Return to Video

इंटरनेट: आयपी अॅड्रेसेस आणि डीएनएस

  • 0:02 - 0:09
    इंटरनेट: आयपी अॅड्रेसेस आणि डीएनएस
  • 0:10 - 0:14
    हाय! माझं नाव पाओला. मी मायक्रोसॉफ्टमध्ये सॉफ्टवेअर इंजिनिअर आहे.
  • 0:14 - 0:20
    चला, इंटरनेट कसं चालतं त्याबद्दल बोलूया.
    माझं काम नेटवर्क्स एकमेकांशी बोलू शकण्यावर
  • 0:20 - 0:26
    अवलंबून असतं, पण 1970च्या दशकात, यासाठी कोणतीही स्टँडर्ड पद्धत नव्हती.
  • 0:26 - 0:33
    विंट सर्फ आणि बॉब कान यांनी इंटरनेटवर्किंग
    प्रोटोकॉल तयार केल्यानंतरच
  • 0:33 - 0:39
    हा संवाद शक्य झाला. या शोधामुळं आपण सध्या ज्याला इंटरनेट म्हणतो त्याची
  • 0:39 - 0:44
    पायाभरणी झाली. इंटरनेट म्हणजे नेटवर्क्सचं
    नेटवर्क. यामध्ये सर्व जगातली कोट्यावधी
  • 0:44 - 0:51
    डिव्हायसेस जोडलेली आहेत. त्यामुळे तुम्ही वायफायद्वारे लॅपटॉप किंवा फोनने जोडलेले असता,
  • 0:51 - 0:57
    तेव्हा ते वायफाय कनेक्शन इंटरनेट सर्व्हिस प्रोव्हायडर (किंवा आयएसपीला जोडलेले असते), आणि तो
  • 0:57 - 1:02
    आयएसपी एकमेकांना जोडलेल्या लक्षावधी नेटवर्क्सद्वारे तुम्हाला जगातील
  • 1:02 - 1:09
    कोट्यावधी डिव्हायसेसना जोडतो. खूप लोकांच्या लक्षात एक गोष्ट येत नाही ती म्हणजे,
  • 1:09 - 1:16
    इंटरनेट हे एक डिझाईन तत्त्वज्ञान आणि आर्कीटेक्चर आहे आणि ते प्रोटोकॉल्सच्या संचाद्वारे
  • 1:16 - 1:20
    व्यक्त केलेलं आहे. प्रोटोकॉल म्हणजे नियम आणि स्टँडर्ड्सचा एक ठरलेला संच, जर सगळे पक्ष तो
  • 1:20 - 1:26
    वापरण्यास तयार झाले तर तो त्यांना कोणत्याही त्रासाविना संवाद साधण्याची परवानगी देतो. इंटरनेट
  • 1:26 - 1:32
    प्रत्यक्षात कसं काम करतं ते यापेक्षा कमी महत्त्वाचं आहे की या डिझाईन तत्त्वज्ञानामुळं
  • 1:32 - 1:38
    इंटरनेट नवीन संवादाशी जुळवून घेऊ शकलेलं आहे आणि स्वीकारू शकलं आहे. कारण नवीन तंत्रज्ञानानं
  • 1:38 - 1:43
    कोणत्यातरी प्रकारे इंटरनेट वापरण्यासाठी, कोणते प्रोटोकॉल्स वापरायचे एवढंच त्याला माहिती असावं
  • 1:43 - 1:49
    लागतं. इंटरनेटवर सगळया वेगवेगळया
    डिव्हायसेसचे वेगवेगळे अॅड्रेसेस असतात.
  • 1:49 - 1:54
    इंटरनेटवरचा अॅड्रेस म्हणजे फक्त एक नंबर असतो, फोन नंबर किंवा रस्त्याच्या पत्त्यासारखा,
  • 1:54 - 2:00
    तो नेटवर्कला जोडलेल्या प्रत्येक कॉम्प्युटर किंवा डिव्हाईससाठी वेगळा असतो. बहुतेक सर्व घरे आणि
  • 2:00 - 2:05
    व्यवसाय यांचा पत्ता असतो, तसंच हे आहे. एखाद्या व्यक्तीला पोस्टाने पत्र पाठवण्यासाठी तुम्हाला ती
  • 2:05 - 2:09
    व्यक्ती माहीत असणं आवश्यक नाही, पण तुम्हाला त्यांचा पत्ता माहिती असणं आवश्यक आहे आणि
  • 2:09 - 2:14
    पत्ता व्यवस्थित कसा लिहायचा ते माहिती पाहिजे म्हणजे ते पत्र पोस्टाद्वारे योग्य ठिकाणी पोचेल.
  • 2:14 - 2:20
    कॉम्प्युटर्सवरची अॅड्रेसिंग सिस्टीम याच प्रकारची असते आणि ती इंटरनेट संप्रेषणासाठी वापरल्या
  • 2:20 - 2:25
    जाणाऱ्या इंटरनेट प्रोटोकॉल किंव आयपी नावाच्या महत्त्वाच्या प्रोटोकॉलपैकी एक आहे.
  • 2:25 - 2:32
    कॉम्प्युटरच्या अॅड्रेसला त्याचा आयपी अॅड्रेस म्हणतात. एखाद्या वेबसाईटला भेट देणे
  • 2:32 - 2:37
    म्हणजे तुमच्या कॉम्प्युटरनं दुसऱ्या कॉम्प्युटरला माहिती मागणं. तुमचा कॉम्प्युटर दुसऱ्या कॉम्प्युटरच्या
  • 2:37 - 2:41
    आयपी अॅड्रेसवर मेसेज पाठवतो आणि त्याचा मूळ पत्तासुद्धा पाठवतो.
  • 2:41 - 2:48
    म्हणजे दुसऱ्या कॉम्प्युटरला प्रतिसाद कुठं पाठवायचा ते कळतं. तुम्ही आयपी अॅड्रेस पाहिलेला असेल. त्यात
  • 2:48 - 2:55
    नुसत्या संख्या असतात. या संख्या एका श्रेणीमध्ये तयार केलेल्या असतात. घराच्या पत्त्यामध्ये देश, शहर, रस्ता
  • 2:55 - 3:02
    आणि घर क्रमांक असतो, तसंच, आयपी अॅड्रेसमध्ये अनेक भाग असतात. सगळ्या डिजिटल डेटाप्रमाणे
  • 3:02 - 3:10
    यातील प्रत्येक संख्या बीट्सने दर्शवली जाते. पारंपरिक आयपी अॅड्रेसमध्ये 32 बीट्स असतात, अॅड्रेसच्या
  • 3:10 - 3:16
    प्रत्येक भागासाठी 8 बीट्स. सुरुवातीच्या संख्या
    सामान्यपणे देश आणि डिव्हाईसचं
  • 3:16 - 3:22
    प्रादेशिक नेटवर्क दर्शवतात. नंतर येतं सबनेटवर्क,
    आणि शेवटी त्या विशिष्ट
  • 3:22 - 3:30
    डिव्हाईसचा अॅड्रेस. आयपी अॅड्रेसिंगच्या
    या व्हर्जनला IPv4 म्हणतात. ते 1973 मध्ये
  • 3:30 - 3:36
    डिझाईन केलं गेलं आणि 80 च्या दशकाच्या सुरुवातीला मोठ्या प्रमाणावर वापरात आलं आणि इंटरनेटला
  • 3:36 - 3:41
    जोडल्या जाणाऱ्या डिव्हायसेसना 400 कोटीपेक्षा जास्त वेगवेगळे अॅड्रेस देण्यात आले. पण इंटरनेट अगदी
  • 3:41 - 3:47
    विंट सर्फ यांनी कल्पना केली होती त्यापेक्षासुद्धा खूप जास्त लोकप्रिय झालं आहे आणि 400 कोटी वेगवेगळे अॅड्रेस
  • 3:47 - 3:53
    पुरेसे होणार नाहीत. आता आपण अधिक मोठे आयपी अॅड्रेस फॉरमॅट IPv6 साठी अनेक-वर्षे कराव्या
  • 3:53 - 4:04
    लागणाऱ्या बदलाच्या स्थितीत आहोत. यामध्ये प्रत्येक अॅड्रेससाठी 128 बीट्स लागतात आणि ते 340
  • 4:04 - 4:09
    अनडीझिलीअन वेगवेगळे अॅड्रेस पुरवते. जे पृथ्वीवरील वाळूच्या प्रत्येक कणाला आयपी अॅड्रेस द्यायचा असेल
  • 4:09 - 4:16
    तरीसुद्धा पुरतील. बऱ्याचशा वापरकर्त्यांना इंटरनेट अॅड्रेस दिसत नाही किंवा ते त्याची फिकीर करत नाहीत.
  • 4:16 - 4:23
    डोमेन नेम सिस्टीम किंवा डीएनएस
    www.example.com सारखी नावे अॅड्रेसशी जोडते.
  • 4:23 - 4:29
    तुमचा कॉम्प्युटर डोमेन नेम्स शोधण्यासाठी डीएनएस वापरतो आणि संबंधित आयपी अॅड्रेस मिळवतो
  • 4:29 - 4:33
    जो तुमच्या कॉम्प्युटरला इंटरनेटवरच्या इच्छित स्थळी जाण्यासाठी वापरला जातो. आणि ते काहीसं
  • 4:33 - 4:38
    अशाप्रकारे होतं: (आवाज 1) "ए हाय, मला www.code.org वर जायचंय."
  • 4:38 - 4:50
    (आवाज 2) "अं..मला त्या डोमेनचा आयपी अॅड्रेस माहिती नाही. मला कोणालातरी विचारू दे. ए,
  • 4:50 - 4:59
    तुला माहिती आहे का code.org ला कसं जायचं?" (आवाज 3) " हो, इथं आहे. 174.129.14.120 वर."
  • 4:59 - 5:04
    (आवाज 2) "ठीक आहे, धन्यवाद, मी तो लिहून पुन्हा मला लागेल म्हणून सेव्ह करून ठेवणार आहे.
  • 5:04 - 5:14
    हाच अॅड्रेस तुला हवा होता." (आवाज 1) "मस्त! धन्यवाद."
  • 5:14 - 5:20
    कोट्यावधी डिव्हायसेसची प्रणाली ज्यातली एक वेबसाईट शोधायची आहे, ती आपण कशी डिझाईन
  • 5:20 - 5:28
    करतो? एकच डीएनएस सर्व्हर सगळ्या डिव्हायसेसकडून येणाऱ्या विनंत्या हाताळू शकत नाही.
  • 5:28 - 5:33
    याच उत्तर आहे डीएनएस सर्व्हर्स वितरीत श्रेणीमध्ये जोडलेले असतात, आणि त्यांचे विभाजन
  • 5:33 - 5:41
    वेगवेगळ्या विभागात केलेले असते, त्यात .org, .com, .net अशा प्रमुख डोमेन्सची जबाबदारी विभागलेली
  • 5:41 - 5:48
    असते. डीएनएस सुरुवातीला सरकार आणि शैक्षणिक संस्थांसाठी खुला आणि सार्वजनिक प्रोटोकॉल होता.
  • 5:48 - 5:55
    खुलेपणामुळे डीएनएस सायबर हल्ल्यांना बळी पडू शकते.
  • 5:55 - 6:03
    डीएनएसवरचा एक उदाहरणादाखलचा हल्ला म्हणजे डीएनएस स्पूफिंग. जेव्हा हॅकर डीएनएस सर्व्हरला प्रवेश
  • 6:03 - 6:09
    करतो आणि ते बदलून त्याच डोमेन नावाला चुकीचा आयपी अॅड्रेस देतो. त्यामुळे हल्लेखोर लोकांना
  • 6:09 - 6:16
    बनावट वेबसाईटवर पाठवतो. जर हे तुमच्याबाबतीत झाले तर तुम्ही अधिक समस्यांना बळी पडता.
  • 6:16 - 6:24
    कारण तुम्ही एक बनावट वेबसाईट खरी असल्याप्रमाणे वापरत असता. इंटरनेट भव्य आहे आणि रोज
  • 6:24 - 6:31
    अधिकाधिक वाढते आहे. पण डोमेन नेम प्रणाली आणि इंटरनेट प्रोटोकॉल अशा पद्धतीने डिझाईन करण्यात
  • 6:31 - 6:35
    आलेले आहेत की इंटरनेट कितीही वाढलं तरी ते वाढवता येतात.
Title:
इंटरनेट: आयपी अॅड्रेसेस आणि डीएनएस
Description:

इंटरनेटचे सह-संस्थापक (!) विंट सर्फ आणि सॉफ्ट इंजिनिअर पाओला मेजिया आपल्याला नेटवर्क्स एकमेकांशी कसा संवाद साधतात, आणि इंटरनेट कसे चालते, याचा तपशील सांगत आहेत.

http://code.org/ वर शिकायला सुरुवात करा.

आमच्या संपर्कात राहा!
• ट्विटरवर https://twitter.com/codeorg
• फेसबुकवर https://www.facebook.com/Code.org
• इन्स्टाग्रामवर https://instagram.com/codeorg
• टम्बलरवर https://blog.code.org
• लिंक्डइनवर https://www.linkedin.com/company/code-org
• गुगल प्लसवर https://google.com/+codeorg

more » « less
Video Language:
English
Duration:
06:45

Marathi subtitles

Revisions Compare revisions