Armenian subtitles

← Աարոն Հյու` պատերազմի գերիներից մեկը, բնիկ ամերիկացի:

Get Embed Code
39 Languages

Showing Revision 1 created 04/11/2011 by Sona Danielyan.

  1. Ես այստեղ եմ այսօր, որպեսզի ցույց տամ իմ Լեյքոտաի նկարները:
  2. Ձեզանից շատերը երևի թե լսել են Լեյքոտայի մասին,
  3. կամ գոնե ցեղերից ամենամեծի մասին
  4. Սիոքս կոչվող:
  5. Լեյքոտան բազմաթիվ ցեղերից մեկն է, որը տեղահանվել է իր տարածքից
  6. դեպի պատերազմի ճամբարներ
  7. այժմ պահեստներ կոչվող:
  8. Pine Ridge պահեստը`
  9. այսօրվա սլայդերի ցուցադրման առարկան,
  10. գտնվում է մոտ 75 մղոն հարավ-արևելքում
  11. հարավային Դակոտայի Բլեք Հիլսում:
  12. Դրան երբեմն հղում են որպես
  13. պատերազմի համար 334 բանտային ճամբար
  14. և դա այնտեղ է, որտեղ հիմա Լեյքոտան է:
  15. Հիմա, եթե որևէ մեկը ձեզանից լսել է AIM-ի մասին`
  16. ամերիկա-հնդկական շարժում,
  17. կամ Russell Means-ի մասին,
  18. կամ Լեոնարդ Փեթլերի,
  19. կամ Oglala-ի
  20. ապա դուք գիտեք, որ Pine Ridge-ը հավասար է զրոյի
  21. ԱՄՆ-ի քաղաքական հարցերում:
  22. Այսպիսով ինձ խնդրել էին մի փոքր խոսել այսօր

  23. Լեյքոտայի հետ իմ հարաբերությունների մասին,
  24. և դա շատ բարդ է իմ համար:
  25. քանի որ, եթե դուք չեք նկատել իմ մաշկի գույնից,
  26. ես սպիտակամորթ եմ,
  27. և դա ահռելի խոչնդոտ է տեղացիների համար:
  28. Դուք կտեսնեք շատ մարդկանց իմ նկարներում այսօր,
  29. և ես շատ եմ մտերմացել նրանց հետ, և նրանք ինձ ընտանիքի նման ընդունեցին:
  30. Նրանք ինձ եղբայր և քեռի են կոչում
  31. և հրավիրում էին կրկին ու կրկին հինգ տարուց:
  32. Բայց Pine Ridge,
  33. ես միշտ կլինեմ այն ինչը կոչում են վասիչու,
  34. և վասիչուն Լեյքոտերեն բառ է,
  35. որը նշանակում է ոչ հնդիկ,
  36. սակայն մեկ այլ տարբերակ էլ կա այս բառի,
  37. որը նշանակում է "մեկը, որը իրեն է վերցնում լավագույն միսը":
  38. Եվ ահա թե ինչի վրա եմ ուզում կենտրոնանալ.
  39. մեկը, որը իրեն է վերցնում լավագույն միսը:
  40. Դա նշանակում է ժլատ:
  41. Այսպիսով նայեք այս լսարանին այսօր:
  42. Մենք մասնավոր դպրոցում ենք Ամերիկայի արևմուտքում,
  43. նստած կարմիր մետաքսե աթոռներին
  44. փողերը մեր գրպաններում:
  45. Եվ եթե մենք նայում ենք մեր կյանքին,
  46. մենք անկասկած վերցրել ենք
  47. մսի ամենալավ կտորը:
  48. Դե եկեք դիտենք մի շարք լուսանկարներ,
  49. այն մարդկանց, ովքեր կորցրել են
  50. որպեսզի մենք կարողանանք շահել
  51. և իմացեք, երբ տեսնեք այս մարդկանց դեմքերը,
  52. նրանք ուղղակի Լեյքոտայի պատկերներ չեն,
  53. նրանք ներկայացնում են բնիկ մարդկանց:
  54. Այս թղթի կտորի վրա

  55. պատմությունն է, ինչպես ես սովորել եմ
  56. Լեյքոտայի իմ ընկերներից և ընտանիքից:
  57. Սա ժամանակացույցն է
  58. կնքված պայմանագրերի, խախտված պայմանագրերի
  59. և ջարդերի, ատելի ինչպես պատերազմները:
  60. Ես կսկսեմ 1824-ից:
  61. Ինչը հայտնի է որպես հնդկական գործերի Բյուրո,
  62. կազմավորվել է պատերազմի բաժնի հետ միասին
  63. հիմնելով մի վաղ ագռեսիայի ձև
  64. բնիկ ամերիկացիների հետ մեր հարաբերություններում:
  65. 1851.
  66. Կնքվեց Ֆորտ Լարամիի առաջին պայմանագիրը,
  67. պարզորեն հիմնելով Լեյքոտայի ժողովրդի սահմանները:
  68. Պայմանագրին համաձայն,
  69. այդ տարածքները անկախ ազգին էր պատկանում:
  70. Եթե այս պայմանագրի համձայն սահմանները պահպանվեին
  71. և օինական հիմքեր կան, որ նրանք հարկավոր է պահպանել,
  72. ապա ահա թե ինչի ԱՄՆ-ը նման կլիներ այսօր:
  73. 10 տարի անց
  74. Հոմստեդ օրինագիծը նախագահ Լինկոլնի կողմից ստորագրված,
  75. թույլ տվեց բնակիչների հոսքը բնիկների տարածքներ:
  76. 1863:
  77. Սենթի Սիոքսի խռովությունը Մինեսոտայում
  78. ավարտվեց 38 Սիոքսի մարդկանց կխաղանով`
  79. ամենամեծ մասսայական մահապատիժը ԱՄՆ-ի պատմության ընթացքում:
  80. Մահապատիժը նախագահ Լինկոլնի կողմից եր պատվիրված
  81. ընդամենը երկու օր անց
  82. նա ստորագրեց ազատության հայտարարությունը:
  83. 1866 միջմայրցամաքային մետրոյի սկիզբը

  84. նոր դարաշրջան:
  85. Մենք տարածքը հարմարեցրել ենք ճանապարհների ու գնացքների համար,
  86. որպեսզի Լեյքոտայի սրտի միջով կարճ ճանապարհ լինի:
  87. Գործունեությունը ակնհայտ էր:
  88. Ի պատասխան, երեք ցեղեր, որոնց առաջնորդում էր Լեյքոտայի ղեկավար Red Cloud-ը,
  89. հարձակում կատարեցին և հաղթեցին ԱՄՆ-ի բանկին շատ վաղուց:
  90. Ես ուզում եմ կրկնել այդ հատվածը:
  91. Լեյքոտան հաղթեց ԱՄՆ-ի բանակին:
  92. 1868` Երկրորդ Fort Laramie-ի պայմանագիրը
  93. պարզորեն երաշխավորում է Great Sioux Nation-ի գերիշխանությունը
  94. և Լեյքոտայի սեփականությունը սուրբ Black Hills-ի նկատմամբ:
  95. Կառավարությունը խոստանում է նաև տարածք և որսի իրավունք
  96. շրջակա նահանգներում:
  97. Մենք խոստանում ենք, որ the Powder River երկիրը
  98. այսուհետ փակված կլինի բոլոր սպիտակների համար:
  99. Պայմանագիրը թվում է ամբողջական հաղթանակ
  100. Red Cloud-ի և the Sioux-ի համար:
  101. Ես փաստում եմ սա միակ պատերազմն է ամերիկյան պատմության ընթացքում,
  102. երբ իշխանությունը խաղաղության բանակցություններ վարեց
  103. զիջելով թշնամուն բոլոր նրա պահանջները:
  104. 1869:

  105. Միջմայրցամաքյին մետրոն պատրաստ էր:
  106. Այն սկսեց տեղափոխել մեծ քանակությամբ որսորդների` մյուս իրերի հետ միասին,
  107. ովքեր սկսեցին բիզոնների լայնածավալ սպանությունը,
  108. ոչնչացնելով Սիոքսների սննդի, հագուստի և տան աղբյուրը:
  109. 1871:
  110. Հնդկական Appropriation որոշումը
  111. բոլոր հնդիկներին դարձրեց ֆեդերալ իշխանության հպատակներ,
  112. Նաև ռազմական գործնական հրամանները
  113. արգելող արևմտյան հնդկացիներին հեռանալ պահեստներից:
  114. Ամբողջ արևմտյան հնդկացիները այդ ժամանակ
  115. պատերազմի գերիներ են;
  116. Նաև 1871-ին
  117. մենք վերջացրեցինք պայմանագրեր կնքելուը:
  118. Պայմանագրերի հետ կապված խնդիրը այն էր, որ նրանք թույլ էին տալիս ցեղերին գոյատևել որպես իշխող ազգեր,
  119. և մենք չենք կարող դա թույլ տալ,
  120. մենք ծրագրեր ունեինք:
  121. 1874:

  122. General George Custer-ը հայտարարեց ոսկու հայտնաբերումը Լեյքոտայի տարածքում`
  123. հատկապես Black Hills-ում:
  124. Ոսկու մասին նորությունը ստեղծում է սպիտակամորթ բնակիչների հսկայական հոսք
  125. դեպի Լեյքոտայի ազգ:
  126. Քասթերը խորհուրդ է տալիս, որ Կոնգրեսը մի միջոց գտնի
  127. վերջ դնելու Լեյքոտայի հետ պայմանագրերին
  128. որքան հնարավոր է շուտ:
  129. 1875: Սկսվում է Լեքոտայի պատերազմը
  130. Fort Laramie պայմանագրի խախտման դեմ:
  131. 1876
  132. Հուլիսի 26-ին
  133. Լեյքոտայի գյուղը ապստամբելու ճանապարհին
  134. Քասթերի 7-րդ գունդը ջախջախվում է
  135. Little Big Horn-ի ճակատամարտում:
  136. 1877:
  137. Լեյքոտայի մեծն ռազմիկ և հրամանատարը Քրեյզի Հորս անունով
  138. հանձնվեց Fort Robinson-ում:
  139. Ավելի ուշ նա սպանվեց բանտարկություն ժամանակ:
  140. 1877-ը նույնպես այն տարին է, երբ մենք ելք գտանք
  141. շրջանցելու the Fort Laramie-ի պայմանագրերը:
  142. Նոր համաձայնագիր ներկայացվեց Սիոքսի հրամանատարներին և նրանց ղեկավարներին
  143. մի կազմակերպության տակ հայտնի որպես "վաճառք կամ սով":
  144. Ստորագրեք փաստաթուղթը կամ ձեր ցեղը կմնա առանց սննդի:
  145. Միայն Երիտասարդ տղամարդկանց 10 տոկոսը ստորագրեց:
  146. Fort Laramie-ի պայմանագիրը
  147. առնվազն ցեղի երեք-չորրորդը ստիպված
  148. տարածքը լքեց:
  149. Այդ կետը բացահայտորեն ժխտվեց:
  150. 1887: The Dawes-ի որոշումը

  151. ՊահեստներիԿոմունալ սեփականության իրավունքը վերացավ:
  152. Պահեստները կրճատվեցին մինչև 160 ակր հատվածների
  153. և բաժանվեցին անհատ հնդկացիների
  154. ավելացված տեղերով:
  155. Ցեղերը կորցրեցին միլիոնավոր ակրներ:
  156. Ամերիկյան երազանքը անհատական տարածքի սեփականության
  157. պարզվեց շատ խելամիտ միջոց է
  158. բաժանելու պահեստները մինչև բան չմնա:
  159. Շարժումը փլուզեց պահեստները`
  160. դարձնելով ավելի հեշտ հետագա ենթբաժանումները և վաճառքը
  161. ամեն անցնող սերնդին:
  162. Ավելացրած տարածքի մեծ մասը
  163. և կտորների մեծ մասը պահեստների պարիսպների հետ միասին
  164. հիմա սպիտակամորթ հողատերերի ձեռքերում են:
  165. Մեկ անգամ ևս հողի լավ կտորը անցնում է վասիչուին:
  166. 1890, այն տեղեկությունը, որ ես հավատում եմ, որ

  167. ամենակարևորն է այս սլայդների շարքում:
  168. Սա Վունդիդ Նիի ջարդի տարին է:
  169. Դեկտեմբերի 29-ին
  170. ԱՄՆ-ի զորքերը շրջապատեցին Սիոքսի ճամբարը Վունդիդ Նի Քրիքում
  171. և ջախջախեցին հրամանատար Բիգ Ֆութին
  172. և պատերազմի 300 գերիների,
  173. օգտագործելով նոր արագ կրակող զենքը,
  174. որը կրակում էր ոչնչացնելով պարկուճները`
  175. Հոթչքիս ատրճանակ կոչվող:
  176. Այսպես կոչված ճակատամարտի համար
  177. 20 Կոնգրեսի խիզախության պատվո շքանշաններ
  178. տրվեց 7-րդ գնդին:
  179. Այս օրվա համար
  180. սա ամենաշատ փառքի շքանշաններն են
  181. երևիցե տրված մի ճակատամարտի համար:
  182. Ավելի շատ փառքի շքանշաններ տրվել են
  183. կանանց և երեխաների անխտիր ջարդի համառ
  184. քան Առաջին համաշխարհային պատերազմի ցանկացած ճակատամարտի համար:
  185. Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի
  186. Կորեայի, Վիետնամի,
  187. Իրաքի կամ Աղվանստանի:
  188. Վունդիդ Նի ջարդը
  189. համարվում է հնդկական պատերազմի վերջը:
  190. Երբ ես այցել եմ
  191. մասսայական թաղման վայրը Վունդիդ Նիում,
  192. ես դա տեսնում եմ ոչ որպես ուղղակի գերեզման
  193. Լեյքոտայի կամ Սիոքսի համար,
  194. այլ որպես բոլոր բնիկ մարդկանց գերեզման:
  195. Սուրբ մարդը` Բլեք Իլկը ասաց.

  196. -Ես այդ ժամանակ չգիտեի,
  197. ինչքան էին սպանվել:
  198. Երբ ես հիմա հետ եմ նայում
  199. այս բարձր լեռից, իմ ծեր տարիքից,
  200. ես կարող եմ դեռ տեսնել մսաղացած կանանց և երեխաների`
  201. կույտերով պառկած կամ ցիրուցան
  202. ծուռումուռ արահետների երկայնքով
  203. այնքան պարզ, երբ տեսա նրանց
  204. դեռ իմ երիտասարդ աչքերով:
  205. Եվ ես կարող եմ տեսնել ինչ որ այլ բան մեռած այնտեղ` արյունոտ ցեխի մեջ
  206. և թաղված բքի մեջ:
  207. Մարդկանց երազանքները թաղվեցին այնտեղ,
  208. և դա հիանալի երազանք էր:
  209. Այս իրադարձության հետ

  210. մի նոր դարաշրջան սկսվեց ամերիկյան պատմության մեջ:
  211. Ամեն ինչ կարելի է չափել
  212. մինչև Վունդիդ Նին և դրանից հետո:
  213. Որովհետև դա այս պահին էր,
  214. մատները Հոթչիքս ատրճանակի ձգանին դրված,
  215. որ ԱՄՆ-ի կառավարությունը բացահայտորեն հայտարարեց իր դիրքորոշումը բնիկների իրավունքների հարցում:
  216. Նրանք հոգնել էին պայմանագրերից:
  217. Նրանք հոգնել էին սուրբ բլուրներից:
  218. Նրանք հոգնել էին հոգիների պարերից:
  219. Եվ նրանք հոգնել էին բոլոր անհարմարություններից Սիոքսում:
  220. Այսպիսով նրանք բերեցին իրենց կանոնները:
  221. "Դուք ուզում եք հնդկացի լինել հիմա",- ասում էին նրանք,
  222. մատները ձգանի վրա:
  223. 1900
  224. ԱՄՆ-ի հնդկական բնակչությունը հասավ իր ցածր կետին`
  225. ավելի քիչ քան 250,000,
  226. համեմատած հաշվարկած ութ միլիոնին
  227. 1492-ին;
  228. Արագ առաջ:

  229. 1980
  230. ԱՄՆ-ի պատմության ընթացքում ամենաերկար տևած դատական գործը`
  231. Սիոքսի ազգը ԱՄՆ-ի դեմ
  232. կառավարվեց ԱՄՆ-ի գերագույն դատարանի կողմից:
  233. Դատարանը կանխորոշեց, որ Սիոքսցիները վերաբնակեցվել են պահեստներում
  234. և յոթ միլիոն ակրը իրենց հողից
  235. բաց էր բարգավաճողների ու անասնապահների համար,
  236. երկրորդ Ֆորէ Լարամի պայմանագրի կետերը
  237. խախտվել էին:
  238. Դատարանը հայտարարեց,
  239. որ Բլեք Հիլսը անօրեն զավթվել է
  240. և սկզբնական գինը գումարած օգուտը
  241. պետք է վճարվի Սիոքսի ազգին:
  242. Որպես Բլեք Հիլսի վճար,
  243. դատարանը միայն 106 միլիոն դոլլար տվեց
  244. Սիոքսի ազգին:
  245. Սիոքսը հրաժարվեց գումարից` միասնական ճիչով.
  246. - Բլեք Հիլսը չի վաճառվում:
  247. 2010:

  248. Բնակչության մասին վիճակագրությունը այսօր`
  249. մեկ դարից ավել Վունդիդ Նիի ջարդից հետո,
  250. ցույց տվեց կոլոնիզացիայի օրինականությունը,
  251. ստիպողաբար միգրացիան
  252. և պայմանագրի ոտնահարումը:
  253. Գործազրկությունը Փայն Րիդջ հնդկական պահեստներում
  254. տատանվում է 85-ի և 90 տոկոսների միջև:
  255. Անշարժ գույքի գործակալությունը ի վիճակի չէ նոր կառույցներ անել,
  256. և եղած կառուցներն էլ կործանվում են:
  257. Շատերը անտուն են,
  258. և անօթևաները տեղավորված են փտած տներում,
  259. ամենաշատը հինգ ընտանիքով:
  260. Փայն Րիդջի տների 39 տոկոսը
  261. էլեկտրականություն չունի:
  262. Ամենաքիչը 60 տոկոսը պահեստների տների
  263. լցված են սև բորբոսով.
  264. Ավելի քան 90 տոկոսը բնակչրության
  265. ապրում է չունևորների խավից ցածր:
  266. Փայն Րիդջի թոքախտի աստիճանը
  267. մոտ ութ անգամ ավելի բարձր է քան ԱՄՆ-ի ազգային միջինը:
  268. Նորածինների մահացածության աստիճանը
  269. ամենաբարձրն է այս մայրցամաքում
  270. և մոտ երեք անգամ ավելի բարձր է քան ԱՄՆ-ի ազգային միջինը:
  271. Պարանոցային ուռուցքը հինգ անգամ ավելի բարձր է
  272. քան ԱՄՆ-ի ազգային միջինը:
  273. Դպրոցից հեռացման մակարդակը մինչև 70 տոկոս է:
  274. ՈՒսուցիչների կրճատումը
  275. ութ անգամ ավելի բարձր է քան ԱՄՆ-ի ազգային միջինը:
  276. Հաճախ տատիկներն ու պապիկներն են մեծացնում իրենց թոռնիկներին
  277. որովհետև ծնողները, շնորհիվ ալկոհոլիզմի,
  278. ընտանեկան բռնության և ընդհանուր անտարբերության
  279. չեն կարող մեծացնել նրանց:
  280. 40 տարեկան անց բնակչության 50 տոկոսը
  281. տառապում է շաքարախտից:
  282. Կյանքի տևողությունը տղամարդու համար
  283. 46-ից
  284. 48 տարիքի միջև է`
  285. կոպիտ ասած նույնը,
  286. ինչպես Ավղանստանը և Սոմալին:
  287. Բոլոր հաջողված ցեղասպանությունների վերջին գլուխը

  288. այն է, որտեղ ճնշողը
  289. կարող է շարժել ձեռքերը և ասել:
  290. - Աստված իմ, ինչ են մարդիկ իրենք իրենց անում:
  291. Նրանք սպանում են միմյանց:
  292. Նրանք սպանում են իրենք իրենց,
  293. մինչ մենք դիտում ենք թե նրանք ինչպես են մահամնում:
  294. Ահա թե ինչպես ենք մենք եկել սեփականացնելու այս ԱՄՆ-ը:
  295. Սա ժառանգություն է
  296. Ճակատագրի դրսևոում:
  297. Գերիները շարունակում են ծնվել
  298. պատերազմի ճամբարների գերիների մեջ
  299. նույնիսկ այն ժամանակ երբ զինվորնեը գնացել են:
  300. Սրանք ոսկորներն են մնացել
  301. ամենալավ միսը վերցնելուց հետո:
  302. Շատ վաղուց
  303. մի շարք իրադարձություններ տեղի ունեցան
  304. ինձ նման մարդկանց կողմից` վասիչուներից,
  305. նրանց հող և ջուր զավթելու ուղղությամբ,
  306. ու այս լեռների ոսկին:
  307. Այդ իրադարձությունները դոմինոյի արդյունքի բերեցին,
  308. որը արդեն վերջն էր:
  309. Այնպես մեկուսացած, ինչպես մենք իշխող հասարակությունս կարող ենք զգալ

  310. 1890-ի ջարդից հետո,
  311. կամ մի շարք խախտված պայմանագրերից 150 տարի առաջ,
  312. ես դեռ ձեզ հարց ունեմ տալու.
  313. -Ինչ կարծիք ունեք այսօրվա վիճակագրության մասին:
  314. Որն է կապը
  315. այս տառապանքի պատկերների
  316. և այն պատմության, որ ես հենց նոր ձեզ կարդացի:
  317. Եվ այս պատմության որ մասն
  318. եք ուզում իմանալ:
  319. Այս հետևանքների վերացման ինչ-որ մի մասը ձեր պարտականությունը չի այսօր:
  320. Ինձ ասել են, որ մենք կարող ենք ինչ-որ բան անել այս կապակցությամբ:
  321. Ինչ-որ բան անելու կոչ պետք է լինի:
  322. Որովհետև ես այսքան ժամանակ կանգնած էի
  323. բովանդակությանը շատ մոտ, որպեսզի վկա լինեմ,
  324. ուղղակի լուսանկարելով:
  325. Որովհետև լուծումը թվում է այնքան հեռու անցյալում,
  326. Ես ժամանակի մեքենայի կարիք ունեի
  327. նրանց միանալու համար:
  328. Բնակիչների տառապանքները

  329. հեշտ չէ ուղղել:
  330. Դա այնպիսի մի բան չէ, որ յուրաքանչյուրը կարող է հետ ստանալ,
  331. ինչպես Հաիթիին օգնելը,
  332. վերջացող օգնությունները, կամ երաշտի դեմ պայքարը:
  333. Վերանորոգումը` ինրպես դա կոչում են,
  334. կարող է շատ ավելի դժվար լինել իշխող հասարակության համար,
  335. քան ասենք 50 դոլարանոց չեկը
  336. կամ եկեղեցու ճանապարհորդությունը
  337. ինչ-որ գրաֆիտեպատ տներ նկարելու համար,
  338. կամ ծայրամասերի ընտանիքը`
  339. նվիրաբերելով մի տուփ հագուստ, որի կարիքը նրանք նույնիսկ չունեն:
  340. Այսպիսով ուր է այն մեզ հասցրել:
  341. Թափահարելով մեր ուսերը մթության մեջ:
  342. ԱՄՆ-ն

  343. շարունակում է օրական
  344. խախտել կետերը
  345. 1851-ի և 1868-ի
  346. Ֆորթ Լարամիի և Լեյքոտայի միջև եղած պայմանագրերի:
  347. Ես այսօր առաջարկում հետևյալ կոչը
  348. իմ TED երազանքն է
  349. Հարգել պայմանագրերը:
  350. Վերադարձնել Բլեք Հիլսը:
  351. Եվ դա ձեր գործը չէ, թե նրանք ինչ կանեն դրա հետ:
  352. (Ծափահարություններ)