Return to Video

Hoe radiotelescopen ongeziene melkwegen zichtbaar kunnen maken

  • 0:01 - 0:04
    ‘De ruimte, de laatste grens.’
  • 0:06 - 0:09
    Deze woorden hoorde ik voor het eerst
    toen ik net zes jaar oud was
  • 0:09 - 0:12
    en ik was er helemaal weg van.
  • 0:12 - 0:14
    Ik wilde nieuwe werelden verkennen.
  • 0:14 - 0:16
    Ik wilde zoeken naar nieuw leven.
  • 0:16 - 0:19
    Ik wilde alles wat
    het universum te bieden had.
  • 0:20 - 0:24
    Die dromen, die woorden
    namen me mee op een reis,
  • 0:24 - 0:25
    een ontdekkingsreis,
  • 0:25 - 0:27
    via de school, de universiteit,
  • 0:27 - 0:31
    een doctoraat, om ten slotte
    een professionele astronoom te worden.
  • 0:32 - 0:35
    Ik leerde twee verbazingwekkende dingen,
  • 0:35 - 0:36
    één een beetje ongelukkig,
  • 0:37 - 0:39
    toen ik bezig was met mijn doctoraat.
  • 0:39 - 0:41
    Ik zag in dat ik nog niet dadelijk
  • 0:41 - 0:44
    een sterrenschip zou gaan besturen.
  • 0:45 - 0:50
    Maar ook dat het universum vreemd,
    prachtig en uitgestrekt is,
  • 0:50 - 0:53
    eigenlijk te groot om te worden
    onderzocht door ruimteschip.
  • 0:54 - 0:57
    Ik kreeg interesse in de astronomie,
    in het gebruik van telescopen.
  • 0:58 - 1:01
    Ik toon hier een beeld
    van de nachtelijke hemel.
  • 1:01 - 1:03
    Je zou het overal ter wereld kunnen zien.
  • 1:03 - 1:07
    Al deze sterren maken deel uit van ons
    lokale sterrenstelsel, de Melkweg.
  • 1:08 - 1:10
    In een donkerder deel van de hemel,
  • 1:10 - 1:13
    op een mooie donkere site,
    misschien in de woestijn,
  • 1:13 - 1:15
    zou je het centrum
    van de Melkweg kunnen zien
  • 1:15 - 1:18
    met zijn honderden miljarden sterren.
  • 1:19 - 1:20
    Een heel mooi beeld.
  • 1:20 - 1:22
    Kleurrijk.
  • 1:22 - 1:25
    Bedenk dat dit maar een lokale
    uithoek van ons universum is.
  • 1:25 - 1:29
    Je kunt zien dat er vreemd,
    donker stof overheen zit.
  • 1:29 - 1:31
    Dat is lokaal stof
  • 1:31 - 1:33
    dat het licht van de sterren verduistert.
  • 1:33 - 1:35
    Maar toch zijn we vrij goed in staat --
  • 1:35 - 1:38
    met onze ogen -- om ons kleine hoekje
    van het universum te verkennen.
  • 1:39 - 1:40
    Het kan echter beter.
  • 1:40 - 1:44
    Je kunt prachtige telescopen zoals
    de Hubble Space Telescope gebruiken.
  • 1:44 - 1:47
    Astronomen hebben
    deze afbeelding geconstrueerd:
  • 1:47 - 1:48
    de Hubble Deep Field.
  • 1:48 - 1:53
    Honderden uren lang hebben ze een
    miniem stukje van de hemel geobserveerd,
  • 1:53 - 1:55
    niet groter dan
    een vingernagel op armslengte.
  • 1:56 - 1:58
    In dit beeld zie je
    duizenden sterrenstelsels,
  • 1:58 - 2:02
    en we weten dat er honderden miljoenen,
    miljarden sterrenstelsels moeten zijn
  • 2:02 - 2:03
    in het hele universum,
  • 2:03 - 2:06
    sommige zoals het onze,
    andere zeer verschillend.
  • 2:06 - 2:08
    Dus je denkt, oké,
    deze reis kan ik voortzetten.
  • 2:08 - 2:11
    Dit is makkelijk. Ik gebruik gewoon
    een zeer krachtige telescoop
  • 2:11 - 2:13
    en kijk maar naar de hemel, geen probleem.
  • 2:14 - 2:18
    Maar eigenlijk missen we iets
    als we enkel dat doen.
  • 2:18 - 2:21
    Want alles waar ik
    tot dusver over heb gesproken
  • 2:21 - 2:25
    ging over het zichtbare spectrum,
    dat wat je met je ogen kunnen zien,
  • 2:25 - 2:26
    en dat is een klein,
  • 2:26 - 2:29
    een heel klein stukje van wat
    het universum ons te bieden heeft.
  • 2:30 - 2:35
    Er zijn ook twee belangrijke problemen
    bij het gebruik van zichtbaar licht.
  • 2:35 - 2:38
    Niet alleen missen we
    alle andere processen
  • 2:38 - 2:41
    die andere soorten licht uitzenden,
  • 2:41 - 2:42
    maar er zijn twee problemen.
  • 2:42 - 2:46
    Het eerste gaat over dat stof
    dat ik eerder noemde.
  • 2:46 - 2:49
    Het stof houdt het zichtbare licht tegen.
  • 2:49 - 2:53
    Hoe dieper we in het heelal kijken,
    des te minder licht we zien.
  • 2:53 - 2:55
    Het stof houdt het tegen.
  • 2:56 - 2:59
    Maar er is een heel vreemd probleem
    met het gebruik van zichtbaar licht
  • 2:59 - 3:01
    om het universum proberen verkennen.
  • 3:02 - 3:04
    Neem even een pauze.
  • 3:04 - 3:07
    Stel je staat op een
    drukke hoek van de straat.
  • 3:07 - 3:09
    Er komen auto's voorbij.
  • 3:09 - 3:10
    Een ambulance nadert.
  • 3:11 - 3:13
    Ze heeft een sirene met een hoge toon.
  • 3:13 - 3:16
    (Imiteert een passerende sirene)
  • 3:16 - 3:18
    De sirene leek in toonhoogte te veranderen
  • 3:18 - 3:20
    als ze je passeerde.
  • 3:21 - 3:25
    De chauffeur van de ambulance
    veranderde de sirene niet om je te pesten.
  • 3:26 - 3:29
    Het werd veroorzaakt door je waarneming.
  • 3:29 - 3:33
    Toen de ambulance naderde
    werden de geluidsgolven gecomprimeerd
  • 3:33 - 3:35
    en werd de toon hoger.
  • 3:35 - 3:38
    Als de ambulance wegreed,
    werden de geluidsgolven uitgerekt
  • 3:38 - 3:39
    en werd de toon lager.
  • 3:39 - 3:41
    Hetzelfde gebeurt met licht.
  • 3:42 - 3:44
    Van objecten die naar ons toe bewegen,
  • 3:44 - 3:48
    zijn de lichtgolven gecomprimeerd
    en worden ze blauwer.
  • 3:48 - 3:50
    Van objecten die van ons af bewegen,
  • 3:50 - 3:53
    zijn de lichtgolven uitgerekt,
    ze lijken roder.
  • 3:53 - 3:55
    Dit noemen we blauw- en roodverschuiving.
  • 3:56 - 3:59
    Ons universum dijt uit
  • 3:59 - 4:04
    dus alles gaat uit elkaar
  • 4:04 - 4:06
    en daarom lijkt alles rood.
  • 4:07 - 4:11
    Vreemd genoeg, hoe dieper je
    in het heelal kijkt,
  • 4:11 - 4:15
    des te sneller bewegen
    de objecten van ons weg,
  • 4:15 - 4:17
    zodat ze roder lijken.
  • 4:18 - 4:20
    Als we nu met de Hubble Deep Field
  • 4:21 - 4:23
    dieper in het heelal willen kijken
  • 4:23 - 4:25
    dan zal voor de Hubble
  • 4:25 - 4:27
    vanaf een bepaalde afstand
  • 4:28 - 4:29
    alles rood worden
  • 4:30 - 4:32
    en dat geeft een probleem.
  • 4:32 - 4:34
    Uiteindelijk gaan we zo ver weg
  • 4:34 - 4:37
    dat alles verschoven is naar het infrarood
  • 4:37 - 4:39
    en we helemaal niets meer kunnen zien.
  • 4:40 - 4:41
    Er moet een oplossing voor zijn
  • 4:41 - 4:43
    anders ben ik beperkt in mijn tocht.
  • 4:43 - 4:45
    Ik wilde het hele universum verkennen,
  • 4:45 - 4:49
    niet alleen wat ik kan zien voordat
    roodverschuiving roet in het eten gooit.
  • 4:50 - 4:51
    Er bestaat een techniek.
  • 4:51 - 4:53
    Hij heet radioastronomie.
  • 4:53 - 4:55
    Astronomen doen dat al decennialang.
  • 4:55 - 4:56
    Het is een fantastische techniek.
  • 4:57 - 5:00
    Ik toon jullie de Parkes Radio Telescoop,
    ook wel bekend als ‘The Dish’.
  • 5:00 - 5:02
    Misschien zag je de film.
  • 5:02 - 5:03
    Radio is echt briljant.
  • 5:03 - 5:06
    Daarmee kunnen we veel dieper turen.
  • 5:06 - 5:09
    Het wordt niet tegengehouden door stof,
  • 5:09 - 5:11
    je kunt dus alles in het universum zien
  • 5:11 - 5:13
    en roodverschuiving is minder een probleem
  • 5:13 - 5:16
    omdat we ontvangers kunnen bouwen
    met een grotere bandbreedte.
  • 5:17 - 5:21
    Wat ziet Parkes wanneer we hem
    naar het midden van de Melkweg richten?
  • 5:21 - 5:23
    We moeten iets fantastisch zien, toch?
  • 5:23 - 5:26
    Nou, het is in ieder geval interessant.
  • 5:26 - 5:28
    Al dat stof is weg.
  • 5:28 - 5:31
    Zoals gezegd gaat radio dwars
    door dat stof, dus geen probleem.
  • 5:32 - 5:34
    Maar het uitzicht is heel anders.
  • 5:34 - 5:37
    We kunnen zien dat het centrum
    van de Melkweg opgloeit
  • 5:38 - 5:39
    en dat is geen sterrenlicht.
  • 5:40 - 5:43
    Dit licht noemen we synchrotronstraling.
  • 5:43 - 5:48
    Het komt van elektronen die rond
    kosmische magneetvelden draaien.
  • 5:48 - 5:51
    Het vlak gloeit op met dit licht.
  • 5:51 - 5:55
    We kunnen er ook
    vreemde toefjes uit zien komen,
  • 5:55 - 5:57
    en objecten die niet lijken te kloppen
  • 5:57 - 6:00
    met eender wat we kunnen zien
    met onze eigen ogen.
  • 6:00 - 6:03
    Maar het is moeilijk
    om dit beeld te interpreteren
  • 6:03 - 6:06
    want zoals jullie kunnen zien
    is de resolutie zeer laag.
  • 6:06 - 6:08
    Radiogolven hebben een lange golflengte
  • 6:08 - 6:10
    en dat maakt de beeldscherpte slechter.
  • 6:10 - 6:12
    Dit beeld is ook in zwart en wit,
  • 6:12 - 6:16
    zodat we niet echt weten
    welke kleur dit alles heeft.
  • 6:17 - 6:18
    Nu snel vooruit naar vandaag.
  • 6:18 - 6:19
    We kunnen telescopen bouwen
  • 6:20 - 6:22
    die deze problemen niet hebben.
  • 6:22 - 6:25
    Dit is een beeld van het Murchison
    Radio Observatorium,
  • 6:26 - 6:28
    een fantastische plek
    om radiotelescopen te bouwen.
  • 6:28 - 6:31
    Het is er plat, droog
  • 6:31 - 6:34
    en vooral is het er radiostil:
  • 6:34 - 6:37
    geen mobiele telefoons, geen wifi, niets,
  • 6:37 - 6:39
    gewoon heel, heel radiostil,
  • 6:39 - 6:42
    dus een perfecte plek
    om een radiotelescoop te bouwen.
  • 6:43 - 6:46
    De telescoop waar ik
    een paar jaar aan gewerkt heb,
  • 6:46 - 6:48
    heet de Murchison Widefield Array
  • 6:48 - 6:51
    en ik ga een time-lapse
    tonen van de bouw ervan.
  • 6:51 - 6:55
    Dit zijn studenten
    en afgestudeerden in Perth.
  • 6:55 - 6:57
    We noemen ze 'het studentenleger',
  • 6:57 - 7:00
    en ze offeren hun tijd op
    om een radiotelescoop te bouwen.
  • 7:00 - 7:02
    Je krijgt er geen cursuskrediet voor.
  • 7:02 - 7:05
    Ze zijn bezig met
    het maken van radiodipolen.
  • 7:05 - 7:10
    Die ontvangen alleen bij lage frequenties,
    een beetje zoals FM-radio of televisie.
  • 7:11 - 7:14
    Hier stellen we ze op in de woestijn.
  • 7:14 - 7:17
    De uiteindelijke telescoop
    beslaat 10 vierkante kilometer
  • 7:17 - 7:19
    van de West-Australische woestijn.
  • 7:19 - 7:22
    Het interessante is
    dat er geen bewegende delen zijn.
  • 7:22 - 7:24
    We zetten deze kleine antennes
  • 7:24 - 7:26
    op kippendraad, in feite.
  • 7:26 - 7:27
    Dat komt vrij goedkoop uit.
  • 7:27 - 7:29
    Kabels nemen de signalen op
  • 7:29 - 7:31
    van de antennes
  • 7:31 - 7:34
    en brengen ze
    naar centrale verwerkingseenheden.
  • 7:34 - 7:36
    Door de grootte van deze telescoop,
  • 7:36 - 7:38
    doordat we hem over de gehele
    woestijn hebben gebouwd,
  • 7:38 - 7:41
    krijgen we een betere
    resolutie dan Parkes.
  • 7:42 - 7:45
    Uiteindelijk brengen
    al die kabels ze naar een eenheid
  • 7:45 - 7:49
    die ze stuurt
    naar een supercomputer hier in Perth,
  • 7:49 - 7:51
    en dat is waar ik ga meespelen.
  • 7:51 - 7:52
    (Zucht)
  • 7:52 - 7:54
    Radiodata.
  • 7:54 - 7:55
    Ik heb de afgelopen vijf jaar
  • 7:55 - 7:58
    gewerkt met zeer moeilijke
    en interessante gegevens
  • 7:59 - 8:01
    waar niemand ooit
    eerder naar gekeken had.
  • 8:01 - 8:03
    Ik was lange tijd bezig met kalibreren,
  • 8:03 - 8:06
    draaide miljoenen CPU-uren
    op supercomputers,
  • 8:06 - 8:09
    om die gegevens
    proberen te begrijpen.
  • 8:09 - 8:11
    Met deze telescoop,
  • 8:11 - 8:13
    met deze gegevens,
  • 8:13 - 8:17
    hebben we een overzicht van
    de gehele zuidelijke hemel uitgevoerd,
  • 8:17 - 8:22
    de Galactische en Extragalactische
    All-sky MWA Survey,
  • 8:22 - 8:24
    of GLEAM, zoals ik het noem.
  • 8:24 - 8:26
    Ik ben er erg blij mee.
  • 8:26 - 8:29
    Dit onderzoek gaat gepubliceerd worden,
    maar het is nog niet getoond,
  • 8:29 - 8:31
    dus zijn jullie letterlijk de eersten
  • 8:31 - 8:34
    om dit zuidelijke overzicht
    van de hele hemel te bekijken.
  • 8:35 - 8:38
    Ik ben blij dat ik jullie enkele beelden
    van dit onderzoek kan tonen.
  • 8:39 - 8:41
    Stel dat je in de Murchison
  • 8:41 - 8:43
    onder de sterren ging kamperen
  • 8:43 - 8:45
    en naar het zuiden keek.
  • 8:45 - 8:46
    Je zag de zuidelijke hemelpool
  • 8:46 - 8:47
    en de opkomende Melkweg.
  • 8:47 - 8:50
    Als ik hier het radio-licht overheen leg
  • 8:50 - 8:53
    dan is dit wat we waarnemen
    met onze onderzoek.
  • 8:53 - 8:56
    Je kunt zien dat het Melkwegvlak
    niet langer verduisterd is door stof.
  • 8:56 - 8:58
    Het licht op met synchrotronstraling
  • 8:58 - 9:01
    en duizenden stippen
    verschijnen aan de hemel.
  • 9:01 - 9:04
    De grote Magelhaense Wolk,
    onze naaste galactische buur,
  • 9:04 - 9:07
    is oranje in plaats van
    het bekende blauwwit.
  • 9:07 - 9:11
    Er is hier dus veel aan de hand.
    Laten we eens een kijkje nemen.
  • 9:11 - 9:13
    Als we terugkijken
    naar het galactische centrum,
  • 9:13 - 9:16
    waarvan ik eerder het Parkes-beeld toonde,
  • 9:16 - 9:19
    in lage resolutie, zwart en wit,
  • 9:19 - 9:21
    en we nu naar het GLEAM beeld overvloeien,
  • 9:22 - 9:26
    kan je zien dat de resolutie
    met een factor honderd is gestegen.
  • 9:26 - 9:29
    We hebben nu
    een kleurenbeeld van de hemel,
  • 9:29 - 9:30
    een technicolor beeld.
  • 9:30 - 9:33
    Het is geen valse-kleuren beeld.
  • 9:33 - 9:36
    Dit zijn echte radiokleuren.
  • 9:37 - 9:39
    Ik heb de laagste frequenties
    rood gekleurd,
  • 9:39 - 9:41
    de hoogste blauw
  • 9:41 - 9:43
    en de middelste groen.
  • 9:43 - 9:45
    Dat geeft dit regenboogeffect.
  • 9:45 - 9:47
    Dit zijn niet zomaar valse kleuren.
  • 9:47 - 9:50
    De kleuren in deze afbeelding
    vertellen ons iets
  • 9:50 - 9:52
    over de fysische processen in het heelal.
  • 9:52 - 9:55
    Als je bijvoorbeeld kijkt
    langs het vlak van de Melkweg,
  • 9:55 - 9:57
    dan licht het op in synchrotronstraling,
  • 9:57 - 9:59
    die meestal oranjerood is,
  • 9:59 - 10:02
    maar als we heel goed kijken,
    zien we kleine blauwe stippen.
  • 10:02 - 10:04
    Als we inzoomen:
  • 10:04 - 10:06
    deze blauwe stippen
    zijn geïoniseerd plasma
  • 10:06 - 10:08
    rond zeer heldere sterren.
  • 10:09 - 10:11
    Dat houdt het rode licht tegen
  • 10:11 - 10:13
    waardoor ze blauw schijnen.
  • 10:14 - 10:17
    Zij kunnen ons iets vertellen
    over de stervormingsgebieden
  • 10:17 - 10:18
    in onze melkweg.
  • 10:18 - 10:20
    We zien ze gewoon meteen.
  • 10:20 - 10:23
    We kijken naar de Melkweg,
    en de kleur vertelt ons dat ze er zijn.
  • 10:23 - 10:24
    Je kunt kleine zeepbellen zien,
  • 10:24 - 10:28
    kleine cirkelvormige beelden
    rond het galactische vlak.
  • 10:28 - 10:30
    Dat zijn resten van supernova’s.
  • 10:31 - 10:32
    Wanneer een ster ontploft,
  • 10:32 - 10:35
    wordt de buitenste schil afgeworpen
  • 10:35 - 10:38
    vliegt naar buiten de ruimte in,
    neemt onderweg materiaal op,
  • 10:38 - 10:40
    en dat produceert een kleine schaal.
  • 10:41 - 10:44
    Het was een oud mysterie voor astronomen
  • 10:44 - 10:46
    waar alle supernovaresten zaten.
  • 10:47 - 10:51
    We weten dat er in het vlak een heleboel
    hoog-energetische elektronen moeten zijn
  • 10:51 - 10:54
    om de waargenomen
    synchrotronstraling te produceren.
  • 10:54 - 10:57
    We denken dat ze komen
    van de supernovaresten,
  • 10:57 - 10:58
    maar er lijken er te weinig zijn.
  • 10:58 - 11:02
    Gelukkig is GLEAM buitengewoon goed
    in het detecteren van supernovaresten.
  • 11:02 - 11:05
    Dat staat hopelijk binnenkort
    in onze nieuwe paper.
  • 11:06 - 11:07
    Dat is allemaal prima.
  • 11:07 - 11:09
    We hebben ons kleine
    lokale universum onderzocht,
  • 11:09 - 11:12
    maar ik wilde dieper gaan, verder gaan.
  • 11:12 - 11:14
    Ik wilde verder gaan dan de Melkweg.
  • 11:15 - 11:18
    Zo kunnen we een zeer interessant
    object zien in de rechterbovenhoek.
  • 11:18 - 11:21
    Dit is een lokaal radiostelsel,
  • 11:21 - 11:22
    Centaurus A.
  • 11:22 - 11:23
    Als we erop inzoomen,
  • 11:24 - 11:27
    kunnen we zien dat er twee grote
    pluimen van uitgaan, de ruimte in.
  • 11:27 - 11:30
    Als je recht in het midden
    tussen deze twee pluimen kijkt,
  • 11:30 - 11:33
    zie je een sterrenstelsel
    dat lijkt op het onze.
  • 11:33 - 11:35
    Het is een spiraal met een stofband.
  • 11:35 - 11:37
    Het is een normaal sterrenstelsel.
  • 11:37 - 11:41
    Maar deze pluimen zijn alleen
    zichtbaar in radiostraling.
  • 11:41 - 11:44
    In het zichtbare spectrum
    zouden we ze niet eens zien
  • 11:44 - 11:47
    en ze zijn duizenden malen groter
    dan het gastheer-sterrenstelsel.
  • 11:47 - 11:50
    Wat gebeurt er? Wat maakt deze pluimen?
  • 11:51 - 11:55
    In het midden van elk
    melkwegstelsel dat we kennen
  • 11:55 - 11:57
    zit een superzwaar zwart gat.
  • 11:57 - 12:00
    Nu zijn zwarte gaten onzichtbaar.
    Daarom heten ze zo.
  • 12:00 - 12:03
    Alles wat je kunt zien,
    is de afbuiging van het licht eromheen
  • 12:03 - 12:07
    en af en toe, als een ster
    of een gaswolk in hun baan komt,
  • 12:07 - 12:11
    wordt die uit elkaar gescheurd
    door getijdekrachten
  • 12:11 - 12:13
    en vormt zich een 'accretieschijf'.
  • 12:14 - 12:17
    Deze accretieschijf licht
    helder op in x-straling
  • 12:17 - 12:21
    en enorme magnetische velden
    kunnen het materiaal de ruimte in werpen
  • 12:21 - 12:23
    aan bijna de lichtsnelheid.
  • 12:24 - 12:27
    Deze pluimen
    zijn zichtbaar in radiostraling
  • 12:27 - 12:29
    en dat is wat wij waarnemen
    bij ons onderzoek.
  • 12:30 - 12:34
    Nu hebben we dus één radiosterrenstelsel
    te zien gekregen. Wat leuk is.
  • 12:34 - 12:36
    Maar bovenin dat beeld
  • 12:36 - 12:38
    zie je een ander radiomelkwegstelsel.
  • 12:38 - 12:41
    Een beetje kleiner,
    omdat het verder weg is.
  • 12:42 - 12:44
    Oké. Twee radiosterrenstelsels.
  • 12:44 - 12:46
    We kunnen dit zien. Dat is goed.
  • 12:46 - 12:48
    Hoe zit het met die andere punten?
  • 12:48 - 12:50
    Zijn dat slechts sterren?
  • 12:50 - 12:51
    Neen.
  • 12:51 - 12:53
    Het zijn allemaal radiosterrenstelsels.
  • 12:53 - 12:56
    Alle punten in dit beeld
  • 12:56 - 12:58
    zijn melkwegstelsels
  • 12:58 - 13:01
    op miljoenen
    tot miljarden lichtjaren afstand
  • 13:01 - 13:03
    met een superzwaar
    zwart gat in het centrum.
  • 13:04 - 13:07
    Ze duwen materiaal de ruimte in
    aan bijna de snelheid van het licht.
  • 13:07 - 13:09
    Daar staat je verstand bij stil.
  • 13:10 - 13:13
    En dit onderzoek is zelfs groter
    dan wat ik hier liet zien.
  • 13:13 - 13:16
    Als we uitzoomen naar de volledige
    omvang van het onderzoek,
  • 13:16 - 13:20
    kan je zien dat ik 300.000
    van deze radiosterrenstelsels vond.
  • 13:20 - 13:23
    Echt een epische reis.
  • 13:23 - 13:26
    We hebben deze sterrenstelsels
    allemaal ontdekt
  • 13:26 - 13:29
    tot en met de allereerste
    superzware zwarte gaten.
  • 13:30 - 13:33
    Ik ben er erg trots op en het
    zal volgende week worden gepubliceerd.
  • 13:33 - 13:36
    Maar dat is niet alles.
  • 13:36 - 13:40
    Ik heb met dit onderzoek de verste
    uithoeken van het heelal onderzocht,
  • 13:40 - 13:43
    maar er is nog meer
    te zien in deze afbeelding.
  • 13:44 - 13:48
    Ik neem jullie mee
    naar het begin van de tijd.
  • 13:48 - 13:51
    Toen het heelal zich vormde,
    was er een grote klap,
  • 13:51 - 13:55
    die het heelal achterliet
    als een zee van waterstof,
  • 13:55 - 13:57
    neutrale waterstof.
  • 13:57 - 14:00
    Dan kwamen
    de eerste sterren en sterrenstelsels,
  • 14:00 - 14:02
    die die waterstof ioniseerden.
  • 14:02 - 14:05
    Dus ging het universum
    van neutraal naar geïoniseerd.
  • 14:06 - 14:09
    Dat veroorzaakte een signaal
    overal om ons heen.
  • 14:09 - 14:11
    Overal doordringt het ons,
  • 14:11 - 14:13
    zoals de Kracht.
  • 14:13 - 14:16
    Omdat dat zo lang geleden gebeurde,
  • 14:17 - 14:19
    is het signaal roodverschoven,
  • 14:20 - 14:23
    en is nu een signaal
    met een zeer lage frequentie.
  • 14:23 - 14:25
    Het is op dezelfde frequentie
    als mijn onderzoek,
  • 14:25 - 14:27
    maar het is zo zwak.
  • 14:27 - 14:31
    Het is een miljardste de grootte van een
    van de objecten in mijn onderzoek.
  • 14:31 - 14:36
    Misschien is onze telescoop niet gevoelig
    genoeg om dit signaal te detecteren.
  • 14:36 - 14:39
    Maar er komt een nieuwe radiotelescoop.
  • 14:39 - 14:40
    Een sterrenschip krijg ik niet,
  • 14:40 - 14:42
    maar hopelijk wel
  • 14:42 - 14:45
    een van de grootste
    radiotelescopen in de wereld.
  • 14:45 - 14:48
    We bouwen de Square Kilometre Array,
    een nieuwe radiotelescoop.
  • 14:48 - 14:51
    Hij wordt duizend keer
    groter dan de MWA,
  • 14:51 - 14:54
    duizend keer gevoeliger
    en met een nog betere resolutie.
  • 14:54 - 14:57
    We zouden er tientallen miljoenen
    sterrenstelsels mee moeten vinden.
  • 14:57 - 14:59
    En misschien, diep in dat signaal,
  • 14:59 - 15:03
    krijg ik de eerste sterren
    en sterrenstelsels te zien
  • 15:03 - 15:05
    van bij het begin van de tijd zelf.
  • 15:06 - 15:07
    Dank je.
  • 15:07 - 15:10
    (Applaus)
Title:
Hoe radiotelescopen ongeziene melkwegen zichtbaar kunnen maken
Speaker:
Natasha Hurley-Walker
Description:

Ons universum is vreemd, geweldig en enorm, zegt astronoom Natasha Hurley-Walker. Met een ruimteschip kan je (nog) niet overal naartoe -- maar met een radio-telescoop kan dat wel. In deze fascinerende, beeldrijke talk laat Hurley-Walker zien hoe ze de mysteries van het heelal met behulp van speciale technologie doorzoekt, in golflengten die onze ogen niet kunnen waarnemen.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
15:25

Dutch subtitles

Revisions