Return to Video

Zatürre neden çok tehlikeli? - Eve Gaus & Vanessa Ruiz

  • 0:07 - 0:10
    Her nefes alışınızda hava,
    soluk borusundan aşağı doğru ilerler,
  • 0:10 - 0:13
    bronş denilen bir dizi kanallardan geçerek
  • 0:13 - 0:17
    sonunda alveol denilen
    küçük hava kesesi kümelerine ulaşır.
  • 0:17 - 0:20
    Akciğerlerde 600 milyon
    civarında alveol vardır,
  • 0:20 - 0:25
    bu 75 metrekarelik bir tenis kortunun
    yüzey alanına denk geliyor.
  • 0:25 - 0:28
    Sadece bir hücre kalınlığındaki
    bu küçük keseler
  • 0:28 - 0:30
    çok önemli bir değişime olanak sağlıyor:
  • 0:30 - 0:33
    Havadan soluduğumuz oksijeni
    kan dolaşımımıza alıyor
  • 0:33 - 0:36
    ve karbondioksiti temizliyor.
  • 0:36 - 0:39
    Zatürre bu değiş tokuşu mahvediyor.
  • 0:39 - 0:43
    Zatürre, alveolün sıvıyla dolmasına
    neden olan bir enfeksiyondur.
  • 0:43 - 0:46
    Zatürreye neden olabilecek
    birçok farklı türde patojenler vardır.
  • 0:46 - 0:50
    En yaygın olanları ise
    virüs ya da bakterilerdir.
  • 0:50 - 0:54
    Bu mikroskobik istilacılar,
    ya soluduğumuz havadaki damlacıklardan
  • 0:54 - 0:57
    ya da kirli bir yüzeye dokunduktan sonra
  • 0:57 - 1:00
    gözlerimize, burnumuza ya da ağzımıza
    dokunduktan sonra vücudumuza girerler.
  • 1:00 - 1:04
    Sonra solunum sisteminin savunma
    hattının ön cephesiyle yüzleşirler:
  • 1:04 - 1:06
    Mukosiliyer klirens.
  • 1:06 - 1:10
    Mukosiliyer klirens,
    istilacıları hapseden mukustan
  • 1:10 - 1:13
    ve öksürerek çıkarılan,
    mukusu ağza doğru taşıyan
  • 1:13 - 1:15
    ve silia denilen küçük kıllardan oluşur.
  • 1:15 - 1:19
    Ancak bu istilacılardan bazıları
    mukosiliyer klirensten geçip
  • 1:19 - 1:22
    alveolla buluştuğu akciğerlere gidebilir.
  • 1:22 - 1:24
    Alevol, kan ve dış dünyadaki hava arasında
  • 1:24 - 1:27
    önemli bir değişim noktası
    olarak görev yapıyor;
  • 1:27 - 1:31
    kendine özel türde beyaz kan hücreleri,
    diğer bir ismiyle makrofajları var;
  • 1:31 - 1:36
    onları kuşatarak ve yiyerek
    yabancı organizmalara karşı savunuyor.
  • 1:36 - 1:40
    Patojenler, akciğerlere girdiğinde
    makrofajlar onları yok etmeye çalışıyor.
  • 1:40 - 1:43
    Bağışıklık sistemi, yardımcı olması için
  • 1:43 - 1:45
    daha fazla beyaz kan hücresini
    alveolden salıveriyor.
  • 1:45 - 1:48
    Bu immun hücreler patojenlerle savaşıyor,
  • 1:48 - 1:52
    iltihap ve iltihapın bir yan ürünü olarak
    sıvı meydana getiriyor.
  • 1:52 - 1:53
    Bu sıvılar biriktikçe
  • 1:53 - 1:57
    alveoldaki gaz değiş tokuşunu
    çok daha zorlaştırıyor.
  • 1:57 - 2:01
    Kan dolaşımındaki karbondioksit seviyesi
    yükselmeye başladıkça
  • 2:01 - 2:05
    vücut onu temizlemek ve daha fazla oksijen
    almak için daha hızlı nefes alıyor.
  • 2:05 - 2:09
    Bu hızlı soluma, zatürrenin
    en yaygın belirtilerinden biridir.
  • 2:09 - 2:14
    Vücut ayrıca öksürerek
    alveoldaki sıvıyı dışarı atmaya çalışıyor.
  • 2:14 - 2:17
    Zatürrenin sebebini
    belirlemek zor olabilir
  • 2:17 - 2:21
    ancak bir kez belirlendiğinde
    doktorlar antibiyotik yazabilir,
  • 2:21 - 2:25
    antibakteriyel ya da antiviral
    tedaviler de uygulanabilir.
  • 2:25 - 2:29
    Antibiyotikli tedavi, enfeksiyonu
    kontrol altına almaya yardımcı oluyor.
  • 2:29 - 2:31
    Patojen temizlendikçe
  • 2:31 - 2:36
    vücut sıvıyı ve ölü hücreleri
    atıyor ya da emiyor.
  • 2:36 - 2:39
    En kötü belirtiler,
    yaklaşık bir hafta içinde kayboluyor
  • 2:39 - 2:42
    ancak tamamen iyileşmek
    bir ay kadar sürebilir.
  • 2:42 - 2:46
    Bunun dışında sağlıklı bireyler,
    zatürreyi genelde evde atlatabiliyorlar.
  • 2:46 - 2:49
    Ancak bazıları için zatürre
    daha şiddetli geçebilir,
  • 2:49 - 2:52
    vücut enfeksiyonla savaşırken hastanede
    tedaviye, oksijene, solunum cihazına
  • 2:52 - 2:56
    ya da diğer destekleyici önlemlere
    gereksinim duyulabilir.
  • 2:56 - 2:58
    Sigara içmek siliaya zarar verir,
  • 2:58 - 3:02
    bu durumda zatürreyle birlikte
    artan miktar bir yana,
  • 3:02 - 3:04
    silia, normal miktardaki mukus
    ve salgıları bile
  • 3:04 - 3:06
    daha az temizleyebiliyor.
  • 3:06 - 3:08
    Genetik ve otoimmun hastalıklar,
  • 3:08 - 3:12
    zatürreye neden olabilecek patojenleri
    daha hassas kılabilir.
  • 3:12 - 3:14
    Ayrıca, küçük çocuklar ve yaşlılarda
  • 3:14 - 3:17
    bozulmuş klerens ve daha zayıf
    bağışıklık sistemi bulunuyor.
  • 3:17 - 3:19
    Eğer birisinde viral zatürre varsa
  • 3:19 - 3:22
    bakteriyel solunum
    enfeksiyon riski daha yüksek.
  • 3:22 - 3:24
    Zatürre kaynaklı ölümlerin birçoğu
  • 3:24 - 3:26
    sağlık hizmetlerine
    ulaşım yokluğundan meydana geliyor.
  • 3:26 - 3:29
    Ancak bazen uygun bakımla bile
  • 3:29 - 3:34
    vücut, sürdüremeyeceği
    bir enfeksiyona karşı savaşa giriyor;
  • 3:34 - 3:36
    sadece akciğerlerdeki değil,
  • 3:36 - 3:39
    tüm vücuttaki iltihaplı yolları
    harekete geçiriyor.
  • 3:39 - 3:41
    Bu aslında koruyucu bir mekanizma
  • 3:41 - 3:44
    ancak bu durum çok uzun süre devam ederse
    organlar durmaya başlıyor,
  • 3:44 - 3:47
    şoka ve bazense ölüme neden oluyor.
  • 3:47 - 3:49
    Peki zatürreyi nasıl önleyebiliriz?
  • 3:49 - 3:52
    İyi beslenmek, yeterince uyumak
    ve egzersiz yapmak
  • 3:52 - 3:54
    vücudunuzun enfeksiyonlarla
    savaşmasına yardımcı oluyor.
  • 3:54 - 3:58
    Aşılar, zatürreye yol açan yaygın
    patojenlere karşı bizi koruyabilirken
  • 3:58 - 4:01
    ellerinizi düzenli olarak yıkamak
    bu patojenlerin yayılımını önlemede
  • 4:01 - 4:03
    ve şiddetli zatürreye karşı
  • 4:03 - 4:06
    bu en savunmasız varlıkları
    korumada size yardımcı oluyor.
Title:
Zatürre neden çok tehlikeli? - Eve Gaus & Vanessa Ruiz
Speaker:
Eve Gaus & Vanessa Ruiz
Description:

Tüm dersi görüntüleyin: https://ed.ted.com/lessons/why-is-pneumonia-so-dangerous-eve-gaus-and-vanessa-ruiz

Her nefes alışınızda hava soluk borusundan aşağı doğru ilerler, bronş denilen bir dizi kanallardan geçerek sonunda alveol denilen küçük hava kesesi kümelerine ulaşır. Bu küçük keseler, çok önemli bir değişime olanak sağlıyor: Havadan soluduğumuz oksijeni kan dolaşımımıza alıyor ve karbondioksiti temizliyor. Zatürre bu değiş tokuş sistemini mahvediyor. Eve Gaus ve Vanessa Ruiz, zatürrenin nasıl akciğerlere saldırdığını açıklıyor.

Ders: Eve Gaus & Vanessa Ruiz, Yöneten: Artrake Studio.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TED-Ed
Duration:
04:06

Turkish subtitles

Revisions