Return to Video

Rodowici Amerykanie jako jeńcy wojenni

  • 0:00 - 0:03
    Jestem tu dziś, aby pokazać moje zdjęcia Lakotów.
  • 0:04 - 0:06
    Wielu z was mogło już słyszeć o Lakotach
  • 0:06 - 0:08
    albo przynajmniej o większej grupie plemion
  • 0:08 - 0:10
    zwanej Siuksami.
  • 0:10 - 0:13
    Lakoci to jedno z wielu plemion, które zostały wyparte z własnych ziem
  • 0:13 - 0:15
    i zamknięte w obozach dla jeńców wojennych,
  • 0:15 - 0:17
    które teraz nazywa się rezerwatami.
  • 0:17 - 0:19
    Rezerwat Pine Ridge, który jest
  • 0:19 - 0:21
    tematem dzisiejszego pokazu,
  • 0:21 - 0:23
    leży około 120 km na południowy wschód od
  • 0:23 - 0:25
    Gór Czarnych w Dakocie Południowej.
  • 0:25 - 0:27
    Czasem nazywa się go
  • 0:27 - 0:30
    Obozem dla Jeńców Wojennych nr 334.
  • 0:30 - 0:33
    Właśnie tam żyją dziś Lakoci.
  • 0:33 - 0:35
    Jeśli ktokolwiek słyszał o AIM,
  • 0:35 - 0:37
    Ruchu Indian Amerykańskich,
  • 0:37 - 0:39
    albo o Russellu Means
  • 0:39 - 0:41
    Leonardzie Peltier
  • 0:41 - 0:43
    czy też o Incydencie w Oglala,
  • 0:43 - 0:46
    to wie, że Pine Ridge jest punktem zero
  • 0:46 - 0:49
    w kwestiach rdzennej Ameryki.
  • 0:49 - 0:51
    Poproszono mnie, abym opowiedział trochę
  • 0:51 - 0:53
    o moich związkach z Lakotami.
  • 0:53 - 0:55
    To dla mnie trudne, ponieważ --
  • 0:55 - 0:57
    jak już pewnie zauważyliście --
  • 0:57 - 0:59
    jestem biały,
  • 0:59 - 1:02
    a to stanowi ogromną barierę w rezerwacie.
  • 1:04 - 1:06
    Zobaczycie wielu ludzi na moich fotografiach,
  • 1:06 - 1:09
    z którymi bardzo się zżyłem i którzy przyjęli mnie jak rodzinę.
  • 1:09 - 1:11
    Mówili do mnie bracie albo wójku
  • 1:11 - 1:13
    i przez pięć lat nieustannie zapraszali.
  • 1:13 - 1:15
    Jednak w Pine Ridge
  • 1:15 - 1:18
    zawsze będę tzw. "wasichu".
  • 1:18 - 1:21
    "Wasichu" to słowo w języku Lakotów,
  • 1:21 - 1:23
    które oznacza nie-Indianina.
  • 1:23 - 1:25
    Ale inna wersja tego słowa oznacza
  • 1:25 - 1:29
    "człowieka, który najlepsze mięso bierze dla siebie."
  • 1:29 - 1:31
    I to jest to, na czym chcę się skupić --
  • 1:31 - 1:33
    ten, który zgarnia najlepszą część mięsa.
  • 1:33 - 1:35
    To znaczy, że jest chciwy.
  • 1:36 - 1:38
    Rozejrzyjcie się wokół tej auli.
  • 1:38 - 1:41
    Jesteśmy w prywatnej szkole w zachodnich USA,
  • 1:41 - 1:44
    siedzimy na czerwonych, aksamitnych krzesłach,
  • 1:44 - 1:46
    a w kieszaniach mamy pieniądze.
  • 1:46 - 1:48
    Jeśli jednak przyjrzymy się naszemu życiu,
  • 1:48 - 1:50
    to okaże, się że naprawdę
  • 1:50 - 1:52
    wzięliśmy najlepszą część mięsa.
  • 1:52 - 1:55
    Przyjrzyjmy się więc tym fotografiom
  • 1:55 - 1:57
    ludzi, którzy stracili,
  • 1:57 - 1:59
    abyśmy my mogli zyskać.
  • 1:59 - 2:02
    Pamiętajmy, że patrząc na twarze tych ludzi
  • 2:02 - 2:05
    widzimy nie tylko oblicze Lakotów,
  • 2:05 - 2:08
    lecz wszystkich amerykańskich tubylców.
  • 2:10 - 2:12
    Na tej kartce historia
  • 2:12 - 2:14
    zapisana jest tak, jak ją usłyszałem
  • 2:14 - 2:17
    od moich lakockich przyjaciół i rodziny.
  • 2:17 - 2:19
    Przedstawię linię czasową
  • 2:19 - 2:22
    zawartych i zerwanych traktatów,
  • 2:22 - 2:24
    a także rzezi upozorowanych na bitwy.
  • 2:24 - 2:26
    Zacznę w 1824.
  • 2:26 - 2:28
    To, co znamy jako Biuro do Spraw Indian,
  • 2:28 - 2:30
    powstało jako część Departamentu Wojny,
  • 2:30 - 2:32
    wprowadzając atmosferę agresji
  • 2:32 - 2:34
    do naszych stosunków z rdzennymi Amerykanami.
  • 2:34 - 2:36
    1851:
  • 2:36 - 2:38
    Pierwszy traktat w Fort Laramie ściśle
  • 2:38 - 2:41
    określił granice Państwa Lakotów.
  • 2:41 - 2:43
    Zgodnie z traktatem,
  • 2:43 - 2:45
    ziemie te stanowiły suwerenne państwo.
  • 2:45 - 2:47
    Jeżeli granice określone w traktacie zostałyby zachowane,
  • 2:47 - 2:50
    a podstawa prawna mówi, że powinny --
  • 2:50 - 2:53
    to dziś USA wyglądałyby tak.
  • 2:55 - 2:57
    10 lat później
  • 2:57 - 3:00
    podpisana przez prezydenta Licolna ustawa o gospodartwach rolnych
  • 3:00 - 3:03
    wywołała napływ białych osadników na tereny tubylcze.
  • 3:03 - 3:05
    1863:
  • 3:05 - 3:07
    Powstanie Siuksów Santee w Minnesocie
  • 3:07 - 3:10
    kończy się powieszeniem 38 mężczyzn z plemienia,
  • 3:10 - 3:13
    największą masową egzekucją w historii Stanów.
  • 3:14 - 3:16
    Obyła się na rozkaz prezydenta Lincolna, który
  • 3:16 - 3:18
    zaledwie 2 dni wcześniej
  • 3:18 - 3:21
    podpisał Proklamację Emancypacji.
  • 3:22 - 3:25
    1866, początki budowy Pierwszej Koleji Transkontynentalnej
  • 3:25 - 3:27
    i nowej ery.
  • 3:27 - 3:29
    Zawłaszczyliśmy ziemię w samym sercu
  • 3:29 - 3:32
    Państwa Lakotów, aby skrócić trasę pociągów.
  • 3:32 - 3:34
    Traktaty wylądowały za oknem.
  • 3:34 - 3:37
    W odpowiedzi trzy plemiona pod przywódctwem Czerwonej Chmury
  • 3:37 - 3:40
    kilkukrotnie zaatakowały i pokonały armię USA.
  • 3:40 - 3:42
    Pragnę powtórzyć tę część.
  • 3:42 - 3:45
    Lakoci pokonali armię USA.
  • 3:45 - 3:48
    1868: Drugi traktat w Fort Laramie
  • 3:48 - 3:51
    wyraźnie zapewnia niepodległość Wielkiemu Państwu Siuksów
  • 3:51 - 3:54
    oraz przynależność świętych Gór Czarnych do Lakotów.
  • 3:54 - 3:56
    Rząd obiecuje również ziemie i prawa do polowania
  • 3:56 - 3:58
    na terenie sąsiednich stanów.
  • 3:58 - 4:00
    Obiecujemy, że hrabstwo Powder River
  • 4:00 - 4:03
    będzie odtąd zamknięte dla białych.
  • 4:03 - 4:05
    Traktat wydawał się być całkowitym zwycięstwem
  • 4:05 - 4:07
    Czerwonej Chmury i Siuksów.
  • 4:07 - 4:10
    Faktycznie - była to jedyna wojna w historii Ameryki,
  • 4:10 - 4:13
    w której rząd wynegocjował pokój,
  • 4:13 - 4:16
    przystając na wszystkie warunki wroga.
  • 4:18 - 4:20
    1869:
  • 4:20 - 4:22
    Zakończono budowę Koleji Transkontynentalnej.
  • 4:22 - 4:25
    Rozpoczęto m.in. zbiorowy transport myśliwych,
  • 4:25 - 4:28
    którzy zaczęli masowo wybijać bawoły,
  • 4:28 - 4:31
    elimimując źródło pożywienia, odzieży i schronienia dla Siuksów.
  • 4:31 - 4:33
    1871:
  • 4:33 - 4:35
    Ustawa o Przywłaszczeniu Indian
  • 4:35 - 4:38
    czyni wszystkich Indian poddanymi rządu federalnego.
  • 4:38 - 4:41
    Co więcej, wojsko wydało zakazy
  • 4:41 - 4:44
    opuszczania rezerwatów przez zachodnich Indian.
  • 4:44 - 4:46
    W tym momencie wszyscy zachodni Indianie
  • 4:46 - 4:48
    stali się jeńcami wojennymi.
  • 4:48 - 4:50
    Również w 1871
  • 4:50 - 4:52
    skończyliśmy podpisywanie traktatów.
  • 4:52 - 4:55
    Problem polegał na tym, że traktaty uznawały suwerenność plemion,
  • 4:55 - 4:57
    na co nie mogliśmy pozwolić.
  • 4:57 - 4:59
    Mieliśmy plany.
  • 4:59 - 5:01
    1874:
  • 5:01 - 5:04
    Generał George Custer ogłosił znalezienie złota na terytorium Lakotów,
  • 5:04 - 5:06
    a szczególnie w Górach Czarnych.
  • 5:06 - 5:08
    Wiadomość o złocie wywołuje masowy napływ białych osadników
  • 5:08 - 5:10
    do Państwa Lakotów.
  • 5:10 - 5:12
    Custer radzi, aby Kongers znalazł sposób
  • 5:12 - 5:14
    na jak najszybsze unieważnienie
  • 5:14 - 5:16
    traktatów z Lakotami.
  • 5:16 - 5:19
    1875: Wybucha wojna z Lakotami
  • 5:19 - 5:22
    wywołana naruszeniem traktatu w Fort Laramie.
  • 5:22 - 5:24
    1876:
  • 5:24 - 5:26
    26 lipca,
  • 5:26 - 5:28
    podczas próby zaatakowania wioski Lakotów,
  • 5:28 - 5:30
    Siódma Kawaleria Custera została rozbita
  • 5:30 - 5:32
    w bitwie nad Little Big Horn.
  • 5:32 - 5:34
    1877:
  • 5:34 - 5:37
    Wielki wódz i wojownik Lakotów, Szalony Koń,
  • 5:37 - 5:39
    ogłosił kapitulację pod Fort Robinson.
  • 5:39 - 5:42
    Później został zamordowany w areszcie.
  • 5:45 - 5:48
    1877 to także rok, kiedy znaleźlismy sposób
  • 5:48 - 5:50
    na obejście traktatów z Fort Laramie.
  • 5:50 - 5:53
    Nową umowę przedstawiono wodzom Siuksów
  • 5:53 - 5:56
    jako kampanię pod hasłem "sprzedaj lub głoduj".
  • 5:56 - 5:59
    Podpisz albo twoje plemię nie będzie miało co jeść.
  • 5:59 - 6:02
    Jedynie 10 procent męskiej populacji podpisało.
  • 6:02 - 6:04
    Traktat z Fort Laramie mówił,
  • 6:04 - 6:06
    że co najmniej trzy czwarte plemienia musi
  • 6:06 - 6:08
    zrzec się ziem.
  • 6:08 - 6:10
    Tę klauzulę oczywiście zignorowano.
  • 6:10 - 6:13
    1887: Ustawa Dawesa.
  • 6:13 - 6:16
    Koniec własności komunalnej terenów rezewatu.
  • 6:16 - 6:19
    Obszary 160-hektarowe przydzielono
  • 6:19 - 6:21
    indywidualnym Indianom,
  • 6:21 - 6:23
    a nadwyżkę rozdysponowano.
  • 6:23 - 6:26
    Plemiona straciły miliony hektarów.
  • 6:26 - 6:28
    Amerykańskie marzenie o własności prywatnej
  • 6:28 - 6:30
    okazało się bardzo sprytnym sposobem
  • 6:30 - 6:33
    na całkowity podział rezerwatu.
  • 6:33 - 6:35
    Ten krok zrujnował rezerwaty,
  • 6:35 - 6:38
    ułatwiając dalszy podział i sprzedaż
  • 6:38 - 6:41
    wraz z przemijającymi pokoleniami.
  • 6:41 - 6:43
    Większość nadwyżki oraz wiele parceli
  • 6:43 - 6:45
    zlokalizowanych w granicach rezerwatu
  • 6:45 - 6:48
    dostaje się w ręce białych farmerów.
  • 6:48 - 6:51
    Znowu całe bogactwo trafia do wasichu.
  • 6:52 - 6:54
    1890. Myslę, że w tym pokazie
  • 6:54 - 6:57
    to najważniejszy rok.
  • 6:57 - 6:59
    Wtedy doszło do masakry nad Wounded Knee.
  • 6:59 - 7:01
    29 grudnia wojska USA
  • 7:01 - 7:04
    otoczyły obóz Siuksów nad zatoką Wounded Knee.
  • 7:04 - 7:06
    Zamordowali wodza Wielką Stopę
  • 7:06 - 7:08
    i 300 jeńców wojennych,
  • 7:08 - 7:10
    korzystając z nowej broni szybkostrzelnej
  • 7:10 - 7:12
    z eksplodującymi pociskami
  • 7:12 - 7:14
    zwanej karabinem Hotchkiss.
  • 7:14 - 7:16
    Za tę "bitwę" Siódma Kawaleria
  • 7:16 - 7:19
    otrzymała za swoje męstwo 20 Medali Honoru.
  • 7:19 - 7:22
    otrzymała za swoje męstwo 20 Medali Honoru.
  • 7:22 - 7:24
    Do dziś dnia
  • 7:24 - 7:27
    to najwyższa liczba Medali Honoru
  • 7:27 - 7:30
    kiedykolwiek przyznanych za jedną bitwę.
  • 7:30 - 7:32
    Za to masowe morderstwo kobiet i dzieci
  • 7:32 - 7:34
    wręczono więcej medali niż
  • 7:34 - 7:36
    za jakąkolwiek bitwę w czasie I Wojny Światowej,
  • 7:36 - 7:38
    II Wojny Światowej,
  • 7:38 - 7:40
    wojny w Korei, Wietnamie
  • 7:40 - 7:43
    Iraku czy Afganistanie.
  • 7:44 - 7:46
    Masakrę nad Wounded Knee
  • 7:46 - 7:49
    uznaje się za koniec wojen indiańskich.
  • 7:49 - 7:51
    Za każdym razem, kiedy odwiedzam
  • 7:51 - 7:53
    masowy grób nad Wounded Knee,
  • 7:53 - 7:55
    widzę nie tylko grób
  • 7:55 - 7:57
    Lakotów czy Siuksów,
  • 7:57 - 8:00
    ale też pomnik wszystkich ludów tubylczych.
  • 8:03 - 8:05
    Święty człowiek, Czarny Łoś, powiedział:
  • 8:05 - 8:07
    "Wtedy nie wiedziałem, jak bardzo
  • 8:07 - 8:09
    wszystko się skończyło."
  • 8:09 - 8:11
    Kiedy teraz patrzę wstecz,
  • 8:11 - 8:13
    z wysokiej góry mego sędziwego wieku,
  • 8:13 - 8:15
    wciąż widzę zarżnięte kobiety i dzieci
  • 8:15 - 8:17
    leżące na stosie i porozrzucane
  • 8:17 - 8:20
    po wyboistych terenach wąwozu.
  • 8:23 - 8:25
    Widzę tak wyraźnie, jak wtedy, gdy
  • 8:25 - 8:28
    me oczy były młode.
  • 8:31 - 8:34
    I wiem, że w tym krwawym błocie coś jeszcze umarło
  • 8:35 - 8:38
    i zostało przysypane śniegiem.
  • 8:39 - 8:42
    Umarło ludzkie marzenie,
  • 8:42 - 8:45
    a marzenie to było piękne."
  • 8:46 - 8:48
    To wydarzenie zapoczątkowało
  • 8:48 - 8:51
    nową erę w historii rdzennej Ameryki.
  • 8:52 - 8:54
    Wszystko można odnieść do czasu
  • 8:54 - 8:57
    przed i po Wounded Knee.
  • 8:57 - 8:59
    Bo właśnie w chwili, w której
  • 8:59 - 9:02
    palce spoczęły na spuście karabinu Hotchkiss
  • 9:02 - 9:06
    rząd USA otwarcie określił swoją pozycję względem praw tubylców.
  • 9:06 - 9:08
    Zmęczyli się traktatami.
  • 9:08 - 9:10
    Zmęczyli się świętymi górami.
  • 9:10 - 9:13
    Zmęczyli się tańcami duchów.
  • 9:13 - 9:16
    Zmęczyły ich te wszystkie kłopoty z Siuksami.
  • 9:16 - 9:19
    Tak więc wprowadzili swoje zasady.
  • 9:20 - 9:23
    "Dalej chcesz być Indianinem?" mówili,
  • 9:23 - 9:25
    trzymając palec na spuście.
  • 9:30 - 9:32
    1900:
  • 9:32 - 9:35
    Populacja indiańska osiąga najniższą liczebność --
  • 9:36 - 9:38
    poniżej 250,000,
  • 9:38 - 9:40
    w porównaniu do szacowanych ośmiu milionów
  • 9:40 - 9:42
    z roku 1492.
  • 9:44 - 9:46
    Przewińmy do przodu.
  • 9:46 - 9:48
    1980:
  • 9:48 - 9:50
    Najdłuższa sprawa sądowa w historii USA,
  • 9:50 - 9:53
    Państwo Siuksów kontra Stany Zjednoczone,
  • 9:53 - 9:56
    zotała rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy USA.
  • 9:57 - 10:00
    Sąd orzekl, że kiedy Siuksowie zostali wysiedleni do rezerwatów
  • 10:00 - 10:03
    i siedem milionów hektarów ich ziem
  • 10:03 - 10:06
    udostępniono poszukiwaczom i osadnikom,
  • 10:06 - 10:08
    postanowienia drugiego traktatu z Fort Laramie
  • 10:08 - 10:10
    zostały pogwałcone.
  • 10:10 - 10:12
    Sąd orzekł,
  • 10:12 - 10:14
    że Góry Czarne zawłaszczono nielegalnie
  • 10:14 - 10:16
    i początkowo oferowana cena wraz z odsetkami
  • 10:16 - 10:18
    powinna zostać wypłacona Siuksom.
  • 10:18 - 10:20
    Sąd wycenił, że Siuksowie
  • 10:20 - 10:23
    otrzymają za Góry Czarne jedynie
  • 10:23 - 10:25
    106 milionów dolarow.
  • 10:25 - 10:28
    Oni odmówili pieniędzy, jednogłośnie wołając, że
  • 10:28 - 10:31
    "Góry Czarne nie są na sprzedaż."
  • 10:31 - 10:33
    2010:
  • 10:33 - 10:36
    Dzisiejsze statystki dla rdzennej populacji,
  • 10:36 - 10:39
    ponad wiek po masakrze nad Wounded Knee,
  • 10:39 - 10:41
    ujawniają dziedzictwo kolonizacji,
  • 10:41 - 10:43
    wymuszonej migracji
  • 10:43 - 10:45
    oraz naruszeń traktatowych.
  • 10:45 - 10:48
    Bezrobocie w rezerwacie Pine Ridge
  • 10:48 - 10:51
    waha się między 85 a 90 procent.
  • 10:51 - 10:54
    Urząd kwaterunkowy nie może wybudować nowych domów,
  • 10:54 - 10:56
    a te istniejące rozpadają się.
  • 10:56 - 10:58
    Jest wielu bezdomnych,
  • 10:58 - 11:00
    a reszta tłoczy się w gnijących budynkach,
  • 11:00 - 11:02
    zamieszkiwanych przez 5 rodzin.
  • 11:02 - 11:04
    39 procent domostw w Pine Ridge
  • 11:04 - 11:06
    nie ma prądu.
  • 11:06 - 11:09
    Co najmniej 60 procent domów
  • 11:09 - 11:11
    zaatakowała czarna pleśń.
  • 11:11 - 11:13
    Ponad 90 procent populacji
  • 11:13 - 11:16
    żyje poniżej granicy ubóstwa.
  • 11:16 - 11:19
    Wskaźnik zachorowań na gruźlicę
  • 11:19 - 11:22
    jest mniej więcej 8 razy wyższy niż średnia USA.
  • 11:22 - 11:24
    Umieralność noworodków
  • 11:24 - 11:26
    jest najwyższa na kontynencie
  • 11:26 - 11:29
    i około 3 razy wyższa niż średnia USA.
  • 11:29 - 11:31
    Rak szyjki macicy występuje 5 razy
  • 11:31 - 11:33
    częściej niż w Stanach.
  • 11:33 - 11:36
    70 procent ludności porzuca szkołę.
  • 11:36 - 11:38
    Rotacja wśród nauczycieli
  • 11:38 - 11:41
    8 razy przewyższa średnią krajową USA.
  • 11:41 - 11:44
    Dziadkowie często wychowują wnuki,
  • 11:44 - 11:47
    gdyż alkoholizm, przemoc domowa i
  • 11:47 - 11:49
    ogólna apatia uniemożliwia rodzicom
  • 11:49 - 11:51
    opiekę nad dziećmi.
  • 11:52 - 11:55
    50 procent ludności w wieku powyżej 40 lat
  • 11:55 - 11:57
    cierpi na cukrzycę.
  • 11:57 - 11:59
    Średnia długość życia mężczyzn
  • 11:59 - 12:01
    waha się między 46
  • 12:01 - 12:04
    a 48 lat --
  • 12:04 - 12:06
    mniej więcej tyle
  • 12:06 - 12:09
    co w Afganistanie i Somalii.
  • 12:10 - 12:13
    Ostatni rozdział każdego pomyślnego ludobójstwa
  • 12:13 - 12:15
    to moment, w którym oprawca
  • 12:15 - 12:18
    może umyć ręce i powiedzieć:
  • 12:18 - 12:21
    "Mój Boże, co ci ludzie sobie robią?
  • 12:21 - 12:23
    Zabijają się wzejemnie.
  • 12:23 - 12:25
    Zabijają się, podczas gdy my
  • 12:25 - 12:28
    patrzymy jak umierają."
  • 12:28 - 12:31
    Tak właśnie weszliśmy w posiadanie USA.
  • 12:31 - 12:33
    To jest dziedzictwo koncepcji
  • 12:33 - 12:35
    "Boskiego Przeznaczenia".
  • 12:35 - 12:37
    Więźniowie wciąż rodzą się
  • 12:37 - 12:39
    w obozach dla jeńców,
  • 12:39 - 12:42
    długo po odejściu strażników.
  • 12:44 - 12:46
    To są kości, które zostały
  • 12:46 - 12:49
    po tym, jak najlepsze mięso zostało zjedzone.
  • 12:51 - 12:53
    Dawno temu
  • 12:53 - 12:55
    cykl wydarzeń został wprawiony w ruch
  • 12:55 - 12:58
    przez ludzi takich jak ja, przez wasichu,
  • 12:58 - 13:00
    ludzi chciwych ziemi i wody
  • 13:00 - 13:03
    oraz złota z gór.
  • 13:03 - 13:05
    Te wydarzenia wywołały efekt domina
  • 13:05 - 13:07
    który jednak musi się skończyć.
  • 13:07 - 13:11
    My, społeczństwo panujące, czujemy dystans
  • 13:12 - 13:15
    wobec masakry z roku 1890
  • 13:15 - 13:18
    czy też serii pogwałconych 150 lat temu traktatów.
  • 13:19 - 13:21
    Jednak muszę zadać wam pytanie:
  • 13:21 - 13:24
    Co powinniście czuć, widząc obecne statystyki?
  • 13:25 - 13:27
    Jaki jest związek
  • 13:27 - 13:29
    między tymi obrazami cierpienia
  • 13:29 - 13:31
    a historią, którą właśnie wam przeczytałem?
  • 13:31 - 13:33
    Do jakiej części tej historii
  • 13:33 - 13:35
    w ogóle się przyznacie?
  • 13:35 - 13:38
    Czy jesteście dziś choć po części odpowiedzialni?
  • 13:39 - 13:42
    Powiedziano mi, że musi być coś, co my możemy zrobić.
  • 13:42 - 13:45
    Trzeba wzywać do działania.
  • 13:45 - 13:48
    Bo zbyt długo staliśmy na uboczu,
  • 13:48 - 13:50
    zadowoleni z bycia świadkiem,
  • 13:50 - 13:53
    robiąc jedynie zdjęcia.
  • 13:53 - 13:56
    Wydaje się, że rozwiązanie leży w dalekiej przeszłości.
  • 13:56 - 13:58
    Jedynie maszyna czasu pozwoliłaby
  • 13:58 - 14:00
    po nie sięgnąć.
  • 14:00 - 14:02
    Cierpienie tubylcow to nie sprawa
  • 14:02 - 14:05
    którą można łatwo naprawić.
  • 14:06 - 14:08
    To nie jest coś, co możemy pozostawić w tyle,
  • 14:08 - 14:10
    tak jak zostawiliśmy ratowanie Hatiti,
  • 14:10 - 14:13
    walkę z AIDS czy głodem.
  • 14:13 - 14:15
    Tzw. naprawa może być
  • 14:15 - 14:18
    znacznie trudniejsza dla społeczeństwa panującego
  • 14:18 - 14:20
    niż, powiedzmy, 50-dolarowy czek,
  • 14:20 - 14:22
    wycieczka kościelna
  • 14:22 - 14:24
    w celu zamalowania graffiti
  • 14:24 - 14:26
    czy też paczka niechcianej odzieży
  • 14:26 - 14:29
    darowana przez rodzinę z przedmieść.
  • 14:29 - 14:31
    Więc co możemy zrobić?
  • 14:31 - 14:34
    Wzruszać ramionami w ciemnościach?
  • 14:34 - 14:36
    Stany Zjednoczone
  • 14:36 - 14:38
    wciąż na porządku dziennym
  • 14:38 - 14:40
    naruszają postanowienia
  • 14:40 - 14:42
    traktatów podpisanych z Lakotami
  • 14:42 - 14:45
    w 1851 i 1868 w Fort Laramie.
  • 14:45 - 14:47
    Dziś ja wzywam do działania --
  • 14:47 - 14:50
    Moje życzenie TED brzmi następująco:
  • 14:51 - 14:53
    Respektujcie traktaty.
  • 14:53 - 14:55
    Oddajcie Góry Czarne.
  • 14:55 - 14:58
    To nie wasza sprawa, co z nimi zrobią.
  • 15:00 - 15:06
    (Brawa)
Title:
Rodowici Amerykanie jako jeńcy wojenni
Speaker:
Aaron Huey
Description:

Próbując fotografować oblicze amerykańskiej biedy, Aaron Huey trafia do rezerwatu Pine Ridge. Losy rodowitych Dakotów, ludności zatrważającej i w ogromnej mierze lekceważonej, skłaniają go do zmiany obiektu zainteresowań. Po pięciu latach pracy, w odważnym przemówieniu dla TEDxDU, wygłasza szokującą lekcję historii, przeplatając ją swoimi przeraźliwymi fotografiami.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
15:07
Anna Bojarska added a translation

Polish subtitles

Revisions