện nó.
  • 39:37 - 39:41
    Chúng ta cần một hệ thống mới
  • 39:41 - 39:45
    thực sự dựa vào sản xuất nông
    nghiệp sinh thái ...
  • 39:46 - 39:55
    Như vậy, điều khó khăn là thay đổi các Vua
    thực phẩm, và có rất nhiều hoạt động
  • 39:55 - 39:57
    về chủ đề này.
  • 39:58 - 40:02
    Ví dụ: cố gắng
    ngăn Monsanto và các tập đoàn lớn kiểm
  • 40:02 - 40:06
    soát hệ thống sản xuất lương thực. Bên
    cạnh đó, có một phương pháp khác, là đi
  • 40:06 - 40:15
    song song, trong đó nông dân tự quản lãnh
    thổ và tự tạo hệ thống buôn bán địa phương
  • 40:15 - 40:17
    thật sự độc lập
  • 40:17 - 40:24
    Ví dụ, những nơi nông dân bán sản phẩm của
    mình, nhiều sản phẩm hữu cơ hơn loại thông
  • 40:24 - 40:30
    thường vì có một mối quan hệ giữa người
    bán và người mua và người mua hiểu rằng
  • 40:30 - 40:36
    ủng hộ nền nông nghiệp này không chỉ cho
    họ thực phẩm sạch
  • 40:36 - 40:39
    mà, nghiên cứu đã chỉ ra
  • 40:39 - 40:45
    những thành phố bao quanh bởi nông dân quy
    mô nhỏ
  • 40:45 - 40:48
    có ít vấn đề về bạo lực, nghiện ma tuý,
    ...
  • 40:48 - 40:50
    hơn khu vực bao quanh bởi các nông
    trại lớn.
  • 40:50 - 40:53
    Thành phố bao quanh bởi các nông trại nhỏ
  • 40:53 - 40:56
    có nhiệt độ trung bình thấp hơn 5 độ so
    với những thành phố bao quanh bởi
  • 40:56 - 40:58
    hệ thống độc canh lớn
  • 40:58 - 41:01
    Tức là có các lợi ích khác nữa mà mọi
    người đang dần hiểu ra.
  • 41:01 - 41:08
    Một điều nữa là các cải cách của nông dân
    coi nông nghiệp sinh thái là công cụ để
  • 41:08 - 41:14
    tranh luận, bảo vệ, xây dựng và cải tiến
    khu vực nông thôn thành lãnh thổ.
  • 41:15 - 41:21
    Có một thay đổi lớn trong thời gian gần
    đây, được thực hiện bằng nhiều cách khác
  • 41:21 - 41:26
    nhau. Khu vực độc lập nơi mà người dân
    toàn quyền quyết định hình thức
  • 41:26 - 41:28
    sản xuất mà không bị chi phối bởi bất cứ
    ai,
  • 41:29 - 41:33
    Điều này đôi khi
    có thể được tạo ra qua bầu cử lãnh đạo
  • 41:33 - 41:41
    Có những nơi mà nông dân làm thị trưởng
    và quyết định khu vực này không GMO, không
  • 41:41 - 41:45
    hoá chất, chúng ta sẽ làm nông nghiệp sinh
    thái, chúng ta sẽ mua thực phẩm từ các
  • 41:45 - 41:51
    nông trại nhỏ cho trường học và bệnh viện
    ... Đó là 1 cách. Cách khác, thực hiện bởi
  • 41:51 - 41:54
    MST ở Brazil, họ cứ thế chiếm đất.
  • 41:55 - 41:59
    Có rất nhiều nước Nam Mỹ có luật
    rằng
  • 41:59 - 42:01
    đất đai có chức năng xã hội.
  • 42:01 - 42:06
    Tức là nếu bạn có đất ở Nam
    Mỹ mà không sử dụng thì đất đó sẽ được
  • 42:06 - 42:12
    giao cho người khác sản xuất.
  • 42:13 - 42:17
    Những khu vực như thế đang sinh sôi. Điều
    này rất quan trọng và đáng mừng vì đó là
  • 42:17 - 42:28
    những khu dự trữ đa dạng sinh học, hạt
    giống và cũng là những khu thí nghiệm về
  • 42:28 - 42:33
    quyền tự chủ trong lương thực. Người dân
    tự bảo vệ mình khỏi những áp lực như thực
  • 42:33 - 42:37
    vật chuyển gen, độc canh, nhiên liệu sinh
    học, thuốc BVTV ...
  • 42:40 - 42:46
    Cuối cùng, ta thấy nông nghiệp sinh thái
    là nền móng cho các khu vực độc lập, để
  • 42:46 - 42:52
    đạt được quyền tự chủ về lương thực, tự
    chủ về năng lượng và về công nghệ.
  • 42:52 - 42:54
    Các bạn có thể thấy
  • 42:54 - 43:00
    nhiều nông dân tự tạo ra nhiên
    liệu sinh học không phải là đi chợ mua
  • 43:00 - 43:03
    mà làm ra nhiên liệu chạy máy kéo của
    mình.
  • 43:03 - 43:05
    Sự tự chủ về công nghệ sinh ra từ
  • 43:05 - 43:09
    ứng dụng các nguyên tắc nông nghiệp sinh
    thái vì khi dùng các
  • 43:09 - 43:12
    kỹ thuật nông nghiệp sinh thái
    thì không cần các công nghệ bên ngoài,
  • 43:12 - 43:15
    không phải mua gì mà tự tạo được
  • 43:15 - 43:17
    các thứ nhờ vào những nguyên tắc đảm bảo
    năng suất.
  • 43:17 - 43:23
    Tất cả những điều đó tất nhiên là sẽ dấn
    đến sự đàn hồi trước thay đổi của khí hậu.
  • 43:25 - 43:29
    Có một số chương trình hợp pháp ủng hộ
    nông nghiệp sinh thái là kết quả của sự
  • 43:29 - 43:32
    đấu tranh của mọi người, của các cải cách
    xã hội.
  • 43:32 - 43:34
    Nhiều nước Mỹ La-tin, hầu hết là
  • 43:34 - 43:37
    những nước có chính phủ tiến bộ.
  • 43:38 - 43:43
    Như Ecuador có luật đa dạng nông nghiệp
    nông nghiệp sinh thái và hạt giống.
  • 43:43 - 43:49
    Ở Ecuador, trồng cây chuyển gen là phạm pháp
  • 43:49 - 43:52
    Đó là cải thiện chính sách.
  • 43:53 - 43:56
    Brazil có luật quốc gia về nông nghiệp
    sinh thái như tôi đã nói.
  • 43:56 - 44:03
    Nicaragua có luật hỗ trợ
    mở rộng nông nghiệp sinh thái và hữu cơ.
  • 44:04 - 44:12
    Có các công cụ pháp chế để giải quyết áp
    lực từ người dân và nay trở thành công cụ
  • 44:12 - 44:15
    để người dân thực hiện điều mình muốn.
  • 44:18 - 44:21
    Để kết thúc,
  • 44:21 - 44:25
    đây là một nghiên cứu ở ĐH
    Michigan.
  • 44:27 - 44:29
    Bên trái là danh sách các loại cây trồng.
  • 44:30 - 44:36
    Họ tính chỉ số, và những số >1
    có nghĩa là có thể tăng năng suất nhờ nông
  • 44:36 - 44:38
    nghiệp sinh thái.
  • 44:38 - 44:41
    Có sự khác biệt giữa các nước phát
    triển và các nước đang phát triển
  • 44:41 - 44:47
    Ở các nước phát triển, hấu như
    không có cây nào có chỉ số >1. Tức là theo
  • 44:47 - 44:54
    phân tích này, không có khả năng nâng cao
    sản lượng bằng nông nghiệp sinh thái.
  • 44:55 - 44:57
    Còn ở các nước đang phát triển thì có.
  • 44:57 - 45:05
    Theo tôi, nguyên nhân ở đây là những nước
    đang phát triển có
  • 45:05 - 45:08
    3 thứ mà những nước
    phát triển thật tiếc là không có
  • 45:08 - 45:11
    đặc biệt, theo kinh nghiệm của tôi
    là ở Mỹ.
  • 45:12 - 45:16
    1 - chúng ta không có triệu phú
    kiến thức truyền thống.
  • 45:17 - 45:19
    2 - chúng ta không có hạt giống
  • 45:19 - 45:26
    vì 1.9 tỉ hạt giống mà tôi
    nhắc đến ở các nước đang phát triển,
  • 45:26 - 45:29
    nhất là những trung tâm khởi nguyên.
  • 45:29 - 45:33
    3 - chúng ta không có cải cách xã hội.
  • 45:34 - 45:38
    Tôi với Clara đã đi nhiều nước châu Âu
  • 45:38 - 45:43
    như Tây Ban Nha, Bỉ, và ở đây - Anh.
    Chúng tôi cũng vừa đi châu Phi dạy học
  • 45:43 - 45:51
    Một trong những điều ấn tượng ở
    cải cách xã hội ở Mỹ Latin là chúng là
  • 45:51 - 45:57
    những cải cách đầy năng lượng ở vùng quê
    đã tạo ra thay đổi.
  • 45:59 - 46:01
    Điều đó không tồn tại ở California.
  • 46:01 - 46:07
    Ví dụ, không có một cuộc đấu
    tranh nào để đẩy mạnh lý tưởng này, một
  • 46:07 - 46:12
    cách mạnh mẽ, và có thể đối đầu với những
    tập đoàn.
  • 46:13 - 46:15
    Đối với tôi thì có vẻ như nhiều
    người hoài nghi về
  • 46:15 - 46:18
    tiềm năng của nông
    nghiệp sinh thái ở châu Âu hay Mỹ.
  • 46:18 - 46:19
    Tôi nghĩ
  • 46:19 - 46:24
    nó không phụ thuộc nhiều vào kiến
    thức và công nghệ mà vào việc tạo ra sự
  • 46:24 - 46:30
    vận động xã hội thật mạnh mẽ để có thể
    thắng được lực cản
  • 46:30 - 46:39
    đang tồn tại trong xã hội.
  • 46:41 - 46:46
    Xin cảm ơn rất nhiều.
  • 46:46 - 46:49
    ĐH Schumacher
    Một phần thuộc quỹ Dartington Hall
Title:
Earth Talk: Agroecology: Who will feed us in a planet in crisis with Miguel A. Altieri
Description:

more » « less
Video Language:
English
Duration:
46:50

Vietnamese subtitles

Revisions Compare revisions