Return to Video

Jak dawno zapomniany wirus może pomóc rozwiązać kryzys antybiotykowy

  • 0:01 - 0:02
    Pomyślmy przez chwilę
  • 0:02 - 0:04
    o wirusach.
  • 0:05 - 0:07
    Co przychodzi nam do głowy?
  • 0:07 - 0:08
    Choroba?
  • 0:08 - 0:09
    Strach?
  • 0:09 - 0:11
    Pewnie coś naprawdę nieprzyjemnego.
  • 0:11 - 0:14
    A jednak nie wszystkie wirusy
    są takie same.
  • 0:14 - 0:17
    To prawda, że niektóre
    powodują wyniszczające choroby.
  • 0:18 - 0:22
    Inne mogą działać na odwrót
    - mogą leczyć.
  • 0:22 - 0:24
    Takie wirusy to "bakteriofagi".
  • 0:24 - 0:27
    Po raz pierwszy o bakteriofagach
    usłyszałem w 2013 roku.
  • 0:27 - 0:30
    Mój teść, który jest chirurgiem,
  • 0:30 - 0:32
    opowiedział mi o swojej pacjentce.
  • 0:32 - 0:35
    Miała poważną kontuzję kolana,
    która wymagała wielu operacji,
  • 0:35 - 0:37
    podczas których zachorowała
  • 0:37 - 0:40
    na chroniczną infekcję bakteryjną.
  • 0:40 - 0:41
    Na nieszczęście dla niej,
  • 0:41 - 0:44
    bakteria powodująca infekcję nie reagowała
  • 0:44 - 0:46
    na żaden dostępny antybiotyk.
  • 0:47 - 0:50
    W takich sytuacjach jedynym wyjściem
    pozostaje amputacja nogi
  • 0:50 - 0:53
    w celu powstrzymania infekcji.
  • 0:53 - 0:57
    Mój teść desperacko szukał
    innego rozwiązania,
  • 0:57 - 1:01
    więc zastosował eksperymentalne leczenie
    ostatniej szansy z użyciem bakteriofagów.
  • 1:02 - 1:04
    I zadziałało.
  • 1:04 - 1:08
    W trzy tygodnie od zastosowania terapii
    infekcja całkowicie ustąpiła.
  • 1:08 - 1:10
    Wcześniej nie zadziałał żaden antybiotyk.
  • 1:11 - 1:15
    Zainteresowałem się tym dziwnym pomysłem:
  • 1:16 - 1:18
    wirusy leczące infekcje.
  • 1:19 - 1:22
    Do dzisiaj interesuje mnie
    medyczny potencjał bakteriofagów.
  • 1:22 - 1:26
    Dlatego rzuciłem pracę, żeby stworzyć
    firmę zajmującą się ich badaniem.
  • 1:27 - 1:28
    Czym jest bakteriofag?
  • 1:29 - 1:33
    Obraz, który państwo widzą, wykonano
    przy pomocy mikroskopu elektronowego.
  • 1:33 - 1:37
    To oznacza, że to, co widzimy na ekranie,
    jest w rzeczywistości bardzo malutkie.
  • 1:37 - 1:41
    Ten ziarnisty kształt po środku
    z główką, długim ciałem
  • 1:41 - 1:42
    i kilkoma nóżkami
  • 1:43 - 1:45
    to jest właśnie typowy bakteriofag.
  • 1:45 - 1:46
    Całkiem słodki.
  • 1:46 - 1:48
    (Śmiech)
  • 1:49 - 1:51
    Spójrzcie teraz na swoje dłonie.
  • 1:52 - 1:55
    Mój zespół oszacował,
    że na dłoniach znajduje się
  • 1:55 - 1:58
    ponad 10 milionów bakteriofagów.
  • 1:58 - 2:00
    Co one tam robią?
  • 2:00 - 2:01
    (Śmiech)
  • 2:01 - 2:04
    Wirusy są dobre w infekowaniu komórek.
  • 2:04 - 2:06
    A bakteriofagi są świetne
    w infekowaniu bakterii.
  • 2:06 - 2:08
    Dłonie, tak jak reszta ciała,
  • 2:08 - 2:11
    są siedliskiem mnóstwa bakterii,
  • 2:11 - 2:14
    co stanowi idealny teren łowiecki
    dla bakteriofagów.
  • 2:14 - 2:17
    Bo przecież bakteriofagi
    polują na bakterie.
  • 2:18 - 2:21
    Warto wiedzieć, że bakteriofagi
    są bardzo wybiórczymi łowcami.
  • 2:22 - 2:26
    Bakteriofag infekuje zazwyczaj
    pojedynczy gatunek bakterii.
  • 2:27 - 2:30
    Tutaj widzą państwo bakteriofaga,
  • 2:30 - 2:33
    który poluje na gronkowca złocistego,
  • 2:33 - 2:36
    którego forma odporna na antybiotyki
    znana jest jako MRSA.
  • 2:36 - 2:38
    Gronkowiec powoduje infekcje skóry i ran.
  • 2:39 - 2:42
    Bakteriofag poluje przy pomocy nóżek.
  • 2:42 - 2:45
    Te nóżki to tak naprawdę
    bardzo wrażliwe czułki
  • 2:45 - 2:48
    do szukania odpowiedniego miejsca
    na powierzchni komórki bakteryjnej.
  • 2:48 - 2:49
    Jak je znajdzie,
  • 2:49 - 2:52
    przyczepia się do ściany
    komórkowej bakterii,
  • 2:52 - 2:54
    a następnie wprowadza do niej swoje DNA.
  • 2:54 - 2:56
    DNA bakteriofaga wędruje od głowy
  • 2:56 - 2:59
    przez jego długie ciało
    i trafia do bakterii.
  • 2:59 - 3:02
    Na tym etapie bakteriofag
    programuje bakterię tak,
  • 3:02 - 3:04
    żeby produkowała dziesiątki
    nowych bakteriofagów.
  • 3:04 - 3:07
    W rezultacie bakteria staje się
    fabryką bakteriofagów.
  • 3:08 - 3:12
    Kiedy około 50-100 bakteriofagów
    zgromadzi się w komórce,
  • 3:12 - 3:14
    uwalniają wtedy proteinę,
  • 3:14 - 3:16
    która niszczy ścianę komórkową bakterii.
  • 3:17 - 3:20
    Po pęknięciu bakterii
    bakteriofagi wydostają się
  • 3:20 - 3:23
    i zaczynają polowanie na kolejną
    bakterię do zainfekowania.
  • 3:23 - 3:26
    Być może to wszystko brzmi przerażająco,
  • 3:27 - 3:30
    ale to właśnie ta umiejętność
  • 3:30 - 3:32
    rozmnażania się wewnątrz bakterii
    i niszczenia jej sprawia,
  • 3:32 - 3:36
    że bakteriofagi są interesujące
    z medycznego punktu widzenia.
  • 3:36 - 3:38
    Inną ciekawostką
  • 3:38 - 3:40
    jest skala tego zjawiska.
  • 3:40 - 3:44
    Jeszcze pięć lat temu nie miałem pojęcia
    o istnieniu bakteriofagów.
  • 3:44 - 3:47
    Dzisiaj powiedziałbym,
    że są częścią natury.
  • 3:48 - 3:52
    Bakterie i bakteriofagi były obecne
    już w pierwszych dniach ewolucji.
  • 3:52 - 3:55
    Zawsze w duecie,
    pilnowały siebie nawzajem.
  • 3:56 - 4:00
    To opowieść o yin i yang, łowcy i zdobyczy
  • 4:00 - 4:01
    na poziomie mikroskopijnym.
  • 4:02 - 4:04
    Niektórzy naukowcy oszacowali,
  • 4:04 - 4:08
    że bakteriofagi to najczęściej występujący
    organizm na naszej planecie.
  • 4:09 - 4:12
    Dlatego zanim będziemy kontynuować
    dyskusję o ich medycznym potencjale,
  • 4:12 - 4:15
    myślę, że każdy powinien wiedzieć coś
    o bakteriofagach i ich roli:
  • 4:15 - 4:18
    bakteriofagi polują, infekują
    i niszczą bakterie.
  • 4:19 - 4:22
    Jak to jest, że mamy coś,
    co tak dobrze funkcjonuje w naturze,
  • 4:22 - 4:24
    każdego dnia, dookoła nas,
  • 4:24 - 4:26
    a jednak w wielu miejscach na świecie
  • 4:26 - 4:28
    nie ma nawet jednego leku,
  • 4:28 - 4:31
    który stosuje umiejętność bakteriofagów
    do zwalczania infekcji bakteryjnych?
  • 4:31 - 4:35
    Po prostu jeszcze nikt
    takiego leku nie wynalazł,
  • 4:35 - 4:39
    a przynajmniej takiego,
    który przestrzega zachodnich standardów
  • 4:39 - 4:41
    regulujących prawie wszędzie
    produkcję leków.
  • 4:41 - 4:44
    Musimy cofnąć się w czasie,
    żeby to zrozumieć.
  • 4:45 - 4:47
    To zdjęcie Félixa d'Herelle'a.
  • 4:47 - 4:49
    Jest jednym z dwóch naukowców,
  • 4:49 - 4:51
    którym przypisuje się
    odkrycie bakteriofagów.
  • 4:51 - 4:55
    Tylko że w 1917 roku nie miał pojęcia,
  • 4:55 - 4:56
    co właśnie odkrył.
  • 4:57 - 5:00
    Interesowała go choroba zwana
    czerwonką bakteryjną,
  • 5:00 - 5:03
    czyli infekcja bakteryjna
    powodującą ostrą biegunkę,
  • 5:03 - 5:05
    wówczas powodująca dużo zgonów,
  • 5:05 - 5:09
    bo nie znano lekarstw
    na choroby bakteryjne.
  • 5:09 - 5:13
    Obserwował próbki pobrane od pacjentów,
    którzy przeżyli zetknięcie z chorobą.
  • 5:13 - 5:15
    Odkrył, że działo się tam coś dziwnego.
  • 5:15 - 5:18
    Coś w probówce zabijało bakterię,
  • 5:18 - 5:20
    która przypuszczalnie była
    źródłem choroby.
  • 5:20 - 5:23
    Żeby dowiedzieć się, co się dzieje,
    przeprowadził genialny eksperyment.
  • 5:23 - 5:26
    Filtrował próbkę do momentu,
    gdy był pewny,
  • 5:26 - 5:29
    że tylko coś malutkiego
    mogło w niej pozostać,
  • 5:29 - 5:33
    a następnie pobrał kropelkę i dodał ją
    do świeżo wyhodowanej kolonii bakterii.
  • 5:33 - 5:35
    Zaobserwował, że w ciągu kilku godzin
  • 5:35 - 5:37
    bakterie były zniszczone.
  • 5:37 - 5:41
    Powtórzył eksperyment, filtrując próbkę
  • 5:41 - 5:44
    i dodając pobraną kroplę
    do kolejnej kolonii świeżych bakterii.
  • 5:44 - 5:46
    Zrobił tak jeszcze 50 razy
  • 5:46 - 5:48
    i za każdym razem wynik był ten sam.
  • 5:48 - 5:51
    W tym momencie doszedł do dwóch wniosków.
  • 5:51 - 5:54
    Po pierwsze, ten oczywisty:
    tak, coś zabijało bakterie
  • 5:54 - 5:56
    i znajdowało się w tym roztworze.
  • 5:56 - 5:59
    Po drugie: musiało to być
    z natury biologiczne,
  • 5:59 - 6:02
    ponieważ malutka kropelka wystarczyła
    dla uzyskania ogromnych efektów.
  • 6:03 - 6:06
    Określił ten nowo-odkryty czynnik
    "niewidzialnym mikrobem"
  • 6:06 - 6:08
    i nadał mu nazwę: "bakteriofag",
  • 6:08 - 6:11
    co w dosłownym tłumaczeniu
    oznacza "pożeracz bakterii".
  • 6:11 - 6:14
    Jest to jedno z najistotniejszych odkryć
  • 6:14 - 6:15
    współczesnej mikrobiologii.
  • 6:15 - 6:19
    Wiele współczesnych technik
    czerpie z zasad działania bakteriofagów:
  • 6:19 - 6:22
    zarówno edycja genów
    jak i wiele innych dziedzin.
  • 6:22 - 6:25
    Właśnie dzisiaj nominowano
    do nagrody Nobla z chemii
  • 6:25 - 6:29
    dwóch naukowców, którzy pracują
    nad lekiem opartym na bakteriofagach.
  • 6:30 - 6:32
    W latach 20. i 30. ubiegłego wieku
  • 6:32 - 6:35
    natychmiast dostrzeżono
    medyczny potencjał bakteriofagów.
  • 6:35 - 6:36
    Bo chociaż niewidoczne,
  • 6:36 - 6:39
    były wiarygodnym organizmem
    zabijającym bakterie.
  • 6:39 - 6:43
    Firmy istniejące do dziś,
    takie jak Abbott, Squibb czy Lilly,
  • 6:43 - 6:45
    sprzedawały preparaty
    bazujące na bakteriofagach.
  • 6:45 - 6:48
    Jednak jeśli zaczynasz
    z niewidzialnym mikrobem,
  • 6:48 - 6:51
    ciężko jest opracować niezawodny lek.
  • 6:51 - 6:53
    Idź do Agencji ds. Żywności i Leków
  • 6:53 - 6:55
    i powiedz im, że masz
    niewidzialnego wirusa,
  • 6:55 - 6:57
    którego chcesz podawać pacjentom.
  • 6:58 - 7:01
    Kiedy w latach 40.
    pojawiły się chemiczne antybiotyki,
  • 7:01 - 7:03
    całkowicie zmieniły się reguły gry.
  • 7:03 - 7:05
    A ten facet odegrał główną rolę.
  • 7:05 - 7:06
    To Alexander Fleming.
  • 7:06 - 7:08
    Otrzymał Nobla w dziedzinie medycyny
  • 7:08 - 7:10
    za swój wkład w opracowanie
  • 7:10 - 7:12
    pierwszego antybiotyku: penicyliny.
  • 7:13 - 7:17
    Antybiotyki działają zupełnie inaczej
    niż bakteriofagi.
  • 7:17 - 7:20
    W przeważającej części,
    hamują rozwój bakterii,
  • 7:20 - 7:23
    nie bacząc zbytnio na to,
    jakie bakterie atakują.
  • 7:23 - 7:25
    Te o szerokim zakresie działania
  • 7:25 - 7:29
    zadziałają na całe masy bakterii
    obecnych w organizmie.
  • 7:29 - 7:31
    W porównaniu do niezwykle wąskiego
    działania bakteriofagów
  • 7:31 - 7:33
    na jeden gatunek bakterii,
  • 7:33 - 7:35
    oczywista przewaga
    tych drugich bije w oczy.
  • 7:35 - 7:38
    W tamtych czasach musiało to być
    spełnieniem wszystkich marzeń.
  • 7:38 - 7:42
    Pacjentowi z podejrzeniem
    infekcji bakteryjnej
  • 7:42 - 7:43
    podawało się antybiotyk
  • 7:43 - 7:46
    i bez konieczności dowiadywania się
    czegokolwiek o bakterii,
  • 7:46 - 7:48
    która powodowała chorobę,
  • 7:48 - 7:49
    wielu pacjentów zdrowiało.
  • 7:49 - 7:52
    Jako że produkowaliśmy
    coraz więcej antybiotyków,
  • 7:52 - 7:55
    słusznie stały się pierwszą linią obrony
    przeciwko infekcjom bakteryjnym.
  • 7:56 - 8:00
    Swoją drogą, przyczyniły się do znacznego
    wydłużenia średniej długości życia.
  • 8:00 - 8:03
    Umiemy dziś przeprowadzać
  • 8:03 - 8:04
    skomplikowane operacje,
  • 8:04 - 8:06
    ponieważ mamy antybiotyki
  • 8:06 - 8:08
    i nie ryzykujemy, że pacjent
    umrze następnego dnia
  • 8:08 - 8:12
    z powodu infekcji bakteryjnej
    złapanej podczas operacji.
  • 8:12 - 8:16
    Dlatego zapomnieliśmy o bakteriofagach,
    zwłaszcza w zachodniej medycynie.
  • 8:17 - 8:20
    Do pewnego stopnia, kiedy dorastałem,
    panowało przekonanie,
  • 8:20 - 8:23
    że rozwiązano problem
    infekcji bakteryjnych,
  • 8:23 - 8:25
    mieliśmy przecież antybiotyki.
  • 8:25 - 8:28
    Oczywiście dzisiaj wiemy, że to nie tak.
  • 8:28 - 8:31
    Dzisiaj większość z państwa
    słyszała o superbakteriach.
  • 8:31 - 8:33
    To bakterie, które stały się odporne
  • 8:33 - 8:38
    na działanie wielu, jeśli nie wszystkich,
    dostępnych dziś antybiotyków
  • 8:38 - 8:39
    używanych do leczenia danej infekcji.
  • 8:40 - 8:41
    Jak do tego doszło?
  • 8:41 - 8:44
    Nie byliśmy tak mądrzy,
    jak nam się wydawało.
  • 8:45 - 8:48
    Antybiotyki stosowano, gdzie się da:
  • 8:48 - 8:51
    w szpitalach, żeby leczyć i zapobiegać,
    w domach na zwykłe przeziębienia,
  • 8:51 - 8:53
    w gospodarstwach,
    żeby uodparniać zwierzęta.
  • 8:53 - 8:55
    W efekcie bakterie ewoluowały.
  • 8:56 - 8:59
    Kiedy wszechobecne antybiotyki
    atakowały bakterie,
  • 8:59 - 9:02
    przeżywały te, które potrafiły
    najlepiej się przystosować.
  • 9:03 - 9:06
    Nazywamy je dzisiaj
    "bakteriami o odporności wielolekowej".
  • 9:06 - 9:08
    Podam teraz zatrważające liczby.
  • 9:08 - 9:11
    W niedawnym badaniu na zlecenie
    rządu Wielkiej Brytanii
  • 9:11 - 9:13
    oszacowano, że do 2050 roku
  • 9:13 - 9:17
    10 milionów ludzi może umrzeć
    z powodu zarażenia superbakteriami.
  • 9:18 - 9:21
    W porównaniu do 8 milionów zgonów
    rocznie z powodu raka dzisiaj,
  • 9:21 - 9:23
    te statystyki są naprawdę przerażające.
  • 9:24 - 9:27
    Dobra wiadomość jest taka,
    że bakteriofagi są ciągle wśród nas.
  • 9:27 - 9:30
    Co ważniejsze, nic sobie nie robią
    z tej wielolekowej odporności.
  • 9:30 - 9:31
    (Śmiech)
  • 9:31 - 9:37
    Najzwyczajniej w świecie radośnie
    niszczą i polują na bakterie wokół nas.
  • 9:38 - 9:41
    Pozostały też wybiórcze, co jest dla nas
    niezwykle dobrą wiadomością.
  • 9:41 - 9:45
    Umiemy dziś rzetelnie
    określić patogen bakteryjny,
  • 9:45 - 9:47
    który powoduje infekcję
    na wielu płaszczyznach.
  • 9:47 - 9:51
    A wybiórczość bakteriofagów pomoże nam
    uniknąć niektórych efektów ubocznych,
  • 9:51 - 9:54
    które są powszechnie kojarzone
    z antybiotykami o szerokim działaniu.
  • 9:55 - 9:58
    A co najważniejsze - nie są już
    niewidzialnymi mikrobami.
  • 9:58 - 10:00
    Możemy je zobaczyć,
  • 10:00 - 10:01
    jak widzieliście wcześniej.
  • 10:01 - 10:03
    Możemy zsekwencjonować ich DNA.
  • 10:03 - 10:05
    Rozumiemy, jak się rozmnażają.
  • 10:05 - 10:07
    Rozumiemy ich ograniczenia.
  • 10:07 - 10:08
    Jesteśmy na najlepszej drodze
  • 10:08 - 10:12
    do opracowania silnych i wiarygodnych
    leków opartych na bakteriofagach.
  • 10:12 - 10:14
    To się właśnie dzieje na całym świecie.
  • 10:14 - 10:17
    Ponad 10 firm biotechnologicznych,
    łącznie z moją, opracowuje
  • 10:17 - 10:21
    możliwe zastosowania dla bakteriofagów
    w celu zwalczania infekcji bakteryjnych.
  • 10:21 - 10:25
    W Europie i USA rozpoczynają się
    testy kliniczne.
  • 10:26 - 10:28
    Dlatego jestem przekonany,
    że przeżywamy renesans
  • 10:28 - 10:30
    terapii z użyciem bakteriofagów.
  • 10:30 - 10:34
    Według mnie, bakteriofagi należy
    przedstawiać mniej więcej tak.
  • 10:35 - 10:37
    (Śmiech)
  • 10:37 - 10:41
    Bakteriofagi są superbohaterami,
    na których czekaliśmy
  • 10:41 - 10:44
    podczas walki
    z wielolekoodpornymi infekcjami.
  • 10:45 - 10:47
    Dlatego następnym razem,
    myśląc o wirusach,
  • 10:47 - 10:49
    przypomnijcie sobie ten obrazek.
  • 10:49 - 10:52
    Bakteriofagi mogą któregoś dnia
    uratować wam życie.
  • 10:53 - 10:54
    Dziękuję.
  • 10:54 - 11:00
    (Brawa)
Title:
Jak dawno zapomniany wirus może pomóc rozwiązać kryzys antybiotykowy
Speaker:
Alexander Belcredi
Description:

Wirusy nie cieszą się najlepszą sławą, ale niektóre z nich mogą któregoś dnia uratować ci życie. Tak mówi Alexander Belcredi, przedsiębiorca w dziedzinie biotechnologii. W tej fascynującej prelekcji przedstawia nam bakteriofagi, występujące naturalnie wirusy, które z zabójczą precyzją polują na szkodliwe bakterie i niszczą je. Pokazuje również, jak te dawno zapomniane organizmy dostarczają nowej nadziei w walce przeciwko rosnącemu zagrożeniu ze strony antybiotykoodpornych superbakterii.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
11:13

Polish subtitles

Revisions