Return to Video

DON'T PANIC — Hans Rosling showing the facts about population

  • 0:05 - 0:10
    Żyjemy w świecie nieustających zmian.
  • 0:11 - 0:15
    Tłumy ludzi migrujących do nowych, ogromnych miast,
  • 0:15 - 0:18
    wypełniające strzeliste wieżowce
  • 0:18 - 0:21
    i rozległe slumsy.
  • 0:21 - 0:26
    Nienasycony apetyt na paliwo i żywność,
  • 0:26 - 0:28
    nieprzewidywalne zmiany klimatu,
  • 0:29 - 0:35
    a wszystko to w świecie z ciągle rosnącą populacją.
  • 0:36 - 0:38
    Czy powinniśmy się martwić?
  • 0:38 - 0:42
    Czy powinniśmy się bać?
  • 0:43 - 0:46
    Jak nadać temu wszystkiemu sens?
  • 0:53 - 0:59
    7 miliardów ludzi żyje obecnie na naszej planecie. Czy to nie piękne?
  • 0:59 - 1:04
    Ale niektórzy, gdy myślą o świecie i jego przyszłości, panikują!
  • 1:04 - 1:06
    Inni wolą o tym wszystkim nie myśleć.
  • 1:06 - 1:10
    Ale dzisiaj pokażę, jak naprawdę się rzeczy mają.
  • 1:10 - 1:13
    Nazywam się Hans Rosling, jestem statystykiem, który ....
  • 1:13 - 1:15
    NIE, NIE, NIE, NIE ... nie wyłączaj!
  • 1:15 - 1:20
    Ponieważ z najnowszych danych ze wszystkich krajów pokażę wam świat w nowy sposób.
  • 1:20 - 1:23
    I zamierzam wam opowiedzieć, jak zmienia się światowa populacja,
  • 1:23 - 1:28
    i co dzisiejsze dane mówią nam o przyszłości świata.
  • 1:28 - 1:32
    Niewątpliwie stoimy wobec wielkich wyzwań,
  • 1:33 - 1:37
    ale dobre wieści są takie, że przyszłość nie rysuje się aż tak ponuro,
  • 1:37 - 1:42
    a ludzkość już teraz ma się lepiej, niż wielu z was myśli!
  • 1:44 - 1:45
    "Nie panikujcie!"
  • 1:46 - 1:47
    "Prawda o populacji"
  • 1:47 - 1:50
    "z profesorem Hansem Roslingiem"
  • 1:51 - 1:53
    Dzieci...
  • 1:53 - 1:55
    Każde jest błogosławieństwem.
  • 1:55 - 1:59
    Ale wielu uważa, że przyrost populacji wymknął się spod kontroli.
  • 2:00 - 2:02
    Niektórzy nawet mówią o bombie populacyjnej!
  • 2:03 - 2:06
    Czy mają rację?
  • 2:07 - 2:12
    Zatem gdzie dziś się znajdujemy z problemem zaludnienia? I jak tu dotarliśmy?
  • 2:12 - 2:16
    Opowiem wam historię o wszystkich, którzy kiedykolwiek żyli...
  • 2:16 - 2:20
    Cóż, przynajmniej w ciągu ostatniego tysiąca lat.
  • 2:20 - 2:22
    No, to jedziemy.
  • 2:22 - 2:25
    Przedstawiam Wam dwie osie.
  • 2:25 - 2:33
    To jest czas w latach, a to jest liczba ludności na świecie w miliardach.
  • 2:33 - 2:41
    W roku 10 000 p.n.e., kiedy pierwsi ludzie zostali rolnikami, archeolodzy szacują,
  • 2:41 - 2:45
    że światowa populacja wynosiła tylko 10 milionów.
  • 2:45 - 2:49
    Wyobraźcie sobie: 10 milionów! To jak Szwecja obecnie!
  • 2:49 - 2:53
    Świat złożony tylko ze Szwedów!
  • 2:53 - 2:57
    Ale potem, jak mijały tysiąclecia,
  • 2:57 - 2:59
    przybywało rolników, żywności i ludności,
  • 2:59 - 3:01
    aż pojawiły się wielkie imperia,
  • 3:01 - 3:04
    Egipt, Chiny, Indie...
  • 3:04 - 3:06
    i w końcu Europa!
  • 3:06 - 3:10
    I populacja dalej rosła, ale bardzo powoli
  • 3:10 - 3:14
    Zatrzymam się tutaj, w roku 1800
  • 3:14 - 3:19
    Ponieważ właśnie w roku 1800 globalna populacja osiągnęła miliard ludzi
  • 3:19 - 3:23
    Wyobraźcie sobie... Przez cały ten czas,
  • 3:23 - 3:29
    wzrost populacji to był tylko mały ułamek procenta, przez tysiące lat.
  • 3:29 - 3:32
    Ale w roku 1800, z rewolucją przemysłową,
  • 3:32 - 3:34
    wszystko się zmieniło
  • 3:34 - 3:36
    i populacja zaczęła rosnąć szybciej.
  • 3:36 - 3:38
    W trochę więcej niż 100 lat,
  • 3:38 - 3:39
    osiągnęła 2 miliardy.
  • 3:39 - 3:42
    A kiedy chodziłem do szkoły,
  • 3:42 - 3:43
    osiągnęła 3 miliardy.
  • 3:43 - 3:46
    I wielu mówiło:
  • 3:46 - 3:48
    "Ziemia nie może utrzymać więcej ludzi".
  • 3:48 - 3:50
    Nawet eksperci tak mówili.
  • 3:50 - 3:52
    Ale oto, co się wydarzyło.
  • 3:52 - 3:54
    Osiągnęliśmy 4 miliardy...
  • 3:54 - 3:55
    5 miliardów...
  • 3:55 - 3:57
    6 miliardów...
  • 3:57 - 3:59
    7 miliardów!
  • 3:59 - 4:00
    Wyobraźcie sobie...
  • 4:01 - 4:03
    Więcej niż połowa światowej populacji
  • 4:03 - 4:05
    urodziła się w czasie mojego życia.
  • 4:05 - 4:09
    I ta liczba wciąż rośnie.
  • 4:10 - 4:14
    Większość wzrostu ludności ostatnich lat
  • 4:14 - 4:15
    wydarzyła się w Azji.
  • 4:16 - 4:18
    Jak tutaj, w Bangladeszu,
  • 4:18 - 4:20
    gdzie ludność się potroiła
  • 4:20 - 4:21
    w czasie mojego życia.
  • 4:21 - 4:28
    Z 50 milionów do ponad 150 milionów.
  • 4:28 - 4:32
    Teraz to jeden z najgęściej zaludnionych
  • 4:32 - 4:33
    krajów na świecie.
  • 4:33 - 4:39
    Około 15 milionów żyje w zatłoczonej stolicy, Dhace.
  • 4:40 - 4:42
    Miejscowi
  • 4:42 - 4:44
    czy w mieście czy na wsi,
  • 4:44 - 4:48
    są głęboko zaniepokojeni wielkością rodzin.
  • 4:49 - 4:52
    Ale nadchodzi nowy Bangladesz...
  • 4:52 - 4:54
    Tak jak rodzina Khan.
  • 4:54 - 4:59
    Mama Taslima, córki Tanjina i mała Sadia.
  • 4:59 - 5:02
    i tata Hannan.
  • 5:04 - 5:06
    Kobietom zabiera wieki przygotowanie się,
  • 5:06 - 5:08
    mężczyźni nie potrzebują tyle czasu.
  • 5:08 - 5:11
    Po co to nakładasz,
  • 5:11 - 5:14
    jeżeli potem zetrzesz to rękami?
  • 5:14 - 5:18
    Oboje, Taslima i Hannan pochodzą z dużych rodzin.
  • 5:18 - 5:22
    Ale postanowili mieć tylko 2 dzieci.
  • 5:22 - 5:24
    W Bangladeszu jest slogan,
  • 5:24 - 5:26
    który możesz wszędzie usłyszeć:
  • 5:26 - 5:30
    "Nie więcej niż dwoje dzieci - jedno nawet lepiej!"
  • 5:34 - 5:37
    To szczęście, że mam tylko dwoje dzieci.
  • 5:37 - 5:40
    Gdybym miał więcej, nie stać by mnie było na to.
  • 5:40 - 5:42
    Dla dwójki dzieci mogę kupić, co zechcą.
  • 5:47 - 5:50
    Mój portfel jest teraz pusty!
  • 5:51 - 5:54
    Taslima i Hannan są częścią przemiany kulturowej
  • 5:54 - 5:56
    odejścia od dużych rodzin.
  • 5:56 - 6:00
    I dla Taslimy, stało się to pracą.
  • 6:00 - 6:04
    Pracuje dla Urzędu Planowania Rodziny,
  • 6:04 - 6:07
    który w każdej wsi zatrudnia takie kobiety jak ona.
  • 6:07 - 6:10
    Chodzi od drzwi do drzwi,
  • 6:10 - 6:14
    żeby pomóc innym zaplanować mniejsze rodziny.
  • 6:15 - 6:17
    Kiedy miałaś ostatni okres?
  • 6:17 - 6:19
    Dwudziestego drugiego.
  • 6:19 - 6:21
    Czyli nie używasz żadnej antykoncepcji?
  • 6:22 - 6:23
    Nie będzie to problem, jeśli zajdziesz w ciążę?
  • 6:23 - 6:26
    Niełatwo zachodzę w ciążę.
  • 6:26 - 6:28
    Ale już masz dwójkę dzieci
  • 6:28 - 6:31
    Nie mam czasu iść do kliniki.
  • 6:32 - 6:34
    Taslima oferuje poradę, wsparcie moralne
  • 6:34 - 6:36
    i co najważniejsze,
  • 6:36 - 6:39
    szereg środków antykoncepcyjnych.
  • 6:39 - 6:41
    Masz trzy córki,
  • 6:41 - 6:44
    naprawdę chcesz mieć więcej dzieci?
  • 6:45 - 6:46
    To zależy od ojca.
  • 6:46 - 6:49
    To ty rodzisz,
  • 6:49 - 6:51
    dlaczego to zależy od niego?
  • 6:51 - 6:53
    Ty musisz przejść przez cały ból, a nie on.
  • 6:53 - 6:55
    Kto musi przejść przez poród?
  • 6:55 - 6:57
    Ja przechodzę przez poród,
  • 6:57 - 6:59
    ale jeżeli on chce chłopca,
  • 6:59 - 7:00
    co mogę zrobić?
  • 7:00 - 7:05
    To pigułka, weź ją kiedy zacznie się okres
  • 7:10 - 7:11
    Ciężko do nich dotrzeć,
  • 7:11 - 7:13
    kiedy są mniej wyedukowani.
  • 7:14 - 7:17
    Ale stopniowo przekazujemy przesłanie.
  • 7:17 - 7:21
    Więc jak udane są wysiłki Taslimy i Bangladeszu
  • 7:21 - 7:23
    z redukowaniem współczynnika dzietności?
  • 7:23 - 7:26
    Czyli liczby dzieci na kobietę.
  • 7:26 - 7:29
    W Szwecji założyliśmy Fundację Gapminder,
  • 7:29 - 7:32
    żeby udostępnić światowe dane
  • 7:32 - 7:34
    w sposób zrozumiały dla każdego.
  • 7:34 - 7:38
    Pokażę wam sytuację w Bangladeszu.
  • 7:38 - 7:41
    Na osi poziomej liczba dzieci na kobietę.
  • 7:41 - 7:45
    Od 1, 2... 7 do 8
  • 7:45 - 7:48
    A na osi pionowej,
  • 7:48 - 7:50
    spodziewana długość życia,
  • 7:50 - 7:54
    zakładana liczba lat, którą przeżyje noworodek.
  • 7:54 - 7:57
    Od 30, aż do 90.
  • 7:57 - 8:00
    Teraz... zaczynamy w 1972
  • 8:00 - 8:03
    bardzo ważny rok dla Bangladeszu,
  • 8:03 - 8:05
    pierwszy pełny rok niepodległości.
  • 8:05 - 8:08
    W tym roku, Bangladesz był tam.
  • 8:08 - 8:11
    Średnio siedmioro dzieci na kobietę,
  • 8:12 - 8:15
    a spodziewana długość życia poniżej 50 lat.
  • 8:15 - 8:17
    Co się wydarzyło po uzyskaniu niepodległości?
  • 8:17 - 8:21
    Wydłużyło się życie w Bangladeszu?
  • 8:21 - 8:22
    Zmniejszyła się liczba dzieci?
  • 8:22 - 8:24
    Oto dane.
  • 8:24 - 8:25
    Startuję Bangladesz.
  • 8:25 - 8:27
    Rzeczywiście, życie się wydłuża,
  • 8:27 - 8:29
    a dzieci coraz mniej... 6... 5...
  • 8:29 - 8:31
    i życie coraz dłuższe... 4... 3...
  • 8:31 - 8:34
    i zatrzymuje się prawie na 2.
  • 8:34 - 8:36
    Czyli na 2.2
  • 8:36 - 8:37
    A średnia życia to 70 lat.
  • 8:37 - 8:40
    To niesamowite!
  • 8:40 - 8:42
    W ciągu 40 lat
  • 8:42 - 8:43
    Bangladesz przeszedł
  • 8:43 - 8:48
    z 7... 6... 5... 4... 3... 2...
  • 8:48 - 8:52
    To cud, co się wydarzyło w Bangladeszu!
  • 8:52 - 8:54
    Ale czy tylko w Bangladeszu?
  • 8:54 - 8:57
    Pokażę wam dane z całego świata.
  • 8:57 - 9:00
    Cofnę się 50 lat,
  • 9:00 - 9:02
    do roku 1963
  • 9:02 - 9:05
    To są wszystkie kraje
  • 9:05 - 9:08
    Zielone to Ameryka,
  • 9:08 - 9:09
    północna i południowa.
  • 9:10 - 9:12
    Żółte to Europa,
  • 9:12 - 9:13
    wschodnia i zachodnia.
  • 9:13 - 9:15
    Niebieskie to Afryka,
  • 9:15 - 9:17
    na północ i południe od Sahary.
  • 9:17 - 9:19
    A czerwone to Azja,
  • 9:19 - 9:21
    razem z Australią i Nową Zelandią.
  • 9:21 - 9:23
    Wielkość bańki
  • 9:23 - 9:25
    to rozmiar populacji.
  • 9:25 - 9:26
    Popatrzmy:
  • 9:26 - 9:29
    Wielkie to Chiny i Indie.
  • 9:29 - 9:31
    Bangladesz tuż za nimi.
  • 9:32 - 9:34
    W 1963 roku
  • 9:34 - 9:37
    średnia liczba dzieci na kobietę na świecie
  • 9:37 - 9:38
    wynosiła 5.
  • 9:38 - 9:41
    Ale to był podzielony świat...
  • 9:41 - 9:42
    widzicie?
  • 9:42 - 9:47
    Kraje tutaj, to kraje rozwinięte,
  • 9:47 - 9:49
    małe rodziny i długie życie.
  • 9:49 - 9:52
    A tutaj to kraje rozwijające się,
  • 9:52 - 9:54
    z dużymi rodzinami
  • 9:54 - 9:55
    i krótkim życiem.
  • 9:55 - 9:58
    I bardzo mało krajów między nimi.
  • 9:58 - 10:01
    Ale zobaczmy co się wydarzyło.
  • 10:01 - 10:02
    Startuję świat!
  • 10:02 - 10:04
    Zaczynamy...
  • 10:04 - 10:05
    Widzicie...
  • 10:05 - 10:08
    Chiny, duża bańka, poprawia się zdrowie
  • 10:08 - 10:10
    i zaczynają planowanie rodziny,
  • 10:10 - 10:11
    przesuwają się do mniejszych rodzin.
  • 10:11 - 10:13
    Duża zielona,
  • 10:13 - 10:14
    spójrzcie, Meksyk, dochodzi tam!
  • 10:14 - 10:17
    To jest Brazylia, też zielona w Ameryce Łacińskiej.
  • 10:17 - 10:19
    A tutaj Indie je gonią!
  • 10:19 - 10:22
    Duże czerwone bańki
    to kraje azjatyckie już na tej drodze.
  • 10:22 - 10:24
    Wielu Afrykanów wciąż
  • 10:24 - 10:25
    "wiele dzieci na na kobietę",
  • 10:25 - 10:27
    I wtedy Bangladesz tam
  • 10:27 - 10:30
    prześciga Indie w drodze do małych rodzin,
  • 10:30 - 10:32
    I teraz prawie wszystkie kraje tam idą,
  • 10:32 - 10:33
    nawet Afryka!
  • 10:33 - 10:37
    Uuuu! To było trzęsienie ziemii w Haiti!
  • 10:37 - 10:39
    I teraz wszyscy lądują tam.
  • 10:40 - 10:42
    Co za zmiana!
  • 10:42 - 10:48
    Dzisiaj, średnia światowa to 2.5
  • 10:48 - 10:49
    Wyobraźcie sobie:
  • 10:49 - 10:52
    50 lat temu wynosiła 5!
  • 10:52 - 10:54
    Świat się zmienił:
  • 10:54 - 10:57
    średnia liczba dzieci na kobietę
  • 10:57 - 10:59
    spadła z 5 do 2.5
  • 11:00 - 11:01
    I ciągle spada...
  • 11:01 - 11:04
    Co za wielka zmiana!
  • 11:04 - 11:06
    Ludzie mogliby pomyśleć,
  • 11:06 - 11:09
    że Bangladesz i inne podobne kraje
  • 11:09 - 11:12
    są jakimś epicentrum bomby populacyjnej.
  • 11:12 - 11:13
    Nie mogliby się bardziej mylić.
  • 11:14 - 11:15
    Dla mnie,
  • 11:15 - 11:16
    pracownik służby zdrowia
  • 11:16 - 11:19
    jak pani Taslima i inni,
  • 11:19 - 11:21
    którzy zabrali swoje kraje z tej strony...
  • 11:21 - 11:24
    całą drogę... w kilka dekad
  • 11:24 - 11:26
    do o wiele lepszego zdrowia
  • 11:26 - 11:27
    i mniejszych rodzin,
  • 11:27 - 11:29
    są bohaterami naszych czasów!
  • 11:29 - 11:32
    Zmiana, która się wydarzyła jest niesamowita.
  • 11:32 - 11:36
    Już nie żyjemy w podzielonym świecie.
  • 11:37 - 11:42
    Ale jak dużo ludzie wiedzą o tej niesamowitej zmianie?
  • 11:42 - 11:46
    W Gapminder pokazujemy nie tylko dane,
  • 11:46 - 11:50
    mierzymy też ich stopień wiedzy lub niewiedzy o świecie.
  • 11:51 - 11:54
    Więc najpierw zrobiliśmy badanie w Szwecji.
  • 11:54 - 11:57
    Wyniki były przygnębiające.
  • 11:57 - 12:00
    Zatem drugie badanie zrobiliśmy w Wielkiej Brytanii.
  • 12:00 - 12:05
    Mieliśmy wielkie nadzieje, bo Brytyjczycy byli wszędzie.
  • 12:05 - 12:07
    Myśleliśmy, że tutaj dostaniemy dobre wyniki.
  • 12:07 - 12:09
    Pierwsze zadanie pytanie brzmiało:
  • 12:09 - 12:13
    Średnia liczba dzieci na kobietę w Bangladeszu.
  • 12:13 - 12:15
    I daliśmy cztery możliwości:
  • 12:15 - 12:19
    2.5, 3.5, 4.5 lub 5.5
  • 12:20 - 12:22
    To wyniki brytyjskiej ankiety.
  • 12:28 - 12:31
    Ale wy znacie poprawną odpowiedź:
  • 12:31 - 12:33
    to 2.5.
  • 12:33 - 12:38
    Tylko 12 procent Brytyjczyków odpowiedziało poprawnie.
  • 12:38 - 12:39
    Więc pomyśleliśmy,
  • 12:39 - 12:43
    że może gorzej wykształceni obniżyli wyniki?
  • 12:44 - 12:46
    Więc wyróżniliśmy tych,
  • 12:46 - 12:49
    co uzyskali dyplom na dobrych, brytyjskich uniwersytetach.
  • 12:50 - 12:56
    A oto ich wyniki.
  • 12:58 - 13:01
    Wypadli jeszcze gorzej!
  • 13:01 - 13:03
    Możecie dojść do wniosku,
  • 13:03 - 13:05
    że Brytyjczykom brakuje wiedzy o świecie.
  • 13:05 - 13:07
    Nie, nie!
  • 13:07 - 13:12
    A gdyby zapytać szympansa i jego kolegów?
  • 13:12 - 13:18
    Napisać odpowiedzi na bananach i niech wybiorą po jednym.
  • 13:18 - 13:20
    Oto jakie wyniki bym otrzymał.
  • 13:21 - 13:24
    Oczywiście szympansy nic nie wiedzą o Bangladeszu.
  • 13:29 - 13:31
    Ale dzięki czystemu prawdopodobieństwu,
  • 13:31 - 13:35
    wybraliby poprawną odpowiedź dwa razy częściej niż Brytyjczycy.
  • 13:36 - 13:42
    Więcej niż połowa Brytyjczyków myśli, że to 4.5 lub więcej.
  • 13:43 - 13:47
    Problemem nie jest brak wiedzy,
  • 13:47 - 13:49
    ale przyjęte z góry opinie!
  • 13:49 - 13:51
    Brytyjczycy nie mogą sobie wyobrazić,
  • 13:51 - 13:52
    nawet zgadnąć,
  • 13:52 - 13:54
    że kobiety w Bangladeszu
  • 13:54 - 13:56
    mają średnio 2.5 dzieci.
  • 13:56 - 13:58
    A teraz to już nawet 2.2.
  • 13:58 - 14:00
    To jest to czego Brytyjczycy nie wiedzą:
  • 14:00 - 14:02
    Taslima i jej rodzina są normą w Bangladeszu,
  • 14:02 - 14:05
    najczęściej spotykaną wielkością rodziny.
  • 14:05 - 14:07
    I to nie tylko tam,
  • 14:07 - 14:09
    tak jest na całym świecie.
  • 14:09 - 14:11
    W Brazylii, rodziny dwudzietne.
  • 14:12 - 14:15
    Vietnam, rodziny dwudzietne.
  • 14:16 - 14:18
    Nawet w Indiach,
  • 14:18 - 14:22
    dziś najczęściej rodzina ma dwoje dzieci.
  • 14:22 - 14:24
    Również na kontynencie afrykańskim
  • 14:24 - 14:26
    w wielkich miastach jak Addis Abeba,
  • 14:27 - 14:30
    znajdziemy poniżej dwojga dzieci na kobietę.
  • 14:30 - 14:33
    Muzułmannie, buddyści,
  • 14:33 - 14:34
    hinduiści i chrześcijanie.
  • 14:34 - 14:36
    Nie znajdziemy religii,
  • 14:36 - 14:38
    kultury,
  • 14:38 - 14:39
    kontynentu,
  • 14:39 - 14:42
    gdzie nie ma dwudzietnych rodzin.
  • 14:42 - 14:46
    Zmiana z rodzin wielodzietnych do dwudzietnych
  • 14:46 - 14:49
    jest jedną z najważniejszych rzeczy na świecie,
  • 14:49 - 14:51
    która się wydarzyła podczas mojego życia.
  • 14:51 - 14:54
    To wydarzenie bez precedensu w historii świata!
  • 15:00 - 15:03
    I znów wróciliśmy do Bangladeszu.
  • 15:03 - 15:04
    Znajdźmy powody
  • 15:04 - 15:08
    stojące za historyczną i dalej trwającą przemianą
  • 15:08 - 15:10
    z dużych do małych rodzin.
  • 15:10 - 15:13
    Prawie wszystkie dziewczynki
  • 15:13 - 15:14
    w muzułmańskim Bangladeszu,
  • 15:14 - 15:16
    jak 15 letnia Tanjina,
  • 15:16 - 15:17
    chodzą dzisiaj do szkoły.
  • 15:18 - 15:21
    Rząd nawet płaci rodzinom,
  • 15:21 - 15:25
    żeby wysyłali dziewczynki do szkół ponadpodstawowych.
  • 15:25 - 15:27
    W szkole Tanjiny
  • 15:27 - 15:31
    jest nawet więcej dziewczynek niż chłopców.
  • 15:34 - 15:36
    Co to za typ rodziny?
  • 15:36 - 15:38
    Duża rodzina!
  • 15:38 - 15:40
    Czy zabraknie im jedzenia?
  • 15:40 - 15:41
    Tak!
  • 15:41 - 15:44
    Ciężko przeoczyć sedno tej lekcji.
  • 15:45 - 15:46
    Co to za typ rodziny?
  • 15:46 - 15:48
    Mała rodzina!
  • 15:48 - 15:49
    Czy będą mieli problemy?
  • 15:49 - 15:50
    Nie!
  • 15:51 - 15:54
    Edukacja przynosi efekty,
  • 15:54 - 15:57
    ale pojawiają się też nowe możliwości
  • 15:57 - 15:58
    dla kobiet z Bangladeszu.
  • 15:58 - 16:01
    Pomimo utrzymujących się nierówności,
  • 16:01 - 16:02
    jest coraz więcej miejsc pracy,
  • 16:02 - 16:04
    a Tanjina ma wysokie aspiracje.
  • 16:05 - 16:08
    Kocham chodzić do szkoły
  • 16:08 - 16:10
    W czasach mojej mamy,
  • 16:10 - 16:12
    kobiety młodo wychodziły za mąż.
  • 16:12 - 16:14
    Nie miały szans na naukę.
  • 16:15 - 16:17
    Ale teraz możemy marzyć
  • 16:17 - 16:19
    o zawodzie lekarza lub inżyniera.
  • 16:20 - 16:23
    Coraz więcej młodych kobiet widzi,
  • 16:23 - 16:25
    jak wiele się może dla nich zmienić.
  • 16:26 - 16:28
    Nie rozumiem,
  • 16:28 - 16:30
    jak mogłaś wyjść za mąż w wieku 17 lat.
  • 16:30 - 16:32
    Nie mogę sobie wyobrazić,
  • 16:32 - 16:34
    że ja bym miała tak zrobić za 2 lata.
  • 16:34 - 16:36
    To niemożliwe
  • 16:36 - 16:39
    Wtedy tego nie rozumieliśmy.
  • 16:39 - 16:41
    Ale teraz ludzie wiedzą lepiej.
  • 16:43 - 16:47
    Myślisz, że w jakim wieku wyjdziesz za mąż?
  • 16:48 - 16:49
    25
  • 16:50 - 16:53
    Skończę szkołę i znajdę pracę.
  • 16:54 - 16:56
    Zostanę lekarzem, a potem wyjdę za mąż.
  • 16:57 - 16:59
    Jesteś bardzo mądra!
  • 17:03 - 17:06
    Tak miło widzieć Taslimę
  • 17:06 - 17:07
    tak pełną nadziei
  • 17:07 - 17:09
    na świetlaną przyszłość dla swoich córek.
  • 17:09 - 17:12
    Ale najważniejszą transformacją
  • 17:12 - 17:15
    leżącą u podstaw zmian w Bangladeszu
  • 17:15 - 17:20
    to radykalna poprawa przeżywalności dzieci.
  • 17:24 - 17:26
    Jest Ramadan,
  • 17:26 - 17:29
    muzułmański miesiąc postów i kontemplacji.
  • 17:30 - 17:32
    W tym pomyślnym czasie,
  • 17:32 - 17:35
    Hanan pomaga swoim rodzicom
  • 17:35 - 17:37
    uporządkować rodzinną mogiłę.
  • 17:38 - 17:40
    Uklep ziemię rękami.
  • 17:41 - 17:43
    Trójka rodzeństwa Hannana
  • 17:43 - 17:46
    zmarła we wczesnym dzieciństwie.
  • 17:46 - 17:48
    Zostali tutaj pochowani.
  • 17:48 - 17:50
    Zmarli na odrę.
  • 17:51 - 17:53
    Tak bardzo płakaliśmy,
  • 17:53 - 17:55
    to było strasznie smutne.
  • 17:55 - 17:58
    Gdyby był tutaj lekarz, mógłby je wyleczyć.
  • 17:58 - 17:59
    Choć jedno mogłoby przeżyć.
  • 17:59 - 18:01
    Jak mogę zapomnieć?
  • 18:01 - 18:02
    Będę je pamiętał do końca życia.
  • 18:03 - 18:06
    Gdy rodzice Hannana byli młodą parą
  • 18:06 - 18:12
    1 na 5 dzieci w Bangladeszu umierało zanim osiągnęło 5 rok życia
  • 18:12 - 18:17
    Wszystkie rodziny żyły w ciągłym strachu straty jednego lub więcej dzieci
  • 18:18 - 18:22
    Miałeś jedno dziecko po drugim
  • 18:22 - 18:24
    Jeśli jedno zmarło, nie zostałoby tylko jeszcze jedno
  • 18:25 - 18:27
    Tak było
  • 18:28 - 18:33
    Nie myśleliśmy, że mamy za dużo dzieci, albo jak wyglądałaby ich przyszłość
  • 18:36 - 18:44
    W ciągu ostatnich kilku dekad Bangladesz zrobił wielki progres w podstawowym zdrowiu, szczegołnie w przeżyciu dzieci.
  • 18:45 - 18:48
    Szczepionki, leczenie infekcji i lepsze żywienie i higiena
  • 18:48 - 18:51
    uratowały życie milionom dzieci
  • 18:52 - 18:57
    I gdy rodzice zauważyli, że ich dzieci mają większe szanse na przeżycie
  • 18:57 - 19:02
    w końcu zniknęła największa przeszkoda
  • 19:02 - 19:08
    Nawet w slumsach Dhakki, kobiety teraz mają średnio tylko dwoje dzieci
  • 19:14 - 19:17
    Przeżycie dzieci kieruje wszystkim
  • 19:17 - 19:19
    Wrócmy do historii
  • 19:19 - 19:25
    Dlaczego światowa populacja rosła tak powoli przed 1800?
  • 19:25 - 19:30
    W ciągu historii, wszystkie zapisy historyczne pokazują nam, że średnio
  • 19:30 - 19:34
    2 rodziców miało mniej więcej 6 dzieci.
  • 19:34 - 19:39
    A to wskazuje na bardzo szybki wzrost ludności. To czemu nie rosła?
  • 19:39 - 19:47
    Ponieważ 1... 2... 3... 4 dziecko umierało zanim samo zdąrzyło zostać rodzicem
  • 19:47 - 19:52
    Ludzie w przeszłości żyli w ekologicznej równowadze z naturą,
  • 19:52 - 19:55
    umierali w ekologicznej równowadze z naturą.
  • 19:56 - 19:59
    To było niebywale tragiczne!
  • 19:59 - 20:03
    Ale wraz z rewolucją przemysłową to się zmieniło.
  • 20:03 - 20:11
    Większe zarobki, więcej jedzenia, woda pitna, lepsza higiena, mydło, postęp medyczny...
  • 20:11 - 20:17
    Dzięki tym wszystkim postępom, czemu populacja rosła? Czy dlatego, że zaczęli mieć więcej dzieci?
  • 20:17 - 20:27
    Nie! W 1963 kiedy byłem w szkole, liczba dzieci na kobietę spadła na świecie do 5.
  • 20:27 - 20:32
    Powodem szybkiego wzrostu ludności było przeżywanie dzieci.
  • 20:32 - 20:35
    4 przeżywała wtedy.
  • 20:35 - 20:40
    Ale dalej 1 na 5 umierało, to było dalej straszne.
  • 20:40 - 20:49
    To właśnie w ostatnich dekadach większość państw zrobiło wielkie kroki naprzód w przeżywalności dzieci i planowaniu rodziny
  • 20:50 - 20:53
    Więc teraz zbliżamy się do nowej równowagi
  • 20:53 - 20:59
    I to jest przyjemna równowaga: 2 rodziców średnia ma 2 dzieci, które przeżywają.
  • 20:59 - 21:02
    Mamy rodziny w szczęśliwej równowadze.
  • 21:02 - 21:06
    To najczęstsza sytuacja rodzin na świecie dzisiaj.
  • 21:06 - 21:09
    I co to oznacza dla przyszłości?
  • 21:10 - 21:13
    Pokaże wam najlepsze prognozy na przyszłość.
  • 21:13 - 21:19
    od najlepszych demografów, których mamy w Sekcji Ludności w ONZ
  • 21:19 - 21:21
    I wygląda to tak
  • 21:21 - 21:28
    Najpierw będzie rosła dalej, do 8... potem do 9... a potem tutaj...
  • 21:28 - 21:30
    Ale zobaczcie: zwalnia!
  • 21:30 - 21:34
    Do końca stulecia staje się coraz bardziej płaska.
  • 21:34 - 21:38
    I gdy przybliżymy, możecie zobaczyć
  • 21:38 - 21:44
    że spodziewamy się "zwolnienia", i końca wzrostu ludności.
  • 21:45 - 21:50
    Ale oczywiście to prognoza obarczona pewną niepewnością.
  • 21:50 - 21:55
    Ale to pewne, że do końca tego stulecia skończy się wzrost populacji
  • 21:56 - 22:00
    To wszystko dzięki spadającemu współczynnikowi dzietności
  • 22:00 - 22:02
    Spójrzcie tutaj. Jeżeli się cofniemy
  • 22:03 - 22:06
    Pokaże wam, pokazując liczbę dzieci na świecie.
  • 22:06 - 22:10
    Liczbę dzieci między 0 a 15 rokiem życia.
  • 22:10 - 22:12
    Nadchodzą. Patrzcie:
  • 22:13 - 22:17
    Liczba dzieci wzrosła powoli... a potem wzrosła szybko...
  • 22:17 - 22:20
    Na przełomie wieków
  • 22:20 - 22:23
    było 2 miliardów dzieci na świecie
  • 22:23 - 22:30
    Dla mnie to bardzo ważny rok, ponieważ to właśnie wtedy urodziła się Doris. Mój pierwszy wnuk.
  • 22:30 - 22:35
    Urodziła się w bardzo specjalnym okresie dla dzieci na świecie.
  • 22:35 - 22:41
    Ponieważ najlepsi demografowie oszacowali, że w tym roku
  • 22:41 - 22:45
    liczba dzieci się ustabilizuje w taki sposób.
  • 22:45 - 22:47
    I nie będzie rosła dalej.
  • 22:47 - 22:52
    Do końca stulecia będziemy ciągle mieli 2 miliardy dzieci na świecie.
  • 22:52 - 23:00
    Kiedy urodziła się Doris, wtedy osiągneliśmy szczyt liczby dzieci.
  • 23:00 - 23:03
    Liczba dzieci już nie rośnie.
  • 23:03 - 23:06
    To was zdezorientuje.
  • 23:06 - 23:13
    Ponieważ... jak populacja może rosnąć tak, skoro nie rośnie liczba dzieci?
  • 23:13 - 23:16
    Skąd się wezmą ci wszyscy dorośli?
  • 23:16 - 23:20
    I żeby to wytłumaczyć muszę zostawić te wszystkie ozdobne, cyfrowe rzeczy
  • 23:20 - 23:26
    i pokazać wam prawdziwie potężny materiał edukacyjny, który wynaleźliśmy.
  • 23:26 - 23:30
    Pokażę wam światową populację, panie i panowie...
  • 23:30 - 23:34
    w formie bloków z gąbki.
  • 23:35 - 23:40
    Jeden blok to 1 miliard
  • 23:40 - 23:44
    To oznacza, że mamy 2 miliardy dzieci na świecie.
  • 23:44 - 23:50
    Mamy 2 miliardy między 15 a 30 rokiem życia.
  • 23:50 - 23:52
    To zaokręglone liczby.
  • 23:52 - 23:54
    Mamy 1 miliard między 30 a 45 rokiem życia
  • 23:54 - 23:58
    i jeden miliard między 45 a 60 rokiem życia
  • 23:58 - 24:03
    i mamy też mój blok: 60 lat i więcej. Jesteśmy tu na szczycie.
  • 24:03 - 24:06
    To jest ludność dzisiaj.
  • 24:06 - 24:10
    Możecie zauważyć, że brakuje 3 miliardów tutaj.
  • 24:10 - 24:13
    Tylko kilku z nich brakuje, dlatego, że zmarli
  • 24:13 - 24:16
    Brakuje większości dlatego, że się nigdy nie urodzili.
  • 24:16 - 24:22
    Ponieważ przed 1980 rodziło się mniej dzieci na świecie
  • 24:22 - 24:25
    ponieważ było mniej kobiet rodzących dzieci.
  • 24:25 - 24:27
    Tak to wygląda dzisiaj.
  • 24:27 - 24:29
    Co się wydarzy w przyszłości?
  • 24:29 - 24:32
    Wiecie co się dzieje ze starymi ludźmi jak ja?
  • 24:33 - 24:34
    Umierają!
  • 24:34 - 24:38
    Tak! Był tu ktoś kto pracował w szpitalu...
  • 24:39 - 24:41
    Więc... umierają!
  • 24:41 - 24:46
    Reszta starzeje się 15 lat, i ma 2 miliardy dzieci.
  • 24:47 - 24:50
    Ci są starzy, pora umierać.
  • 24:50 - 24:54
    I wtedy ci się starzeją 15 lat i mają 2 miliardy dzieci
  • 24:54 - 24:59
    Ci umierają, reszta starzeje się 15 lat i ma 2 miliardy dzieci.
  • 24:59 - 25:00
    E
  • 25:00 - 25:03
    Bez wzrostu liczby dzieci,
  • 25:03 - 25:06
    bez wzrostu długości życia
  • 25:06 - 25:11
    mamy 3 miliardy więcej ludzi dzięki
    temu wielkiemu i nieuchronnemu
    wypełnieniu dorosłych.
  • 25:11 - 25:15
    które dzieje się gdy młodsze
    generacje dorastają
  • 25:15 - 25:21
    Jest jeszcze jeden detal, który jest
    dobrą wiadomością dla najstarszych, jak ja.
  • 25:22 - 25:25
    Liczy się, że starzy ludzie
    będą żyć trochę dłużej.
  • 25:25 - 25:29
    Więc musimy dodaćj 1 miliard
    najstarszych tutaj na samej górze
  • 25:29 - 25:33
    I mam rozpaczliwą nadzieję, że będę częścią tej grupy
  • 25:33 - 25:39
    Ponieważ wtedy mogę żyć dłużej i czytać
    statystyki roczne gdy wychodzą, i referować je co rok
  • 25:39 - 25:46
    Ale kiedy rozmawiam z aktywistami środowiskowymi,
    którzy martwią się o środowisko
  • 25:46 - 25:51
    często mówią mi, że musimy zatrzymać
    wzrost ludności na 8 miliardach
  • 25:51 - 25:56
    Kiedy rozmawiam z nimi... po pierwsze nie
    wiedzą, że osiągneliśmy szczyt liczby dzieci
  • 25:56 - 26:04
    no i są kompletnie nieświadomi, że większości
    pozostałego wzrostu ludności jest nieuchronnym wypełnieniem luki dorosłych.
  • 26:04 - 26:10
    Więc skończymy z mniej więcej taką ilością ludzi.
  • 26:11 - 26:16
    Więc wiemy ile miliardów będzie. Ale co o tym gdzie będą żyć?
  • 26:16 - 26:19
    Teraz i w przyszłości.
  • 26:21 - 26:26
    Mamy tu świat i 7 miliardów
  • 26:26 - 26:33
    Z 7 miliardów, 1 żyje w Ameryce, północnej i południowej
  • 26:33 - 26:38
    1 w Europie, 1 w Afryce,
  • 26:38 - 26:42
    i 4 w Azji
  • 26:42 - 26:44
    Tak jest dzisiaj. Ale jak to zapamiętać?
  • 26:44 - 26:48
    Mam prosty sposób na zapamiętanie: gdy ułożę liczby w taki sposób
  • 26:48 - 26:51
    i nazwę go kodem pin świata: 1114
  • 26:52 - 26:55
    Teraz, co się wydarzy w połowie stulecie?
  • 26:55 - 26:57
    Wiemy to całkiem dobrze.
  • 26:57 - 27:02
    Europa... bez wzrostu. W rzeczywistości, populacja Europy się zmniejsza.
  • 27:02 - 27:06
    W Ameryce, trochę więcej ludzi. Głównie ludzie, którzy pójdą na emeryturę, w Ameryce Łacińskiej.
  • 27:06 - 27:10
    Więc nie robi to wielkiej różnicy, prawie tyle samo.
  • 27:10 - 27:13
    W Azji będziemy mieć 1 miliard więcej.
  • 27:13 - 27:16
    i wtedy zakończy się wzrost populacji w Azji.
  • 27:16 - 27:21
    W Afryce, w ciągu następnych 40 lat, populacja się podwoi do 2 miliardów
  • 27:21 - 27:25
    Teraz... do końca stulecia
  • 27:25 - 27:30
    Wiemy to całkiem dobrze: nie będzie więcej ludzi w Europie, ani Ameryce, ani Azji...
  • 27:30 - 27:35
    Ale w Afryce, na podstawie danych, które mamy dzisiaj, populacja się znów podwoi.
  • 27:35 - 27:40
    Więc będą 4 miliardy ludzi w Afryce.
  • 27:40 - 27:45
    W 2100, i prawdopodobnie ostateczny
    kod pin to będzie 1145
  • 27:46 - 27:50
    Więc w 2100 świat będzie wyglądał inaczej.
  • 27:50 - 27:54
    Ludzie żyjący tam co nazywam "starym zachodem",
  • 27:54 - 27:59
    w zachodniej Europie i północnej Ameryce, będą do tego czasu mniej niż 10 procentami światowej ludności
  • 27:59 - 28:03
    80 procent ludności będzie żyło w Azji i Afryce
  • 28:04 - 28:07
    Ale czy będzie tam wystarczająco dużo
    zasobów, żeby ich utrzymać?
  • 28:08 - 28:14
    To będzie wielke wyzwanie i nic nie wydarzy
    się automatycznie.
  • 28:14 - 28:22
    Ale moja opinia jest taka, że te wszystkie
    miliardy mogą żyć razem pomyślnie
  • 28:29 - 28:37
    To łatwe zauważyć potencjał na kwitnącą
    i spokojną Azję, z 5 miliardami ludzi.
  • 28:37 - 28:40
    Japonia, Południowa Korea i inne
    są bogate już dziś.
  • 28:40 - 28:49
    Gonią je, na drodze do bogactwa, coraz
    większe części Chin, Indii, Indonezji
    i wiele innych azjatyckich krajow.
  • 28:49 - 28:55
    Nawet biedniejsze azjatycie kraje, coraz bardziej
    poprawiają standard życia.
  • 28:57 - 29:02
    Ale co możemy powiedzieć o przyszłej Afryce
    w której żyją 4 miliardy ludzi?
  • 29:03 - 29:08
    Czy większość z nich nie będzie żyła w strasznej biedzie?
  • 29:08 - 29:12
    Widziałem skrajną biedę w Afryce.
  • 29:12 - 29:19
    30 lat temu spędziłem 2 najbardziej intensywne
    lata swojego życia pracując jako lekarz
  • 29:19 - 29:25
    w jednym z najbiedniejszych krajów, Mozambiku, we wschodniej części Afryki
  • 29:25 - 29:33
    Mozambik dopiero co ogłosił niepodległość po długiej wojnie z potęgą kolonialną Portugalią.
  • 29:33 - 29:41
    Moja praca polegała na byciu 1 z 2 lekarzy,
    obaj byliśmy cudzoziemcami, dla 300.000 ludzi.
  • 29:41 - 29:47
    I to był szpital. Moja żona też pracowała tutaj jako położna.
  • 29:47 - 29:50
    To cały personel szpitala.
  • 29:50 - 29:58
    Ci w białych fartuchach mieli szansę podczas okresu kolonialnego być profesjonalnie szkoleni przez przynajmniej rok.
  • 29:58 - 30:01
    Reszta... wielu z nich nie potrafiło nawet czytać i pisać.
  • 30:01 - 30:06
    Ale wszyscy pracowali z wielkim oddaniem i motywacją!
  • 30:06 - 30:12
    Ale pacjenci przychodzili z najgorszymi chorobami skrajnego ubóstwa
  • 30:12 - 30:15
    a nasze środki często nie były wystarczające,
  • 30:15 - 30:22
    i szczególnie moje umiejętności jako młodego doktora, nie wystarczały na potrzeby pacjentów.
  • 30:22 - 30:26
    Mozambik dzisiaj to też bardzo biedny kraj.
  • 30:26 - 30:31
    Ale rzeczy się niezwykle ulepszyły od czasu kiedy tam byłem 30 lat temu
  • 30:36 - 30:43
    Po pierwsze, jest tam nowy szpital w mieście
    w którym pracowałem.
  • 30:44 - 30:50
    Nowy, dużo większy szpital ma 15 doktorów
    i 11 z nim jest Mozambikanami.
  • 30:50 - 30:54
    Cały personel jest dobrze wyszkolony
  • 30:55 - 31:01
    Ordynator szpitala to Dr. Cashimo, ginekolog.
  • 31:02 - 31:04
    Wszystko wskazuje na to...
  • 31:04 - 31:06
    że to będą...
  • 31:06 - 31:08
    bliźniaki!
  • 31:09 - 31:13
    Transformacja dla mnie jest niesamowita!
  • 31:14 - 31:16
    Mieliśmy nagły wypadek...
  • 31:16 - 31:20
    i operację pediatryczną i ortopedyczną
  • 31:21 - 31:25
    Mamy duże laboratoria i aptekę, która pracuje 24 godziny na dobę
  • 31:25 - 31:32
    Codziennie ratują kobiety podczas porodów
    cesarką, co było niemożliwe gdy ja tam byłem
  • 31:34 - 31:38
    Dzisiaj możemy to zrobić tutaj,
    z profesjonalnym zespołem
  • 31:38 - 31:45
    w sali operacyjnej wyposażonej
    we wszystko co jest wszędzie indziej na świecie
  • 31:48 - 31:52
    Wszystko się bardzo poprawiło.
  • 31:52 - 31:57
    Urodzeni w Mozambiku dzisiaj powinni mieć dużo lepszą przyszłość!
  • 32:00 - 32:05
    Nie tylko przez lepszą opiekę zdrowotną, ale
    też przez kwitnącą gospodarkę
  • 32:05 - 32:08
    z ruchliwymi portami i handlem
  • 32:08 - 32:12
    i nowymi gałęziami gospodarki z dużą ilością
    nowych miejsc pracy
  • 32:16 - 32:20
    Wiem, możecie myśleć, że te dobre wieści
    dotyczą tylko miast i miasteczek
  • 32:20 - 32:22
    I to prawda!
  • 32:22 - 32:27
    Największe wyzwania stoją przed wsiami,
    gdzie żyje większość ludzi
  • 32:27 - 32:30
    Ale tam też się wszystko zmienia
  • 32:33 - 32:39
    W głęboko wiejskim północnym Mozambiku leży dystryk Mogovolas.
  • 32:40 - 32:45
    To dom dla Oliwi, Andre i ich młodej rodziny.
  • 32:47 - 32:51
    Tak jak wielu innych biednych ludzi na świecie,
    Oliwia i Andre są rolnikami.
  • 32:52 - 32:56
    co zjedzą zależy od tego co wyhodują.
  • 33:00 - 33:04
    Jest 4 rano, czas wziąć się do pracy.
  • 33:07 - 33:09
    Andre idzie prosto na pole.
  • 33:10 - 33:13
    Oliwia najpierw idzie po wodę.
  • 33:13 - 33:16
    Oboje muszą przejść kilometry
    żeby dostać się gdziekolwiek
  • 33:18 - 33:20
    Droga tam zabiera mi 2 godziny
  • 33:22 - 33:26
    Gdy jest tłoczno droga może trwać 2 godziny
  • 33:28 - 33:32
    Kiedy wracam jestem zmęczona i głodna
  • 33:34 - 33:40
    Bez innego środka transportu,
    wszystko musi być noszone.
  • 33:43 - 33:47
    Oliwia i Andre mają 8 dzieci.
  • 33:47 - 33:50
    Współczynnik dzietności dalej jest wysoki
    w Afryce na wsi.
  • 33:50 - 33:55
    I to najbiedniejsze rodziny mają
    najwięcej brzuchów do wypełnienia
  • 33:55 - 33:59
    Wszystko co rodzina może oszczędzić, sprzeda.
  • 34:00 - 34:02
    Jest naprawdę trudno
  • 34:03 - 34:10
    Sadzę wszystkie rodzaje nasion,
    ale nawet gdy one wyrosną
  • 34:10 - 34:18
    Nie sprzedaje tyle, żeby utrzymać dzieci
  • 34:19 - 34:23
    Ale wzrost gospodarczy
    powoli kapie na wieś.
  • 34:24 - 34:30
    Oszczędzałem trzy lata, żeby
    wyremontować dach w naszym domu.
  • 34:30 - 34:35
    Teraz Andre spogląda na jedną rzecz,
    która, jak wierzy, zmieni wszystko.
  • 34:36 - 34:40
    Desperacko potrzebuje roweru.
    Nie mogę się nigdzie bez niego dostać.
  • 34:42 - 34:47
    Rower może być wielką różnicą w życiu
    wiejskich biednych rodzin.
  • 34:47 - 34:52
    Oszczędzi godziny każdego dnia
    i pozwoli zrobić dużo więcej.
  • 34:52 - 34:56
    Z rowerem mogą przewieźć dużo
    cięższe ładunki na targowisko
  • 34:56 - 34:58
    i zarobić więcej pieniądzy
  • 34:58 - 35:00
    Mogą podróżować w poszukiwaniu pracy
  • 35:00 - 35:04
    i gdy zachorują, mogą dostać się do
    szpitala w porę.
  • 35:06 - 35:13
    Jak dostanę rower będę bardzo szczęśliwy
  • 35:13 - 35:17
    Bo dom bez rowera to nie dom
  • 35:18 - 35:24
    Andre i Oliwia odkładali pieniądze przez 2 lata.
    Nie mają jeszcze całej sumy.
  • 35:24 - 35:29
    Wszystko zależy od ziaren sezamu,
    które właśnie zbierają.
  • 35:29 - 35:34
    Jeżeli dostaną dobrą cenę, może im się udać.
  • 35:36 - 35:40
    Andre i Oliwia żyją w jednym z najbiedniejszych krajów.
  • 35:40 - 35:44
    I żyją na obszarze wiejskim, a to najbiedniesza
    część tego kraju.
  • 35:44 - 35:51
    Więc jak dużo ludzi żyje na świecie jak oni?
    I jak dużo jest tak biednych?
  • 35:51 - 35:53
    Pokażę wam to przez to kryterium.
  • 35:53 - 35:56
    Bardzo proste. Biedni... i ...bogaci.
  • 35:56 - 35:59
    Tutaj mamy znów 7 miliardów.
  • 36:00 - 36:05
    Są w bardzo uproszczony sposób, ustawieni
    od najbiedniejszych do najbogatszych
  • 36:05 - 36:11
    Więc, jak dużo zarabia najbogatszy miliard,
    w dolarach na dzień?
  • 36:11 - 36:13
    Zobaczmy.
  • 36:13 - 36:15
    Oh... oohhh...
  • 36:15 - 36:16
    Nadchodzi, nadchodzi...
  • 36:16 - 36:18
    Ooh, joi-joi, joi-joi...
  • 36:18 - 36:20
    Nie mogę nawet dosięgnąć. 100 dolarów dziennie.
  • 36:21 - 36:26
    Zobaczmy teraz środkowy miliard. Jak dużo oni zarabiają?
  • 36:26 - 36:31
    Zaraz będzie... Tylko 10 dolarów.
  • 36:31 - 36:36
    I teraz przejdę do najbiedniejszego miliarda.
    Jak dużo oni dostają?
  • 36:36 - 36:38
    Więc...
  • 36:38 - 36:40
    Tylko 1 dolara.
  • 36:41 - 36:43
    To jest różnica na świecie dzisiaj.
  • 36:43 - 36:48
    Ekonomiści postawili linię, którą nazwali
    granicą ubóstwa absolutnego.
  • 36:48 - 36:50
    Trochę więcej niż 1 dolar.
  • 36:50 - 36:56
    Wtedy masz ledwo wystarczającą ilość jedzenia
    do wyżywienia rodziny, i to nie zawsze.
  • 36:57 - 36:59
    1 miliard jest widocznie poniżej tej granicy.
  • 36:59 - 37:03
    A drugi miliard jest nią rozdzielony
  • 37:03 - 37:05
    A reszta jest nad nią.
  • 37:06 - 37:10
    Najbiedniejszym ledwo starcza na buty
  • 37:10 - 37:15
    a gdy zdobędą buty... następną rzeczą, na którą
    będą oszczędzać jest rower.
  • 37:15 - 37:17
    Tutaj jest Andre i Oliwia.
  • 37:17 - 37:21
    Po rowerze, będą chcieli motoru.
  • 37:21 - 37:24
    A po motorze, samochodu.
  • 37:25 - 37:29
    Pamiętam jak moja rodzina kupiła pierwszy
    samochód, to był mały szary Volkswagen
  • 37:30 - 37:35
    Pierwszą rzeczą, którą zrobiliśmy to pojechaliśmy
    do Norwegii na wakacje, bo Norwegia jest dużo ładniejsza niż Szwecja.
  • 37:35 - 37:39
    I to była fantastyczna wycieczka!
  • 37:39 - 37:45
    I teraz ja jestem w tej grupie. Mogę jak najbogatszy
    miliard lecieć na wakację samolotem.
  • 37:45 - 37:48
    Oczywiście są ludzie, dużo bogatsi niż
    "ludzie w samolotach".
  • 37:49 - 37:55
    Część jest tak bogata, że rozmyśla czy nie
    polecieć na wycieczkę w kosmos.
  • 37:55 - 38:00
    A różnica w zarobkach "ludzi w samolotach"
    do najbogatszych tam
  • 38:00 - 38:05
    jest prawie tak duża jak "ludzi w samolotach" tutaj
  • 38:05 - 38:08
    do najbiedniejszych z tamtej strony
  • 38:08 - 38:14
    Teraz, najważniejsze do zapamiętanie z tego wykresu jest to
  • 38:14 - 38:18
    Żeby wam pokazać będę musiał
    użyć drabiny
  • 38:18 - 38:23
    Czasem też potrzebujemy starej dobrej technologii
  • 38:23 - 38:26
    Tutaj.
  • 38:29 - 38:33
    Mogę się wznieść... O tu są, teraz jestem
    na szczycie
  • 38:33 - 38:40
    Problem dla nas żyjących za 100 dolarów dziennie
    jest wtedy gdy patrzymy w dół
  • 38:40 - 38:45
    ci którzy mają $10 i $1 wyglądają tak samo biednie
  • 38:45 - 38:47
    Nie zauważamy różnicy
  • 38:47 - 38:51
    Wygląda jakby wszyscy oni żyli z taką samą
    ilością piniędzy
  • 38:51 - 38:53
    I mówimy "oh, oni wszyscy są biedni".
  • 38:53 - 39:00
    Nie, mogę was zapewnić, ponieważ spotkałem
    się i rozmawiałem z ludźmi żyjącymi tam w dole
  • 39:00 - 39:05
    i mogę was zapewnić, że ludzie żyjący tam na dole
  • 39:05 - 39:11
    wiedzą jak dużo lepiej by wyglądało ich życie
    gdyby wznieśli się z $1 do $10
  • 39:11 - 39:13
    10 razy więcej dochodu
  • 39:13 - 39:17
    To ogromna różnica
  • 39:17 - 39:23
    Żeby to zrozumieć, zobaczmy co Oliwia i Andre
    próbują zrobić teraz.
  • 39:23 - 39:27
    Każdy mały krok, który robią
    jest po tej linii
  • 39:27 - 39:30
    od butów do roweru
  • 39:30 - 39:36
    z dala może wyglądać na mały krok,
    ale robi wielką różnicę w ich życiu
  • 39:37 - 39:46
    I gdy Andre i Oliwia zdobędą ten rower,
    przyspieszy to ich podróż do lepszego życia
  • 39:47 - 39:54
    Dzisiaj, Andre i Oliwia przygotowują się do
    sprzedania zbiorów sezamu, który hodowali wiele miesięcy
  • 39:54 - 39:58
    Cena wcześniej wynosiła 25 metikai
  • 39:59 - 40:02
    W tym roku jest lepiej
  • 40:02 - 40:05
    Mamy nadzieję sprzedać je za 40-45 metikai
  • 40:06 - 40:12
    Ale Andre i Oliwia muszą być uważni jeżeli
    chcą dostać uczciwą cenę.
  • 40:12 - 40:20
    Słyszeliśmy, że niektórzy kupcy manipulowali
    wagą.
  • 40:20 - 40:26
    Więc jeśli zważymy sami i to będzie 10 kilo
  • 40:26 - 40:36
    zanosząc to do kupca, może nam powiedzieć
    że to 7 albo 8
  • 40:36 - 40:39
    Andre zajmie się sprzedażą.
  • 40:39 - 40:45
    I ma nadzieję, że ostatni raz
    potrzebuje pomocy w transporcie zbiorów
  • 40:48 - 40:51
    Andre musi teraz być uważny.
  • 40:53 - 40:57
    Hej, hej kolego, licz poprawnie!
  • 40:58 - 41:03
    Transakcja jest skończona. I Andre jest
    zadowolony z ceny, którą dostał
  • 41:06 - 41:09
    Teraz idę wydać pieniądze!
  • 41:10 - 41:15
    To ważny moment dla rodziny,
    która tak ciężko pracowała na to
  • 41:33 - 41:38
    Droga Andre na targ zajęła mu cały ranek
    na piechotę.
  • 41:38 - 41:43
    Teraz, w mniej niż godzinę, może wrócić do domu
  • 41:50 - 41:52
    Kupiłeś rower!
  • 41:52 - 41:54
    Tak kochanie, kupiłem rower!
  • 42:02 - 42:05
    Rower jest wykorzystywany od razu
  • 42:06 - 42:08
    Dziecie jadą nim po wodę.
  • 42:08 - 42:12
    Andre zawozi więcej zbiorów na targowisko
  • 42:12 - 42:18
    i, co jest tak samo ważne, Oliwia i Andre teraz
    mogą dużo łatwiej dotrzeć na lekcje dla dorosłych
  • 42:18 - 42:23
    żeby lepiej nauczyć się matematyki i czytania i pisania
  • 42:25 - 42:31
    Teraz chcę oszczędzić na kupno motoru
    żebym mógł wozić moją żonę i dzieci
  • 42:32 - 42:34
    To to co chcę teraz
  • 42:39 - 42:46
    To świetne zobaczyć Oliwię i Andrea pedałujących
    z granicy ubóstwa absolutnego.
  • 42:46 - 42:49
    I korzystają z rowera żeby się dostać
    na lekcje pisania i czytania.
  • 42:50 - 42:55
    Edukacja jest bardzo ważna dla rozwoju ludzi
    i narodów.
  • 42:55 - 43:01
    Ale jak dużo się wydarzyło z edukacją na świecie?
  • 43:01 - 43:05
    Czas na wielką brytyjską ankietę ignorancji
  • 43:05 - 43:06
    Zaczynamy.
  • 43:06 - 43:11
    Zapytaliśmy jaki procent dorosłych na świecie
    dzisiaj jest piśmienny, potrafi pisać i czytać?
  • 43:12 - 43:18
    Mogę zapytać publiczność? Ilu zgaduje, że 20 procent?
    Ręce do góry.
  • 43:18 - 43:20
    40 procent?
  • 43:22 - 43:24
    60 procent?
  • 43:24 - 43:27
    I 80 procent? O, o, o.
  • 43:27 - 43:31
    To jest wynik brytyjskiej próbki.
  • 43:36 - 43:43
    Teraz możemy użyc wyników brytyjskiej sondy,
    żeby dowiedzieć się, która odpowiedź jest błędna
  • 43:43 - 43:47
    Oczywiście, 80 procent to dobra odpowiedź.
  • 43:47 - 43:51
    Przynajmniej byliście lepsi niż srednia brytyjska
  • 43:51 - 43:55
    Tak, 80 procent populacji na świecie potrafi pisać i czytać dzisiaj.
  • 43:55 - 44:00
    Piśmienność wynosi 80 procent... co prawda, ostatnio trochę wzrosła
  • 44:00 - 44:05
    Porównajmy się znów z szympansami,
  • 44:05 - 44:08
    jeszcze raz otrzymujemy losowe wyniki
    od szympansów
  • 44:08 - 44:13
    Ale dostajemy 3 razy więcej poprawnych
    odpowiedzi od brytyjczyków
  • 44:13 - 44:17
    A teraz ludzie z wyższym wykształceniem
  • 44:17 - 44:20
    Może oni wiedzą... nie, jest jeszcze gorzej.
  • 44:20 - 44:24
    Czego, do licha, oni uczą na tych
    brytyjskich uniwersytetach?
  • 44:24 - 44:31
    Powszechny obraz świata jest przestarzały od kilku dekad, i media nie potrafią go zakomunikować
  • 44:31 - 44:35
    Ale to może dlatego, że świat się zmienia tak wszystko.
  • 44:35 - 44:37
    Panie i panowie,
  • 44:37 - 44:41
    Pokażę wam mój ulubiony wykres,
  • 44:41 - 44:49
    Pokażę wam 200 lat historii 200 krajów w mniej niż 1 minutę.
  • 44:49 - 44:55
    Mam oś dochodu. Mam oś długości życia.
  • 44:55 - 45:00
    Zaczynamy w 1800 i mamy wszystkie kraje.
  • 45:00 - 45:04
    W 1800 wszyscy byli, biedni i chorzy, w dolnym rogu, widzicie?
  • 45:04 - 45:07
    Krótka długość życia, mało pieniędzy.
  • 45:07 - 45:09
    O, nadchodzą efekty rewolucji przemysłowej.
  • 45:09 - 45:15
    Oczywiście, kraje w zachodniej Europie dochodzą do dużego bogactwa, ale nie od razu stają się bardzo zdrowi.
  • 45:15 - 45:19
    A te pod dominacją kolonialną nie otrzymują niczego,
  • 45:19 - 45:21
    zostają w tym biednym rogu.
  • 45:21 - 45:27
    A teraz zdrowie poprawia się tutaj, wznosi, gdy wchodzimy w nowy wiek.
  • 45:27 - 45:32
    I straszna Pierwsza Wojna Światowa, i Wielka Depresja po niej.
  • 45:32 - 45:34
    I Druga Wojna Światowa.
  • 45:34 - 45:37
    Ohh, okres niepodległości.
  • 45:37 - 45:41
    I z niepodległością opieka zdrowotna poprawia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.
  • 45:42 - 45:47
    A teraz zaczyna się szybki ekonomiczny postęp Chin i innych krajów Ameryki Łacyńskiej.
  • 45:48 - 45:49
    Dochodzą tutaj.
  • 45:49 - 45:53
    I Indie idą za nimi i kraje Afrykańskie też.
  • 45:53 - 45:56
    To niesamowita zmiana, która nastąpiła na świecie.
  • 45:57 - 46:03
    Z przodu mamy dziś Amerykę i Wielką Brytanię, ale już nie poruszają się tak szybko.
  • 46:03 - 46:05
    Najszybsi są w tutaj w środku.
  • 46:05 - 46:09
    Chiny szybko doganiają. I Bangladesz...
  • 46:09 - 46:15
    Patrzcie, Bangladesz już jest tutaj, całkiem zdrowy i rozpoczyna się szybki wzrost gospodarczy.
  • 46:15 - 46:20
    I Mozambik... Tak, Mozambik jest tu z tyłu, ale zaczyna się szybko poruszać w dobrym kierunku.
  • 46:21 - 46:25
    Teraz pokażę wam średnią krajów.
  • 46:25 - 46:30
    Co z ludźmi? Czy życie ludziom też się poprawiło?
  • 46:30 - 46:34
    Pokażę wam coś co bardzo mnie
    ekscytuje jak statystyka.
  • 46:34 - 46:39
    Pokażę wam podział dochodu. Różnice między ludźmi.
  • 46:39 - 46:42
    I żeby to zrobić cofnę bańki o 50 lat
  • 46:42 - 46:45
    a patrzeć będziemy tylko na pieniądze.
  • 46:45 - 46:52
    I rozciągniemy oś, ponieważ bogaci są aż tak bogaci, a biedni tak biedni.
  • 46:52 - 46:55
    i różnica będzie większa niż między krajami.
  • 46:55 - 47:00
    I teraz pozwolimy krajom upaść tutaj. To są Stany Zjednoczone.
  • 47:00 - 47:03
    i rozłóżmy, żeby pokazać zakres w danym kraju.
  • 47:03 - 47:06
    I rozłóżmy wszystkie kraje w Ameryce.
  • 47:06 - 47:10
    I możecie zobaczyć od najbogatszych do najbiedniejszych
  • 47:10 - 47:15
    a wysokość tutaj pokazuje wam ile ludzie jest na danym poziomie dochodu.
  • 47:15 - 47:19
    i rozłóżmy Europę.
  • 47:19 - 47:23
    A na wierzch rozłóżmy Afrykę.
  • 47:23 - 47:30
    I na końcu, region z największą ilością ludzi, na sam wierzch, Azja.
  • 47:30 - 47:36
    Teraz, w 1963 świat był złożony z dwóch garb:
  • 47:36 - 47:40
    pierwszy, bogaty garb, jest jak wielbłąda, prawda?
  • 47:40 - 47:44
    Pierwszy garb z najbogatszymi to głównie Europa i Ameryki.
  • 47:44 - 47:49
    A najbiedniejszy głównie z Azji i Afryki.
  • 47:49 - 47:52
    A minimum egzystencji było tutaj.
  • 47:52 - 47:58
    Widzicie jak dużo ludzi żyło poniżej minimum egzystencji 50 lat temu?
  • 47:58 - 48:00
    Większość z nich było w Azji.
  • 48:00 - 48:06
    I ludzie mówili, że Azja nigdy nie wyjdzie z biedy, tak samo jak niektórzy mówią dzisiaj o Afryce.
  • 48:06 - 48:08
    I co się wydarzyło?
  • 48:08 - 48:09
    Wystartujmy świat.
  • 48:10 - 48:15
    I widzicie, że dużo ludzi rodzi się w biedzie, ale Azja wznosi się do wyższego dochodu
  • 48:15 - 48:19
    i w taki sposób z biedy wyszło miliard ludzi.
  • 48:19 - 48:24
    I zmienił się cały kształt świata, wielbłąd nie żyje.
  • 48:24 - 48:27
    I odrodził się jako dromader.
  • 48:28 - 48:31
    I co widzicie tutaj,
  • 48:31 - 48:36
    jest to, że większość ludzi żyje w środku.
  • 48:36 - 48:41
    i dużo mniejsza część ludzkośći żyje poniżej minimum egzystencji.
  • 48:41 - 48:46
    ale musimy być ostrożni, to dalej dużo ludzi: więcej niż miliard ludzi żyje poniżej minimum egzystencji.
  • 48:47 - 48:53
    Pytanie brzmi: czy to "wychodzenie z biedy" będzie dalej trwać
  • 48:53 - 48:57
    dla tych w Afrych, i nawet dla nowych miliardów w Afryce?
  • 48:59 - 49:07
    Myślę, że jest to możliwe, nawet prawdopodobne, że większość krajów w Afryce wyjdzie z biedy.
  • 49:07 - 49:12
    Będą potrzebowały mądrych reform i ogromnych inwestycji, ale jest to możliwe.
  • 49:14 - 49:20
    Wiele krajów w Afryce nie rozwija się w tym samym tępie.
  • 49:20 - 49:24
    Kilka rozwija się bardzo szybko, inne są uwięzione w konfliktach.
  • 49:24 - 49:29
    Ale większość, jak Mozambik, osiąga stały postęp.
  • 49:31 - 49:35
    Ale jak nakarmimy wszystkich nowych ludzi w Afryce w przyszłości?
  • 49:35 - 49:42
    Tak, istnieją niedobory żywności dzisiaj, ale mamy duży potencjał.
  • 49:42 - 49:49
    Pola uprawne w Afryce są tylko ułamkiem tych, które moglibyśmy osiągnąć z lepszą technologią.
  • 49:53 - 49:57
    A tylko nieliczne afrykańskie rzeki biorą udział w systemie nawadniania pól.
  • 49:57 - 50:05
    Pewnego dnia Afryka będzie w stanie sama wyżywić wiele miliardów ludzi więcej.
  • 50:06 - 50:11
    Proszę, nie myślcie, że tylko ja myślę, że Afryka może tego dokonać.
  • 50:11 - 50:20
    ONZ chce wyznaczyć sobie nowy oficjalny cel: wyeliminowanie ekstremalnej biedy w ciągu 20 lat.
  • 50:21 - 50:27
    Wszyscy wiemy, że to wielkie wyzwanie, ale naprawdę wierzę, że jest to możliwe.
  • 50:28 - 50:30
    Wyobraźcie sobie gdyby nam się udało.
  • 50:30 - 50:35
    To co widzieliśmy dotychczas to, to, że bogaty koniec się przesuwa...
  • 50:35 - 50:41
    i środkowy się przesuwa, a to najbiedniejszy utkwił.
  • 50:42 - 50:47
    To właśnie w ekstremalnej biedzie widzimy większość analfabetyzmu.
  • 50:47 - 50:51
    Widzimy wysoką umieralność dzieci i dalej wiele dzieci na kobietę.
  • 50:52 - 50:59
    Tak jakby bieda się reprodukowała, jeżeli jej nie zatrzymamy.
  • 50:59 - 51:05
    Ale Andre i Oliwia, i ludzie jak oni, ciężko pracują żeby się z niej wydostać.
  • 51:05 - 51:11
    i jeżeli dostaną odpowiednią pomoc od ich rządu i od reszty świata
  • 51:11 - 51:19
    z rzeczami jak szkoły, opieka zdrowotna, szczepionki, drogi, elektryczność, antykoncepcję.
  • 51:19 - 51:25
    wtedy im się uda, ale uda im się przede wszystkim dzięki ciężkiej pracy.
  • 51:25 - 51:32
    podążamy za Andre i Oliwią po linii.
  • 51:32 - 51:37
    Jest możliwe, że w ciągu paru dekad... Tak!
  • 51:37 - 51:41
    Ale wyjście z biedy to dopiero początek.
  • 51:41 - 51:46
    Ludzie będą chcieli dalej podążać na tej linii do dobrego życia.
  • 51:46 - 51:49
    Ale czym jest dobre życie?
  • 51:51 - 51:58
    Dla większości dobre życie to więcej maszyn i większe zużycie energii.
  • 51:58 - 52:07
    Więc mamy problem, ponieważ to wszystko prowadzi do wielkiego zagrożenia w przyszłości: dużej zmiany klimatu.
  • 52:07 - 52:12
    80 procent energii, którą zużywamy pochodzi z paliw kopalnych,
  • 52:12 - 52:17
    a nauka pokazuje, że klimat może się zmienić dramatycznie w przyszłości
  • 52:17 - 52:25
    ze względu na emisje dwutlenku węgla, produktu spalania paliw kopalnianych.
  • 52:26 - 52:31
    Nie jestem najlepszą osobą, żeby powiedzieć wam jak bardzo zmieni się klimat,
  • 52:31 - 52:34
    ani nie jestem specjalistą od tego jak to zatrzymać.
  • 52:35 - 52:42
    To co mogę zrobić, to pokazać wam dane, które pokazują kto emituje ten dwutlenek węgla.
  • 52:42 - 52:45
    Pokażę wam to.
  • 52:45 - 52:49
    Pamiętacie wykres od najbiedniejszego miliarda do najbogatszego miliarda.
  • 52:49 - 52:54
    od tych, którzy ledwo mogą sobie pozwolić na buty, do tych co latają samolotami.
  • 52:54 - 53:03
    Teraz wam pokażę całą sumę paliw kopalnianych spalanych na świecie w ciągu jednego roku
  • 53:03 - 53:05
    węgiel, ropę i gaz naturalny.
  • 53:05 - 53:09
    I to reprezentuje mniej więcej całą emisję dwutlenku wegla.
  • 53:09 - 53:13
    Jaki jest w tym udział najbogatszego miliarda?
  • 53:14 - 53:16
    Połowa tego.
  • 53:16 - 53:19
    Teraz drugi najbogatszy miliard.
  • 53:19 - 53:21
    Połowa tego co zostało.
  • 53:21 - 53:24
    I już możecie wywnioskować ile wykorzystuje trzeci.
  • 53:24 - 53:28
    połowa tego co została. A reszta ledwo korzysta z czegokolwiek.
  • 53:28 - 53:38
    To są zaokręglone liczby, ale pokazują, że prawie całość paliw kopalnianych jest wykorzystywane przez 1,2,3 najbogatsze miliardy.
  • 53:38 - 53:40
    wykorzystują więcej niż 85%.
  • 53:40 - 53:48
    Najbogatszy miliard przestał zwiększać swoje wykorzystanie, ale jeszcze nie zmniejsza go.
  • 53:48 - 53:53
    A w ciągu najbliższych dekad wzrost gospodarczy tych dwóch milliardów
  • 53:53 - 53:57
    zwiększy wykorzystanie paliw kopalnianych i emisję dwutlenku węgla.
  • 53:58 - 54:03
    Nawet ci którzy wyjdą z poniżej minimum egzystencji, staną się bogatsi i uzbierają na motocykl
  • 54:03 - 54:08
    nie dokładają się bardzo do emisji dwutlenku węgla.
  • 54:08 - 54:15
    A co dotyczy wzrostu ludności, największa cześć dodatkowych miliardów w ciągu najbliższych 40 lat będzie w tej grupie tutaj.
  • 54:15 - 54:20
    Ale wciąż, jeżeli zapytacie najbogatszych, nie mają pojęcia.
  • 54:20 - 54:25
    Patrzą na świat, w dół ze swojej wysokiej emisji i mówią:
  • 54:25 - 54:30
    "O, wy na dole, nie możecie żyć jak my, zniszczycie planetę"
  • 54:31 - 54:38
    Widzicie, argument ludzi goniących bogactwo bardziej do mnie przemawia
  • 54:38 - 54:43
    Mówią: "Heh, kim wy jesteście, że mówicie nam, że nie możemy żyć jak wy?"
  • 54:43 - 54:48
    Najpierw wy się zmieńcie, jeżeli chcecie żebyśmy też tak postąpili.
  • 54:50 - 54:56
    Jest wiele podstawowych rzeczy koniecznych dla dobrego życia, których wiele miliardów jeszcze nie ma.
  • 54:56 - 55:03
    Wioska Andre i dom, jak wiele innych jak oni, nie ma dostępu do elektryczności.
  • 55:04 - 55:07
    Mozambik ma ogromne złoża węgla
  • 55:07 - 55:14
    i jeżeli on i inne biedne kraje zbudują nowe elektrownie węglowe i przemysł
  • 55:14 - 55:20
    Myślę, że nikt kto emituje więcej węgla nie powinien się wtrącać.
  • 55:20 - 55:26
    Teraz, zadam wam dwa pytania, które zawsze zadaje moim szwedzkim studentom.
  • 55:26 - 55:31
    Pierwsze to: jak wielu z was nie leciało samolotem w tym roku?
  • 55:34 - 55:35
    Ehe.
  • 55:35 - 55:40
    całkiem sporo radzi sobie bez latania. kolejne pytanie:
  • 55:40 - 55:46
    Jak wielu z was nie korzystało z pralki i prało ręcznie całą pościel,
  • 55:46 - 55:49
    ubrania w ciągu roku?
  • 55:50 - 55:53
    Tak myślałem, nikt.
  • 55:53 - 55:59
    Każdy kogo stać na pralkę, nawet fundamentalni obrońcy środowiska.
  • 56:00 - 56:03
    I do dziś pamiętam dzień, kiedy moja rodzina kupiła pierwszą pralkę.
  • 56:04 - 56:07
    To był 1 listopad 1952.
  • 56:07 - 56:11
    Babcia pierwsza włożyła pranie.
  • 56:11 - 56:15
    Całe życie prała ręcznie rodzinie 9 osób.
  • 56:15 - 56:24
    I kiedy zapakowała pranie, usiadła na taboreciku i oglądała godzinę cały program prania.
  • 56:24 - 56:26
    Była pod niesamowitym wrażeniem.
  • 56:26 - 56:32
    Dla mojej mamy to też oznaczało dużo więcej czasu na inne czynności.
  • 56:32 - 56:37
    Mogła teraz czytać mi książki, myślę, że przez to zostałem profesorem.
  • 56:37 - 56:41
    Nic dziwnego, że dziękujemy stalowni,
  • 56:41 - 56:46
    dziekujemy fabryce proszku do prania, dziękujemy elektrowni.
  • 56:48 - 56:50
    Teraz...
  • 56:50 - 56:57
    Na koniec, mam jedną, skromną, radę dla was,
  • 56:57 - 57:01
    przede wszystkim: patrzcie na dane.
  • 57:01 - 57:03
    Patrzcie na fakty o otaczającym was świecie.
  • 57:03 - 57:11
    I wtedy zobaczycie gdzie jesteśmy teraz i jak możemy iść do przodu z resztą miliardów na naszej pięknej planecie.
  • 57:12 - 57:16
    Wyzwanie ekstremalnej biedy zostały mocno zredukowane.
  • 57:16 - 57:21
    i pierwszy raz w historii mamy szansę całkowicie go wyeliminować.
  • 57:23 - 57:27
    Wyzwanie wzrostu populacji, wprawdzie, zostało rozwiązane
  • 57:28 - 57:31
    liczba dzieci przestała rosnąć.
  • 57:31 - 57:37
    A problem zmiany klimatu, dalej możemy uniknąć najgorszego.
  • 57:37 - 57:44
    Ale to wymaga interwencji najbogatszych, jak najszybciej,
  • 57:44 - 57:52
    musimy ustalić ich wykorzystanie środków i energii na tym poziomie, krok po kroku,
  • 57:52 - 57:58
    tak by mogły korzystać z nich 10 lub 11 miliardów na końcu tego wieku.
  • 57:58 - 58:01
    Nigdy nie nazywałem się optymistą,
  • 58:01 - 58:04
    ale powiem o sobie "możliwista".
  • 58:04 - 58:08
    I uważam, że świat wygląda dużo lepiej niż wielu z was sądzi.
  • 58:08 - 58:11
    Dziękuję bardzo!
Title:
DON'T PANIC — Hans Rosling showing the facts about population
Description:

more » « less
Video Language:
English
Duration:
58:51

Polish subtitles

Revisions Compare revisions