Return to Video

ئەگەر ئێوەی پێگەیشتوو جیهان نەپارێزن، ئێمە دەیپارێزین

  • 0:01 - 0:03
    ئازیزم (ئەبووئیلیتا)
  • 0:03 - 0:05
    دەزانم کە ماوەیەک بوو لە ماڵ نەبووم.
  • 0:05 - 0:08
    لە مالە خۆشەویستەکەمان لە مەکسیک،
  • 0:08 - 0:10
    هەروەها من لێرەم لە ئەمریکا،
  • 0:10 - 0:11
    شەڕ بۆ داهاتوومان دەکەین .
  • 0:12 - 0:14
    لەوانەیە تۆ گوڵەکان ئاو بدەیت،
  • 0:14 - 0:16
    ئاگاداری کۆخەکان بیت
  • 0:16 - 0:19
    و دڵنیابوون لەوەی کیسەڵەکانت تێر خواردن
    کردووە.
  • 0:19 - 0:22
    ئەوە یەکێکە لە شتەکان کە زۆر
    بیری ماڵەوە دەکەم --
  • 0:22 - 0:24
    کات بەسەر بردن لەگەڵ گوڵەکان
  • 0:24 - 0:27
    کاتێک چیرۆکی منداڵیتم بۆ دەگێڕیتەوە.
  • 0:28 - 0:32
    وەک دەزانن،لە ٢٠١٥ەوە لە شاری
    نێۆرک دەژین.
  • 0:32 - 0:36
    بەڵام ژیان لەماوەی ساڵی ڕابردوودا
    بەتەواوی گۆڕاوە.
  • 0:36 - 0:40
    سەرەتا،شاری نیۆرک دەربارەی مۆزەخانەکان بوو
  • 0:40 - 0:41
    هەروەها پارکەکان
  • 0:41 - 0:42
    هەروەها خوێندنگە و هاوڕێکان.
  • 0:43 - 0:45
    ئێستا وەک تۆڕێک کاردەکات
  • 0:45 - 0:48
    کە من بەهموو خەڵکی دەبەستێتەوە
  • 0:48 - 0:50
    کە بۆ ڕزگارکردنی هەسارەکە ڕێکیان خستووە.
  • 0:51 - 0:53
    دەزانی چۆن بۆ من دەستی پێکرد؟
  • 0:53 - 0:55
    ئەوە باوکمو ژیری ئەو بوو.
  • 0:56 - 1:00
    هەموو ئەو شتانەی فێرت کرد،
    ئەو ڕۆشت و فێری جیهانی کرد.
  • 1:00 - 1:04
    هەموو قسەکانی دەربارەی ئەو بەرپرسیاریەتەیە
    کە ئێمە وەک مرۆڤ هەمانە
  • 1:04 - 1:07
    تا بە هاوسەنگی لەگەڵ سروشتدا بژین
  • 1:07 - 1:08
    بۆ من نێردران.
  • 1:09 - 1:12
    تێبینی جیهانێکی ناپەیوەند بەهەسارەکەمانەوە
    کرد
  • 1:12 - 1:15
    ئەوەم بیرکەوتەوە کە جارێک پێت گوتم:
  • 1:15 - 1:18
    "هەموو شتێک بە باشتری جیی بهێلە
    کە دۆزیتەوە."
  • 1:19 - 1:22
    دەزانم باسی قاپەکانت دەکرد،
  • 1:22 - 1:24
    بەڵام بێگومان، ئەوە بۆ هەسارەکە
    جێبەجێ دەکرێت.
  • 1:25 - 1:27
    سەرەتا نەمدەزانی چی بکەم.
  • 1:27 - 1:29
    جیهان زۆر گەورەیە،
  • 1:29 - 1:31
    هەروەها زۆر خووی خراپی هەیە.
  • 1:31 - 1:35
    نەمدەزانی کە چۆن دەبێت تەمەنی ١٥ساڵ
    هیچ بگۆڕێت،
  • 1:35 - 1:36
    بەڵام دەبوایە هەوڵی بۆبدەم.
  • 1:37 - 1:39
    بۆ ئەوەی ئەو فەلسەفەیە بخەینە کارەوە،
  • 1:39 - 1:42
    پەیوەندیم بەیانەی ژینگەیی کرد
    لە قوتابخانەی ئامادەییم.
  • 1:42 - 1:47
    تێبینی ئەوەم نەکرد کە هاوپۆلەکانم باسی
    دووبارە بەکار هێنانەوەیان دەکرد
  • 1:47 - 1:49
    و سەیری فیلمەکان دەربارەی زەریا دەکەن.
  • 1:49 - 1:51
    ڕوانگەیەکی ژینگە پارێزی بوو
  • 1:51 - 1:56
    ئەوە زۆر ڕازیکەر بوو بەرەوڕێگایەکی
    ناکاریگەر لە گۆڕانی کەشو هەوادا،
  • 1:56 - 1:59
    یەکێک کە گلەیی لە بەکارهێنەرەکە دەکات
    بۆ قەیرانی ئاو و هەوا
  • 1:59 - 2:02
    و ئامۆژگاری دەکات کە
    پلەی گەرما بەرز دەبێتەوە
  • 2:02 - 2:05
    لەبەر ئەوەی لەبییرمان کرد جانتا
    بەکارهینراوەکە بۆ کۆگاکە بهینینەوە.
  • 2:06 - 2:09
    فێرت کردم گرینگی بە زەوی دایک بدەم
  • 2:09 - 2:12
    دەربارەی هەموو بڕیارێک کە ئێمە
    وەک کۆمەل دەیدەین.
  • 2:13 - 2:15
    خۆشحاڵم کە پێت دەڵێم، ئەبووئەلیتا،
  • 2:15 - 2:18
    کە مێشکی هەموو ئەوانەم گۆڕی
    کە لە یانەکەدان.
  • 2:18 - 2:21
    لەجیاتی باسی دووبارە بەکارهێنانەوە بکەن،
  • 2:21 - 2:24
    دەستمان کرد بە نووسینی نامە بۆ
    سیاسەتمەدارەکانمان
  • 2:24 - 2:26
    بۆ قەدەخەکردنی هەموو پلاستیکی نەرم.
  • 2:26 - 2:29
    دواتر، چاوەڕواننەکراوەکە ڕوویدا:
  • 2:30 - 2:32
    لە قوتابخانەوە دەستمان بە مانگرتن کرد.
  • 2:34 - 2:36
    دەزانم ئەوەت لە هەواڵەکاندا بینیوە،
  • 2:36 - 2:38
    هەروەها لەوانیە چیتر زۆر تایبەت نەبیت.
  • 2:38 - 2:42
    بەڵام لەو کاتەدا،
    ئەوە زۆر گەورە بوو، ئەبولیتا.
  • 2:42 - 2:46
    خەیاڵی ئەوە بکە منداڵەکان نەچنە قوتابخانە،
    لەبەرئەوەی دەمانەوێت خەڵک جیهان ڕزگاربکەن.
  • 2:46 - 2:49
    (ڤیدیۆ)جەماوەر: جیهانێکی تر گونجاوە!
    ئیمە نەوەستاوین!
  • 2:49 - 2:51
    باستیدا: بۆ یەکەم مان گرتن لە کەشی جیهان،
  • 2:51 - 2:53
    کە لە لایەن گریتا تونبێرگ بانگ کرابوو،
  • 2:53 - 2:57
    ٦٠٠هاوپۆلم هەبوو کە لەگەلم بێن.
  • 2:58 - 3:02
    گریتا ئەو هەرزەکارەیە کە یەکەم جار
    دەستی بەمانگرتن کرد بۆ کەشوهەوا.
  • 3:02 - 3:05
    ئازایەتی ئەو منی هاندا،
  • 3:05 - 3:08
    و سەرسامبووم بەڕاستی،
  • 3:08 - 3:12
    ئەو گەنجانە دەتوانن ڕای گشتی لەسەر
    پرسە کۆمەڵایەتییەکان هەڵبکەن.
  • 3:12 - 3:13
    جموجۆلەکە تەقییەوە.
  • 3:13 - 3:15
    (ڤیدیۆ) جەماوەر: دایبخەن!
  • 3:15 - 3:17
    هەروەها بوومە یەکێک لەڕێکخەرانی سەرەکی
  • 3:17 - 3:19
    بۆ نیۆرک و ئەمریکاو جیهان.
  • 3:19 - 3:22
    (ڤیدیۆ)ئێکس بی:چیمان دەوێت؟
    جەماوەر:یاسای کەشوهەوا!
  • 3:22 - 3:24
    ئێکسبی:کەی دەمانەوێت؟
    جەماوەر:ئێستا!
  • 3:24 - 3:27
    ئێکس بی:دەستم کرد بە قسەکردن لەسەر
    دادپەروەری کەشوهەواو مافی هاوڵاتی
  • 3:27 - 3:29
    هەروەها هاوکاری نێوان نەوەکان.
  • 3:29 - 3:31
    ئەوە تەنها سەرەتایەک بوو.
  • 3:31 - 3:33
    سەرقاڵترین هەفتە لە ژیانمدا
  • 3:33 - 3:37
    ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩
    کە بۆ هەمیشە وادەمێنێتەوە.
  • 3:37 - 3:44
    من و هاوڕێکانم ٣٠٠،٠٠٠ کەسمان بەدەست هێنا
    بۆ مانگرتن لەسەر کەشو هەوا لە نیۆرک.
  • 3:44 - 3:46
    خۆزگە لەوێ دەبووی.
  • 3:46 - 3:49
    بەناو شەقامی ۆلدا ڕۆشتین داوای دادپەروەری
    کەش و هەوامان دەکرد.
  • 3:49 - 3:52
    (ڤیدیۆ)جەماوەر: خەڵوزی زیاترنا،نە نەوت،
    کاربۆنەکە لە خاکەکە بهیڵنەوە!
  • 3:52 - 3:55
    ئێکس بی:لەهەمان مانگدا چووم بۆ لوتکەی
    کەشوهەوای نەتەوە یەگرتووەکان.
  • 3:55 - 3:57
    لە پانێڵێکدا قسەم لەگەڵ ئەلگۆرد کرد.
  • 3:58 - 4:02
    جەی ئینسێلی و نائۆمی کلینم هەروەها
    بیل مکیبینم بینی
  • 4:02 - 4:04
    هەروەها سەرۆکی نەتەوە یەکگرتووەکان.
  • 4:05 - 4:07
    ئەوە خۆشترین هەفتەی ژیانم بوو،
  • 4:07 - 4:10
    چونکە هەموو ئەوانەی دەمناسین پێکەوەبووین--
  • 4:10 - 4:13
    هەموو مامۆستاکانم، هاوپۆلەکانم...
  • 4:13 - 4:17
    تەنانەت هەندێک لە دووکانە پەسندەکانم
    داخران بەهۆی مانگرتنەکەوە.
  • 4:19 - 4:21
    ئەگەر پرسیارت لێکردم بۆچی ئەمانەم کردووە،
  • 4:21 - 4:23
    تاکە وەڵامم ئەوە دەبێت،
  • 4:23 - 4:25
    چۆن نەتوانم؟
  • 4:26 - 4:29
    ماوەی ساڵێک بوو کە هەموو شتێک
    بۆ من دەستی پێکرد،
  • 4:29 - 4:31
    و هەندێک جار کەمێک ماندوو کەر دەبێت.
  • 4:32 - 4:35
    بەڵام ئەگەر شتێک هەبێ کە فێرت کردووم
    ئەویش خۆڕاگرییە.
  • 4:36 - 4:40
    بیرمە کە بۆماوەی ٣٠ساڵ هەموو ڕۆژێک
    دەچوویتە مەکسیکۆ
  • 4:40 - 4:42
    بۆئەوەی پارە بۆ خێزانەکەت پەیدا بکەیت.
  • 4:42 - 4:46
    هەروەها دەزانم کە ئەبولیتۆ بۆ ماوەی ٢٠ساڵە
    ڕۆیشتۆتە دەرەوە
  • 4:46 - 4:50
    بۆ پاراستنی خاکی پیرۆز لە کۆمپانیا
    گەورەکان کە دەیانەوێت بیبەن.
  • 4:50 - 4:51
    ساڵێک هیچ نیە
  • 4:52 - 4:54
    بەراورد بەو خەباتەی کە خێزانەکەمان
    پێیدا ڕۆشتوون.
  • 4:55 - 4:58
    هەروەها ئەگەر تیکۆشانەکانمان جیهانی بەرەو
    باشتر برد،
  • 4:58 - 5:00
    ئەوان ئێمە دەکەنە خەڵکی باشتر.
  • 5:01 - 5:03
    چەن زەحمەتییەک هەبوو، ئەبوئیلیتا
  • 5:03 - 5:05
    لەدەرەوە لە جیهاندا،
  • 5:05 - 5:08
    خەڵکی چاوەڕێی ئەوە دەکەن منداڵەکانمان
    هەموو شتێک بزانن،
  • 5:08 - 5:10
    یان هەر هیچ نەبیت لە ئێمەیان دەوێت.
  • 5:10 - 5:12
    ئەوان پرسیار دەکەن و من وەلام دەدەمەوە،
  • 5:12 - 5:15
    وەک ئەوەی بەڕاستی بزانم جیهان
    چۆن کاردەکات.
  • 5:15 - 5:17
    ئەوان هیوایان دەوێت، ئێمەش پێیان دەدەین.
  • 5:19 - 5:24
    من ڕێکم خستووە،نووسیومە،قسەم کردووە وە
    لەسەر سیاسەت و کەشوهەوام خوێندۆتەوە
  • 5:24 - 5:26
    نزیکەی هەموو ڕۆژێک بۆ ساڵی ڕابردوو.
  • 5:27 - 5:29
    من تەنها کەمێک نیگەرانم
  • 5:29 - 5:31
    کە توانای ئەوەم نیە بەتەواوی کار بکەم،
    ئەبوئەلیتا.
  • 5:32 - 5:36
    بۆ من، تەمەنم ١٨ساڵە هەروەها
    هەوڵدەدەم جیهان بپارێزم
  • 5:36 - 5:38
    مانای ئەوەیە کە چالاکیکی کەشوو هەوا بیت.
  • 5:39 - 5:41
    پێشتر، لەوانەیە بە مانای خوێندن بۆ بوون
    بە پزیشک بووبێ
  • 5:41 - 5:43
    یان سیاسەتمەدار یان توێژەرێک.
  • 5:44 - 5:47
    بەڵام ناتوانم چاوەڕێی گەورەبوون یان بوون
    بە شتێک لەو شتانە بکەم.
  • 5:48 - 5:49
    ئەو هەسارەیە ئازار دەچێژێت،
  • 5:49 - 5:52
    هەروەها چیتر کاتی خۆشگوزەرانیمان نیە.
  • 5:53 - 5:57
    ڕزگارکردنی جیهان وەک هەرزەکارێک
    مانای باشبوون لەگەڵ وشەکان،
  • 5:57 - 6:00
    تێگەیشتن لە زانست لە پشت
    قەیرانی کەشو هەواوە،
  • 6:00 - 6:04
    هێنانی تێڕوانینێکی بێ وێنە بۆ ناو کێشەکە
    تا جیاواز بێت
  • 6:04 - 6:07
    هەروەها بیرچوونەوەی هەموو شتێکی تر.
  • 6:07 - 6:10
    بەڵام هەندێک کات، دووبارە دەمەوێت گرنگی بە
    شتی تر بدەم.
  • 6:10 - 6:14
    دەمەوێت بتوانین گۆرانی بڵێین و سەما بکەین
  • 6:14 - 6:18
    بەڕاستی هەست بەوە دەکەم ئەگەر هەموومان
    گرنگیمان بە زەوی دابا
  • 6:18 - 6:19
    وەک ڕاهێنانێک،
  • 6:19 - 6:21
    وەک کلتورێک،
  • 6:21 - 6:25
    هیچ کام لە ئێمە بۆ هەمیشەیی نابێتە
    چالاکوانی کەشو هەوا.
  • 6:25 - 6:27
    کاتیک بازرگانییەکان بەردەوام دەسوڕێنەوە،
  • 6:27 - 6:31
    کاتێک تۆری وزە کار دەکات
    لەسەر وزەی نوێکردنەوە،
  • 6:31 - 6:34
    کاتیک بەرنامەی قوتابخانە فێرمان دەکات
  • 6:34 - 6:37
    کە گرنگیدان بە زەوی بەشێکە لە
    مرۆڤایەتیمان،
  • 6:38 - 6:41
    ڕەنگە بتوانم جارێکی تر جومناستیک بکەمەوە.
  • 6:41 - 6:42
    تۆش پێت وانیە، ئەبوئیلیتا؟
  • 6:43 - 6:44
    دەتوانین ئەوە بکەین.
  • 6:45 - 6:46
    ئەوەی هەولدەدەم بیکەم لە کارەکەم
  • 6:46 - 6:49
    ئەوەیە کە ئەو ئەقڵیەتیە گەشبینی
    دەدات بە کەسانی تر.
  • 6:50 - 6:51
    بەڵام کەمێک سەخت بوو.
  • 6:52 - 6:53
    چاوچنۆکی هەیە،
  • 6:53 - 6:54
    شانازی هەیە،
  • 6:55 - 6:56
    پارە هەیە،
  • 6:56 - 6:57
    هەروەها ماددە هەیە.
  • 6:57 - 7:00
    خەڵکی ئەوە زۆر بۆ من ئاسان دەکەن
    تا قسەیان لەگەڵ بکەم،
  • 7:01 - 7:04
    بەڵام زۆر قورسیان کرد
    بۆ ئەوەی فێریان بکەم.
  • 7:05 - 7:08
    دەمەوێت متمانەیان هەبێت کە هەموو کات
    باشترین ئەنجام بدەن.
  • 7:08 - 7:11
    دەمەوێت دڵو بوێرییان هەبیت
  • 7:11 - 7:12
    بۆ خۆشویستنی جیهان،
  • 7:13 - 7:15
    وەک چۆن فێرت کردم.
  • 7:15 - 7:16
    ئەم نامەیەم نووسی بۆ سوپاس کردنت.
  • 7:17 - 7:20
    سوپاس بۆ بانگهێشت کردنم بۆ ئەوەی
    جیهانم خۆشبوێت
  • 7:20 - 7:21
    لەو کاتەوەی کە لەدایک بووم.
  • 7:22 - 7:24
    سوپاس بۆ پێکەنینت لە هەموو شتێک.
  • 7:24 - 7:25
    سوپاس بۆ ئەوەی فیرت کردم
  • 7:25 - 7:30
    کە هیواو گەشبینی بەهێزترین
    ئامرازن کە هەمانە
  • 7:30 - 7:31
    بۆ چارەسەر کردنی هەر کێشەیەک.
  • 7:32 - 7:35
    من ئەو کارە دەکەم چوونکە پێشانت داوم
  • 7:35 - 7:37
    کە خۆڕاگری، خۆسەویستی و زانیاری
  • 7:37 - 7:39
    بەسن بۆ ئەوەی جیاوازی دروست بکەین.
  • 7:39 - 7:42
    دەمەوێت بگەڕێمەوە مەکسیکۆ و سەردانت بکەم.
  • 7:42 - 7:45
    دەمەوێت وێنەی ئەو شتانەت پێشانبدەم
    کە ئەنجامم داون.
  • 7:45 - 7:47
    دەمەوێت یاسای کەشو هەوات پیشان بدەم
  • 7:48 - 7:49
    کە توانیومانە تێیپەڕینین.
  • 7:49 - 7:51
    دەمەویت بۆنی گوڵەکان بکەم
  • 7:51 - 7:53
    و شەڕ بۆ دادپەروەری کەشو هەوا
    بکەم لەتەنیشتانەوە.
  • 7:54 - 7:55
    تی کیۆرۆ موچۆو.
  • 7:55 - 7:57
    خۆشمدەوییت.
  • 7:57 - 7:58
    شییە.
  • 7:58 - 8:02
    [ تی کیۆرۆ موچۆو. شیە]
Title:
ئەگەر ئێوەی پێگەیشتوو جیهان نەپارێزن، ئێمە دەیپارێزین
Speaker:
شییە باستیدا
Description:

لە نامەیەکی قوڵی جوڵاو بۆ داپیرەی، شییە باستیدا ڕەنگدانەوەی چی وای لێکرد ببێتە دەنگێکی پێشەنگ بۆ چالاکی کەشو هەوای جیهانی- هەر لە جوڵاندنی مانگرتنەکانی کەسو هەوای قوتابخانە بۆ قسەکردن لە لوتکەی کەشوهەوای نەتەوە یەکگرتووەکان لە پاڵ گرێتا تونبێرگ- و شوێن پێی چارەسەرو خۆڕاگری و خۆشەویستی قوڵی زەوی بۆ بەهاکان دەگوازرایەوە بۆ ئەو. ئەو دەڵێت( سوپاس بۆ بانگهێشت کردنم بۆ خۆشوەستنی جیهان لەو کاتەوەی لە دایک بووم)

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
08:37

Kurdish (Central) subtitles

Revisions