YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Galician subtitles

← Como un virus xa esquecido nos pode axudar a pór fin á crise dos antibióticos

Get Embed Code
32 Languages

Showing Revision 13 created 05/16/2019 by Xusto Rodriguez.

  1. Detédevos un momento,

  2. e pensade nun virus.
  3. Que vos vén á cabeza?
  4. Unha doenza?
  5. Medo?
  6. De seguro algo moi desagradable.
  7. Porén, non todos os virus son iguais.
  8. É certo, algúns deles
    causan doenzas devastadoras.
  9. Pero outros poden facer xusto o contrario:
    curar doenzas
  10. Estes virus chámanse "fagos".
  11. A primeira vez que oín falar
    dos fagos foi no 2013.
  12. Meu sogro, que é cirurxián,
  13. faloume sobre unha muller
    á que estaba tratando.
  14. Tiña unha ferida no xeonllo
    que precisou múltiples operacións,
  15. e durante o proceso
  16. desenvolveu na perna
    unha infección bacteriana crónica.
  17. Por desgraza, as bacterias
    causantes da infección non respondían
  18. a ningún antibiótico dispoñible.
  19. Chegados a este punto, a única opción
    que quedaba era amputar a perna
  20. para evitar que a infección
    se espallase máis.
  21. Meu sogro buscaba
    desesperadamente outra solución
  22. e optou por un tratamento experimental
    empregando fagos como último recurso.
  23. E adiviñade o que pasou. Funcionou.
  24. Tres semanas despois de empregar os fagos,
    a infección crónica curou,
  25. aínda cando ningún antibiótico funcionara.
  26. Fascinoume esta peculiar idea:
  27. un virus que cura unha infección.
  28. Ata hoxe, sigo abraiado
    coas posibilidades médicas dos fagos.
  29. E de feito o ano pasado deixei o traballo
    para crear unha empresa neste ámbito.
  30. Agora ben, que é un fago?
  31. A imaxe que vedes aquí foi tomada
    cun microscopio electrónico.
  32. Iso significa que o que se ve en pantalla
    é en realidade extremadamente minúsculo.
  33. Esa cousa granulada do medio cunha cabeza,
    un corpo longo
  34. e uns cantos pés
  35. é a imaxe dun fago prototípico.
  36. A que é riquiño?
  37. (Risos)
  38. Agora, ollade a vosa man.
  39. No noso equipo, estimamos que tedes
    máis de 10 mil millóns de fagos
  40. en cada unha das mans.
  41. Que están facendo aí?
  42. (Risos)
  43. Pois ben, os virus son bos
    infectando células
  44. E os fagos dedícanse a infectar bacterias.
  45. A vosa man, como a maior parte
    do voso corpo,
  46. é un fervedoiro de actividade bacteriana,
  47. o que a fai un lugar perfecto de caza
    para os fagos.
  48. Xa que ó fin e ó cabo,
    os fagos cazan bacterias.
  49. Tamén é importante saber
    que son cazadores moi selectivos.
  50. Normalmente un fago só pode infectar
    unha especie bacteriana.
  51. O fago que vedes aquí
    nesta representación,
  52. caza unha bacteria chamada
    Staphylococcus aureus,
  53. que se coñece como SARM
    na súa forma resistente ós antibióticos.
  54. Causa infeccións na pel ou en feridas.
  55. Os fagos cazan cos pés
  56. En realidade, os pés son receptores
    extremadamente sensibles,
  57. que buscan unha superficie en particular
    nas células bacterianas.
  58. Unha vez atopada,
  59. o fago acóplase
    á parede celular da bacteria
  60. e despois inxecta o seu ADN.
  61. O ADN atópase na cabeza do fago
  62. e viaxa ata a bacteria a través
    do corpo longo.
  63. Neste intre, o fago reprograma a bacteria
  64. para producir unha morea de novos fagos.
  65. Deste xeito, a bacteria
    convértese nunha fábrica de fagos.
  66. Cando se acumulan entre 50 e 100 fagos
    dentro da célula bacteriana
  67. estes xa son capaces
    de liberar unha proteína
  68. que rompe a parede celular da bacteria.
  69. Ó estalar a bacteria libéranse os fagos
  70. e van de caza outra vez
    para infectar unha nova bacteria.
  71. Síntoo, se cadra isto tamén
    semella un arrepiante virus.
  72. Pero esta capacidade específica dos fagos,
  73. a de multiplicárense dentro de bacterias
    e despois matalas,
  74. é a que os fai tan interesantes
    dende un punto de vista médico.
  75. O outro aspecto que considero
    de sumo interese
  76. é a escala a que isto acontece.
  77. Hai cinco anos non
    tiña nin idea sobre fagos
  78. Pero hoxe podo afirmar
    que son parte dun principio natural.
  79. Os fagos e as bacterias remóntanse
    ós primeiros días da evolución.
  80. Sempre existiron conxuntamente
    controlándose entre si.
  81. De feito, é a historia
    do yin e o yang, a do o cazador e a presa,
  82. a nivel microscópico.
  83. Algúns científicos ata consideran
  84. que os fagos son os organismos
    máis abundantes do planeta.
  85. Así que antes de seguir falando
    do seu potencial médico,
  86. penso que todos deberíamos coñecer
    os fagos e o seu papel na Terra:
  87. cazan, infectan e destrúen bacterias.
  88. Como é que temos algo
    que funciona tan ben na natureza,
  89. todo o tempo, en calquera lugar,
  90. e aínda así na maior parte do mundo
  91. non hai unha menciña no mercado
  92. que empregue este principio
    para combater infeccións bacterianas?
  93. A resposta sinxela é: non se desenvolveu
    aínda unha menciña deste tipo,
  94. polo menos unha que cumpra
    cos estándares de regulación occidentais,
  95. que serven de referencia
    para a maioría do mundo.
  96. Para enterdermos o porqué,
    é preciso mirarmos cara ao pasado.
  97. Esta é unha foto de Félix d'Herelle.
  98. É un dos dous científicos ós que
    se atribúe o descubrimento dos fagos.
  99. Aínda que cando os descubriu en 1917
    non tiña idea
  100. do que acababa de descubrir.
  101. Estaba interesado nunha enfermidade
    chamada disentería bacilar,
  102. unha infección bacteriana
    que provoca diarrea aguda
  103. e que estaba matando unha morea de xente,
  104. xa que daquela aínda non había cura
    para as infeccións bacterianas.
  105. Estaba observando mostras de pacientes
    que sobreviviran a esta enfermidade.
  106. E atopou que algo estraño estaba pasando.
  107. Algo nas mostras
    estaba matando as bacterias
  108. que supostamente causaban a enfermidade.
  109. Para saber o que estaba pasando,
    realizou un experimento ben enxeñoso.
  110. Colleu unha mostra, filtrouna
  111. ata que estaba seguro de que só podía
    quedar algo minúsculo,
  112. e despois engadiu unha pinguiña
    a cultivos de bacterias novos.
  113. E observou que nunhas horas
  114. as bacterias morreran.
  115. Repetiu entón o experimento, filtrou
    outra vez a mostra, colleu unha pinguiña
  116. e engadiuna á seguinte quenda
    de bacterias frescas.
  117. Fixo isto en cadea 50 veces,
  118. e sempre obtivo o mesmo resultado.
  119. E chegado a este punto,
    concluíu dúas cousas.
  120. En primeiro lugar, a máis obvia:
    si, algo estaba matando as bacterias
  121. e estaba nese líquido.
  122. A outra: tiña que ser algo
    de natureza biolóxica,
  123. xa que unha pinguiña de nada era abondo
    para provocar un gran impacto.
  124. Ó axente que atopou chamoulle
    "microbio invisible"
  125. e denominouno "bacteriófago",
  126. que literalmente significa
    "que come bacterias".
  127. E por certo, este foi
    un dos descubrimentos máis importantes
  128. da microbioloxía moderna.
  129. Unha chea de técnicas modernas
    baséanse no coñecemento sobre os fagos
  130. na edición xenómica e noutras áreas.
  131. E precisamente hoxe,
    outorgouse o premio Nobel de Química
  132. a dous científicos que traballan con fagos
    e que desenvolven menciñas baseadas neles.
  133. Nos anos 20 e 30 do século pasado,
  134. viuse inmediatamente
    o potencial médico dos fagos.
  135. Á fin e ao cabo, aínda que invisibles,
  136. había algo que mataba bacterias
    cunha alta efectividade.
  137. Empresas que aínda hoxe existen,
    como Abbott, Squibb ou Lilly,
  138. vendían preparados de fagos.
  139. Pero a verdade é que se partes
    dun microbio invisible
  140. é moi difícil obter
    unha menciña fiable.
  141. Imaxinade como sería ir hoxe en día á FDA
  142. e falarlles dun virus invisible
  143. que lle queres dar ós pacientes.
  144. Cando os antibióticos químicos
    apareceron nos anos 40,
  145. cambiaron as regras do xogo por completo.
  146. E este tipo tivo un papel moi importante.
  147. É Alexander Fleming.
  148. Gañou o Premio Nobel de Medicina
  149. polas súas contribucións ó desenvolvemento
  150. do primeiro antibiótico: a penicilina.
  151. Os antibióticos funcionan
    dun xeito moi distinto ós fagos.
  152. A maioría deles
    inhiben o crecemento das bacterias
  153. e non lles importa moito
    que tipo de bacteria sexa.
  154. Os que se denominan de amplo espectro
  155. son efectivos para
    unha morea de bacterias.
  156. Comparados cos fagos,
    que son extremadamente precisos
  157. contra unha especie bacteriana,
  158. a vantaxe é evidente.
  159. No seu día, isto tivo que ser
    como un soño feito realidade.
  160. Tiñas un paciente sospeitoso de ter
    unha infección bacteriana
  161. dábaslle o antibiótico,
  162. e sen ter que saber nada
    sobre a bacteria causante da enfermidade
  163. a maioría dos pacientes recuperábanse.
  164. E axiña que se desenvolveron
    máis e máis antibióticos
  165. convertéronse con razón na principal
    terapia para as infeccións bacterianas.
  166. E por certo, contribuíron enormemente
    á nosa esperanza de vida.
  167. Hoxe en día é posible
    realizar intervencións complexas
  168. e cirurxías médicas
  169. porque hai antibióticos,
  170. e non nos arriscamos
    a que o paciente morra ó día seguinte
  171. por unha infección bacteriana
    que puido contraer durante a operación.
  172. Así que comezamos a esquecernos dos fagos,
    en especial na medicina occidental.
  173. E ata certo punto, cando era novo,
    a crenza era:
  174. o problema das infeccións bacterianas
    está resolto, hai antibióticos.
  175. Hoxe sabemos que isto non é certo, claro.
  176. Hoxe, a maioría oiriades falar
    das superbacterias.
  177. Son bacterias que se tornaron resistentes
  178. á maioría dos antibióticos
    que levamos desenvolvidos
  179. para tratar unha infección.
  180. Como chegamos ata aquí?
  181. Non eramos tan listos como pensabamos.
  182. Ó empezar a usar antibióticos
    en todas partes,
  183. nos hospitais para tratar e previr,
    na casa para un catarro común,
  184. nas granxas, para manter os animais sans,
  185. as bacterias evolucionaron.
  186. Na arremetida de antibióticos
    á que se viron sometidas,
  187. as bacterias que mellor
    souberon adaptarse sobreviviron.
  188. Agora chamámoslles
    "bacterias multirresistentes".
  189. Deixádeme que vos dea un dato preocupante.
  190. Nun estudo recente encargado
    polo goberno británico,
  191. estimouse que para o ano 2050,
  192. poden morrer dez millóns de persoas ó ano
    por infeccións resistentes ás menciñas.
  193. Comparado coas oito millóns
    de mortes anuais por cancro actuais
  194. podedes ver que é un dato que mete medo.
  195. Pero as boas novas son
    que aínda contamos cos fagos.
  196. E deixádeme dicirvos, non lle teñen
    medo á resistencia ós antibióticos.
  197. (Risos)
  198. Seguen cazando e matando bacterias
    ó noso redor coma se nada.
  199. E aínda por riba son selectivos,
    o que é algo moi bo actualmente.
  200. Hoxe, somos quen de identificar
    con certeza un patóxeno bacteriano
  201. que causa unha infección
    en distintos contornos.
  202. A súa selectividade axudaranos a evitar
    algúns efectos secundarios
  203. comunmente asociados ós
    antibióticos de amplo espectro.
  204. Pero quizais a mellor noticia é
    que xa non son microbios invisibles.
  205. Podemos miralos.
  206. Fixémolo xuntos hai un intre.
  207. Podemos secuenciar o seu ADN,
  208. entendemos como se replican
  209. e comprendemos as súas limitacións.
  210. Estamos nun excelente momento
  211. para desenvolver menciñas
    efectivas e fiables baseadas en fagos.
  212. E xusto iso é o que está pasando no mundo.
  213. Máis de 10 empresas biotecnolóxicas,
    incluída a nosa,
  214. están desenvolvendo fagoterapias para
    tratar infeccións bacterianas en humanos.
  215. Estanse a realizar ensaios clínicos
    en Europa e nos EE. UU.
  216. Estou convencido de que
    nos atopamos ás portas
  217. do rexurdimento da terapia con fagos.
  218. E, para min, a maneira axeitada
    de representar un fago é algo tal que así.
  219. (Risos)
  220. Para min, os fagos son os superheroes
    que levamos tempo agardando
  221. na nosa loita contra as infeccións
    resistentes ós antibióticos.
  222. Así que a próxima vez
    que pensedes nun virus,
  223. lembrade esta imaxe.
  224. Despois de todo, nunca saberedes
    cando un fago vos pode salvar a vida.
  225. Grazas.
  226. (Aplausos)