Turkish subtitles

← Gerçekten de hava durumu daha ekstrem hale mi geliyor?

Get Embed Code
24 Languages

Showing Revision 11 created 08/30/2020 by Nihal Aksakal.

  1. 2016'dan 2019'a kadar
  2. meteorolojistler dünya genelinde
    rekor kıran sıcak hava dalgalarına,
  3. Kaliforniya ve Avustralya'da
    kontrol edilemeyen yangınlara
  4. ve kaydedilmiş, en uzun süren
    5.kategori tropik hortuma şahitlik etti.
  5. Ekstrem hava olaylarının sayısı
    son 40 yıldır artmakta
  6. ve güncel tahminler bu akımın
    devam edeceği yönünde.
  7. Peki bu doğal afetler
    sadece kötü hava durumu mu,
  8. yoksa bizlerin iklimi
    değiştirmesinden ötürü mü?
  9. Bu soruyu cevaplamak için
  10. iklim ve hava durumu farklılıklarını,
    ne olduklarını,nasıl öngördüğümüzü
  11. ve bu öngörülerin bizlere
    ne söyleyebileceğini anlamamız gerekiyor.
  12. Meteorolojistler hava durumunu
    belli bir zamanda ve yerdeki

  13. atmosfer koşulları olarak tanımlıyor.
  14. Günümüzde, araştırmacılar bir bölgenin
    gelecek haftaki hava durumunu
  15. %80 doğruluk payı ile öngörebilirler.
  16. İklim bir bölgenin bir aylık
    veya daha uzun süreli
  17. atmosfer koşullarını tanımlar.
  18. İklimsel öngörüler on yıllar sonraki
    ortalama sıcaklıkları kestirebilir,
  19. ancak bizi kesin olarak hangi
    hava olaylarının beklediğini söyleyemez.
  20. Bu iki tip öngörü
    farklı verilere dayandığından dolayı

  21. böylesine farklı bilgiler veriyor.
  22. Hava durumu tahmini yapmak için

  23. meteorolojistlerin atmosferin
    başlangıç koşullarını ölçmesi gerekiyor.
  24. Bunlar bir bölgenin hava durumunu
    belirleyen yağışın güncel seviyeleri,
  25. hava basıncı, nem oranı
    rüzgar hızı ve rüzgar yönüdür.
  26. Günde iki kez, dünya genelinde 800'ün
    üzerinde istasyondan,
  27. meteorolojistler atmosfere
    balonlar bırakır.
  28. Bu balonlar radyosonda denilen
    aletler taşır.
  29. Bu aletler başlangıç koşullarını ölçer
  30. ve sonuçları uluslararası
    hava merkezlerine iletir.
  31. Daha sonra meteorolojistler verileri
    nihai hava durumu tahminlerini veren
  32. fizik modelleri
    aracılığıyla işlemden geçirir.
  33. Maalesef bu küresel veri ağının
    mükemmel öngörüler vermesini

  34. engelleyen bir şey var:
  35. hava durumu esas olarak
    kaotik bir sistemdir.
  36. Bu onun inanılmaz derecede hassas olduğu
    ve sistemin bütün elementlerini bilmeden
  37. mükemmel derecede hava durumu tahmini
    vermenin imkansız olduğu anlamına geliyor.
  38. Sadece on günlük periyotta
  39. çok küçük bozukluklar bile atmosfer
    koşullarını ağır şekilde etkileyebilir.
  40. Bu da iki haftadan öte hava durumunu
    güvenilir öngörmemizi imkansız kılıyor.
  41. İklimsel öngörüler, diğer yandan,
    daha az değişken.

  42. Bu kısmen bir bölgenin ikliminin
    tanımsal olarak,
  43. tüm hava durumu verilerinin
    ortalaması olmasından ötürüdür.
  44. Bununla birlikte iklim tahminlerinin
    güncel olarak
  45. atmosferde ne olduğunu görmezden gelmesi
  46. ve yaşanabileceklere odaklanmasından
    dolayıdır.
  47. Bu parametreler sınır koşulları
    olarak biliniyor
  48. ve isminden anlaşıldığı üzere iklim
    ve hava durumu üzerinde kısıtlayıcıdırlar.
  49. Sınır koşulunun bir örneği
    solar radyasyondur.

  50. Bir konum ile güneş arasındaki kesin
    mesafenin ve açının analiz edilmesiyle,
  51. o alanın alacağı ısı miktarını
    belirleyebiliriz.
  52. Ayrıca güneşin yıl boyunca nasıl
    davrandığını bilmemizden ötürü,
  53. sıcaklık üzerindeki etkisini
    doğru bir şekilde öngörebiliriz.
  54. Yıllar boyunca alınan veri ortalaması
  55. mevsimleri de içeren periyodik düzenleri
    ortaya çıkarır.
  56. Birçok sınır koşulları yavaşca değişen,
    mevcutsa, sınırları belli değerlere sahip.

  57. Bu araştırmacıların gelecekteki iklimi
    güvenilirce öngörmesine imkan sağlar.
  58. Şimdi hangi noktada yanıltıcı
    olduğunu görelim.
  59. Bu sınır koşullarındaki ufak
    değişimler bile
  60. kaotik hava durumu sistemi için
    çok daha büyük bir kayma anlamına gelir.
  61. Örneğin, Dünya'nın yüzey sıcaklığı
    geçtiğimiz 150 yılda
  62. neredeyse 1 santigrat derece arttı.
  63. Bu küçük bir değişim gibi görünebilir
  64. fakat bu 1 derecelik değişim
  65. kabaca 1 milyon nükleer başlığa
    denk enerjiyi atmosfere kattı.
  66. Bu muazzam enerji artışı sıcak hava
    dalgası, kuraklık ve fırtına dalgası
  67. sayılarında belirgin artışa sebep oldu.
  68. Ekstrem hava durumundaki artış rastlantı
    mı yoksa iklimi değiştirmekten mi?

  69. Bunun cevabı şu:
  70. Hava durumu her zaman kaotik bir sistem
    olacak iken
  71. iklimimizdeki değişimler ektrem hava
    olaylarının olasılığını arttırır.
  72. Bilim insanları iklimin değiştiği
    ve insan aktivitelerinin

  73. bu değişimleri hızlandırdığı konusunda
    evrensel olarak nerdeyse hemfikir.
  74. Ancak neyse ki
  75. hangi sınır koşullarının değiştiğinin
    takibiyle, hangi insan davranışlarının
  76. iklimi en çok etkilediğini
    ortaya çıkarabiliyoruz.
  77. Yani bir ay sonraki hava durumu her zaman
    bir gizem olabilecekken
  78. iklimimizi gelecek yüzyıllar boyunca
    korumak için birlikte çalışabiliriz.