YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Vietnamese subtitles

← Toán học tình yêu

Get Embed Code
37 Languages

Showing Revision 13 created 02/27/2015 by Nhu PHAM.

  1. Hôm nay, tôi sẽ chia sẻ với các bạn
    về toán học tình yêu.
  2. Tôi nghĩ chúng ta đều đồng ý
  3. rằng các nhà toán học
    là những người
  4. nổi tiếng xuất sắc
    trong việc tìm kiếm tình yêu.
  5. Nhưng không phải chỉ vì
    tính cách rạng ngời,
  6. kỹ năng giao tiếp tốt
    và sở hữu các hộp bút tuyệt đẹp.
  7. Mà còn bởi vì chúng tôi
    đã bỏ rất nhiều công sức
  8. vào bài toán tìm kiếm
    một nửa hoàn hảo.
  9. Bài luận yêu thích của tôi
    trong chủ đề ấy, mang tên,

  10. "Tại sao tôi không có bạn gái?" --
    (Tiếng cười) --
  11. Peter Backus tìm cách tính cơ hội
    tìm được tình yêu.
  12. Peter không phải là một người
    đàn ông quá tham lam
  13. Trong số những phụ nữ Anh Quốc
    chưa có người yêu,
  14. tất cả những gì Peter tìm kiếm
    là sống gần anh ấy,
  15. có độ tuổi thích hợp,
  16. có bằng đại học,
  17. có thể hòa hợp với anh,
  18. hấp dẫn và thấy Peter hấp dẫn.
  19. (tiếng cười)
  20. Ước tính rằng có khoảng
    26 người trên toàn nước Anh.
  21. Không khả quan cho lắm,
    đúng không Peter?
  22. Hãy đưa vấn đề
    này vào thực tiễn,
  23. xác suất thấp hơn khoảng 400 lần so với
    các ước tính tốt nhất
  24. về việc có bao nhiêu nền văn minh
    khác tồn tại ngoài Trái Đất.
  25. Kết quả cho Peter:
    cơ hội 1 trên 285.000
  26. gặp được 1 trong 26
    người phụ nữ này.
  27. tại một đêm tiệc tùng.
  28. Tôi nghĩ rằng đó là lý do
    các nhà toán học
  29. không thèm bận tâm đến
    tiệc đêm nữa.
  30. Vấn đề là cá nhân tôi

  31. không có cách nhìn bi quan như thế.
  32. Bởi vì, cũng như các bạn, tôi biết rằng,
  33. tình yêu không thật sự
    vận hành như thế.
  34. Cảm xúc con người không hề có thứ tự
    ngay ngắn, hợp lý và dễ đoán.
  35. Nhưng tôi cũng biết rằng
    nó không có nghĩa là
  36. toán học hoàn toàn
    không liên quan đến vấn đề này.
  37. Bởi, tình yêu, như phần lớn cuộc đời,
    là tập hợp các quy luật
  38. và toán học, suy cho cùng là
    nghiên cứu về quy luật.
  39. Quy luật từ dự báo thời tiết đến
    biến động của thị trường chứng khoán,
  40. đến chuyển động của các hành tinh
    hoặc sự phát triển của các thành phố.
  41. Thành thật mà nói,
    trong tất cả những điều trên,
  42. cũng không điều nào có thứ tự chặt chẽ
    hoặc có thể dễ dàng dự đoán.
  43. Tôi tin rằng toán học có ảnh hưởng
    rất lớn và có thể khả năng
  44. cho ta một cách nhìn
    mới gần như về bất kì điều gì
  45. ngay cả những điều bí ẩn như tình yêu.
  46. Và để thuyết phục các bạn
  47. rằng toán học tuyệt vời, xuất sắc
    và liên quan đến thế nào,
  48. tôi muốn gửi đến các bạn top 3 mẹo
    tình yêu đã được toán học kiểm chứng.
  49. Mẹo đầu tiên,

  50. Làm thế nào để nhận được
    một cuộc hẹn hò trực tuyến.
  51. Trang web hẹn hò trực tuyến
    yêu thích của tôi là OkCupid,
  52. trên hết là vì nó được sáng lập
    bởi một nhóm các nhà toán học.
  53. Vì là những nhà toán học,
  54. họ đã thu thập dữ liệu
  55. của những người sử dụng
    trang web của mình gần một thập kỷ.
  56. Và họ đã cố gắng tìm kiếm các quy luật
  57. về cách ta nói về bản thân,
  58. cách ta giao tiếp với nhau
  59. trên trang web hẹn hò trực tuyến
  60. và đưa ra một số
    nghiên cứu thật sự thú vị.
  61. Tôi đặc biệt yêu thich
  62. kết luận rằng trên một
    trang web hẹn hò trực tuyến,
  63. độ hấp dẫn của bạn không
    nói lên được bạn được ưa thích đến đâu,
  64. và thật ra, để mọi người nghĩ rằng
    bạn xấu xí
  65. lại có thể là một lợi thế.
  66. Để tôi chỉ cho bạn cách làm điều này.
  67. Nhờ vào một mục trên OkCupid,
  68. bạn được phép chấm độ
    hấp dẫn của người khác
  69. trên thang điểm từ 1 đến 5.
  70. So sánh số điểm này,
    số điểm trung bình
  71. về số lượng thư mà một số người
    chọn lọc nhận được,
  72. bạn có thể thấy
  73. liên kết giữa sự hấp dẫn và mến mộ
    trên một trang web hẹn hò trực tuyến.
  74. Đây là biểu đồ mà nhân viên
    của OkCupid đã vẽ ra.

  75. Nhận xét quan trọng rút ra là,
    không phải
  76. càng hấp dẫn,
    thì bạn càng nhận được nhiều thư.
  77. Câu hỏi đặt ra là
    điều gì làm cho những người ở trên
  78. được mến mộ hơn
    những người bên dưới
  79. dù họ nhận được số điểm
    bằng nhau về độ hấp dẫn?
  80. Đơn giản là không chỉ
    vẻ bề ngoài mới quan trọng.
  81. Để tôi minh họa số liệu
    của họ với một ví dụ.
  82. Lấy một người như
    Portia de Rossi làm ví dụ,
  83. mọi người đều đồng ý rằng
    Portia de Rossi là một người phụ nữ đẹp.
  84. Không ai nghĩ rằng cô ấy xấu,
    nhưng cô cũng không phải là 1 siêu mẫu.
  85. Nếu bạn so sánh Portia de Rossi
    với một người như Sarah Jessica Parker,
  86. thì rất nhiều người, bao gồm cả tôi,
  87. sẽ nghĩ rằng Sarah Jessica Parker
    thật sự tuyệt vời
  88. và có khả năng là một
    trong những sinh vật đẹp nhất
  89. xuất hiện trên Trái Đất.
  90. Nhưng một số người khác,
    ví dụ: đa số cộng đồng mạng,
  91. nghĩ rằng cô ấy nhìn hơi giống
    một con ngựa. (Tiếng cười)
  92. Bây giờ, tôi nghĩ rằng nếu bạn hỏi
    mọi người về độ hấp dẫn
  93. của Sarah Jessica Parker hoặc
    Portia de Rossi,
  94. và bạn bảo họ đưa một số điểm
    từ 1-5,
  95. tôi nghĩ tính trung bình,
    họ sẽ có số điểm tương đối ngang nhau.
  96. Nhưng cách mà mọi người bỏ phiếu
    sẽ rất khác nhau.
  97. Tất cả số điểm cho Portia sẽ ở
    khoảng 4, 5 điểm
  98. vì mọi người đều đồng ý rằng
    cô ấy rất đẹp,
  99. còn Sarah Jessica Parker sẽ
    có nhiều ý kiến trái chiều.
  100. Các số điểm cho cô ấy
    sẽ tản mạn khắp nơi.
  101. Chính sự tản mạn đó
    đóng vai trò quan trọng,
  102. giúp bạn nổi tiếng
  103. trên một trang web hẹn hò trực tuyến.
  104. Điều đó có nghĩa là
  105. nếu một số người nghĩ
    bạn hấp dẫn,
  106. bạn sẽ có cơ hội cao hơn
  107. nếu cũng có một số khác nghĩ rằng
    bạn xấu xí.
  108. Thật sự tốt hơn
    việc bạn là cô hàng xóm dễ thương
  109. trong mắt tất cả mọi người.
  110. Điều này bắt đầu
    nghe có vẻ hợp lý

  111. dựa trên khía cạnh của
    những người gửi thư này.
  112. Ví dụ bạn nghĩ một người
    nào đó rất thu hút,
  113. và ngờ rằng những người khác
    không nhất thiết cũng thích thú như vậy.
  114. Nghĩa là bạn
    sẽ ít gặp phải sự cạnh tranh
  115. và nó giúp bạn có thêm động lực
    để liên lạc với người đó.
  116. So sánh điều đó với việc
    một người bạn nghĩ là hấp dẫn
  117. nhưng ngờ rằng mọi người
    cũng nghĩ như vậy.
  118. Thành thật mà nói, tại sao chúng ta
    phải khổ sở tự làm bẽ mặt chính mình?
  119. Và đây là phần thú vị.
  120. Khi chọn hình ảnh để
    sử dụng trên trang web hẹn hò trực tuyến,
  121. mọi người thường sẽ giảm thiểu những thứ
  122. mà họ nghĩ người khác
    xem là kém hấp dẫn.
  123. Ví dụ điển hình là những người
    có thể là hơi bị thừa cân một chút
  124. cố tình chọn một tấm hình
    đã được cắt xén,
  125. hay những người
    đàn ông bị hói
  126. cố tình chọn những tấm hình đội nón.
  127. Nhưng thật ra, bạn nên làm
    điều ngược lại
  128. nếu muốn thành công.
  129. Bạn nên tận dụng
    những điều làm bạn khác biệt,
  130. dù bạn nghĩ một số người
    sẽ thấy điều đó kém hấp dẫn.
  131. Vì những người ưa thích bạn
    đằng nào cũng ưa thích bạn,
  132. và những người không ưa thích bạn,
    cũng chẳng giúp bạn có thêm lợi thế.
  133. Vậy mẹo thứ 2, làm thế nào
    chọn được đối tác hoàn hảo?

  134. Hãy tưởng tượng
    bạn thành công vang dội
  135. trong việc hẹn hò.
  136. Nhưng câu hỏi đặt ra là làm sao
    chuyển đổi thành công đó
  137. thành hạnh phúc lâu dài
    và nhất là,
  138. làm sao quyết định được
    thời điểm thích hợp để lập gia đình?
  139. Nhìn chung, chúng ta
    không nên bỏ tiền
  140. cưới người đầu tiên
  141. mà không hề có
    một chút hứng thú nào với mình.
  142. Nhưng đồng thời, bạn cũng
    không muốn để nó quá lâu
  143. nếu muốn tối đa hóa khả năng
    tìm được hạnh phúc lâu dài.
  144. Như nhà văn yêu thích của tôi,
    Jane Austen nói:
  145. "Một người phụ nữ chưa có
    gia đình ở tuổi 27
  146. không bao giờ có thể hy vọng cảm nhận
    hay truyền cảm hứng tình yêu lần nữa.
  147. (Tiếng cười)
  148. Cám ơn Jane rất nhiều.
    Cô biết gì về tình yêu chứ?
  149. Vậy thì, câu hỏi đặt ra là,

  150. làm sao để biết thời điểm
    thích hợp để lập gia đình
  151. dựa trên tất cả những người bạn
    có thể hẹn hò trong đời?
  152. May thay, có một phần thú vị
    trong toán mà ta có thể áp dụng,
  153. gọi là thuyết dừng tối ưu.
  154. Hãy tưởng tượng,
  155. bạn bắt đầu hẹn hò ở tuổi 15
  156. và lý tưởng là kết hôn
    trước khi bước sang tổi 35.
  157. Có một số người
  158. bạn có khả năng hẹn hò
    xuyên suốt cuộc đời,
  159. và mức độ tốt lành của họ
    sẽ khác nhau.
  160. Quy tắc là một khi đã
    bỏ tiền ra kết hôn,
  161. bạn không thể nhìn về tương lai
    để thấy những gì bạn có thể đã có
  162. và tương tự, bạn không thể
    quay lại và đổi ý.
  163. Ít nhất là theo kinh nghiệm của tôi.
  164. Tôi thấy rằng thông thường
    mọi người không thích gợi nhớ
  165. về quá khứ sau khi đã đến với người khác,
    hoặc đó chỉ là tôi nghĩ thế.

  166. Thế nên, toán học nói là

  167. trong 37% cơ hội hẹn hò đầu tiên,
  168. bạn không nên coi bất cứ ai là
    tiềm năng cho hôn nhân nghiêm túc.
  169. (Tiếng cười)
  170. Và rồi, bạn nên chọn người tiếp theo
  171. là một người tốt hơn tất cả
    những người bạn đã gặp trước đó.
  172. Sau đây là một ví dụ:
  173. Nếu làm như thế, thực tế
    toán học có thể chứng minh
  174. rằng đây là cách tốt nhất có thể
  175. để tối đa hóa khả năng tìm được
    đối tượng hoàn hảo.
  176. Nhưng tôi phải nói với các bạn rằng,
    cách thức đi kèm với một số rủi ro.
  177. Ví dụ khi đối tượng hoàn hảo
    của bạn xuất hiện
  178. trong 37% cuộc hẹn hò đầu tiên.
  179. Thật không may là
    bạn sẽ phải từ chối họ.
  180. (Tiếng cười)
  181. Bây giờ, nếu bạn đi theo bước toán này,
  182. tôi sợ rằng không ai sau đó
  183. sẽ tốt hơn những người bạn
    đã gặp từ trước,
  184. vậy nên, bạn sẽ phải từ chối
    tất cả mọi người và sống chết một mình.
  185. (tiếng cười)
  186. Có thể là được mèo vây quanh
    và rỉa nốt những gì còn lại.
  187. Một rủi ro khác nữa là,

  188. những người đầu tiên bạn hẹn hò
    trong khoảng 37% đầu tiên,
  189. cực kì chậm chạp, nhàm chán và tệ bạc.
  190. Không sao cả, vì đang ở
    giai đoạn từ chối,
  191. vậy nên bạn có thể từ chối họ.
  192. Những hãy tưởng tượng rằng
    người tiếp theo
  193. chỉ bớt nhàm chán, chậm chạp
    và tệ bạc hơn một chút
  194. so với những người trước đó.
  195. Vậy thì, nếu đi theo bài toán này,
    tôi sợ rằng bạn sẽ phải cưới họ
  196. và có một mối quan hệ, thẳng thắn
    mà nói là không tối ưu.
  197. Xin lỗi nhé.
  198. Nhưng tôi nghĩ rằng có một
    cơ hội ở đây
  199. để Hallmark có thể bỏ tiền
    và đầu tư.
  200. Một tấm thiệp Valentine như thế này
    (Tiếng cười)
  201. "Chồng yêu quý của em,
    anh đỡ hơn
  202. so với 37% những người đầu tiên
    mà em từng hẹn hò."
  203. Nó thật ra lãng mạn hơn rất nhiều
    so với những gì tôi thường làm được.
  204. Thế nên, công thức này không cho bạn
    100% khả năng thành công,

  205. nhưng không có chiến lược nào
    có thể làm tốt hơn.
  206. Và thật ra, trong thế giới hoang dã,
    một số loài cá
  207. đã làm theo chiến lược này.
  208. Chúng từ chối mọi lời cầu hôn đến
  209. trong khoảng 37% đầu tiên trong
    mùa giao phối,
  210. và chọn con cá đến sau
    khoảng 37% đó,
  211. tôi không biết nữa,
    lớn hơn, vạm vỡ hơn,
  212. những con chúng gặp trước đó.
  213. Tôi cũng nghĩ rằng trong tiềm thức,
    chúng ta đằng nào cũng làm điều này.
  214. Chúng ta cho bản thân
    một ít thời gian để chơi bời,
  215. để cảm nhận thị trường hoặc
    bất kì thứ gì khi còn trẻ.
  216. Và chỉ bắt đầu nghiêm túc
    tìm kiếm ứng viên có tiềm năng hôn nhân
  217. khi qua giữa hoặc cuối tuổi 20.
  218. Tôi nghĩ đây là một bằng chứng quả quyết,
    nếu cần,
  219. rằng bộ não mỗi người đã được
    kết nối để luôn có một chút tính toán.
  220. Đó là mẹo thứ 2.

  221. Giờ là mẹo thứ 3: làm thế nào
    để tránh việc li hôn.
  222. Hãy tưởng tượng bạn
    đã chọn được đối tượng hoàn hảo
  223. và quyết định lập gia đình,
    thiết lập mối quan hệ lâu dài với họ.
  224. Tôi thích nghĩ rằng mọi người
    thường muốn tránh việc li hôn,
  225. ngoại trừ những người, tôi không biết nữa,
    có thể là vợ của Piers Morgan?
  226. Nhưng điều đáng buồn
    trong đời sống hiện đại
  227. là cứ 1 trong 2 cuộc hôn nhân ở
    Mỹ sẽ kết thúc bằng việc li hôn,
  228. không khác mấy với các nước khác.
  229. Bạn có thể được tha thứ
  230. khi nghĩ rằng các cuộc cãi nhau
    trước thềm li hôn
  231. không phải là một đối tượng
    lý tưởng trong nghiên cứu toán học.
  232. Một điều là, rất khó để biết rằng
  233. nên tính tóan điều gì
    hay nên định lượng điều gì.
  234. Nhưng nó không hề ngăn cản nhà
    tâm lý học John Gottman làm điều này.
  235. Gottman quan sát hàng trăm cặp đôi
    đối thoại với nhau
  236. và ghi chép tất cả những gì
    bạn có thể nghĩ ra.
  237. Ông ấy thu âm những đoạn hội thoại,
  238. ghi lại độ dẫn điện
    của da họ,
  239. ghi lại biểu cảm
    trên gương mặt họ,
  240. nhịp tim, huyết áp,
  241. đơn giản là, mọi thứ trừ việc
    người vợ có luôn đúng hay không,
  242. tình cờ rằng cô ấy
    thật sự đúng.
  243. Nhưng điều mà Gottman và
    đội ngũ tìm thấy
  244. là một trong những yếu tố
    dự báo quan trọng nhất
  245. về việc một cặp đôi
    có sẽ li hôn hay không,
  246. đó là việc mỗi người tiêu cực hoặc
    tích cực đến đâu trong đoạn hội thoại.
  247. Các cặp đôi có
    rủi ro thấp

  248. sẽ số điểm tích cực nhiều hơn
    tiêu cực, dựa trên thang điểm của Gottman.
  249. Trong khi các mối quan hệ xấu,
  250. ý tôi là có lẽ sẽ li hôn,
  251. thấy bản thân rơi vào
    vòng xoáy tiêu cực.
  252. Sử dụng những ý tưởng đơn giản,
  253. Gottman và đội ngũ của mình
    đã có thể dự báo
  254. liệu một cặp đôi có li hôn
  255. với độ chính xác là 90%.
  256. Nhưng phải đến khi
    kết hợp với nhà toán học James Murray,
  257. họ mới bắt đầu hiểu được
  258. điều gì tạo nên những vòng xoáy tiêu cực
    và chúng xuất hiện như thế nào.
  259. Kết quả mà họ tìm thấy
  260. đơn giản một cách ấn tượng và thú vị.
  261. Với phương trình này, họ dự đoán người vợ
    hoặc người chồng sẽ phản ứng ra sao
  262. khi đến lượt hội thoại của mình,
  263. họ sẽ tích cực hay tiêu cực đến đâu.
  264. Những phương trình này tùy thuộc vào
  265. tâm trạng của một người khi một mình,
  266. tâm trạng của một người khi ngồi với
    bạn đời của mình,
  267. quan trọng nhất là, ảnh hưởng lẫn nhau
  268. giữa người chồng và người vợ.
  269. Điều quan trọng
    cần được chỉ ra là

  270. những phương trình này
    cũng cho thấy
  271. khả năng mô tả
  272. chuyện gì sẽ xảy ra giữa 2 đất nước
    trong một cuộc chạy đua vũ trang.
  273. (Tiếng cười)
  274. Thế nên, một cặp vợ chồng
    bị xoáy vào tiêu cực
  275. và loạng choạng trên bờ vực li hôn --
  276. trong toán học, nó ngang ngửa với
    bắt đầu một cuộc chiến tranh hạt nhân.
  277. (Tiếng cười)
  278. Nhưng điều thật sự quan trọng
    trong phương trình này

  279. là sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa mọi người,
  280. và đặc biệt, thứ
    gọi là ngưỡng tiêu cực,
  281. Bây giờ, bạn có thể xem
  282. ngưỡng tiêu cực giống như
    khả năng gây phiền toái của người chồng
  283. trước khi người vợ bắt đầu
    nổi giận, và ngược lại.
  284. Tôi luôn nghĩ rằng hôn nhân tốt đẹp
    là sự thỏa hiệp và sự thấu hiểu
  285. và cho phép đối phương có
    không gian riêng của mình.
  286. Thế nên, tôi nghĩ rằng
    các mối quan hệ tốt đẹp nhất
  287. là những mối quan hệ có
    ngưỡng tiêu cực rất cao.
  288. Khi mà các cặp đôi bỏ qua cho nhau
  289. và chỉ nói về chúng nếu
    thật sự nghiêm trọng.
  290. Trên thực tế, toán học
    và những kết quả sau đó
  291. đã chỉ ra điều hoàn toàn ngược lại.
  292. Các cặp đôi hoàn hảo nhất
    hoặc các cặp đôi tuyệt nhất
  293. là những cặp đôi có ngưỡng
    tiêu cực cực kì thấp.
  294. Đây là những cặp đôi
    chú ý tất cả mọi thứ
  295. và cho phép đối phương
    được phàn nàn ở một mức độ nào đó.
  296. Đây là những cặp đôi luôn tìm cách
    phát triển mối quan hệ của chính mình,
  297. giúp họ có cái nhìn
    tích cực hơn về hôn nhân.
  298. Các cặp đôi không bỏ qua mọi chuyện
  299. và không để những điều
    tầm thường trở nên nghiêm trọng.
  300. Dĩ nhiên, để có được một
    mối quan hệ tốt đẹp, đòi hỏi

  301. nhiều hơn một ngưỡng tiêu cực thấp
    và sự không thỏa hiệp.
  302. Tôi nghĩ rất thú vị
  303. khi biết là
    thật sự có bằng chứng toán học
  304. nói rằng đừng đi ngủ
    trong tức giận.
  305. Và đó là top 3 mẹo của tôi

  306. về cách toán học có thể giúp
    bạn trong tình yêu và các mối quan hệ.
  307. Hy vọng rằng ngoài việc
    được dùng như những lời khuyên,
  308. chúng cũng cho các bạn cái nhìn
    sơ bộ về sức mạnh của toán học.
  309. Vì với tôi, các phương trình và
    ký hiệu không chỉ là "điều gì đó".
  310. Chúng là tiếng nói kể về
    về sự phong phú lạ thường của thiên nhiên
  311. và sự đơn giản đáng ngạc nhiên
  312. của các quy luật quanh co khúc khuỷu
    quanh ta,
  313. từ việc xã hội vận hành thế nào
    cho đến ta hành xử ra sao.
  314. Tôi hy vọng rằng,
    với một vài bạn,
  315. một chút cái nhìn sơ bộ
    về toán học tình yêu
  316. có thể thuyết phục các bạn
    có thêm chút tình yêu vào toán học
  317. Xin cám ơn.
  318. (Vỗ tay)