Return to Video

DON'T PANIC — Hans Rosling showing the facts about population

  • 0:05 - 0:10
    Żyjemy w świecie nieustających zmian.
  • 0:11 - 0:15
    Wielkie migracje ludzi do nowych mega miast
  • 0:15 - 0:18
    zapełnione strzeliste wieżowce
  • 0:18 - 0:21
    i rozległe slumsy
  • 0:21 - 0:26
    Nienasycone apetyty na paliwo i żywność
  • 0:26 - 0:28
    nieprzewidywalne zmiany klimatu
  • 0:29 - 0:35
    a wszystko to w świecie, w którym populacja wciąż rośnie.
  • 0:36 - 0:38
    Czy powinniśmy się martwić?
  • 0:38 - 0:42
    Czy mamy się bać?
  • 0:43 - 0:46
    Jak nadać temu wszystkiemu sens?
  • 0:53 - 0:59
    7 miliardów ludzi żyje obecnie na naszej planecie ... czy to nie jest piękne?
  • 0:59 - 1:04
    Ale niektórzy ludzie, gdy myślą o tym świecie i jego przyszłości, panikują!
  • 1:04 - 1:06
    Inni wolą o tym wszystkim nie myśleć.
  • 1:06 - 1:10
    Ale dzisiaj mam zamiar pokazać, jak jest naprawdę.
  • 1:10 - 1:13
    Nazywam się Hans Rosling, jestem statystykiem, który ....
  • 1:13 - 1:15
    NIE, NIE, NIE, NIE ... nie wyłączaj!
  • 1:15 - 1:20
    Ponieważ z najnowszych danych ze wszystkich państw Zamierzam pokazać Ci świat w nowy sposób.
  • 1:20 - 1:23
    I zamierzam opowiedzieć Ci jak zmienia się światowa populacja
  • 1:23 - 1:28
    i co dzisiejsze dane mówią nam o tym, jaka będzie przyszłość świata .
  • 1:28 - 1:32
    Niewątpliwie stajemy wobec wielkich wyzwań
  • 1:33 - 1:37
    ale dobre wieści są takie, że przyszłość może nie być tak całkiem mroczna
  • 1:37 - 1:42
    i że ludzkość już robi więcej dobrego niż wielu z was myśli
  • 1:44 - 1:45
    Nie panikujcie!
  • 1:46 - 1:47
    "Prawda o populacji"
  • 1:47 - 1:50
    z profesorem Hansem Roslingiem
  • 1:51 - 1:53
    Dzieci ...
  • 1:53 - 1:55
    każde jest błogosławieństwem.
  • 1:55 - 1:59
    Ale wielu ludzi uważa, że przyrost populacji wymyka się spod kontroli
  • 2:00 - 2:02
    Niektórzy nawet mówią o bombie populacyjnej!
  • 2:03 - 2:06
    Czy mają rację?
  • 2:08 - 2:12
    Więc, w jakim miejscu znajdujemy się dzisiaj z poziomem zaludnienia? I jak się tu dotarliśmy?
  • 2:12 - 2:16
    Mam zamiar opowiedzieć wam historię o wszystkich, którzy kiedykolwiek żyli...
  • 2:16 - 2:20
    No dobrze, przynajmniej w ciągu ostatniego tysiąca lat
  • 2:20 - 2:22
    No, to jedziemy.
  • 2:22 - 2:25
    Przedstawiam Wam dwie osie
  • 2:25 - 2:33
    To jest czas w latach, a to jest liczba ludności na świecie w miliardach.
  • 2:33 - 2:41
    W roku 10 000 p.n.e., wówczas kiedy pierwsi ludzie stali się rolnikami, archeolodzy szacują
  • 2:41 - 2:45
    że światowa liczba ludności wynosiła tylko 10 milionów.
  • 2:45 - 2:49
    Wyobraźcie sobie: 10 milionów! To jak Szwecja obecnie!
  • 2:49 - 2:53
    Świat tylko szwedów!
  • 2:53 - 3:01
    Ale potem, jak mijały tysiąclecia
  • 3:01 - 3:06
    Egipt, Chiny, Indie... i w końcu Europa!
  • 3:06 - 3:10
    I populacja dalej rosła, ale bardzo powoli
  • 3:10 - 3:14
    Zatrzymam się tutaj, w roku 1800
  • 3:14 - 3:20
    Ponieważ właśnie w roku 1800 globalna populacja osiągnęła miliard ludzi
  • 3:20 - 3:29
    Wyobraźcie sobie... Cały ten czas, wzrost populacji to był tylko mały ułamek procenta, przez tysiąc lat.
  • 3:29 - 3:35
    Ale w roku 1800, z rewolucją przemysłową, wszystko się zmieniło i populacja zaczęła rosnąć szybciej.
  • 3:36 - 3:39
    W trochę więcej niż 100 lat, osiągnęła 2 miliardy.
  • 3:39 - 3:43
    I wtedy, gdy byłem w szkole, osiągnęła 3 miliardy.
  • 3:43 - 3:50
    I wielu mówiło: "Ziemia nie może utrzymać więcej ludzi". Nawet eksperci tak mówili.
  • 3:50 - 3:52
    Ale wydarzyło się to...
  • 3:52 - 3:59
    Osiągnęliśmy 4 miliardy... 5 miliardów... 6 miliardów... 7 miliardów!
  • 3:59 - 4:05
    Wyobraźmy sobie... Więcej niż połowa światowej populacji urodziła się w czasie mojego życia.
  • 4:05 - 4:09
    I ta liczba wciąż rośnie.
  • 4:10 - 4:16
    Większość wzrostu ludności, w ostatnich latach, była w krajach azjatyckich.
  • 4:16 - 4:21
    Jak tutaj, w Bangladeszu.... gdzie ludność się potroiła w czasie mojego życia.
  • 4:21 - 4:28
    Z 50 milionów do ponad 150 milionów.
  • 4:28 - 4:33
    Teraz to jeden z najgęściej zaludnionych krajów na świecie.
  • 4:33 - 4:40
    Około 15 milionów żyje w zatłoczonej stolicy, Dhace.
  • 4:40 - 4:48
    Ludzie tutaj, czy w mieście czy na wsi, są głęboko zaniepokojeni wielkością rodzin.
  • 4:49 - 4:52
    Ale wschodzi nowy Bangladesz...
  • 4:52 - 4:59
    Tak jak rodzina Khan. Mama Taslima, córki Tanjina i mała Sadia.
  • 4:59 - 5:04
    i tata Hannan.
  • 5:04 - 5:07
    Kobietom zabierają wieki przygotowanie się, mężczyźni nie potrzebują tyle czasu.
  • 5:08 - 5:13
    Jeżeli zetrzesz to potem swoimi rękami, po co to nakładać?
  • 5:14 - 5:18
    Oboje, Taslima i Hannan sami pochodzą z dużych rodzin.
  • 5:18 - 5:22
    Ale zdecydowali się mieć tylko 2 dzieci.
  • 5:22 - 5:25
    W Bangladeszu jest slogan, który możesz usłyszeć wszędzie.
  • 5:26 - 5:29
    "Nie więcej niż dwoje dzieci - nawet lepiej jedno!"
  • 5:34 - 5:37
    To szczęście, że mam tylko dwoje dzieci
  • 5:37 - 5:40
    Gdybym miał więcej, nie stać by mnie było na to
  • 5:40 - 5:42
    Z dwójką dzieci, mogę kupic co zechcą
  • 5:47 - 5:50
    Mój portfel jest teraz pusty!
  • 5:51 - 5:56
    Taslima i Hannan są częścią przemiany kulturalnej z dużych rodzin.
  • 5:56 - 6:00
    I dla Taslimy, stało się to pracą.
  • 6:00 - 6:04
    Pracuje dla rządowego Urzędu Planowania Rodziny
  • 6:04 - 6:07
    który zatrudnia kobiety jak ona w każdej wiosce
  • 6:07 - 6:14
    Chodzi od drzwi do drzwi, żeby pomóc innym mieć też mieć mniejsze rodziny.
  • 6:15 - 6:17
    Kiedy miałaś ostatni okres?
  • 6:17 - 6:19
    Dwudziestego drugiego.
  • 6:19 - 6:21
    Czyli nie korzystasz z żadnej metody antykoncepcji?
  • 6:22 - 6:23
    Nie będzie to problem jeśli zajdziesz w ciążę?
  • 6:24 - 6:26
    Niełatwo zachodzę w ciążę.
  • 6:26 - 6:28
    Ale już masz dwójkę dzieci
  • 6:29 - 6:31
    Nie mam czasu, żeby pójść do kliniki.
  • 6:32 - 6:36
    Taslima oferuje poradę, wsparcie moralne i co najważniejsze
  • 6:36 - 6:38
    szereg środków antykoncepcyjnych.
  • 6:40 - 6:43
    Masz trzy córki - naprawdę chcesz mieć więcej dzieci?
  • 6:45 - 6:46
    To zależy od ojca
  • 6:46 - 6:50
    To ty rodzisz, dlaczego to zależy od niego?
  • 6:51 - 6:53
    Ty musisz przejść przez cały ból, on nie
  • 6:54 - 6:55
    Kto musi przejść przez poród?
  • 6:56 - 7:00
    Ja przechodzę przez poród, ale jeżeli on chce chłopca co mogę zrobić?
  • 7:00 - 7:05
    To pigułka, weź ją kiedy zacznie się okres
  • 7:10 - 7:13
    Ciężko jest do nich dotrzeć kiedy są mniej wyedukowani
  • 7:14 - 7:16
    Ale z czasem udaje się nam przekazać przesłanie
  • 7:17 - 7:23
    Więc jak udane są wysiłki Taslimy i Bangladeszu z redukowaniem współczynnika dzietności?
  • 7:23 - 7:26
    To jest liczba urodzonych dzieci na kobietę
  • 7:26 - 7:29
    W Szwecji uruchomiliśmy Fundację Gapminder
  • 7:29 - 7:34
    żeby udostępnić światowe dane w sposób, który każdy może zrozumieć
  • 7:34 - 7:38
    Mogę wam pokazać sytuację w Bangladeszu i co się wydarzyło
  • 7:38 - 7:41
    Tutaj, oś pionowa, to dzieci na kobietę
  • 7:41 - 7:45
    Całą drogę z 1 do 2... 7 do 8
  • 7:45 - 7:49
    a tutaj na osi pionowej, jest długość życia
  • 7:49 - 7:54
    ile możemy przepowiedzieć, że niemowlak przeżyje lat.
  • 7:54 - 7:56
    Z 30, całą drogę, do 90.
  • 7:56 - 8:00
    Teraz... zaczynamy w 1972
  • 8:00 - 8:05
    bardzo ważny rok dla Bangladeszu, pierwszy pełny rok niepodległości
  • 8:05 - 8:08
    W tym roku, Bangladesz był w tamtym miejscu
  • 8:08 - 8:11
    i średnio na kobietę było siedmioro dzieci
  • 8:12 - 8:15
    a spodziewana długość życia mniej niż 50 lat
  • 8:15 - 8:17
    Więc co się wydarzyło po odzyskaniu niepodległości?
  • 8:17 - 8:22
    Wydłużyło się życie w Bangladeszu? Zmniejszyła się liczba dzieci?
  • 8:22 - 8:25
    To są dane. Startuję Bangladesz
  • 8:25 - 8:29
    Rzeczywiście, życie się wydłuża, a dzieci coraz mniej... 6... 5...
  • 8:29 - 8:31
    i życie coraz dłuższe... 4... 3...
  • 8:31 - 8:37
    i zatrzymuje się na prawie 2. To jest 2.2. A średnia życia to 70 lat.
  • 8:37 - 8:43
    to niesamowite! W ciągu 40 lat, Bangladesz poszedł
  • 8:43 - 8:48
    z 7... 6... 5... 4... 3... 2...
  • 8:48 - 8:52
    To cud co się wydarzyło w Bangladeszu!
  • 8:52 - 8:57
    Ale czy tylko w Bangladeszu? Pokażę wam dane z całego świata.
  • 8:57 - 9:02
    Cofniemy się 50 lat, do roku 1963
  • 9:02 - 9:05
    To są wszystkie kraje
  • 9:05 - 9:13
    Zielone to Ameryka, północna i południowa. Żółte to Europa, wschodnia i zachodnia.
  • 9:13 - 9:21
    Niebieskie to Afryka, północna i na południe od Sahary. A czerwone to Azja, razem z Australią i Nową Zelandią.
  • 9:21 - 9:25
    Wielkość bańki ilustruję wielkość ludności. Popatrzmy:
  • 9:25 - 9:32
    Wielkie to Chiny i Indie. Bangladesz tuż za nimi.
  • 9:32 - 9:38
    W 1963 roku średnia liczba dzieci na kobietę na świecie wynosiła 5
  • 9:38 - 9:42
    Ale to był podzielony świat... widzicie?
  • 9:42 - 9:49
    Kraje tutaj, to kraje rozwinięte, małe rodziny i długie życie.
  • 9:49 - 9:55
    A tutaj to kraje rozwijające się, z dużymi rodzinami i krótkim życiem.
  • 9:55 - 9:58
    Bardzo mało krajów między nimi.
  • 9:58 - 10:00
    Ale zobaczmy co się wydarzyło.
  • 10:00 - 10:02
    Wystartujmy!
  • 10:02 - 10:04
    I mamy...
  • 10:04 - 10:08
    Widzicie Chiny, dużą bańkę, poprawia się życie
  • 10:08 - 10:11
    i zaczynają planowanie rodzinne, przesuwają się do mniejszych rodzin.
  • 10:11 - 10:14
    Duża zielona, spójrzcie na Meksyk, dochodzi tam!
  • 10:14 - 10:17
    To jest Brazylia, też zielona w Ameryce Łacińskiej.
  • 10:17 - 10:22
    A tutaj Indie je gonią. Duże czerwone bańki to azjatyckie kraje dążące tą drogą.
  • 10:22 - 10:25
    Wiele afrykańskich dalej jest z "wieloma urodzonymi dziećmi na kobietę"
  • 10:25 - 10:30
    I wtedy Bangladesz tam prześciguje Indie w drodze do małych rodzin.
  • 10:30 - 10:33
    I teraz prawie wszystkie kraje idą do tej części, nawet Afryka zaczyna iść do góry.
  • 10:33 - 10:37
    Uuuu! To było trzęsienie ziemii w Haiti!
  • 10:37 - 10:42
    I teraz wszyscy lądują tam. Co za zmiana!
  • 10:42 - 10:48
    Dzisiaj, średnia światowa to 2.5
  • 10:48 - 10:52
    Wynosiła 5 pięćdziesiąt lat temu.
  • 10:52 - 10:59
    Świat się zmienił: średnia liczba urodzonych dzieci na kobiętę spadła z 5 do 2.5
  • 10:59 - 11:04
    I ciągle spada... Co za wielka zmiana!
  • 11:04 - 11:11
    Ludzie mogliby pomyśleć, że Bangladesz i inne podobne kraje są epicentrum bomby populacyjnej.
  • 11:11 - 11:13
    Nie mogliby się bardziej mylić.
  • 11:14 - 11:17
    Dla mnie, pracownik zdrowotny jak pani Taslima i jej koledzy
  • 11:17 - 11:24
    którzy wzięli swoje kraje z tej strony... całą drogę... w kilka dekad
  • 11:24 - 11:29
    do dużo lepszej opieki zdrowotnej i mniejszych rodzin, są bohaterami naszych czasów!
  • 11:29 - 11:32
    Zmiana, która się wydarzyła jest niesamowita.
  • 11:32 - 11:36
    Już nie żyjemy w podzielonym świecie
  • 11:37 - 11:42
    Ale jak dużo wiedzą ludzi na temat tej niesamowitej zmiany?
  • 11:42 - 11:50
    W Gapminder pokazujemy nie tylko dane, ale mierzymy też jak dużo ludzie wiedzą albo nie wiedzą o świecie.
  • 11:51 - 11:57
    Więc najpierw zrobiliśmy badanie w Szwecji. Wyniki są przygnębiające!
  • 11:57 - 12:04
    Zrobiliśmy drugie badanie w Wielkiej Brytanii. Mieliśmy duże nadzieję, bo Brytyjczycy byli wszędzie.
  • 12:05 - 12:07
    Myśleliśmy, że dostaniemy dobre wyniki tutaj.
  • 12:07 - 12:13
    Pierwsze zadanie pytanie brzmiało: jak dużo dzieci przypada średnio na kobietę?
  • 12:13 - 12:19
    I daliśmy cztery możliwości: 2.5, 3.5, 4.5 lub 5.5
  • 12:20 - 12:22
    To wyniki brytyjskiej ankiety.
  • 12:28 - 12:33
    Ale wy znacie poprawną odpowiedź: to 2.5.
  • 12:33 - 12:38
    Tylko 12 procent Brytyjczyków odpowiedziało poprawnie.
  • 12:38 - 12:43
    Więc pomyśleliśmy, że może ci mniej wyedukowani obniżyli wyniki.
  • 12:44 - 12:50
    Więc wyróżniliśmy tych co byli w dobrych Brytyjskich uniwersytetach i mieli dyplom.
  • 12:50 - 12:56
    i są tutaj. Oto wyniki.
  • 12:58 - 13:01
    Byli gorsi!
  • 13:01 - 13:05
    Możecie dojść do wniosku, że Brytyjczykom brakuje wiedzy o świecie.
  • 13:05 - 13:07
    Nie, nie!
  • 13:07 - 13:12
    Co by się stało gdybyśmy zapytali szympansa i jego kolegów?
  • 13:12 - 13:18
    Napisałbym możliwości na bananach i pozwolił wybrać po jednym z nich.
  • 13:18 - 13:21
    Oto jakie wyniki bym otrzymał.
  • 13:21 - 13:24
    Oczywiście szympansy nie wiedzą nic o Bangladeszu.
  • 13:29 - 13:34
    Ale dzięki czystemu prawdopodobieństwu, wybraliby dwa razy częściej poprawną odpowiedź od Brytyjczyków.
  • 13:36 - 13:42
    Więcej niż połowa Brytyjczyków myśli, że to 4.5 lub więcej.
  • 13:43 - 13:49
    Problemem nie jest brak wiedzy, ale przyjęta z góry opinia
  • 13:49 - 13:52
    Brytyjczycy nie mogą sobie wyobrazić, nie mogą nawet zgadnąć
  • 13:52 - 13:58
    że kobiety w Bangladeszu mają średnio 2.5 dzieci. A teraz to 2.2
  • 13:58 - 14:05
    To jest to czego Brytyjczycy nie wiedzą: Taslima i jej rodzina są normą w Bangladeszu, najczęściej spotykaną wielkością rodziny.
  • 14:05 - 14:12
    I to nie tylko tam, tak jest na całym świecie. W Brazylii, rodziny dwudzietne.
  • 14:12 - 14:16
    Vietnam, rodziny dwudzietne.
  • 14:16 - 14:22
    Nawet w Indiach, najczęściej spotykaną wielkością rodziny są dwudzietne dzisiaj.
  • 14:22 - 14:26
    I gdy pójdziemy na kontynent afrykański, do dużych miast jak Addis Ababa.
  • 14:27 - 14:30
    Jest tam mniej niż dwójka dzieci na kobietę w Addis Ababie.
  • 14:30 - 14:34
    Mogą być muzułmanami, buddystami, hindusami, chrześcijanami.
  • 14:34 - 14:39
    Nie ma żadnej religii, żadnej kultury, żadnego kontynentu
  • 14:39 - 14:41
    gdzie dwudzietne rodziny nie mogą być normą
  • 14:42 - 14:46
    Zmiana z rodzin wielodzietnych do dwudzietnych
  • 14:46 - 14:51
    jest jedną z najważniejszych rzeczy, które się wydarzyło w czasie mojego życia
  • 14:51 - 14:54
    To wydarzenie bez precedensu w historii świata!
  • 15:00 - 15:03
    I jesteśmy znów w Bangladeszu.
  • 15:03 - 15:10
    Znajdźmy powód kryjący się za tą historyczną i dalej trwającą przemiąną z dużych do małych rodzin
  • 15:10 - 15:18
    Prawie wszystkie muzułmańskie dziewczynki w Bangladeszu, jak 15 letnia Tanjina, chodzą dzisiaj do szkoły
  • 15:18 - 15:25
    Rząd nawet płaci rodzinom, żeby wysyłali dziewczynki do szkół ponadpodstawowych.
  • 15:25 - 15:31
    W szkole Tanjiny jest więcej dziewczynek niż chłopców
  • 15:34 - 15:36
    Co to za typ rodziny?
  • 15:36 - 15:38
    Duża rodzina!
  • 15:38 - 15:40
    Będzie im brakowało jedzenia?
  • 15:41 - 15:44
    Ciężko przeoczyć sedno tej lekcji.
  • 15:45 - 15:48
    Co to za typ rodziny?
  • 15:48 - 15:49
    Będą mieli problemy?
  • 15:50 - 15:50
    Nie!
  • 15:51 - 15:58
    Edukacja jest efektywna i są nowe okazje dla kobiet z Bangladeszu.
  • 15:58 - 16:05
    Pomimo rosnących nierówności, jest coraz więcej pracy i Tanjina celuje wysoko.
  • 16:05 - 16:08
    Kocham chodzić do szkoły
  • 16:09 - 16:12
    W czasach mojej mamy, wychodziły za mąż młodo
  • 16:12 - 16:14
    Nie miały szans na naukę
  • 16:15 - 16:20
    Ale teraz możemy marzyć o zostaniu lekarzem albo inżynierem
  • 16:20 - 16:25
    Coraz więcej młodych kobiet widzi jak dużo może się dla nich zmienić.
  • 16:26 - 16:31
    Nie mogę sobie wyobrazić jak mogłaś wyjść za mąż w wieku 17 lat
  • 16:31 - 16:34
    Nie mogę sobie wyobrazić jak ja bym mogła za dwa lata
  • 16:34 - 16:36
    To niemożliwe
  • 16:37 - 16:39
    Nie rozumieliśmy tego wtedy
  • 16:39 - 16:41
    Ale teraz ludzie wiedzą lepiej
  • 16:43 - 16:47
    Myślisz, że w jakim wieku wyjdziesz za mąż?
  • 16:48 - 16:49
    25
  • 16:50 - 16:53
    Skończę szkołę i znajdę pracę
  • 16:54 - 16:56
    Zostanę lekarzem i potem wyjdę za mąż
  • 16:57 - 16:59
    Jesteś bardzo bystra!
  • 17:03 - 17:09
    To piękne móc zobaczyć Taslimę pełną nadziei na jasną przyszłość dla jej dwóch córek.
  • 17:09 - 17:15
    Ale zasadniczą transformacją podpierającą zmianę w Bangladeszu
  • 17:15 - 17:20
    To dramatyczna poprawa w przeżywaniu dzieci.
  • 17:24 - 17:30
    Jest Ramadan, muzułmański miesiąc postów i kontemplacji.
  • 17:30 - 17:37
    W tym pomyślnym czasie, Hanan pomaga swoim rodzicom w uporządkowaniu rodzinnego cmentarza
  • 17:38 - 17:40
    Uklep ziemię rękami
  • 17:40 - 17:48
    Trójka z rodzeństwa Hannana zmarło kiedy byli młodzi. Zostali pochowani tutaj
  • 17:48 - 17:50
    Zmarli na odrę
  • 17:51 - 17:54
    Bardzo płakaliśmy, to było strasznie smutne
  • 17:55 - 17:58
    Gdyby był tutaj lekarz, mógłby je wyleczyć
  • 17:58 - 17:59
    Jedno mogłoby przeżyć
  • 18:00 - 18:03
    Jak mogę zapomnieć? Będę pamiętała je do końca życia
  • 18:03 - 18:06
    Gdy rodzice Hannana byli młodą parą
  • 18:06 - 18:12
    1 na 5 dzieci w Bangladeszu umierało zanim osiągnęło 5 rok życia
  • 18:12 - 18:17
    Wszystkie rodziny żyły w ciągłym strachu straty jednego lub więcej dzieci
  • 18:18 - 18:22
    Miałeś jedno dziecko po drugim
  • 18:22 - 18:24
    Jeśli jedno zmarło, nie zostałoby tylko jeszcze jedno
  • 18:25 - 18:27
    Tak było
  • 18:28 - 18:33
    Nie myśleliśmy, że mamy za dużo dzieci, albo jak wyglądałaby ich przyszłość
  • 18:36 - 18:44
    W ciągu ostatnich kilku dekad Bangladesz zrobił wielki progres w podstawowym zdrowiu, szczegołnie w przeżyciu dzieci.
  • 18:45 - 18:48
    Szczepionki, leczenie infekcji i lepsze żywienie i higiena
  • 18:48 - 18:51
    uratowały życie milionom dzieci
  • 18:52 - 18:57
    I gdy rodzice zauważyli, że ich dzieci mają większe szanse na przeżycie
  • 18:57 - 19:02
    w końcu zniknęła największa przeszkoda
  • 19:02 - 19:08
    Nawet w slumsach Dhakki, kobiety teraz mają średnio tylko dwoje dzieci
  • 19:14 - 19:17
    Przeżycie dzieci kieruje wszystkim
  • 19:17 - 19:19
    Wrócmy do historii
  • 19:19 - 19:25
    Dlaczego światowa populacja rosła tak powoli przed 1800?
  • 19:25 - 19:30
    W ciągu historii, wszystkie zapisy historyczne pokazują nam, że średnio
  • 19:30 - 19:34
    2 rodziców miało mniej więcej 6 dzieci.
  • 19:34 - 19:39
    A to wskazuje na bardzo szybki wzrost ludności. To czemu nie rosła?
  • 19:39 - 19:47
    Ponieważ 1... 2... 3... 4 dziecko umierało zanim samo zdąrzyło zostać rodzicem
  • 19:47 - 19:52
    Ludzie w przeszłości żyli w ekologicznej równowadze z naturą,
  • 19:52 - 19:55
    umierali w ekologicznej równowadze z naturą.
  • 19:56 - 19:59
    To było niebywale tragiczne!
  • 19:59 - 20:03
    Ale wraz z rewolucją przemysłową to się zmieniło.
  • 20:03 - 20:11
    Większe zarobki, więcej jedzenia, woda pitna, lepsza higiena, mydło, postęp medyczny...
  • 20:11 - 20:17
    Dzięki tym wszystkim postępom, czemu populacja rosła? Czy dlatego, że zaczęli mieć więcej dzieci?
  • 20:17 - 20:27
    Nie! W 1963 kiedy byłem w szkole, liczba dzieci na kobietę spadła na świecie do 5.
  • 20:27 - 20:32
    Powodem szybkiego wzrostu ludności było przeżywanie dzieci.
  • 20:32 - 20:35
    4 przeżywała wtedy.
  • 20:35 - 20:40
    Ale dalej 1 na 5 umierało, to było dalej straszne.
  • 20:40 - 20:49
    To właśnie w ostatnich dekadach większość państw zrobiło wielkie kroki naprzód w przeżywalności dzieci i planowaniu rodziny
  • 20:50 - 20:53
    Więc teraz zbliżamy się do nowej równowagi
  • 20:53 - 20:59
    I to jest przyjemna równowaga: 2 rodziców średnia ma 2 dzieci, które przeżywają.
  • 20:59 - 21:02
    Mamy rodziny w szczęśliwej równowadze.
  • 21:02 - 21:06
    To najczęstsza sytuacja rodzin na świecie dzisiaj.
  • 21:06 - 21:09
    I co to oznacza dla przyszłości?
  • 21:10 - 21:13
    Pokaże wam najlepsze prognozy na przyszłość.
  • 21:13 - 21:19
    od najlepszych demografów, których mamy w Sekcji Ludności w ONZ
  • 21:19 - 21:21
    I wygląda to tak
  • 21:21 - 21:28
    Najpierw będzie rosła dalej, do 8... potem do 9... a potem tutaj...
  • 21:28 - 21:30
    Ale zobaczcie: zwalnia!
  • 21:30 - 21:34
    Do końca stulecia staje się coraz bardziej płaska.
  • 21:34 - 21:38
    I gdy przybliżymy, możecie zobaczyć
  • 21:38 - 21:44
    że spodziewamy się "zwolnienia", i końca wzrostu ludności.
  • 21:45 - 21:50
    Ale oczywiście to prognoza obarczona pewną niepewnością.
  • 21:50 - 21:55
    Ale to pewne, że do końca tego stulecia skończy się wzrost populacji
  • 21:56 - 22:00
    To wszystko dzięki spadającemu współczynnikowi dzietności
  • 22:00 - 22:02
    Spójrzcie tutaj. Jeżeli się cofniemy
  • 22:03 - 22:06
    Pokaże wam, pokazując liczbę dzieci na świecie.
  • 22:06 - 22:10
    Liczbę dzieci między 0 a 15 rokiem życia.
  • 22:10 - 22:12
    Nadchodzą. Patrzcie:
  • 22:13 - 22:17
    Liczba dzieci wzrosła powoli... a potem wzrosła szybko...
  • 22:17 - 22:20
    Na przełomie wieków
  • 22:20 - 22:23
    było 2 miliardów dzieci na świecie
  • 22:23 - 22:30
    Dla mnie to bardzo ważny rok, ponieważ to właśnie wtedy urodziła się Doris. Mój pierwszy wnuk.
  • 22:30 - 22:35
    Urodziła się w bardzo specjalnym okresie dla dzieci na świecie.
  • 22:35 - 22:41
    Ponieważ najlepsi demografowie oszacowali, że w tym roku
  • 22:41 - 22:45
    liczba dzieci się ustabilizuje w taki sposób.
  • 22:45 - 22:47
    I nie będzie rosła dalej.
  • 22:47 - 22:52
    Do końca stulecia będziemy ciągle mieli 2 miliardy dzieci na świecie.
  • 22:52 - 23:00
    Kiedy urodziła się Doris, wtedy osiągneliśmy szczyt liczby dzieci.
  • 23:00 - 23:03
    Liczba dzieci już nie rośnie.
  • 23:03 - 23:06
    To was zdezorientuje.
  • 23:06 - 23:13
    Ponieważ... jak populacja może rosnąć tak, skoro nie rośnie liczba dzieci?
  • 23:13 - 23:16
    Skąd się wezmą ci wszyscy dorośli?
  • 23:16 - 23:20
    I żeby to wytłumaczyć muszę zostawić te wszystkie ozdobne, cyfrowe rzeczy
  • 23:20 - 23:26
    i pokazać wam prawdziwie potężny materiał edukacyjny, który wynaleźliśmy.
  • 23:26 - 23:30
    Pokażę wam światową populację, panie i panowie...
  • 23:30 - 23:34
    w formie bloków z gąbki.
  • 23:35 - 23:40
    Jeden blok to 1 miliard
  • 23:40 - 23:44
    To oznacza, że mamy 2 miliardy dzieci na świecie.
  • 23:44 - 23:50
    Mamy 2 miliardy między 15 a 30 rokiem życia.
  • 23:50 - 23:52
    To zaokręglone liczby.
  • 23:52 - 23:54
    Mamy 1 miliard między 30 a 45 rokiem życia
  • 23:54 - 23:58
    i jeden miliard między 45 a 60 rokiem życia
  • 23:58 - 24:03
    i mamy też mój blok: 60 lat i więcej. Jesteśmy tu na szczycie.
  • 24:03 - 24:06
    To jest ludność dzisiaj.
  • 24:06 - 24:10
    Możecie zauważyć, że brakuje 3 miliardów tutaj.
  • 24:10 - 24:13
    Tylko kilku z nich brakuje, dlatego, że zmarli
  • 24:13 - 24:16
    Brakuje większości dlatego, że się nigdy nie urodzili.
  • 24:16 - 24:22
    Ponieważ przed 1980 rodziło się mniej dzieci na świecie
  • 24:22 - 24:25
    ponieważ było mniej kobiet rodzących dzieci.
  • 24:25 - 24:27
    Tak to wygląda dzisiaj.
  • 24:27 - 24:29
    Co się wydarzy w przyszłości?
  • 24:29 - 24:32
    Wiecie co się dzieje ze starymi ludźmi jak ja?
  • 24:33 - 24:34
    Umierają!
  • 24:34 - 24:38
    Tak! Był tu ktoś kto pracował w szpitalu...
  • 24:39 - 24:41
    Więc... umierają!
  • 24:41 - 24:46
    Reszta starzeje się 15 lat, i ma 2 miliardy dzieci.
  • 24:47 - 24:50
    Ci są starzy, pora umierać.
  • 24:50 - 24:54
    I wtedy ci się starzeją 15 lat i mają 2 miliardy dzieci
  • 24:54 - 24:59
    Ci umierają, reszta starzeje się 15 lat i ma 2 miliardy dzieci.
  • 24:59 - 25:00
    E
  • 25:00 - 25:03
    Bez wzrostu liczby dzieci,
  • 25:03 - 25:06
    bez wzrostu długości życia
  • 25:06 - 25:11
    mamy 3 miliardy więcej ludzi dzięki
    temu wielkiemu i nieuchronnemu
    wypełnieniu dorosłych.
  • 25:11 - 25:15
    które dzieje się gdy młodsze
    generacje dorastają
  • 25:15 - 25:21
    Jest jeszcze jeden detal, który jest
    dobrą wiadomością dla najstarszych, jak ja.
  • 25:22 - 25:25
    Liczy się, że starzy ludzie
    będą żyć trochę dłużej.
  • 25:25 - 25:29
    Więc musimy dodaćj 1 miliard
    najstarszych tutaj na samej górze
  • 25:29 - 25:33
    I mam rozpaczliwą nadzieję, że będę częścią tej grupy
  • 25:33 - 25:39
    Ponieważ wtedy mogę żyć dłużej i czytać
    statystyki roczne gdy wychodzą, i referować je co rok
  • 25:39 - 25:46
    Ale kiedy rozmawiam z aktywistami środowiskowymi,
    którzy martwią się o środowisko
  • 25:46 - 25:51
    często mówią mi, że musimy zatrzymać
    wzrost ludności na 8 miliardach
  • 25:51 - 25:56
    Kiedy rozmawiam z nimi... po pierwsze nie
    wiedzą, że osiągneliśmy szczyt liczby dzieci
  • 25:56 - 26:04
    no i są kompletnie nieświadomi, że większości
    pozostałego wzrostu ludności jest nieuchronnym wypełnieniem luki dorosłych.
  • 26:04 - 26:10
    Więc skończymy z mniej więcej taką ilością ludzi.
  • 26:11 - 26:16
    Więc wiemy ile miliardów będzie. Ale co o tym gdzie będą żyć?
  • 26:16 - 26:19
    Teraz i w przyszłości.
  • 26:21 - 26:26
    Mamy tu świat i 7 miliardów
  • 26:26 - 26:33
    Z 7 miliardów, 1 żyje w Ameryce, północnej i południowej
  • 26:33 - 26:38
    1 w Europie, 1 w Afryce,
  • 26:38 - 26:42
    i 4 w Azji
  • 26:42 - 26:44
    Tak jest dzisiaj. Ale jak to zapamiętać?
  • 26:44 - 26:48
    Mam prosty sposób na zapamiętanie: gdy ułożę liczby w taki sposób
  • 26:48 - 26:51
    i nazwę go kodem pin świata: 1114
  • 26:52 - 26:55
    Teraz, co się wydarzy w połowie stulecie?
  • 26:55 - 26:57
    Wiemy to całkiem dobrze.
  • 26:57 - 27:02
    Europa... bez wzrostu. W rzeczywistości, populacja Europy się zmniejsza.
  • 27:02 - 27:06
    W Ameryce, trochę więcej ludzi. Głównie ludzie, którzy pójdą na emeryturę, w Ameryce Łacińskiej.
  • 27:06 - 27:10
    Więc nie robi to wielkiej różnicy, prawie tyle samo.
  • 27:10 - 27:13
    W Azji będziemy mieć 1 miliard więcej.
  • 27:13 - 27:16
  • 27:16 - 27:21
  • 27:21 - 27:25
  • 27:25 - 27:30
  • 27:30 - 27:35
  • 27:35 - 27:40
  • 27:40 - 27:45
  • 27:46 - 27:50
  • 27:50 - 27:54
  • 27:54 - 27:59
  • 27:59 - 28:03
  • 28:04 - 28:07
  • 28:08 - 28:14
  • 28:14 - 28:22
  • 28:29 - 28:37
  • 28:37 - 28:40
  • 28:40 - 28:49
  • 28:49 - 28:55
  • 28:57 - 29:02
  • 29:03 - 29:08
  • 29:08 - 29:12
  • 29:12 - 29:19
  • 29:19 - 29:25
  • 29:25 - 29:33
  • 29:33 - 29:41
  • 29:41 - 29:47
  • 29:47 - 29:50
  • 29:50 - 29:58
  • 29:58 - 30:01
  • 30:01 - 30:06
  • 30:06 - 30:12
  • 30:12 - 30:15
  • 30:15 - 30:22
  • 30:22 - 30:26
  • 30:26 - 30:31
  • 30:36 - 30:43
  • 30:44 - 30:50
  • 30:50 - 30:54
  • 30:55 - 31:01
  • 31:02 - 31:04
  • 31:04 - 31:06
  • 31:06 - 31:08
  • 31:09 - 31:13
  • 31:14 - 31:16
  • 31:16 - 31:20
  • 31:21 - 31:25
  • 31:25 - 31:32
  • 31:34 - 31:38
  • 31:38 - 31:45
  • 31:48 - 31:52
  • 31:52 - 31:57
  • 32:00 - 32:05
  • 32:05 - 32:08
  • 32:08 - 32:12
  • 32:16 - 32:20
  • 32:20 - 32:22
  • 32:22 - 32:27
  • 32:27 - 32:30
  • 32:33 - 32:39
  • 32:40 - 32:45
  • 32:47 - 32:51
  • 32:52 - 32:56
  • 33:00 - 33:04
  • 33:07 - 33:09
  • 33:10 - 33:13
  • 33:13 - 33:16
  • 33:18 - 33:20
  • 33:22 - 33:26
  • 33:28 - 33:32
  • 33:34 - 33:40
  • 33:43 - 33:47
  • 33:47 - 33:50
  • 33:50 - 33:55
  • 33:55 - 33:59
  • 34:00 - 34:02
  • 34:03 - 34:10
  • 34:10 - 34:18
  • 34:19 - 34:23
  • 34:24 - 34:30
  • 34:30 - 34:35
  • 34:36 - 34:40
  • 34:42 - 34:47
  • 34:47 - 34:52
  • 34:52 - 34:56
  • 34:56 - 34:58
  • 34:58 - 35:00
  • 35:00 - 35:04
  • 35:06 - 35:13
  • 35:13 - 35:17
  • 35:18 - 35:24
  • 35:24 - 35:29
  • 35:29 - 35:34
  • 35:36 - 35:40
  • 35:40 - 35:44
  • 35:44 - 35:51
  • 35:51 - 35:53
  • 35:53 - 35:56
  • 35:56 - 35:59
  • 36:00 - 36:05
  • 36:05 - 36:11
  • 36:11 - 36:13
  • 36:13 - 36:15
  • 36:15 - 36:16
  • 36:16 - 36:18
  • 36:18 - 36:20
  • 36:21 - 36:26
  • 36:26 - 36:31
  • 36:31 - 36:36
  • 36:36 - 36:38
  • 36:38 - 36:40
  • 36:41 - 36:43
  • 36:43 - 36:48
  • 36:48 - 36:50
  • 36:50 - 36:56
  • 36:57 - 36:59
  • 36:59 - 37:03
  • 37:03 - 37:05
  • 37:06 - 37:10
  • 37:10 - 37:15
  • 37:15 - 37:17
  • 37:17 - 37:21
  • 37:21 - 37:24
  • 37:25 - 37:29
  • 37:30 - 37:35
  • 37:35 - 37:39
  • 37:39 - 37:45
  • 37:45 - 37:48
  • 37:49 - 37:55
  • 37:55 - 38:00
  • 38:00 - 38:05
  • 38:05 - 38:08
  • 38:08 - 38:14
  • 38:14 - 38:18
  • 38:18 - 38:23
  • 38:23 - 38:26
  • 38:29 - 38:33
  • 38:33 - 38:40
  • 38:40 - 38:45
  • 38:45 - 38:47
  • 38:47 - 38:51
  • 38:51 - 38:53
  • 38:53 - 39:00
  • 39:00 - 39:05
  • 39:05 - 39:11
  • 39:11 - 39:13
  • 39:13 - 39:17
  • 39:17 - 39:23
  • 39:23 - 39:27
  • 39:27 - 39:30
  • 39:30 - 39:36
  • 39:37 - 39:46
  • 39:47 - 39:54
  • 39:54 - 39:58
  • 39:59 - 40:02
  • 40:02 - 40:05
  • 40:06 - 40:12
  • 40:12 - 40:20
  • 40:20 - 40:26
  • 40:26 - 40:36
  • 40:36 - 40:39
  • 40:39 - 40:45
  • 40:48 - 40:51
  • 40:53 - 40:57
  • 40:58 - 41:03
  • 41:06 - 41:09
  • 41:10 - 41:15
  • 41:33 - 41:38
  • 41:38 - 41:43
  • 41:50 - 41:52
  • 41:52 - 41:54
  • 42:02 - 42:05
  • 42:06 - 42:08
  • 42:08 - 42:12
  • 42:12 - 42:18
  • 42:18 - 42:23
  • 42:25 - 42:31
  • 42:32 - 42:34
  • 42:39 - 42:46
  • 42:46 - 42:49
  • 42:50 - 42:55
  • 42:55 - 43:01
  • 43:01 - 43:05
  • 43:05 - 43:06
  • 43:06 - 43:11
  • 43:12 - 43:18
  • 43:18 - 43:20
  • 43:22 - 43:24
  • 43:24 - 43:27
  • 43:27 - 43:31
  • 43:36 - 43:43
  • 43:43 - 43:47
  • 43:47 - 43:51
  • 43:51 - 43:55
  • 43:55 - 44:00
  • 44:00 - 44:05
  • 44:05 - 44:08
  • 44:08 - 44:13
  • 44:13 - 44:17
  • 44:17 - 44:20
  • 44:20 - 44:24
  • 44:24 - 44:31
  • 44:31 - 44:35
  • 44:35 - 44:37
  • 44:37 - 44:41
  • 44:41 - 44:49
  • 44:49 - 44:55
  • 44:55 - 45:00
  • 45:00 - 45:04
  • 45:04 - 45:07
  • 45:07 - 45:09
  • 45:09 - 45:15
  • 45:15 - 45:19
  • 45:19 - 45:21
  • 45:21 - 45:27
  • 45:27 - 45:32
  • 45:32 - 45:34
  • 45:34 - 45:37
  • 45:37 - 45:41
  • 45:42 - 45:47
  • 45:48 - 45:49
  • 45:49 - 45:53
  • 45:53 - 45:56
  • 45:57 - 46:03
  • 46:03 - 46:05
  • 46:05 - 46:09
  • 46:09 - 46:15
  • 46:15 - 46:20
  • 46:21 - 46:25
  • 46:25 - 46:30
  • 46:30 - 46:34
  • 46:34 - 46:39
  • 46:39 - 46:42
  • 46:42 - 46:45
  • 46:45 - 46:52
  • 46:52 - 46:55
  • 46:55 - 47:00
  • 47:00 - 47:03
  • 47:03 - 47:06
  • 47:06 - 47:10
  • 47:10 - 47:15
  • 47:15 - 47:19
  • 47:19 - 47:23
  • 47:23 - 47:30
  • 47:30 - 47:36
  • 47:36 - 47:40
  • 47:40 - 47:44
  • 47:44 - 47:49
  • 47:49 - 47:52
  • 47:52 - 47:58
  • 47:58 - 48:00
  • 48:00 - 48:06
  • 48:06 - 48:08
  • 48:08 - 48:09
  • 48:10 - 48:15
  • 48:15 - 48:19
  • 48:19 - 48:24
  • 48:24 - 48:27
  • 48:28 - 48:31
  • 48:31 - 48:36
  • 48:36 - 48:41
  • 48:41 - 48:46
  • 48:47 - 48:53
  • 48:53 - 48:57
  • 48:59 - 49:07
  • 49:07 - 49:12
  • 49:14 - 49:20
  • 49:20 - 49:24
  • 49:24 - 49:29
  • 49:31 - 49:35
  • 49:35 - 49:42
  • 49:42 - 49:49
  • 49:53 - 49:57
  • 49:57 - 50:05
  • 50:06 - 50:11
  • 50:11 - 50:20
  • 50:21 - 50:27
  • 50:28 - 50:30
  • 50:30 - 50:35
  • 50:35 - 50:41
  • 50:42 - 50:47
  • 50:47 - 50:51
  • 50:52 - 50:59
  • 50:59 - 51:05
  • 51:05 - 51:11
  • 51:11 - 51:19
  • 51:19 - 51:25
  • 51:25 - 51:32
  • 51:32 - 51:37
  • 51:37 - 51:41
  • 51:41 - 51:46
  • 51:46 - 51:49
  • 51:51 - 51:58
  • 51:58 - 52:07
  • 52:07 - 52:12
  • 52:12 - 52:17
  • 52:17 - 52:25
  • 52:26 - 52:31
  • 52:31 - 52:34
  • 52:35 - 52:42
  • 52:42 - 52:45
  • 52:45 - 52:49
  • 52:49 - 52:54
  • 52:54 - 53:03
  • 53:03 - 53:05
  • 53:05 - 53:09
  • 53:09 - 53:13
  • 53:14 - 53:16
  • 53:16 - 53:19
  • 53:19 - 53:21
  • 53:21 - 53:24
  • 53:24 - 53:28
  • 53:28 - 53:38
  • 53:38 - 53:40
  • 53:40 - 53:48
  • 53:48 - 53:53
  • 53:53 - 53:57
  • 53:58 - 54:03
  • 54:03 - 54:08
  • 54:08 - 54:15
  • 54:15 - 54:20
  • 54:20 - 54:25
  • 54:25 - 54:30
  • 54:31 - 54:38
  • 54:38 - 54:43
  • 54:43 - 54:48
  • 54:50 - 54:56
  • 54:56 - 55:03
  • 55:04 - 55:07
  • 55:07 - 55:14
  • 55:14 - 55:20
  • 55:20 - 55:26
  • 55:26 - 55:31
  • 55:34 - 55:35
  • 55:35 - 55:40
  • 55:40 - 55:46
  • 55:46 - 55:49
  • 55:50 - 55:53
  • 55:53 - 55:59
  • 56:00 - 56:03
  • 56:04 - 56:07
  • 56:07 - 56:11
  • 56:11 - 56:15
  • 56:15 - 56:24
  • 56:24 - 56:26
  • 56:26 - 56:32
  • 56:32 - 56:37
  • 56:37 - 56:41
  • 56:41 - 56:46
  • 56:48 - 56:50
  • 56:50 - 56:57
  • 56:57 - 57:01
  • 57:01 - 57:03
  • 57:03 - 57:11
  • 57:12 - 57:16
  • 57:16 - 57:21
  • 57:23 - 57:27
  • 57:28 - 57:31
  • 57:31 - 57:37
  • 57:37 - 57:44
  • 57:44 - 57:52
  • 57:52 - 57:58
  • 57:58 - 58:01
  • 58:01 - 58:04
  • 58:04 - 58:08
  • 58:08 - 58:11
Title:
DON'T PANIC — Hans Rosling showing the facts about population
Description:

more » « less
Video Language:
English
Duration:
58:51

Polish subtitles

Revisions Compare revisions