Return to Video

Como un virus xa esquecido nos pode axudar a pór fin á crise dos antibióticos

  • 0:01 - 0:02
    Detédevos un momento,
  • 0:02 - 0:04
    e pensade nun virus.
  • 0:05 - 0:07
    Que vos vén á cabeza?
  • 0:07 - 0:08
    Unha doenza?
  • 0:08 - 0:09
    Medo?
  • 0:09 - 0:11
    De seguro algo moi desagradable.
  • 0:11 - 0:14
    Porén, non todos os virus son iguais.
  • 0:14 - 0:17
    É certo, algúns deles
    causan doenzas devastadoras.
  • 0:18 - 0:21
    Pero outros poden facer xusto o contrario:
    curar doenzas
  • 0:22 - 0:24
    Estes virus chámanse "fagos".
  • 0:24 - 0:27
    A primeira vez que oín falar
    dos fagos foi no 2013.
  • 0:27 - 0:30
    Meu sogro, que é cirurxián,
  • 0:30 - 0:32
    faloume sobre unha muller
    á que estaba tratando.
  • 0:32 - 0:35
    Tiña unha ferida no xeonllo
    que precisou múltiples operacións,
  • 0:35 - 0:37
    e durante o proceso
  • 0:37 - 0:40
    desenvolveu na perna
    unha infección bacteriana crónica.
  • 0:40 - 0:44
    Por desgraza, as bacterias
    causantes da infección non respondían
  • 0:44 - 0:46
    a ningún antibiótico dispoñible.
  • 0:47 - 0:50
    Chegados a este punto, a única opción
    que quedaba era amputar a perna
  • 0:50 - 0:53
    para evitar que a infección
    se espallase máis.
  • 0:53 - 0:56
    Meu sogro buscaba
    desesperadamente outra solución
  • 0:57 - 1:01
    e optou por un tratamento experimental
    empregando fagos como último recurso.
  • 1:02 - 1:04
    E adiviñade o que pasou. Funcionou.
  • 1:04 - 1:07
    Tres semanas despois de empregar os fagos,
    a infección crónica curou,
  • 1:08 - 1:10
    aínda cando ningún antibiótico funcionara.
  • 1:11 - 1:15
    Fascinoume esta peculiar idea:
  • 1:16 - 1:18
    un virus que cura unha infección.
  • 1:19 - 1:22
    Ata hoxe, sigo abraiado
    coas posibilidades médicas dos fagos.
  • 1:22 - 1:26
    E de feito o ano pasado deixei o traballo
    para crear unha empresa neste ámbito.
  • 1:27 - 1:28
    Agora ben, que é un fago?
  • 1:29 - 1:33
    A imaxe que vedes aquí foi tomada
    cun microscopio electrónico.
  • 1:33 - 1:37
    Iso significa que o que se ve en pantalla
    é en realidade extremadamente minúsculo.
  • 1:37 - 1:41
    Esa cousa granulada do medio cunha cabeza,
    un corpo longo
  • 1:41 - 1:42
    e uns cantos pés
  • 1:43 - 1:45
    é a imaxe dun fago prototípico.
  • 1:45 - 1:46
    A que é riquiño?
  • 1:46 - 1:48
    (Risos)
  • 1:49 - 1:51
    Agora, ollade a vosa man.
  • 1:52 - 1:56
    No noso equipo, estimamos que tedes
    máis de 10 mil millóns de fagos
  • 1:56 - 1:58
    en cada unha das mans.
  • 1:58 - 2:00
    Que están facendo aí?
  • 2:00 - 2:01
    (Risos)
  • 2:01 - 2:03
    Pois ben, os virus son bos
    infectando células
  • 2:04 - 2:06
    E os fagos dedícanse a infectar bacterias.
  • 2:06 - 2:08
    A vosa man, como a maior parte
    do voso corpo,
  • 2:08 - 2:11
    é un fervedoiro de actividade bacteriana,
  • 2:11 - 2:14
    o que a fai un lugar perfecto de caza
    para os fagos.
  • 2:14 - 2:17
    Xa que ó fin e ó cabo,
    os fagos cazan bacterias.
  • 2:18 - 2:22
    Tamén é importante saber
    que son cazadores moi selectivos.
  • 2:22 - 2:26
    Normalmente un fago só pode infectar
    unha especie bacteriana.
  • 2:27 - 2:30
    O fago que vedes aquí
    nesta representación,
  • 2:30 - 2:33
    caza unha bacteria chamada
    Staphylococcus aureus,
  • 2:33 - 2:36
    que se coñece como SARM
    na súa forma resistente ós antibióticos.
  • 2:36 - 2:38
    Causa infeccións na pel ou en feridas.
  • 2:39 - 2:42
    Os fagos cazan cos pés
  • 2:42 - 2:45
    En realidade, os pés son receptores
    extremadamente sensibles,
  • 2:45 - 2:48
    que buscan unha superficie en particular
    nas células bacterianas.
  • 2:48 - 2:49
    Unha vez atopada,
  • 2:49 - 2:52
    o fago acóplase
    á parede celular da bacteria
  • 2:52 - 2:54
    e despois inxecta o seu ADN.
  • 2:54 - 2:56
    O ADN atópase na cabeza do fago
  • 2:56 - 2:59
    e viaxa ata a bacteria a través
    do corpo longo.
  • 2:59 - 3:02
    Neste intre, o fago reprograma a bacteria
  • 3:02 - 3:04
    para producir unha morea de novos fagos.
  • 3:04 - 3:07
    Deste xeito, a bacteria
    convértese nunha fábrica de fagos.
  • 3:08 - 3:11
    Cando se acumulan entre 50 e 100 fagos
    dentro da célula bacteriana
  • 3:12 - 3:14
    estes xa son capaces
    de liberar unha proteína
  • 3:14 - 3:16
    que rompe a parede celular da bacteria.
  • 3:17 - 3:20
    Ó estalar a bacteria libéranse os fagos
  • 3:20 - 3:22
    e van de caza outra vez
    para infectar unha nova bacteria.
  • 3:23 - 3:26
    Síntoo, se cadra isto tamén
    semella un arrepiante virus.
  • 3:27 - 3:30
    Pero esta capacidade específica dos fagos,
  • 3:30 - 3:33
    a de multiplicárense dentro de bacterias
    e despois matalas,
  • 3:33 - 3:36
    é a que os fai tan interesantes
    dende un punto de vista médico.
  • 3:36 - 3:38
    O outro aspecto que considero
    de sumo interese
  • 3:38 - 3:40
    é a escala a que isto acontece.
  • 3:40 - 3:44
    Hai cinco anos non
    tiña nin idea sobre fagos
  • 3:44 - 3:47
    Pero hoxe podo afirmar
    que son parte dun principio natural.
  • 3:48 - 3:52
    Os fagos e as bacterias remóntanse
    ós primeiros días da evolución.
  • 3:52 - 3:55
    Sempre existiron conxuntamente
    controlándose entre si.
  • 3:56 - 4:00
    De feito, é a historia
    do yin e o yang, a do o cazador e a presa,
  • 4:00 - 4:01
    a nivel microscópico.
  • 4:02 - 4:04
    Algúns científicos ata consideran
  • 4:04 - 4:08
    que os fagos son os organismos
    máis abundantes do planeta.
  • 4:09 - 4:12
    Así que antes de seguir falando
    do seu potencial médico,
  • 4:12 - 4:15
    penso que todos deberíamos coñecer
    os fagos e o seu papel na Terra:
  • 4:15 - 4:18
    cazan, infectan e destrúen bacterias.
  • 4:19 - 4:22
    Como é que temos algo
    que funciona tan ben na natureza,
  • 4:22 - 4:24
    todo o tempo, en calquera lugar,
  • 4:24 - 4:26
    e aínda así na maior parte do mundo
  • 4:26 - 4:28
    non hai unha menciña no mercado
  • 4:28 - 4:31
    que empregue este principio
    para combater infeccións bacterianas?
  • 4:31 - 4:35
    A resposta sinxela é: non se desenvolveu
    aínda unha menciña deste tipo,
  • 4:35 - 4:38
    polo menos unha que cumpra
    cos estándares de regulación occidentais,
  • 4:38 - 4:41
    que serven de referencia
    para a maioría do mundo.
  • 4:41 - 4:44
    Para enterdermos o porqué,
    é preciso mirarmos cara ao pasado.
  • 4:45 - 4:47
    Esta é unha foto de Félix d'Herelle.
  • 4:48 - 4:51
    É un dos dous científicos ós que
    se atribúe o descubrimento dos fagos.
  • 4:51 - 4:55
    Aínda que cando os descubriu en 1917
    non tiña idea
  • 4:55 - 4:56
    do que acababa de descubrir.
  • 4:57 - 5:00
    Estaba interesado nunha enfermidade
    chamada disentería bacilar,
  • 5:00 - 5:03
    unha infección bacteriana
    que provoca diarrea aguda
  • 5:03 - 5:05
    e que estaba matando unha morea de xente,
  • 5:05 - 5:08
    xa que daquela aínda non había cura
    para as infeccións bacterianas.
  • 5:09 - 5:13
    Estaba observando mostras de pacientes
    que sobreviviran a esta enfermidade.
  • 5:13 - 5:15
    E atopou que algo estraño estaba pasando.
  • 5:15 - 5:18
    Algo nas mostras
    estaba matando as bacterias
  • 5:18 - 5:20
    que supostamente causaban a enfermidade.
  • 5:20 - 5:23
    Para saber o que estaba pasando,
    realizou un experimento ben enxeñoso.
  • 5:23 - 5:26
    Colleu unha mostra, filtrouna
  • 5:26 - 5:29
    ata que estaba seguro de que só podía
    quedar algo minúsculo,
  • 5:29 - 5:33
    e despois engadiu unha pinguiña
    a cultivos de bacterias novos.
  • 5:33 - 5:35
    E observou que nunhas horas
  • 5:35 - 5:37
    as bacterias morreran.
  • 5:37 - 5:41
    Repetiu entón o experimento, filtrou
    outra vez a mostra, colleu unha pinguiña
  • 5:41 - 5:44
    e engadiuna á seguinte quenda
    de bacterias frescas.
  • 5:44 - 5:46
    Fixo isto en cadea 50 veces,
  • 5:46 - 5:48
    e sempre obtivo o mesmo resultado.
  • 5:48 - 5:51
    E chegado a este punto,
    concluíu dúas cousas.
  • 5:51 - 5:54
    En primeiro lugar, a máis obvia:
    si, algo estaba matando as bacterias
  • 5:54 - 5:56
    e estaba nese líquido.
  • 5:56 - 5:59
    A outra: tiña que ser algo
    de natureza biolóxica,
  • 5:59 - 6:02
    xa que unha pinguiña de nada era abondo
    para provocar un gran impacto.
  • 6:03 - 6:06
    Ó axente que atopou chamoulle
    "microbio invisible"
  • 6:06 - 6:08
    e denominouno "bacteriófago",
  • 6:08 - 6:10
    que literalmente significa
    "que come bacterias".
  • 6:11 - 6:14
    E por certo, este foi
    un dos descubrimentos máis importantes
  • 6:14 - 6:15
    da microbioloxía moderna.
  • 6:15 - 6:19
    Unha chea de técnicas modernas
    baséanse no coñecemento sobre os fagos
  • 6:19 - 6:22
    na edición xenómica e noutras áreas.
  • 6:22 - 6:25
    E precisamente hoxe,
    outorgouse o premio Nobel de Química
  • 6:25 - 6:29
    a dous científicos que traballan con fagos
    e que desenvolven menciñas baseadas neles.
  • 6:30 - 6:32
    Nos anos 20 e 30 do século pasado,
  • 6:32 - 6:34
    viuse inmediatamente
    o potencial médico dos fagos.
  • 6:34 - 6:36
    Á fin e ao cabo, aínda que invisibles,
  • 6:36 - 6:39
    había algo que mataba bacterias
    cunha alta efectividade.
  • 6:39 - 6:43
    Empresas que aínda hoxe existen,
    como Abbott, Squibb ou Lilly,
  • 6:43 - 6:45
    vendían preparados de fagos.
  • 6:45 - 6:48
    Pero a verdade é que se partes
    dun microbio invisible
  • 6:48 - 6:51
    é moi difícil obter
    unha menciña fiable.
  • 6:51 - 6:53
    Imaxinade como sería ir hoxe en día á FDA
  • 6:53 - 6:55
    e falarlles dun virus invisible
  • 6:55 - 6:57
    que lle queres dar ós pacientes.
  • 6:58 - 7:01
    Cando os antibióticos químicos
    apareceron nos anos 40,
  • 7:01 - 7:03
    cambiaron as regras do xogo por completo.
  • 7:03 - 7:05
    E este tipo tivo un papel moi importante.
  • 7:05 - 7:06
    É Alexander Fleming.
  • 7:06 - 7:08
    Gañou o Premio Nobel de Medicina
  • 7:08 - 7:10
    polas súas contribucións ó desenvolvemento
  • 7:10 - 7:12
    do primeiro antibiótico: a penicilina.
  • 7:13 - 7:17
    Os antibióticos funcionan
    dun xeito moi distinto ós fagos.
  • 7:17 - 7:20
    A maioría deles
    inhiben o crecemento das bacterias
  • 7:20 - 7:23
    e non lles importa moito
    que tipo de bacteria sexa.
  • 7:23 - 7:25
    Os que se denominan de amplo espectro
  • 7:25 - 7:29
    son efectivos para
    unha morea de bacterias.
  • 7:29 - 7:31
    Comparados cos fagos,
    que son extremadamente precisos
  • 7:31 - 7:33
    contra unha especie bacteriana,
  • 7:33 - 7:35
    a vantaxe é evidente.
  • 7:36 - 7:38
    No seu día, isto tivo que ser
    como un soño feito realidade.
  • 7:38 - 7:42
    Tiñas un paciente sospeitoso de ter
    unha infección bacteriana
  • 7:42 - 7:43
    dábaslle o antibiótico,
  • 7:43 - 7:47
    e sen ter que saber nada
    sobre a bacteria causante da enfermidade
  • 7:47 - 7:49
    a maioría dos pacientes recuperábanse.
  • 7:49 - 7:52
    E axiña que se desenvolveron
    máis e máis antibióticos
  • 7:52 - 7:55
    convertéronse con razón na principal
    terapia para as infeccións bacterianas.
  • 7:56 - 8:00
    E por certo, contribuíron enormemente
    á nosa esperanza de vida.
  • 8:00 - 8:03
    Hoxe en día é posible
    realizar intervencións complexas
  • 8:03 - 8:04
    e cirurxías médicas
  • 8:04 - 8:06
    porque hai antibióticos,
  • 8:06 - 8:08
    e non nos arriscamos
    a que o paciente morra ó día seguinte
  • 8:08 - 8:12
    por unha infección bacteriana
    que puido contraer durante a operación.
  • 8:12 - 8:16
    Así que comezamos a esquecernos dos fagos,
    en especial na medicina occidental.
  • 8:17 - 8:20
    E ata certo punto, cando era novo,
    a crenza era:
  • 8:20 - 8:24
    o problema das infeccións bacterianas
    está resolto, hai antibióticos.
  • 8:25 - 8:28
    Hoxe sabemos que isto non é certo, claro.
  • 8:29 - 8:31
    Hoxe, a maioría oiriades falar
    das superbacterias.
  • 8:31 - 8:33
    Son bacterias que se tornaron resistentes
  • 8:33 - 8:38
    á maioría dos antibióticos
    que levamos desenvolvidos
  • 8:38 - 8:39
    para tratar unha infección.
  • 8:40 - 8:41
    Como chegamos ata aquí?
  • 8:41 - 8:44
    Non eramos tan listos como pensabamos.
  • 8:45 - 8:48
    Ó empezar a usar antibióticos
    en todas partes,
  • 8:48 - 8:51
    nos hospitais para tratar e previr,
    na casa para un catarro común,
  • 8:51 - 8:53
    nas granxas, para manter os animais sans,
  • 8:53 - 8:55
    as bacterias evolucionaron.
  • 8:56 - 8:59
    Na arremetida de antibióticos
    á que se viron sometidas,
  • 8:59 - 9:02
    as bacterias que mellor
    souberon adaptarse sobreviviron.
  • 9:03 - 9:06
    Agora chamámoslles
    "bacterias multirresistentes".
  • 9:06 - 9:08
    Deixádeme que vos dea un dato preocupante.
  • 9:08 - 9:11
    Nun estudo recente encargado
    polo goberno británico,
  • 9:11 - 9:13
    estimouse que para o ano 2050,
  • 9:13 - 9:17
    poden morrer dez millóns de persoas ó ano
    por infeccións resistentes ás menciñas.
  • 9:18 - 9:21
    Comparado coas oito millóns
    de mortes anuais por cancro actuais
  • 9:21 - 9:23
    podedes ver que é un dato que mete medo.
  • 9:24 - 9:27
    Pero as boas novas son
    que aínda contamos cos fagos.
  • 9:27 - 9:30
    E deixádeme dicirvos, non lle teñen
    medo á resistencia ós antibióticos.
  • 9:30 - 9:31
    (Risos)
  • 9:31 - 9:37
    Seguen cazando e matando bacterias
    ó noso redor coma se nada.
  • 9:38 - 9:41
    E aínda por riba son selectivos,
    o que é algo moi bo actualmente.
  • 9:41 - 9:45
    Hoxe, somos quen de identificar
    con certeza un patóxeno bacteriano
  • 9:45 - 9:47
    que causa unha infección
    en distintos contornos.
  • 9:47 - 9:50
    A súa selectividade axudaranos a evitar
    algúns efectos secundarios
  • 9:51 - 9:54
    comunmente asociados ós
    antibióticos de amplo espectro.
  • 9:55 - 9:58
    Pero quizais a mellor noticia é
    que xa non son microbios invisibles.
  • 9:58 - 10:00
    Podemos miralos.
  • 10:00 - 10:01
    Fixémolo xuntos hai un intre.
  • 10:01 - 10:03
    Podemos secuenciar o seu ADN,
  • 10:03 - 10:05
    entendemos como se replican
  • 10:05 - 10:07
    e comprendemos as súas limitacións.
  • 10:07 - 10:08
    Estamos nun excelente momento
  • 10:08 - 10:12
    para desenvolver menciñas
    efectivas e fiables baseadas en fagos.
  • 10:12 - 10:14
    E xusto iso é o que está pasando no mundo.
  • 10:14 - 10:17
    Máis de 10 empresas biotecnolóxicas,
    incluída a nosa,
  • 10:17 - 10:21
    están desenvolvendo fagoterapias para
    tratar infeccións bacterianas en humanos.
  • 10:21 - 10:25
    Estanse a realizar ensaios clínicos
    en Europa e nos EE. UU.
  • 10:26 - 10:28
    Estou convencido de que
    nos atopamos ás portas
  • 10:28 - 10:30
    do rexurdimento da terapia con fagos.
  • 10:30 - 10:34
    E, para min, a maneira axeitada
    de representar un fago é algo tal que así.
  • 10:35 - 10:37
    (Risos)
  • 10:37 - 10:41
    Para min, os fagos son os superheroes
    que levamos tempo agardando
  • 10:41 - 10:44
    na nosa loita contra as infeccións
    resistentes ós antibióticos.
  • 10:45 - 10:47
    Así que a próxima vez
    que pensedes nun virus,
  • 10:47 - 10:49
    lembrade esta imaxe.
  • 10:49 - 10:53
    Despois de todo, nunca saberedes
    cando un fago vos pode salvar a vida.
  • 10:53 - 10:54
    Grazas.
  • 10:54 - 10:59
    (Aplausos)
Title:
Como un virus xa esquecido nos pode axudar a pór fin á crise dos antibióticos
Speaker:
Alexander Belcredi
Description:

Os virus teñen unha mala reputación, pero algúns deles poderían salvarche a vida algún día, di o emprendedor en biotecnoloxía Alexander Belcredi. Nesta fascinante charla, preséntanos os fagos, uns virus naturais que cazan e matan bacterias daniñas con altísima precisión, e móstranos como estes organismos, antes esquecidos, poderían achegar novas esperanzas na loita contra a crecente ameaza das bacterias resistentes ós antibióticos.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
11:13

Galician subtitles

Revisions