Return to Video

PANİKLEMEYİN — Hans Rosling nüfus hakkındaki gerçekleri gösteriyor

  • 0:05 - 0:10
    Sürekli değişen bir dünyada yaşıyoruz.
  • 0:11 - 0:15
    Sayısız insan mega şehirlere göç ediyor,
  • 0:15 - 0:18
    bulutlara ulaşan gökdelenlere ve
  • 0:18 - 0:21
    uçsuz bucaksız varoşlara doluşuyorlar.
  • 0:21 - 0:26
    Yiyecek ve yakıta duyulan
    gözü dönmüş bir açlık,
  • 0:26 - 0:28
    öngörülemez iklim değişiklikleri;
  • 0:29 - 0:35
    ve tüm bunlar nüfusun halen artmakta olduğu
    bir dünyada.
  • 0:36 - 0:38
    Kaygılanmalı mıyız?
  • 0:38 - 0:42
    Korkmalı mıyız?
  • 0:43 - 0:46
    Tüm bunları nasıl anlamlandırmalıyız?
  • 0:53 - 0:59
    7 milyar insan şu bizim gezegende yaşıyor...
    Nefis değil mi?
  • 0:59 - 1:04
    Yine de bazı insanlar dünya ve geleceği
    hakkında düşündüklerinde panikliyorlar.
  • 1:04 - 1:06
    Bazısı da hiç düşünmemeyi tercih ediyor.
  • 1:06 - 1:10
    Bu akşam size dünyanın gerçekte ne durumda
    olduğunu göstereceğim.
  • 1:10 - 1:13
    Adım Hans Rosling, istatistikçiyim ve konum...
  • 1:13 - 1:15
    Durun, durun bir dakika... kapatmayın!
  • 1:15 - 1:20
    Size tüm ülkelerden gelen son verilerle dünyayı
    yeni bir gözle görmeyi ögreteceğim.
  • 1:20 - 1:23
    Dünya nüfusun nasıl değiştiğini ve bugün
    elimizdeki verilerin
  • 1:23 - 1:28
    geleceğimiz hakkında neler söylediğini
    anlatacağım.
  • 1:28 - 1:32
    Önümüzde zor sınavlar olduğu şüphe götürmez
  • 1:33 - 1:37
    ancak gelecek o kadar da kasvetli değil
  • 1:37 - 1:42
    ve insanlık çoğunuzun düşündüğünden
    çok daha iyi bir iş çıkartıyor.
  • 1:44 - 1:45
    Paniklemeyin!
  • 1:46 - 1:47
    Nüfus Hakkındaki Gerçekler
  • 1:47 - 1:50
    Sunan: Prof. Hans Rosling
  • 1:51 - 1:53
    Bebekler...
  • 1:53 - 1:55
    her biri çok kıymetli.
  • 1:55 - 1:59
    Fakat birçok insan nüfus artışının kontrolden
    çıktığını düşünüyor.
  • 2:00 - 2:02
    Hatta nüfus bombası tabirini kullananlar
    bile mevcut.
  • 2:03 - 2:06
    Sizce haklılar mı?
  • 2:08 - 2:12
    Şu anda nüfus olarak ne noktadayız?
    Ve oraya nasıl geldik?
  • 2:12 - 2:16
    Size şimdiye kadar yaşamış tüm insanları
    kapsayan tarihsel bilgileri aktaracağım.
  • 2:16 - 2:20
    Ya da en azından son 1000 içinde
    yaşamış olanları.
  • 2:20 - 2:22
    Haydi başlayalım.
  • 2:22 - 2:25
    İşte size iki eksen.
  • 2:25 - 2:33
    Bu eksen yıl olarak zaman, bu da milyar olarak dünya nüfusu.
  • 2:33 - 2:41
    M.Ö. 10000 yılında, yani insanlar
    tarım yapmaya ilk başladığında
  • 2:41 - 2:45
    arkeologlar dünya nüfusunun 10 milyon
    civarında olduğunu tahmin ediyor.
  • 2:45 - 2:49
    Bir düşünün: 10 milyon! Şu anki İsveç gibi!
  • 2:49 - 2:53
    Sadece İsveçlilerin yaşadığı bir dünya!
  • 2:53 - 3:01
    Yüzyıllar sonra, daha çok çiftçi, yiyecek ve insan...
    Büyük imparatorluklar kuruluyor.
  • 3:01 - 3:06
    Mısır, Çin, Hindistan.. ve son olarak da
    Avrupa!
  • 3:06 - 3:10
    Nüfus artmaya devam ediyor, ama çok yavaşça.
  • 3:10 - 3:14
    Burada duruyorum, 1800 yılında.
  • 3:14 - 3:20
    Çünkü 1800 yılında dünya nüfusu
    1 milyar oluyor.
  • 3:20 - 3:29
    Düşünün bir... Bütün bu zaman boyunca nüfus
    artışı %1'in bile çok altındaydı.
  • 3:29 - 3:35
    Ama 1800 yılinda, sanayi devrimiyle beraber
    herşey değişti ve nüfus hızla artmaya başladı.
  • 3:36 - 3:39
    100 yıldan kısa bir sürede 2 milyara ulaştı.
  • 3:39 - 3:43
    Sonra, ben okula giderken 3 milyar oldu.
  • 3:43 - 3:50
    Birçok insan "Gezegen daha fazla insanı kaldıramaz" dedi.
    Uzmanlar bile...
  • 3:50 - 3:52
    Ama gerçekler şöyle gelişti...
  • 3:52 - 3:59
    4 milyar, 5 milyar, 6 milyar, 7 milyar olduk!
  • 3:59 - 4:05
    Düşünsenize! Dünya nüfusunun yarısı ben hayattayken eklendi.
  • 4:05 - 4:09
    ve rakamla artmaya devam ediyor.
  • 4:10 - 4:16
    Son yıllardaki nüfus artışı çoğunlukla
    Asya ülkelerinde oldu.
  • 4:16 - 4:21
    Mesela burası Bangladeş. Buradaki nüfus benim
    ömrümde üçe katlandı.
  • 4:21 - 4:28
    50 milyon iken 150 milyona çıktı.
  • 4:28 - 4:33
    Şu anda nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu
    yerlerden biri.
  • 4:33 - 4:40
    15 milyon kişi oldukça kalabalık olan
    başkent Dakar'da yaşıyor.
  • 4:40 - 4:48
    Burada insanlar, köyde veya şehirde olsun,
    ailelerin genişliği hakkında kaygılı.
  • 4:49 - 4:52
    Ama yeni bir Bangladeş doğuyor...
  • 4:52 - 4:59
    Khan ailesi gibi. Anne Taslima, kızları Tanjina
    ve küçük Sadia.
  • 4:59 - 5:04
    ve babaları Hannan.
  • 5:04 - 5:07
    Kadınların hazırlanması çok uzun sürüyor,
    erkekler çok daha hızlı.
  • 5:08 - 5:13
    Madem elinle silecektin, niye makyaj yaptın?
  • 5:14 - 5:18
    Hem Taslima, hem de Hannan
    geniş ailelerden geliyor.
  • 5:18 - 5:22
    Ama yalnızca iki çocuk yapmaya
    karar vermişler.
  • 5:22 - 5:25
    Bangladeş'te, her yerde duyduğunuz
    bir slogan var.
  • 5:26 - 5:29
    "En fazla iki çocuk - hatta en iyisi bir!"
  • 5:34 - 5:37
    İyi ki iki çocuğum var
  • 5:37 - 5:40
    daha fazlasına para yetiştiremezdim.
  • 5:40 - 5:42
    İki çocuğuma da istediklerini alabiliyorum.
  • 5:47 - 5:50
    Cebimde beş kuruşum kalmadı!
  • 5:51 - 5:56
    Taslima ve Hannan büyük ailelerden
    uzaklaşan kültürel değişimin parçası.
  • 5:56 - 6:00
    Hatta Taslima için aynı zamanda bu bir iş.
  • 6:00 - 6:04
    Devletin Aile Planlama Hizmetlerinde çalışıyor.
  • 6:04 - 6:07
    Her kasabada onun gibi kadınlar var.
  • 6:07 - 6:14
    Kapı kapı dolaşıp, başkalarının da az çoçuk
    yapmasına yardımcı oluyor.
  • 6:15 - 6:17
    En son ne zaman regl oldun?
  • 6:17 - 6:19
    22sinde.
  • 6:19 - 6:21
    Hiç bir doğum kontrolü metodu
    kullanmıyor musun?
  • 6:22 - 6:23
    Hamile kalman sorun yaratmaz mı?
  • 6:24 - 6:26
    Pek kolay hamile kalmıyorum.
  • 6:26 - 6:28
    Ama zaten iki çocuğun var.
  • 6:29 - 6:31
    Hastahaneye gidecek zamanım yok.
  • 6:32 - 6:36
    Taslima tavsiye, manevi destek ve en önemlisi
  • 6:36 - 6:38
    birkaç çeşit gebelik önleyici sunuyor.
  • 6:40 - 6:43
    Üç kızın var, gerçekten daha çocuk
    istiyor musun?
  • 6:45 - 6:46
    Valla, babasına bakar.
  • 6:46 - 6:50
    Ama doğuran sensin, niye karar ona kalıyor?
  • 6:51 - 6:53
    Acısını sen çekeceksin, o değil.
  • 6:54 - 6:55
    Haksız mıyım?
  • 6:56 - 7:00
    Tamam acısını ben çekiyorum ama
    erkek istiyor, ne yapayım?
  • 7:00 - 7:05
    Bak bu hapı regl'in başladığında al.
  • 7:10 - 7:13
    Eğitimsiz olanlara ulaşmak çok daha zor oluyor.
  • 7:14 - 7:16
    Ama yavaş yavaş fikirlerini değiştiriyoruz.
  • 7:17 - 7:23
    Peki doğum oranlarını düşürmede Taslima ve
    Bangladeş ne kadar başarılı?
  • 7:23 - 7:26
    Yani kadın başına doğan bebek sayısı nedir?
  • 7:26 - 7:29
    Dünyadan gelen verileri herkesin
    anlayabileceği bir şekilde sunmak
  • 7:29 - 7:34
    için İsveç'te Gapminder derneğini kurduk.
  • 7:34 - 7:38
    Böylece size Bangladeş'te
    ne olduğunu gösterebilirim.
  • 7:38 - 7:41
    Yatay eksen kadın başına çocuk sayısı.
  • 7:41 - 7:45
    1,2'den başlıyor,
    ta 7'ye 8'e kadar gidiyor.
  • 7:45 - 7:49
    düşey eksende ise yaşam beklentisi var,
  • 7:49 - 7:54
    doğan bir bebeğin ortalama
    kaç yaşına kadar yaşayacağı.
  • 7:54 - 7:56
    30'dan başlayıp 90'a kadar gidiyor.
  • 7:56 - 8:00
    1972'den başlıyoruz.
  • 8:00 - 8:05
    Bangladeş için önemli bir sene.
    Bağımsızlıklarını kazandıkları sene.
  • 8:05 - 8:08
    Bangladeş o zaman ta buradaymış,
  • 8:08 - 8:11
    kadın başına ortalama 7 bebek,
  • 8:12 - 8:15
    yaşam beklentisi ise 50 yıldan kısa.
  • 8:15 - 8:17
    Peki bağımsızlıktan sonra ne oldu?
  • 8:17 - 8:22
    Yaşam beklentisi uzadı mı? Çocuk sayısı azaldı mı?
  • 8:22 - 8:25
    İşte veriler burada. Bangladeş'i başlatıyorum.
  • 8:25 - 8:29
    Beklendiği gibi, yaşam beklentisi uzuyor ve
    bebek sayısı azalıyor... 6... 5...
  • 8:29 - 8:31
    yaşam daha da uzadı... 4... 3...
  • 8:31 - 8:37
    ve bugüne geldiğimizde neredeyse 2.
    Tam olarak 2,2. Yaşam beklentisi ise 70 yıl.
  • 8:37 - 8:43
    İnanılmaz bir şey! 40 yılda Bangladeş
  • 8:43 - 8:48
    7 çocuktan, 6... 5... 4... 3... 2...
  • 8:48 - 8:52
    Bangladeş'te bir mucize gerçekleşmiş!
  • 8:52 - 8:57
    Peki Bangladeş bu konuda yalnız mı?
    Size tüm dünyayı göstereceğim.
  • 8:57 - 9:02
    50 sene geriye gideceğim, 1963 yılına.
  • 9:02 - 9:05
    İşte tüm ülkeler.
  • 9:05 - 9:13
    Bu yeşiller Amerika, kuzey ve güney.
    Sarılar Avrupa, doğu ve batı.
  • 9:13 - 9:21
    Mavi Afrika, Sahra çölünün kuzeyi ve güneyi.
    Kırmızı ise Asya, Avrustralya ve Yeni Zelanda da dahil.
  • 9:21 - 9:25
    Baloncuğun boyutu nüfusu gösteriyor.
    Bakın:
  • 9:25 - 9:32
    Şu iri olanlar Çin ve Hindistan.
    Bangladeş de hemen arkalarında.
  • 9:32 - 9:38
    1963'te kadın başına ortalama doğan bebek
    sayısı dünyada 5'ti.
  • 9:38 - 9:42
    Ama bölünmüş bir dünyaydı,
    görebiliyor musunuz?
  • 9:42 - 9:49
    Buradaki ülkeler, gelişmiş ülkeler
    küçük ailelere ve uzun yaşamlara sahipken,
  • 9:49 - 9:55
    buradaki gelişmekte olan ülkeler
    büyük ailelere ve kısa yaşamlara sahipti.
  • 9:55 - 9:58
    Arada pek ülke yoktu.
  • 9:58 - 10:00
    Ama şimdi ne olduğunu göreceğiz.
  • 10:00 - 10:02
    Dünyayı başlatıyorum.
  • 10:02 - 10:04
    Haydi bakalım...
  • 10:04 - 10:08
    İşte Çin, koca baloncuk sağlıkta ileri
    gidiyor.
  • 10:08 - 10:11
    Sonra aile planlaması başlıyor ve
    aileler küçülmeye başlıyor.
  • 10:11 - 10:14
    Şu büyük yeşil şey Meksika,
    o da bu tarafa doğru geliyor.
  • 10:14 - 10:17
    Burası Meksika, yine yeşil Latin Amerika.
  • 10:17 - 10:22
    Hindistan da takip ediyor. Büyük kırmızı
    baloncuklar Asya ülkeleri.
  • 10:22 - 10:25
    Birçok Afrikalı hala kadın başına yüksek
    bebek sayısında.
  • 10:25 - 10:30
    Sonra Bangladeş, Hindistan'ı bebek
    sayısında solluyor.
  • 10:30 - 10:33
    Şimdi de bütün ülkeler yukarı, buraya doğru
    kaymaya başladı. Afrika bile.
  • 10:33 - 10:37
    Of! Bu Haiti'deki depremdi!
  • 10:37 - 10:42
    Ve sonunda herkes yukarılara geliyor.
    Amma değişti ha!
  • 10:42 - 10:48
    Bugün dünya ortalaması 2,5.
  • 10:48 - 10:52
    Elli yıl önce ortalama 5'ti
  • 10:52 - 10:59
    Dünya değişti ve kadın başına ortalama
    bebek sayısı 5'ten 2,5'a düştü.
  • 10:59 - 11:04
    Ve hala da düşmeye devam ediyor.
    Ne büyük bir fark!
  • 11:04 - 11:11
    İnsanlar Bangladeş ve benzeri ülkelerin
    birer nüfus bombası olduğunu düşünüyor.
  • 11:11 - 11:13
    Bu düşüncenin iter tutar yanı yok.
  • 11:14 - 11:17
    Ülkelerini bu taraftan ta bu tarafa,
  • 11:17 - 11:24
    küçük aile ve sağlıklı bir yaşama
    birkaç on yıl içinde taşıyan,
  • 11:24 - 11:29
    Taslima hanım gibi sağlık görevlileri
    bence günümüzün kahramanlarıdır!
  • 11:29 - 11:32
    Bu inanılmaz bir değişim.
  • 11:32 - 11:36
    Artık bölünmüş bir dünyada yaşamıyoruz.
  • 11:37 - 11:42
    Peki insanlar bunun ne kadar farkında?
  • 11:42 - 11:50
    Gapminder'da verileri göstermenin yanında,
    insanların bilgilerini de ölçüyoruz.
  • 11:51 - 11:57
    İlk anketi İsveç'te yaptık.
    Sonuçlar asap bozucuydu!
  • 11:57 - 12:04
    İkinci anketi İngiltere'de yaptık.
    İngilizler her yerde olduğundan daha
  • 12:05 - 12:07
    iyi bir sonuç çıkacağını düşündük.
  • 12:07 - 12:13
    İlk sorduğumuz soru şuydu: Bangladeş'te
    kadınlar ortalama kaç çocuk doğuruyordur?
  • 12:13 - 12:19
    2,5, 3,5, 4,5 ve 5,5 şıklarını sunduk.
  • 12:20 - 12:22
    İngiltere anketinin sonucu bu.
  • 12:28 - 12:33
    Zaten doğru cevabı biliyorsunuz.
    Cevap 2,5.
  • 12:33 - 12:38
    İngilizlerin sadece %12'si
    doğru cevabı seçti.
  • 12:38 - 12:43
    Biz de belki eğitimsiz kişiler sonuçları
    aşağı çekiyordur diye düşündük.
  • 12:44 - 12:50
    Sadece iyi İngiliz üniversitelerinden
    mezun olanları seçip değerlendirdik.
  • 12:50 - 12:56
    İşte sonuç bu:
  • 12:58 - 13:01
    Ortalamadan bile kötü!
  • 13:01 - 13:05
    Şimdi İngilizler dünyayı pek tanımıyor
    demek ki diye düşünebilirsiniz.
  • 13:05 - 13:07
    Hayır, hayır!
  • 13:07 - 13:12
    Bu soruyu şempanzelere
    sorsaydık ne olurdu?
  • 13:12 - 13:18
    Şıkları muzların üzerine yazıp
    her birine birer muz seçtirsem?
  • 13:18 - 13:21
    Sonuç böyle olurdu.
  • 13:21 - 13:24
    Tabi şempanzelerin Bangladeş
    hakkında hiç bir fikri yok.
  • 13:29 - 13:34
    Ama rastgele yaptıkları tercihlerle,
    İngilizleri ikiye katlayabilirler.
  • 13:36 - 13:42
    İngilizlerin yarısından fazlası 4,5'tan
    yüksek olduğunu düşünüyor.
  • 13:43 - 13:49
    Buradaki problem bilgisizlik değil,
    tamamen önyargı.
  • 13:49 - 13:52
    İngilizler cevabın 2,5 olduğunu bile hayal edemiyorlar.
  • 13:52 - 13:58
    Aslında bugün bu sayı 2,2 olmuş durumda.
  • 13:58 - 14:05
    İngilizler'in Taslima ve ailesinin bugün Bangladeş'teki en yaygın aile boyutu olduğundan habersiz.
  • 14:05 - 14:12
    Ve sadece orası değil,
    Brezilya'da iki çocuklu aileler.
  • 14:12 - 14:16
    Vietnam, iki çocuk.
  • 14:16 - 14:22
    Hatta ve hatta Hindistan'da bile en yaygın
    çocuk sayısı iki.
  • 14:22 - 14:26
    Afrika kıtasında da Adis Ababa gibi büyük
    şehirlere giderseniz,
  • 14:27 - 14:30
    kadın başına düşen çocuk sayısı 2'den az.
  • 14:30 - 14:34
    Müslüman, Budist, Hindu, Hristiyan...
  • 14:34 - 14:39
    Her din, her kültür ve her kıtada
  • 14:39 - 14:41
    iki çocuklu aileler yaygınlaşıyor.
  • 14:42 - 14:46
    Büyük ailelerden iki çocuklu
    ailelere geçiş benim
  • 14:46 - 14:51
    ömrümde gerçekleşen en önemli
    dünya olaylarından biri.
  • 14:51 - 14:54
    İnsan tarihinde benzeri görülmemiş bir şey!
  • 15:00 - 15:03
    Yine Bangladeş'e dönüyoruz.
  • 15:03 - 15:10
    Büyük ailelerden, küçük ailelere giden
    bu sürecin sebeplerine bakalım.
  • 15:10 - 15:18
    Bugün müslüman Bangladeş'teki neredeyse tüm kızlar,
    15 yaşındaki Tanjina gibi okula gidiyor.
  • 15:18 - 15:25
    Ailelerin kızlarını ortaöğretime devam ettirmesi
    için devlet maddi yardım bile yapıyor.
  • 15:25 - 15:31
    Tanjina'nın okulunda kız sayısı, oğlan sayısını
    geçmiş durumda.
  • 15:34 - 15:36
    Bu nasıl bir aile?
  • 15:36 - 15:38
    Büyük bir aile!
  • 15:38 - 15:40
    Yiyecek sıkıntısı çekecekler mi?
    Evet!
  • 15:41 - 15:44
    Bu dersin amacını anlamanız
    mümkün değil.
  • 15:45 - 15:48
    Bu nasıl bir aile?
    Küçük bir aile.
  • 15:48 - 15:49
    Sıkıntı çekecekler mi?
  • 15:50 - 15:50
    Hayır!
  • 15:51 - 15:58
    Eğitim oldukça etkili. Bangladeş'li kadınlar
    için yeni olanaklar da doğuruyor.
  • 15:58 - 16:05
    Eşitsizlik devam ediyor olsa da, iş
    olanakları artıyor. Tanjina'nın gözü yüksekte.
  • 16:05 - 16:08
    Okula gitmeyi seviyorum.
  • 16:09 - 16:12
    Annemin zamanında erkenden evlenirlermiş.
  • 16:12 - 16:14
    Okumaya fırsatları olmamış.
  • 16:15 - 16:20
    Ama şimdi biz doktor veya
    mühendis olabiliyoruz.
  • 16:20 - 16:25
    Genç kızlar her geçen gün, hayatlarının
    ne kadar farklı olabileceğini daha iyi görüyor.
  • 16:26 - 16:31
    17 yaşında nasıl evlendin anlamıyorum.
  • 16:31 - 16:34
    İki sene sonra evlenmeyi hayal bile edemiyorum.
  • 16:34 - 16:36
    İmkansız geliyor.
  • 16:37 - 16:39
    O zamanlar bunun önemini anlamıyorduk.
  • 16:39 - 16:41
    Şimdi insanlar daha akıllıca
    karar veriyor.
  • 16:43 - 16:47
    Sen ne zaman evlenmeyi düşünüyorsun?
  • 16:48 - 16:49
    Yirmi beş.
  • 16:50 - 16:53
    Önce okulu bitirip
    bir iş bulacağım.
  • 16:54 - 16:56
    Doktor olduktan sonra evleneceğim.
  • 16:57 - 16:59
    Çok akıllısın!
  • 17:03 - 17:09
    Taslima'nın kızlarının geleceği hakkında
    bu kadar umutlu olduğunu görmek çok güzel.
  • 17:09 - 17:15
    Bangladeş'teki bu değişimi sağlayan
    çok önemli bir faktör var.
  • 17:15 - 17:20
    Çocuk ölümlerinde ciddi bir azalma.
  • 17:24 - 17:30
    Müslümanların oruç tuttuğu
    Ramazan ayındayız.
  • 17:30 - 17:37
    Bu kutsal ayda, Hanan ailesine
    aile mezarlığını temizlemekte yardımcı oluyor.
  • 17:38 - 17:40
    Toprağa ellerinde bastır.
  • 17:40 - 17:48
    Hannan'ın üç kardeşi çok küçükken ölmüş.
    Mezarları burada.
  • 17:48 - 17:50
    Kızamıktan ölmüşler.
  • 17:51 - 17:54
    Çok ağladık, perişan olduk.
  • 17:55 - 17:58
    Doktor olsaydı tedavi edilebilirlerdi
  • 17:58 - 17:59
    Belki biri hayatta kalırdı
  • 18:00 - 18:03
    Nasıl unuturum? Yaşadığım sürece onları
    hatırlayacağım.
  • 18:03 - 18:06
    Hannan'ın ailesi genç bir çiftken,
    Bangladeş'te her 5 çocuktan 1'i
  • 18:06 - 18:12
    5 yaşına gelemeden ölüyordu.
  • 18:12 - 18:17
    Bütün aileler bir ya da daha fazla
    çocuğunu kaybetme korkusuyla yaşıyordu.
  • 18:18 - 18:22
    Bu yüzden sürekli çocuk yapıyorlardı.
  • 18:22 - 18:24
    Biri ölürse diğeri yalnız kalmasın diye.
  • 18:25 - 18:27
    O zamanlar öyleydi.
  • 18:28 - 18:33
    O zamanlar çok çocuk sahibi olduklarını,
    ya da çocukların geleceğini düşünmüyorlardı.
  • 18:36 - 18:44
    Son bir kaç on yılda Bangladeş temel sağlık,
    özellikle de çocuk ölümleri konusunda çok yol katetti.
  • 18:45 - 18:48
    Aşılama, enfeksiyonların tedavisi ve
    daha iyi beslenme ve hijyen
  • 18:48 - 18:51
    milyonlarca çocuğun hayatını kurtardı.
  • 18:52 - 18:57
    Ebeveynler de çocuklarının artık
    ölmediğini görünce
  • 18:57 - 19:02
    aile planlamanın önündeki en büyük
    engel kalkmış oldu.
  • 19:02 - 19:08
    Dakar'ın varoşlarında bile kadınlar artık
    ortalama 2 çocuk yapıyor.
  • 19:14 - 19:17
    Çocuk ölümlerindeki azalma
    her şeyi değiştiriyor.
  • 19:17 - 19:19
    Tarihe geri dönelim.
  • 19:19 - 19:25
    1800'den önce nüfus artışı
    niçin bu kadar yavaştı?
  • 19:25 - 19:30
    Tarih boyunca tüm kayıtlar bize
    2 ebeveynin ortama
  • 19:30 - 19:34
    6 çocuğu olduğunu gösteriyor.
  • 19:34 - 19:39
    İyi de öyleyse nüfus niçin hızla artmıyor?
  • 19:39 - 19:47
    Çünkü o çocukların 1... 2... 3... 4 tanesi
    kendisi çocuk yapamadan ölüyor.
  • 19:47 - 19:52
    Geçmişteki insanların doğayla uyum içinde
    yaşadıkları bir yalan.
  • 19:52 - 19:55
    Doğayla uyum içinde ölüyorlardı.
  • 19:56 - 19:59
    Tam bir trajediydi.
  • 19:59 - 20:03
    Ama sanayi devrimiyle bu durum değişti.
  • 20:03 - 20:11
    Daha yüksek maaşlar, bol yiyecek, daha iyi hijyen,
    musluk suyu, sabun, tıptaki gelişmeler...
  • 20:11 - 20:17
    Bütüm bu gelişmeler nasıl nüfusun artmasını sağladı?
    Daha çok çocuk yaptıklarından mı?
  • 20:17 - 20:27
    Hayır! 1963'te ben okuldayken, kadın başına çocuk
    sayısı biraz azalarak 5'e düşmüştü.
  • 20:27 - 20:32
    Nüfustaki hızlı artışın sebebi çocuk
    ölümlerindeki azalma oldu.
  • 20:32 - 20:35
    Artık 4 çocuk hayatta kalıyordu.
  • 20:35 - 20:40
    Ama hala 5 çocuktan birinin ölüyor olması
    dehşet vericiydi.
  • 20:40 - 20:49
    Birçok ülke ancak son birkaç on yılda çocuk
    ölümleri ve aile planlaması yolunda büyük adımlar attı.
  • 20:50 - 20:53
    Şu anda yeni bir denge noktasına geliyoruz.
  • 20:53 - 20:59
    Ve bu çok hoş bir denge noktası.
    2 ebeveyne, 2'si de hayatta kalan 2 çocuk.
  • 20:59 - 21:02
    Ailelerimiz artık çok mutlu bir dengede.
  • 21:02 - 21:06
    Artık dünyadaki en yaygın aile durumu bu.
  • 21:06 - 21:09
    Peki bu nasıl bir geleceğe işaret ediyor?
  • 21:10 - 21:13
    Şimdi size Birleşmiş Milletler'in nüfus bölümünde
    çalışan en iyi demografların hazırladığı
  • 21:13 - 21:19
    en güvenilir gelecek tahminini göstereceğim.
  • 21:19 - 21:21
    Şöyle bir şey:
  • 21:21 - 21:28
    Önce artış devam edecek. 8, sonra 9 milyar.
    Sonra buralara çıkacak.
  • 21:28 - 21:30
    Ama bakın yavaşlamaya başladı!
  • 21:30 - 21:34
    Yüzyılın sonuna doğru artık neredeyse
    düzlüğe vardık.
  • 21:34 - 21:38
    Buraya yakınlaşırsan göreceksiniz ki,
  • 21:38 - 21:44
    nüfus artışının yavaşlayıp
    durmasını bekliyoruz.
  • 21:45 - 21:50
    Tabi bu projeksiyonun biraz hata payı var.
  • 21:50 - 21:55
    Ama hızlı nüfus artışının bu yüzyıl içinde
    sonlanacağına eminiz.
  • 21:56 - 22:00
    Bütün bunlar düşen doğum oranı sayesinde oluyor.
  • 22:00 - 22:02
    Bakın, buraya dönersek
  • 22:03 - 22:06
    size dünyadaki çocuk sayısını
    da göstereceğim.
  • 22:06 - 22:10
    0-15 yaş arası çocukların sayısı.
  • 22:10 - 22:12
    İşte geliyor. Bakın:
  • 22:13 - 22:17
    Çocuk sayısı yavaşça artıyor, sonra artışı
    hızlanıyor...
  • 22:17 - 22:20
    Yüzyılın başında
  • 22:20 - 22:23
    dünyada 2 milyar çocuk olduğunu
    görüyoruz.
  • 22:23 - 22:30
    Benim için önemli bir yıldı bu çünkü
    ilk torunum Doris o sene dünyaya geldi.
  • 22:30 - 22:35
    Dünyada çocuklar için çok özel olan bir
    seneydi,
  • 22:35 - 22:41
    Çünkü konunun uzmanı demograflar bu
    seneden itibaren
  • 22:41 - 22:45
    dünyadaki çocuk sayısının şu şekilde
    seyredeceğini hesaplıyor.
  • 22:45 - 22:47
    Artık artış olmayacak.
  • 22:47 - 22:52
    Yüzyılın sonunda hala dünyada 2 milyar
    çocuk olacak.
  • 22:52 - 23:00
    Dorisin doğduğu yıl, dünyanın maksimum
    çocuk sayısı çağına girdiği yıldı.
  • 23:00 - 23:03
    Artık çocuk sayısı artmıyor.
  • 23:03 - 23:06
    Biraz kafanız karışmış olabilir.
  • 23:06 - 23:13
    Çocuk sayısı artmıyor ise toplam nüfus nasıl
    bu şekilde artıyor olabilir?
  • 23:13 - 23:16
    Bütün bu yetişkinler nereden geliyor?
  • 23:16 - 23:20
    Bunu açıklamak için bu lüks dijital
    zımbırtıları terkedip
  • 23:20 - 23:26
    sizi kendi geliştirdiğimiz çok kuvvetli
    bir eğitim aracıyla tanıştıracağım.
  • 23:26 - 23:30
    Baylar, bayanlar! Sizlere dünya nüfusunu...
  • 23:30 - 23:34
    köpükten küplerle anlatacağım.
  • 23:35 - 23:40
    Her küp 1 milyar insan.
  • 23:40 - 23:44
    Burası dünyada 2 milyar çocuk var demek.
  • 23:44 - 23:50
    2 milyar da 15-30 yaş arası insan var.
  • 23:50 - 23:52
    Tabii bunlar yuvarlak sayılar.
  • 23:52 - 23:54
    1 milyar 30-45 yaş arası,
  • 23:54 - 23:58
    1 milyar 45-60 yaş arası,
  • 23:58 - 24:03
    son olarak da burada tepede,
    benim küpüm, 60 yaş üstü olanlar var.
  • 24:03 - 24:06
    Bugünkü dünya nüfusu böyle.
  • 24:06 - 24:10
    Gördüğünüz gibi burada 3 milyar eksik.
  • 24:10 - 24:13
    Birkaçı öldükleri için burada değil,
  • 24:13 - 24:16
    Ama büyük çoğunluğu hiç doğmadıkları
    için burada değiller.
  • 24:16 - 24:22
    Çünkü 1980 öncesinde çocuk doğuracak
    kadın sayısı daha az olduğu için
  • 24:22 - 24:25
    çok daha az çocuk doğuyordu.
  • 24:25 - 24:27
    Tamam bugünkü durumumuz bu.
  • 24:27 - 24:29
    Peki gelecekte ne olacak?
  • 24:29 - 24:32
    Benim gibi ihtiyarlara ne olur,
    biliyor musunuz?
  • 24:33 - 24:34
    Ölürler!
  • 24:34 - 24:38
    Tebrikler! Şurda hastahanede çalışan biri
    var galiba.
  • 24:39 - 24:41
    Evet ölürler!
  • 24:41 - 24:46
    Geriye kalanlar 15 yıl yaşlanır ve
    2 milyar çocuk yaparlar.
  • 24:47 - 24:50
    Şimdi bunlar yaşlandı,
    vakitleri doldu.
  • 24:50 - 24:54
    Bunlar 15 yıl yaşlandı ve 2 milyar
    çocuk yaptılar.
  • 24:54 - 24:59
    Bunlar öldü, ve geri kalanlar yine 15 yıl
    yaşlanıp 2 milyar çocuk yaptılar.
  • 24:59 - 25:00
    Ha!
  • 25:00 - 25:03
    Çocuk sayısını arttırmadan,
  • 25:03 - 25:06
    ömrü uzatmadan,
  • 25:06 - 25:11
    yetişkinler ister istemez bu
    3 milyarı doldurdu.
  • 25:11 - 25:15
    Tamamen genç nesillerin büyümesiyle
    oldu bu.
  • 25:15 - 25:21
    Ufak bir detay daha var. Benim gibi
    ihtiyarlar önemli bir detay.
  • 25:22 - 25:25
    Yaşlı insanların biraz daha uzun
    yaşaması bekleniyor.
  • 25:25 - 25:29
    Bu yüzden tepeye de bir 1 milyar yaşlı
    daha koyuyoruz.
  • 25:29 - 25:33
    Ben de bu grubun üyesi olmayı çok
    istiyorum.
  • 25:33 - 25:39
    Böylece uzun yaşayıp her yıl senelik
    istatistikleri size sunabilirim.
  • 25:39 - 25:46
    Ama ne zaman çevre hakkında haklı kaygıları
    olan çevrecilerle görüşsem
  • 25:46 - 25:51
    bana nüfus artışını 8 milyarda
    durdurmalıyız diyorlar.
  • 25:51 - 25:56
    Her şeyden önce maksimum çocuk sayısına
    ulaştığımızdan haberleri yok.
  • 25:56 - 26:04
    Geri kalan nüfus artışının da şu an hayatta olan
    çocukların büyümesinden kaynaklandığını anlamıyorlar.
  • 26:04 - 26:10
    Eninde sonunda bu civarda insan olacak. Bu kaçınılmaz.
  • 26:11 - 26:16
    Tamam ne kadar insan olacağını artık
    biliyoruz. Peki nerede yaşıyor olacaklar?
  • 26:16 - 26:19
    Şimdi ve gelecekte.
  • 26:21 - 26:26
    İşte size dünya ve 7 milyar insan.
  • 26:26 - 26:33
    7 milyarın 1'i kuzeyi ve güneyi dahil Amerika'da.
  • 26:33 - 26:38
    1'i Avrupa'da, 1'i Afrika'da
  • 26:38 - 26:42
    ve 4'ü Asya'da.
  • 26:42 - 26:44
    Günümüzde durum bu. Bunu nasıl
    kolayca hatırlarız?
  • 26:44 - 26:48
    Ben şöyle yapıyorum. Rakamları böyle
    yanyana koyup,
  • 26:48 - 26:51
    dünyanın pin kodu bu diyorum: 1114.
  • 26:52 - 26:55
    Peki yüzyılın ortasında ne olacak?
  • 26:55 - 26:57
    Bunu gayet net biliyoruz.
  • 26:57 - 27:02
    Avrupa... artış yok. Hatta Avrupa'da
    nüfus azalıyor bile.
  • 27:02 - 27:06
    Amerika'da biraz daha fazla insan olacak.
    Özellikle Latin Amerika'daki emekliler.
  • 27:06 - 27:10
    Yani çok bir fark yok, neredeyse aynı.
  • 27:10 - 27:13
    Asya'ya 1 milyar daha eklenecek
  • 27:13 - 27:16
    ve oradaki nüfus artışı duracak.
  • 27:16 - 27:21
    Afrika'da önümüzdeki 40 senede nüfus
    ikiye katlanııp 2 milyar olacak.
  • 27:21 - 27:25
    Yüzyılın sonlarında ise...
  • 27:25 - 27:30
    Yine Avrupa'da artış yok, Amerika'da yok,
    Asya'da yok.
  • 27:30 - 27:35
    Ama Afrika bugünkü verilere göre bir kez
    daha nüfusunu ikiye katlayacak.
  • 27:35 - 27:40
    Yani Afrika nüfusu 4 milyar olacak.
  • 27:40 - 27:45
    2100 yılında muhtemelen son pin kodumuz
    1145 olacak.
  • 27:46 - 27:50
    Yani 2100 yılında oldukça farklı
    bir dünya olacak.
  • 27:50 - 27:54
    Eski batı tabir ettiğimiz Avrupa ve Kuzey
    Amerika'da yaşayanlar
  • 27:54 - 27:59
    dünya nüfusunun %10'undan azı olacak.
  • 27:59 - 28:03
    Nüfusun %80'i Asya ve Afrika'da yaşıyor olacak.
  • 28:04 - 28:07
    Peki kaynaklarımız yeterli olacak mı?
  • 28:08 - 28:14
    Evet, bu ciddi bir sorun ve kendiliğinden
    olması mümkün değil.
  • 28:14 - 28:22
    Ama bence bu kadar insanın birlikte
    kaliteli bir hayat sürmesi mümkün.
  • 28:29 - 28:37
    5 milyonluk Asya'danın refah ve barış
    içinde yaşayacağını öngörmek zor değil.
  • 28:37 - 28:40
    Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler çoktan
    zengin oldu bile.
  • 28:40 - 28:49
    Onları Çin, Hindistan, Endonezya ve bir
    sürü Asya ülkesi takip ediyor.
  • 28:49 - 28:55
    Görece fakir Asya ülkelerinde bile hayat
    standartları artıyor.
  • 28:57 - 29:02
    Peki ya gelecekteki Afrika? 4 milyar nüfusuyla?
  • 29:03 - 29:08
    Çoğu fakirlikten kırılıyor olmayacak mı?
  • 29:08 - 29:12
    Afrika'da açlık sınırında
    yaşayanları gördüm.
  • 29:12 - 29:19
    30 sene önce, hayatımın en yoğun 2 yılını,
    Afrıka'nın doğusundaki en fakir ülkelerden
  • 29:19 - 29:25
    Mozambik'te doktorluk yaparak geçirdim.
  • 29:25 - 29:33
    Mozambik Portekiz'den bağımsızlığını
    henüz yeni kazanmıştı.
  • 29:33 - 29:41
    Benim işim 300.000 insana hizmet veren
    iki yabancı doktordan biri olmaktı.
  • 29:41 - 29:47
    Hastahane de buydu. Karım da orada ebe
    olarak çalışıyordu.
  • 29:47 - 29:50
    Hastahanenin bütün kadrosu bu resimde.
  • 29:50 - 29:58
    Beyaz önlüklü olanlar kolonyal döneminde
    en az 1 yıllık eğitim alma şansına sahip olanlar.
  • 29:58 - 30:01
    Diğerlerinin çoğunun okuma yazması bile yok.
  • 30:01 - 30:06
    Ama hepsi de inanılmaz bir fedakarlık ve şevkle
    çalıştılar.
  • 30:06 - 30:12
    Hastalar akla gelebilecek en kötü fakir
    hastalıklarıyla geliyorlardı.
  • 30:12 - 30:15
    Kaynaklarımız yetersizdi.
  • 30:15 - 30:22
    Benim genç bir doktor olarak yeteneklerim
    de hastaların ihtiyaçlarını karşılayamıyordu.
  • 30:22 - 30:26
    Mozambik bugün hala çok fakir bir ülke.
  • 30:26 - 30:31
    Ama 30 yıl önce ben oraya gittiğimden beri
    çok şey değişti.
  • 30:36 - 30:43
    Herşeyden evvel, benim gittiğim şehirde artık
    yepyeni bir hastahane var.
  • 30:44 - 30:50
    Yeni, eskisinden çok daha büyük olan hastahane'de
    11'i Mozambikli 15 doktor çalışıyor.
  • 30:50 - 30:54
    Tüm kadro artık eğitimli.
  • 30:55 - 31:01
    Hastahane'nin başhekimi
    Doğum Uzmanı Dr. Cashimo.
  • 31:02 - 31:04
    Burada gördüklerime göre
  • 31:04 - 31:06
    söyleyebilirim ki...
  • 31:06 - 31:08
    ikizleriniz olacak!
  • 31:09 - 31:13
    Buradaki dönüşüm beni şaşkına çeviriyor.
  • 31:14 - 31:16
    Kaza ve acil servisimiz...
  • 31:16 - 31:20
    çocuk sağlığı ve ortopedik ameliyet
    bölümlerimiz var.
  • 31:21 - 31:25
    Büyük laboratuarlarımız ve 24 saat
    açık bir eczanemiz var.
  • 31:25 - 31:32
    Sürekli sezeryanla kadınların hayatını
    kurtarıyorlar. Benim zamanımda bu imkansızdı.
  • 31:34 - 31:38
    Şimdi artık burada, profesyonel bir takımla
  • 31:38 - 31:45
    ve dünyadaki benzerleri kadar iyi ekipmanlarla bu
    işi burada yapmak mümkün.
  • 31:48 - 31:52
    Herşey çok gelişmiş.
  • 31:52 - 31:57
    Bugün Mozambik'te doğanların çok daha parlak
    bir geleceği olacak!
  • 32:00 - 32:05
    Sadece sağlık yüzünden değil,
    ekonomi de canlanıyor.
  • 32:05 - 32:08
    işlek limanlar ve pazar yerleri
  • 32:08 - 32:12
    ve yeni iş alanları sağlayan
    yeni sanayiler.
  • 32:16 - 32:20
    Bu iyi haberin sadece şehir ve kasabaları
    ilgilendirdiğini düşünebilirsiniz.
  • 32:20 - 32:22
    Doğrudur da!
  • 32:22 - 32:27
    En zoru bu işi insanların çoğununun
    yaşadığı kırsalda başarmak.
  • 32:27 - 32:30
    Ama orada da işler değişiyor.
  • 32:33 - 32:39
    Kırsal kuzey Mozambik'in derinliklerinde,
    Mogovolas bölgesi.
  • 32:40 - 32:45
    Olivia, Andre ve çocukları burada yaşıyor.
  • 32:47 - 32:51
    Dünyadaki çoğu fakir insan gibi, Olivia
    ve Andre de çiftçi.
  • 32:52 - 32:56
    Yemek yiyebilmek için yetiştirdiklerine
    muhtaçlar.
  • 33:00 - 33:04
    Saat sabahın dördü ve günlük işler
    onları bekliyor.
  • 33:07 - 33:09
    Andre doğruca tarlanın yoluna koyuluyor.
  • 33:10 - 33:13
    Olivia ilk olarak su almaya gidiyor.
  • 33:13 - 33:16
    İkisinin de kilometrelerce yürümesi gerekecek.
  • 33:18 - 33:20
    Yürüyerek gitmem iki saati buluyor.
  • 33:22 - 33:26
    Kalabalık olduğunda iki saati falan
    buluyor.
  • 33:28 - 33:32
    Geri döndüğümde yorgun ve acıkmış
    oluyorum.
  • 33:34 - 33:40
    Ulaşım araçları olmadığından herşeyi
    kendileri taşımaları gerekiyor.
  • 33:43 - 33:47
    Olivia ve Andre'nin 8 çocuğu var.
  • 33:47 - 33:50
    Afrika kırsalında doğum oranları
    hala yüksek.
  • 33:50 - 33:55
    En çok boğazı beslemesi gerekenler de
    en fakir aileler.
  • 33:55 - 33:59
    Acil ihtiyaçları olmayan her şeyi satıyorlar.
  • 34:00 - 34:02
    Hayat gerçekten çok zor.
  • 34:03 - 34:10
    Her tür şeyi ekiyorum ama yine de
    yetiştirdiğim onca şeye rağmen...
  • 34:10 - 34:18
    hala çocuklarıma yetecek kadar para
    kazanamıyorum.
  • 34:19 - 34:23
    Ama ekonomik büyüme yavaşça köylere
    sızmaya başlamış.
  • 34:24 - 34:30
    3 sene para biriktirip evimin çatısını yaptırdım.
  • 34:30 - 34:35
    Şimdi Andre herşeyi değiştireceğini düşündüğü
    bir şeye göz koymuş.
  • 34:36 - 34:40
    Bir bisiklete ihtiyacım var. Bisikletsiz olmuyor.
  • 34:42 - 34:47
    Kırsalda yaşayanlar için bisiklet çok önemli.
  • 34:47 - 34:52
    Günlük işlerini saatlerce kısaltabilir.
  • 34:52 - 34:56
    Pazara çok daha ağır şeyler taşıyabilirler.
  • 34:56 - 34:58
    Ve böylece daha çok para kazanabilirler.
  • 34:58 - 35:00
    İş bulmak için seyahat edebilirler,
  • 35:00 - 35:04
    hatta hastalanırlarsa, hastahaneye
    zamanında ulaşabilirler.
  • 35:06 - 35:13
    Bir bisikletim olursa çok mutlu olacağım.
  • 35:13 - 35:17
    Bence bisikletsiz bir ev, ev değildir.
  • 35:18 - 35:24
    Andre ve Olivia 2 senedir para biriktiriyorlar.
    Ama henüz yeterli miktarı toplayamadılar.
  • 35:24 - 35:29
    Şimdi her şey şu anda topladıkları
    susam tohumlarına bakıyor.
  • 35:29 - 35:34
    Eğer iyi bir para karşılığında satabilirlerse,
    paraları sonunda bisiklet almaya yetecek.
  • 35:36 - 35:40
    Andre ve Olivia en fakir ülkelerden birinde yaşıyor.
  • 35:40 - 35:44
    Ve köyde, o ülkenin en fakir yerlerinden birinde.
  • 35:44 - 35:51
    Dünyada böyle yaşayan kaç kişi var?
    Bu kadar fakir olan?
  • 35:51 - 35:53
    Size bu grafikte göstereceğim.
  • 35:53 - 35:56
    Çok basit. Fakir... ve... zengin.
  • 35:56 - 35:59
    Yine bütün 7 milyar insan burada.
  • 36:00 - 36:05
    Basitçe fakirden zengine
    dizilmiş durumdalar.
  • 36:05 - 36:11
    Burdaki en zengin 1 milyar
    günde kaç dolar kazanıyor?
  • 36:11 - 36:13
    Bir bakalım.
  • 36:13 - 36:15
    Vay canına...
  • 36:15 - 36:16
    Yükseliyor, yükseliyor...
  • 36:16 - 36:18
    Vay vay vay....
  • 36:18 - 36:20
    Uzanamıyorum bile, günde 100$.
  • 36:21 - 36:26
    Bir de ortadaki 1 milyara bakalım.
    Onlar ne kadar kazanıyor?
  • 36:26 - 36:31
    Şimdi gelecek... sadece 10$.
  • 36:31 - 36:36
    Şimdi bu taraftaki en fakir 1 milyara bakıyorum.
    Onlar ne kadar kazanıyor?
  • 36:36 - 36:38
    Evet...
  • 36:38 - 36:40
    Sadece 1$.
  • 36:41 - 36:43
    İşte dünyadaki sınıf farkı şimdilik böyle.
  • 36:43 - 36:48
    Ekonomistlerin açlık sınırı diye bahsettiği
    çizgi ise...
  • 36:48 - 36:50
    1$'ın hemen üstünde bir yerlerde.
  • 36:50 - 36:56
    Bu çizgi ailenin karnını ancak doyurabildiği,
    ve bazı günler yemeksiz kalabileceği yer.
  • 36:57 - 36:59
    1 milyar insan hala bu çizginin altında.
  • 36:59 - 37:03
    Sınır ikinci bir milyarı ise kabaca ikiye bölüyor.
  • 37:03 - 37:05
    Geri kalanlar ise sınırın üzerinde.
  • 37:06 - 37:10
    En fakir olanlar neredeyse ayakkabı bile
    alamayacak durumda.
  • 37:10 - 37:15
    Ayakkabı aldıklarında bir sonraki istekleri
    bisiklet almak.
  • 37:15 - 37:17
    İşte Andre ve Olivia tam da bu noktada.
  • 37:17 - 37:21
    Bisikletten sonra ise bir moped isteyecekler.
  • 37:21 - 37:24
    Daha sonra da bir araba.
  • 37:25 - 37:29
    Ailemin ilk araba aldığı zamanı hatırlıyorum.
    Küçük gri bir Volkswagen'dı.
  • 37:30 - 37:35
    İlk yaptığımız şey tatile Norveç'e gitmek olmuştu.
    Norveç, İsveçle kıyaslandığında harike bir yer.
  • 37:35 - 37:39
    Çok güzel bir yolculuktu!
  • 37:39 - 37:45
    Şimdi ben bu gruptayım. En zenginler gibi
    ben de tatile uçakla gidiyorum.
  • 37:45 - 37:48
    Tabii ki uçak kullananlardan çok daha zengin
    insanlar da var.
  • 37:49 - 37:55
    Bazısı o kadar zengin ki turist olarak
    uzaya gitmek istiyor.
  • 37:55 - 38:00
    Ve uçak kullananlarla bu insalar
    arasındaki fark,
  • 38:00 - 38:05
    neredeyse burda uçak kullananlarla,
  • 38:05 - 38:08
    şuradaki en fakirler kadar büyük.
  • 38:08 - 38:14
    Velhasıl, bu grafiğin en önemli noktası şu.
  • 38:14 - 38:18
    Bunu göstermek için bir merdivene
    ihtiyacım olacak.
  • 38:18 - 38:23
    Bazen sağlam eski teknolojiye de
    ihtiyacım oluyor.
  • 38:23 - 38:26
    İşte geldi.
  • 38:29 - 38:33
    Hele bir çıkayım. Tamam, şimdi tepedeyim.
  • 38:33 - 38:40
    Bizim gibi günde 100$'la yaşayan
    insanların sorunu, aşağı baktığımızda
  • 38:40 - 38:45
    10$ kazananla 1$ kazananın aynı derecede
    fakir gözükmesi.
  • 38:45 - 38:47
    Farkı göremiyoruz.
  • 38:47 - 38:51
    Sanki herkez aynı miktarda parayla yaşıyor gibi.
  • 38:51 - 38:53
    Sonra "vah vah, hepsi fakir" diyoruz.
  • 38:53 - 39:00
    Fakat emin olun ki, aşağıdaki insanlarla
    konuştum.
  • 39:00 - 39:05
    Oradaki insanlar 1$'dan
    10$'a geçtiklerinde
  • 39:05 - 39:11
    hayat kalitelerinin ne kadar değişeceğinin
    çok iyi biliyorlar.
  • 39:11 - 39:13
    10 kat fazla gelir.
  • 39:13 - 39:17
    Ciddi bir fark.
  • 39:17 - 39:23
    Şöyle anlatayım. Olivia ve Andre şu anda
    bunu yapıyor.
  • 39:23 - 39:27
    Her attıkları küçücük adım onları
  • 39:27 - 39:30
    ayakkabıdan bisiklete giden
    şu çizgide ilerletiyor.
  • 39:30 - 39:36
    Fark uzaktan küçük gözükse de,
    onların hayatlarında büyük bir fark yaratacak.
  • 39:37 - 39:46
    Ve Andre ve Olivia o bisikleti aldıklarında,
    bisiklet onların yükselişini de hızlandıracak.
  • 39:47 - 39:54
    Bugün, Andre ve Olivia aylardır yetiştirdikleri
    susam hasatlarını satmaya hazırlanıyorlar.
  • 39:54 - 39:58
    Fiyat geçen sene 25 metical'di.
  • 39:59 - 40:02
    Bu sene daha iyi.
  • 40:02 - 40:05
    40-45 metical'e satmayı ümit ediyoruz.
  • 40:06 - 40:12
    Fakat Andre ve Olivia'nın doğru fiyattan
    satmak için dikkatli olması gerek.
  • 40:12 - 40:20
    Bazı alıcılar terazilerle oynuyor diye duyduk.
  • 40:20 - 40:26
    Mesela biz tarttığımızda 10 kilo gelen mal
  • 40:26 - 40:36
    alıcı tartınca yedi ve sekiz kilo çıkabiliyor.
  • 40:36 - 40:39
    Satışı Andre yapacak.
  • 40:39 - 40:45
    Ve son kez olduğunu ümit ederek malı
    yaşımak için yardıma ihtiyacı olacak.
  • 40:48 - 40:51
    Andre'nin şu anda uyanık olması gerek.
  • 40:53 - 40:57
    Şşt arkadaşım. Hesabı düzgün yap!
  • 40:58 - 41:03
    Satış tamam. Andre aldığı fiyattan memnun.
  • 41:06 - 41:09
    Şimdi gidip bu parayı harcayacağım.
  • 41:10 - 41:15
    İşte ailenin canına dişine takarak
    beklediği o an geldi.
  • 41:33 - 41:38
    Andre'nin pazara yürümesi bütün sabahını aldı.
  • 41:38 - 41:43
    Şimdi bir saatten kısa sürede
    bisikletle dönecek.
  • 41:50 - 41:52
    Bisikleti almışsın!
  • 41:52 - 41:54
    Evet tatlım, bisikleti aldım!
  • 42:02 - 42:05
    Bisiklet vakit geçirmeden işe koşuluyor.
  • 42:06 - 42:08
    Çocuklar su getirmeye gidiyor.
  • 42:08 - 42:12
    Andre pazara geri kalan mallarını taşıyor.
  • 42:12 - 42:18
    ve bir o kadar önemlisi, Olivia ve Andre
    yetişkin okuluna kolayca ulaşabiliyorlar.
  • 42:18 - 42:23
    böylece okuma yazma ve matematik öğrenebilecekler.
  • 42:25 - 42:31
    Şimdi karım ve çocuklarımı taşımak için
    bir moped almak istiyorum.
  • 42:32 - 42:34
    Bir sonraki herdefim bu.
  • 42:39 - 42:46
    Olivia ve Andreyi fakirlikten pedal basarak
    uzaklaşırken görmek bir harika.
  • 42:46 - 42:49
    Okuma yazma derslerine de bisikletle
    gidiyorlar.
  • 42:50 - 42:55
    Eğitim halkların ve ülkelerin ilerlemesi için
    çok önemli.
  • 42:55 - 43:01
    Peki kaç kişi dünyada eğitimin
    ne durumda olduğundan haberdar?
  • 43:01 - 43:05
    Yine İngiliz cehalet anketi zamanı.
  • 43:05 - 43:06
    Başlıyoruz.
  • 43:06 - 43:11
    Dünyadaki insanların yüzde kaçının okuma
    yazma bildiğini sorduk.
  • 43:12 - 43:18
    Size de sorabilir miyim? Kimler %20 diyor?
    Ellerinizi kaldırın.
  • 43:18 - 43:20
    Yüzde 40?
  • 43:22 - 43:24
    Yüzde 60?
  • 43:24 - 43:27
    Peki ya yüzde 80? Ya, ya...
  • 43:27 - 43:31
    İngiltere anketinin sonuçları şöyle.
  • 43:36 - 43:43
    Zaten artık İngiliz anketinin sonuçlarını
    kullanarak doğru cevabı kestirebilirsiniz.
  • 43:43 - 43:47
    Tabii ki de yüzde 80 doğru yanıt.
  • 43:47 - 43:51
    En azından buradakiler İngilizler'den
    bariz şekilde iyiydi.
  • 43:51 - 43:55
    Evet nüfusun %80'i bugün okuma yazma
    biliyor.
  • 43:55 - 44:00
    Okuma yazma oranı %80... Aslında
    son verilerde biraz daha yüksek.
  • 44:00 - 44:05
    Yine şempanzelerle karşılaştırmam
    gerekirse...
  • 44:05 - 44:08
    yine şempanzeler rastgele yanıt veriyor.
  • 44:08 - 44:13
    Ama İngilizlerden 3 kat fazla
    doğru yanıt var.
  • 44:13 - 44:17
    Şimdi de üniversiteliler.
  • 44:17 - 44:20
    Belki onlar biliyordur... Öf, daha da berbat.
  • 44:20 - 44:24
    İngiliz ünivertsitelerinde ne
    öğretiyorlar Allah aşkına?
  • 44:24 - 44:31
    İnsanlar dünya görüşü birkaç on yıl geriden
    geliyor. Medya bunları aktarmayı başaramadı.
  • 44:31 - 44:35
    Belki de dünya çok hızlı geliştiği için bu böyle.
  • 44:35 - 44:37
    Baylar, bayanlar!
  • 44:37 - 44:41
    Sizlere en sevdiğim grafiği göstereceğim.
  • 44:41 - 44:49
    1 dakikanın kısa sürede size 200 ülkenin,
    200 yıllık tarihini anlatacağım.
  • 44:49 - 44:55
    Gelir eksenim var, ömür eksenim var.
  • 44:55 - 45:00
    1800'den başlıyorum. İşte tüm ülkeler.
  • 45:00 - 45:04
    1800lerde herkes fakir ve hasta köşesinde
    görüyor musunuz?
  • 45:04 - 45:07
    Kısa hayatlar, az para.
  • 45:07 - 45:08
    Ve işte sanayi devriminin etkisi geliyor.
  • 45:09 - 45:11
    Tabii ki, Batı Avrupa'daki ülkeler daha yüksek sağlık seviyesine ulaşıyordu, fakat başlangıçta o kadar da hızlı bir şekilde değil
  • 45:15 - 45:18
    Ve kolonyal bölgelerdekiler bundan yararlanmıyordu,
  • 45:18 - 45:19
    ikinci en fakir bölgede yer alıyorlardı.
  • 45:21 - 45:27
    Ve şimdi sağlık bu bölgede yavaşça iyileşiyor, buraya geliyor ve yeni yüzyıla giriyoruz.
  • 45:27 - 45:30
    Ve berbat Birinci Dünya Savaşı ve sonrasındaki ekonomik durgunluk.
  • 45:32 - 45:34
    Ve İkinci Dünya Savaşı.
  • 45:34 - 45:37
    Oo. Ve şimdi bağımsızlıklar.
  • 45:37 - 45:41
    Ve bağımsızlıkla beraber bu diğer ülkelerde sağlık daha öncesinden daha hızlı gelişiyor.
  • 45:42 - 45:47
    Ve Çin'in ve diğer Latin Amerika ülkelerinin hızlı ekonomik yakalayışı.
  • 45:48 - 45:49
    Buraya ulaşıyorlar.
  • 45:49 - 45:53
    Ve Hindistan buradan takip ediyor ve Afrika ülkeleri de takipte.
  • 45:53 - 45:56
    Dünyada gerçekleşen şaşırtıcı bir değişim.
  • 45:57 - 46:03
    Bildiğiniz gibi, burada en önde ABD ve Britanya, ama artık hızlı ilerlemiyorlar.
  • 46:03 - 46:05
    Hızlılar artık ortadakiler.
  • 46:05 - 46:09
    Çin yakalamak için çok hızlı geliyor. Ve Bangladeş...
  • 46:09 - 46:15
    Bakın, Bangladeş şimdiden burada, artık oldukça sağlıklı ve hızlı ekonomik büyümeye başlıyor.
  • 46:15 - 46:20
    Ve Mozambik... Evet, Mozambik tekrar burada, ama artık doğru yönde daha hızlı hareket ediyor.
  • 46:21 - 46:25
    Ama bütün bu gösterdiklerim ülke ortalamaları.
  • 46:25 - 46:30
    Peki insanlar hakkında durum ne? İnsanların da daha iyi yaşamları var mı?
  • 46:30 - 46:34
    Bir istatistikçi olarak beni heyecanlandıran birşey göstermek istiyorum.
  • 46:34 - 46:39
    Gelir dağılımını göstereceğim. İnsanlar arasındaki farkları.
  • 46:39 - 46:42
    Ve bunu yapmak için balonları 50 yıl öncesine götürelim
  • 46:42 - 46:45
    ve sadece paraya bakalım.
  • 46:45 - 46:52
    Ve bunu yapmak için eksenleri genişletiyor ve düzeltiyoruz, çünkü en zengin o kadar zengin ve en fakir o kadar fakir ki,
  • 46:52 - 46:55
    bu ülkeler arasındaki farklardan daha büyük fark olacak.
  • 46:55 - 47:00
    Ve ülkenin aşağıya düşmesine izin verelim. Bu Amerika Birleşik Devletleri,
  • 47:00 - 47:03
    ve ülke içindeki dağılımı göstermek için yayalım.
  • 47:03 - 47:06
    Ve Amerika'daki bütün ülkeleri alıyorum.
  • 47:06 - 47:10
    Ve şimdi en zenginden en fakire kadar hepsini görebiliyorsunuz.
  • 47:10 - 47:15
    Ve burada yükseklik her gelir seviyesinde kaç kişi olduğunu gösteriyor.
  • 47:15 - 47:19
    Ve şimdi Avrupa'ya bakalım.
  • 47:19 - 47:23
    Ve üzerine Afrika'yı koyalım.
  • 47:23 - 47:30
    Ve son olarak, en fazla insanın yaşadığı yer, hepsinin üstüne, Asya.
  • 47:30 - 47:36
    Şimdi, 1963'te dünya iki hörgüçten oluşuyordu.
  • 47:36 - 47:40
    ilk olarak, zengin hörgüç, deve gibi değil mi?
  • 47:40 - 47:44
    İlk hörgüç genel olarak en zengin Avrupa ve Amerika.
  • 47:44 - 47:49
    Ve fakir hörgüç temel olarak Asya ve Afrika.
  • 47:49 - 47:50
    Ve yoksulluk çizgisi burada idi.
  • 47:52 - 47:53
    50 yıl önce aşırı fakirlik içerisinde ne kadar fazla insan olduğunu görüyor musunuz?
  • 47:58 - 48:00
    Ve çoğu Asya'da idi.
  • 48:00 - 48:06
    Ve insanlar diyordu ki Asya hiçbir zaman fakirlikten kurtulamayacak, şimdi bazı insanların Afrika için dediği gibi.
  • 48:06 - 48:07
    Şimdi peki ne oldu?
  • 48:08 - 48:09
    Dünyayı oynatıyorum.
  • 48:10 - 48:15
    Ve gördüğünüz gibi birçok insanın burada fakirlik içinde doğmuş olmasına rağmen, Asya yüksek gelire doğru hareket ediyor
  • 48:15 - 48:19
    ve 1 milyar insan aşırı fakirlikten bu şekilde kurtuluyor
  • 48:19 - 48:24
    ve bütün dünyanın biçimi değişiyor, artık deve öldü.
  • 48:24 - 48:27
    Tek hörgüçlü olarak yeniden doğuyor.
  • 48:28 - 48:31
    Ve gördüğünüz gibi,
  • 48:31 - 48:36
    bu en zenginden itibaren dağılım, en fazla insanın ortada yer aldığı,
  • 48:36 - 48:41
    ve artık dünyanın çok daha az bir bölümü aşırı fakirlikte.
  • 48:41 - 48:46
    ama dikkatli olun, hala çok sayıda insan var: 1 milyardan fazla insan aşırı fakir.
  • 48:47 - 48:53
    Şimdi soru şu: bu 'aşırı fakirlikten çıkış' devam edecek mi
  • 48:53 - 48:57
    Afrika ve Afrika'da gelecek yeni milyarlar için?
  • 48:59 - 49:07
    Bence bu mümkün, hatta olası, Afrika'daki birçok ülke fakirlikten çıkacak.
  • 49:07 - 49:12
    Bilgece davranış ve büyük yatırım gerektirecek, ama olabilir.
  • 49:14 - 49:20
    Afrika'daki birçok ülke aynı hızda iyileşmiyor.
  • 49:20 - 49:24
    Az bir kısmı hızlı gidiyor, diğerleri kargaşa içinde takılı kalmış durumda.
  • 49:24 - 49:29
    Ama çoğu, Mozambik gibi, artık yavaş bir ilerleme içinde.
  • 49:31 - 49:35
    Ve peki gelecekte bütün yeni Afrikalıların beslenmesi ne olacak?
  • 49:35 - 49:42
    Evet, bugün kıtlık var, ama burada daha fazla potansiyel var.
  • 49:42 - 49:49
    Afrika'daki tarımsal üretim, daha iyi teknolojiyle olabileceklerin sadece bir bölümü.
  • 49:53 - 49:57
    Ve Afrika'nın nehirleri halihazırda sulama için çok az kullanılıyor.
  • 49:57 - 50:05
    Bir gün Afrika çiftçi ve traktörlerle beraber harekete geçebilir ve daha fazla milyarlar için yiyecek üretebilir.
  • 50:06 - 50:11
    Ve lütfen, Afrika'nın bunu gerçekleştirebileceğini düşünenin sadece ben olmadığımı bilin.
  • 50:11 - 50:20
    Birleşmiş Milletler kendisine yeni bir resmi hedef koymakta: aşırı fakirliğin 20 yıl içerisinde bitirilmesi.
  • 50:21 - 50:27
    Herkes bunun büyük bir sorun olduğunu anlıyor, fakat ben ciddi olarak bunun mümkün olduğunu düşünüyorum.
  • 50:28 - 50:30
    Bunun gerçekleştiğini hayal edin.
  • 50:30 - 50:35
    Şimdi, bugüne kadar gördüklerimiz zengin kısmın hareketi...
  • 50:35 - 50:41
    ve orta kesimin... hareket ettiği. Ama fakir kısım takılmış durumda.
  • 50:42 - 50:47
    Burada aşırı fakir kısımda okuma yazma bilmeyen nüfusun neredeyse tamamını görüyoruz.
  • 50:47 - 50:51
    Burada yüksek çocuk ölümleri ve kadın başına en yüksek çocuk oranını görüyoruz.
  • 50:52 - 50:59
    Eğer hızlıca bitmezse, aşırı fakirlik kendisini tekrar üretebilir.
  • 50:59 - 51:05
    Ama Andre ve Olivia, ve onlar gibi insanlar, bundan kurtulmak için çok çalışıyorlar,
  • 51:05 - 51:11
    ve eğer ancak onlar hükümetten ve dünyanın geri kalanından doğru yardımı alabilirse
  • 51:11 - 51:19
    okul, sağlık, aşılar, yollar, elektrik, doğum kontrolleri gibi,
  • 51:19 - 51:25
    sonuç olarak başarabilecekler, ama en çok da kendi zor çabalarıyla başaracaklar.
  • 51:25 - 51:32
    Buradan devam ediyoruz... Andre ve Olivia'yı çizgi boyunca takip edin.
  • 51:32 - 51:37
    Birkaç on yıl içinde mümkün... Evet!
  • 51:37 - 51:41
    Ama fakirlikten çıkış sadece başlangıç.
  • 51:41 - 51:46
    İnsanlar bu yoldan devam etmek ve daha iyi bir yaşama sahip olmak istiyorlar.
  • 51:46 - 51:49
    Peki daha iyi bir yaşam ne demek?
  • 51:51 - 51:58
    İnsanların çoğu için iyi yaşam, daha fazla makine ve daha fazla enerji tüketimi demek.
  • 51:58 - 52:07
    İşte burada bir sorun var. Çünkü bu gelecek için en büyük tehditlere ek yük getiriyor: ciddi küresel iklim değişimi.
  • 52:07 - 52:12
    Dünyanın kullandığı enerjinin yüzde 80'i hala fosil yakıtlar,
  • 52:12 - 52:17
    ve bilim diyor ki gelecekte küresel ısınma daha da kötüye gidebilir
  • 52:17 - 52:25
    bu fosil yakıtların kullanımından yayılan karbon dioksit sonucu.
  • 52:26 - 52:31
    İklim değişikliğinin sonucunun ne kadar kötü olabileceğini söyleyebilecek en iyi kişi ben değilim
  • 52:31 - 52:34
    ya da bunun nasıl önlenebileceğini.
  • 52:35 - 52:42
    Benim yapabileceğim, karbon dioksidi salanın kim olduğunu daha iyi anlayabilmeniz için size veri göstermek.
  • 52:42 - 52:45
    Ve bunu göstereceğim.
  • 52:45 - 52:49
    En fakir milyardan en zengin milyara çubuğunu hatırlıyorsunuz değil mi?
  • 52:49 - 52:54
    ayakkabılarını zor alabilenden havayollarında uçabilene
  • 52:54 - 53:03
    Şimdi bu dünyadaki bir yılda tüketilen toplam fosil yakıt miktarını gösteriyor
  • 53:03 - 53:05
    kömür, petrol ve doğal gaz.
  • 53:05 - 53:09
    Ve bu kabaca bütün karbon dioksit salınımını temsil ediyor.
  • 53:09 - 53:13
    Şimdi bunun ne kadarı en zengin milyar tarafından kullanılıyor?
  • 53:14 - 53:16
    Yarısı.
  • 53:16 - 53:19
    Şimdi ikinci en zengin milyar.
  • 53:19 - 53:21
    Kalanın yarısı.
  • 53:21 - 53:24
    Ve üçüncünün ne kadar kullandığını görüyorsunuz.
  • 53:24 - 53:28
    Kalanın yarısı. Ve diğerleri neredeyse hiçbir şey kullanmıyor.
  • 53:28 - 53:38
    Bunlar yuvarlak rakamlar, ama açıkça gösteriyor ki bütün fosil yakıtlar 1.,2., 3. zengin milyar tarafından kullanılıyor
  • 53:38 - 53:40
    yüzde 85'ten fazlasını kullanıyorlar.
  • 53:40 - 53:48
    En zengin milyar en azından artırmayı kesti, ama azaltıp azaltamayacaklarını görmeyi bekliyoruz.
  • 53:48 - 53:53
    Ve gelen onyıllarda bu 2 milyarın ekonomik büyümesi
  • 53:53 - 53:57
    karbon dioksit salınımını daha da artıracak
  • 53:58 - 54:03
    Buradakiler aşırı fakirlikten çıkıp motorsiklete doğru zenginliğe yol alsalar bile
  • 54:03 - 54:08
    karbon dioksit salınımına çok fazla katkı yapmayacaklar.
  • 54:08 - 54:15
    Ve nüfus büyümesini göz önünde bulundurursak, sonraki 40 yıldaki ek milyarlar burada bu grup içinden olacak.
  • 54:15 - 54:20
    Ama hala daha, en zengin tarafa sorarsanız herşeyi yanlış anlıyor gibi görünüyorlar.
  • 54:20 - 54:25
    Yüksek tüketimlerinden dünyaya aşağıya doğru bakıyor ve şunu söylüyorlar:
  • 54:25 - 54:30
    "Oo, siz oradakiler, bizim gibi yaşayamazsınız, dünyayı yok edeceksiniz."
  • 54:31 - 54:38
    Görüyorsunuz, burada yakalamaya çalışanların yorumlarını daha doğru ve mantıklı buluyorum.
  • 54:38 - 54:43
    Onlar diyor ki: "Hah! Siz kimsiniz ki sizin gibi yaşayamayacağımızı bize söylüyorsunuz?
  • 54:43 - 54:48
    Önce kendinizi değiştirin, bizim de farklı davranmamızı istiyorsanız."
  • 54:50 - 54:56
    Bugün dünyadaki milyarların henüz sahip olmadığı iyi yaşam için gereken birçok temel gereksinim var.
  • 54:56 - 55:03
    Andre'nin köyü ve evi, ve birçok benzerleri, henüz elektriğe bile sahip değil.
  • 55:04 - 55:07
    Mozambik'in büyük kömür rezervleri var.
  • 55:07 - 55:14
    ve eğer onun gibi diğer fakir ülkeler sanayi ve elektrik için kömür yakan karşılanabilir yeni güç istasyonları kurarsa
  • 55:14 - 55:20
    daha fazla karbon yayan kimsenin karışmaması gerektiğini düşünüyorum.
  • 55:20 - 55:26
    Şimdi, size İsveçli öğrencilerime sık sorduğum iki soru soracağım.
  • 55:26 - 55:31
    İlki: kaçınız bu yıl bir uçakla seyahat etmedi?
  • 55:34 - 55:35
    Ah-ha.
  • 55:35 - 55:40
    Çok azınız uçmadan durabiliyor. Sıradaki soru şu:
  • 55:40 - 55:46
    Kaçınız çamaşır makinesinden uzak durabildi ve bütün çarşaflarını,
  • 55:46 - 55:49
    giysilerini ve çamaşırlarını bu sene elle yıkadı?
  • 55:50 - 55:53
    Beklediğim gibi, kimse.
  • 55:53 - 55:59
    Çamaşır makinesini alabilen herkes, hatta en sıkı çevreci hareket içinde yeralanlar bile.
  • 56:00 - 56:03
    Ve hala ailemin ilk çamaşır makinesini aldığı zamanı hatırlıyorum.
  • 56:04 - 56:07
    1 Kasım 1952 idi.
  • 56:07 - 56:11
    Anneannem makineyi ilk yükleyecek olmak üzere davet edilmişti.
  • 56:11 - 56:15
    9 kişilik bir aile için bütün ömrü boyunca elde yıkamıştı.
  • 56:15 - 56:24
    Ve makineyi yükledikten sonra, ayakları üzerine oturdu ve bir saat boyunca bütün çalışmasını seyretti.
  • 56:24 - 56:26
    Büyülenmişti.
  • 56:26 - 56:32
    Annem için de başka şeyler yapabilmek için daha çok boş zaman demekti ve büyük anlam ifade ediyordu.
  • 56:32 - 56:37
    Bana daha fazla kitap okuyabiliyordu, galiba beni profesör yapan şey bu olmuştu.
  • 56:37 - 56:41
    Çelik mil için teşekkür ettiğimize şüphe yok.
  • 56:41 - 56:46
    Detarjan fabrikasına teşekkürler, elektrik güç istasyonuna teşekkürler.
  • 56:48 - 56:50
    Şimdi...
  • 56:50 - 56:57
    Bütün bunların bizi götürdüğü şeyi düşünürken, size ufak bir tavsiyem olacak,
  • 56:57 - 57:01
    herşeyin dışında: veriye bakın.
  • 57:01 - 57:03
    Dünya hakkındaki gerçeklere bakın.
  • 57:03 - 57:11
    Ve bugün nerede olduğumuzu ve bu harika gezegenimizde bütün bu milyarlarla beraber ileriye nasıl gidebileceğimizi göreceksiniz.
  • 57:12 - 57:16
    Aşırı fakirliğin bütün zorlukları oldukça azaldı
  • 57:16 - 57:21
    ve artık tarihte ilk kez bunu bitirmek bizim elimizde.
  • 57:23 - 57:27
    Nüfus büyümesinin sorunları, aslında, halihazırda çözülmekte,
  • 57:28 - 57:31
    çocuk sayısı büyümeyi durdurdu.
  • 57:31 - 57:37
    Ve iklim değişikliği sorunu için, en kötüyü en azından görmeyebiliriz.
  • 57:37 - 57:44
    Ama bu, en zenginlerin, olabildiğince erken,
  • 57:44 - 57:52
    kendi enerji tüketimlerini, adım adım, aşağıya çekmek için bir yol bulmalarını gerektiriyor,
  • 57:52 - 57:55
    ki bu tüketim 10 milyar veya 11 milyar tarafından yüzyılın sonuna doğru paylaşılabilsin.
  • 57:58 - 58:01
    Kendimi hiçbir zaman iyimser olarak adlandırmadım,
  • 58:01 - 58:04
    ama ben bir olabilirciyim diyorum.
  • 58:04 - 58:08
    Ve diyorum ki dünya çoğunuzun düşündüğünden çok daha iyi durumda.
  • 58:08 - 58:11
    Çok teşekkürler!
Title:
PANİKLEMEYİN — Hans Rosling nüfus hakkındaki gerçekleri gösteriyor
Description:

Paniklemeyin - Wingspan Prodüksiyon tarafından hazırlanmış bir saat uzunluğunda bir belgeseldir.
http://www.wingspanproductions.co.uk/

Görseller Gapminder ve burada listelenen kaynaklardan alınmış olan orijinal grafiklere dayalıdır.
http://www.gapminder.org/news/sources-for-data-shown-in-dont-panic/

LİSANS
Gapminder bu filmin eğitsel amaçlarla dağıtılması için haklarını satın almıştır. Bunu size tekrar dağıtmanız için sunmaktayız.

Bu filmi izleyerek veya dağıtarak şu lisans anlaşmasını kabul etmiş oluyorsunuz: http://goo.gl/s1yTUO

Ki basitçe şunu söylüyor: bu filmi şu kitleler hariç izleyebilir ve dağıtabilirsiniz: a) Ticari kullanım, b) Britanya'da gösterim ya da c) Yüksek Gelir Seviyesindeki ülkelerde yayınlama.

Kullanımınız hakkında info@gapminder.org adresine bilgi verin ki bunun ücretsiz gösteriminin uygun olup olmadığını değerlendirelim ve hatta çalışmanızı görmek isteyebilecek insanlara haber verebilelim!

İyi eğlenceler!
:) Gapminder

more » « less
Video Language:
English
Duration:
58:51

Turkish subtitles

Revisions Compare revisions