YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtitles

← Haiti'nin ilk ve son kralı- Marlene Daut

Get Embed Code
20 Languages

Showing Revision 10 created 11/12/2019 by Cihan Ekmekçi.

  1. Haiti'nin kraliyet çifti,
    sağır edici alkışlarla taç giydi.
  2. Süslü tacını ve asasını aldıktan sonra,
  3. Henry Christophe,
    20 metre yüksekte olan tahtına geçti.
  4. Ancak tezahürat yapanlar,
    Haiti'nin ilk kralının
  5. sonuncusu olacağını bilmiyorlardı.
  6. Grenada adasında doğumunda
    köleleştirilmiş olan Christophe,

  7. çocukluğunu Karayip adalarının
    çoğuna taşınarak geçirdi.
  8. 1779 yılında sadece 12 yaşındayken,
  9. Amerikalı devrimcilere Savannah Savaşı'nda
    yardımcı olmak için
  10. efendisine eşlik etti.
  11. Bu uzun süreli kuşatma, Christophe’un
    şiddetli bir devrimle ilk karşılaşmasıdır.
  12. Savaştan hemen sonra
    Christophe’un hayatı hakkında

  13. günümüze ulaşan
    az sayıda yazılı kayıt var.
  14. Önümüzdeki on yıl boyunca,
  15. Fransız Saint-Domingue
    kolonisindeki bir otelde bir duvarcı
  16. ve garson olarak çalıştığını biliyoruz
    ve Haiti daha sonra biliniyordu.
  17. 1791 yılında,
    koloninin köleleri isyan çıkarınca,
  18. Christophe özgürlük için
    savaşmak için başka bir fırsat buldu.
  19. Toussaint Louverture liderliğindeki
    isyancılar, ada sahiplerinin yanı sıra
  20. adanın kontrolünü isteyen İngiliz
    ve İspanyol güçlerine karşı savaştı.
  21. Christophe hızla,
    kendisinin daha deneyimli generallere
  22. eşit olduğunu kanıtlayarak yükseldi.
  23. 1793'te Louverture,

  24. tüm Saint-Domingue köleleştirilmiş
    insanlarını başarıyla kurtarmıştı
  25. ve 1801'de adayı yarı özerk bir
    sömürge olarak kurmuştu.
  26. Fakat bu süre zarfında, Napolyon Bonaparte
    Fransa'da iktidara gelmiş
  27. ve imparatorlukta köleliği
    ve Fransız otoritesini
  28. restore etme görevini yerine getirmişti.
  29. Fransız köleliğini eski hâline getirme
    girişimi şiddetli direnişle karşılaştı,
  30. General Christophe
    askeri işgali önlemek için
  31. başkenti bile yaktı.
  32. Sonunda, isyan ve sarı ateş salgını,
  33. Fransız askerleri geri çekmeye zorladı
    ama çatışmada zayiat verilmedi.
  34. Louverture yakalandı ve bir Fransız
    hapishanesinde ölüme terk edildi;
  35. Christophe’un dokuz yaşındaki oğlunun
    birkaç yıl sonra paylaşacağı bir kader.
  36. Devrimin ardından
    Christophe ve generaller,

  37. Jean-Jacques Dessalines
    ve Alexandre Pétion
  38. yeni hükûmette
    öne çıkan pozisyonlara yükseldi.
  39. 1804 yılında, Dessalines
    bağımsız Haiti imparatoru ilan edildi.
  40. Fakat özel gücü elinde tutma arzusu,
    taraftarlarını uzaklaştırdı.
  41. Sonunda, Dessalines’in yönetimi
    1806’da suikastla sonuçlanan
  42. siyasi bir komployu teşvik etti.
  43. Ardından gelen güç mücadelesi,
    ülkeyi bölen bir iç savaşa yol açtı.
  44. 1807'de Christophe Cap-Haitien'de
    kuzey başkanlığını yönetiyordu
  45. ve Pétion güneyi
    Port-au-Prince'den yönetiyordu.
  46. Pétion, cumhuriyetini
    ABD’den modelleyerek

  47. devrimin demokratik
    köklerine sadık kalmaya çalıştı.
  48. Hatta diğer ülkelerdeki sömürge karşıtı
    devrimcileri bile destekledi.
  49. Bu politikalar onu halkına sevdirdi,
  50. ancak ticareti
    ve ekonomik büyümeyi yavaşlattı.
  51. Christophe ise, bağımsız bir Haiti için
    daha saldırgan planlar yaptı.

  52. Devletin tarım kontrolünü korurken
    toprakları halka dağıttı.
  53. Ayrıca, İngiltere
    ve Amerika Birleşik Devletleri de
  54. dahil olmak üzere birçok
    yabancı ülkeyle ticaret kurdu
  55. ve dış politikalarına
    müdahale etmeme sözü verdi.
  56. Fransızlar yeniden istila etmeyi
    dener diye büyük bir kale inşa etti.
  57. Tüm bunları başarmak için
    Christophe zorunlu çalışma başlattı
  58. ve otoritesini güçlendirmek için 1811'de
    kendisini kral olarak taçlandırdı.
  59. Saltanatı boyunca, eşi
    ve kalan üç çocuğuyla birlikte
  60. Sans Souci adında
    görkemli bir sarayda yaşadı.
  61. Christophe’un krallığı,
    ticaretin, endüstrinin, kültürün

  62. ve eğitimin hızlı gelişmesine
    nezaret etti.
  63. Halk eğitimini sağlamak için
    ünlü Avrupalı sanatçıları
  64. ve Avrupalı öğretmenleri
    Haiti’nin kültürel dünyasına getirtti.
  65. Ancak, kral başlangıçta
    vatandaşları arasında popüler olmuşken
  66. emirleri, Haitililerin yok etmek için
    mücadele ettikleri köleliğin
  67. rahatsız edici bir hatırlatmasıydı.
  68. Zaman geçtikçe, giderek artan
    otoriter politikaları destek kaybetti
  69. ve güneye karşı olan rakipleri güçlendi.
  70. 1820 Ekim'inde saltanatı
    trajik bir şekilde son buldu.
  71. Zayıflatıcı bir inme aylar sonra ülkeyi
    yönetememesine neden oldu,
  72. ordusunun kilit üyeleri
    güney güçlerine gitti.
  73. İhanete uğramış
    ve umutsuz kral intihar etti.
  74. Bugün, Christophe’un
    karmaşık tarihinin izleri hâlâ

  75. saraylarının un ufak kalıntılarında
    ve Haiti’nin
  76. köleliği kalıcı olarak kaldıran
    ilk ulus olma mirasında bulunabilir.